پست مدرنیسم و هنرهای تجسمی

غربی‌ها برای آنکه از قرون وسطی بگذرند و مقولات فکری و صورت زندگی قرون وسطایی را نفی کنند رنسانس را برپا کردند که بازگشتی بود، به میراث کهن یونانی و رومی جنبش‌های ادبی، هنری، علمی و فلسفی بعد از رنسانس هر یک در برابر مقولات قرون وسطایی به اصطلاح آنتی‌تزی گذاشتند و به این ترتیب تاریخ قرون وسطا جای خود را به تاریخ قرون جدید داد انسان غربی در برابر تا

دسته بندی	هنر و گرافیک
فرمت فایل	doc
حجم فایل	65 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	55

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فصل اول

پست مدرنیسم

غرش ملایم راه‌آهن خرناس ماشین بخار زوزة باد در میان سیمهای تلگراف، گویای این واقعیت است … که مغزهای بزرگ زمان در بخش فیزیک، نه در بخش متافیزیک درکارند.

« هیومیلر» 1

حرکت به سوی مدرنیسم

غربی‌ها برای آنکه از قرون وسطی بگذرند و مقولات فکری و صورت زندگی قرون وسطایی را نفی کنند رنسانس را برپا کردند که بازگشتی بود، به میراث کهن یونانی و رومی. جنبش‌های ادبی، هنری، علمی و فلسفی بعد از رنسانس هر یک در برابر مقولات قرون وسطایی به اصطلاح آنتی‌تزی گذاشتند و به این ترتیب تاریخ قرون وسطا جای خود را به تاریخ قرون جدید داد. انسان غربی در برابر تاریخ قرون وسطای خود آگاهانه وضع گرفت و کوشید تا آنرا با ملاک‌های نو خودارزیابی کند و در برابر ملاک‌ها و ارزشها و راه و رسم آن و ضع جدی بگیرد. و از آن نقطه عزیمتی بسازد. اما پای غربی‌ها، که به جاهای دیگر دنیا باز شد مسأله صورت دیگری پیدا کرد: تمدن غرب تمام تمدن‌های دیگر جز خود را نفی کرد اما این نفی برابرنهادن آنتی‌تزی در برابر تز آنها نبود بلکه برافکندن مکانیکی آنها بود. غربی‌ها سرزمینهای مردمان متعلق به تمدنهای دیگر را به زور تصرف کردند و با زور و تحقیر و توهین خود، روح و جسم آن مردمان را بردة خود ساختند. غربی‌ها تمدن‌های دیگر را از ریشه کندند یا خشکاندند و مردم دارای تاریخ و تمدن و گذشته کهن را به مردم بی‌تاریخ بدل کردند و آنها را به نوعی به بدویت بازگرداندند.2

هنگامی که سفیدپوستان اروپایی به سرزمین امریکا پانهادند بومیان آن سرزمین گفتند:» اینان خدایان‌اند، که از دریا آمده‌اند« ؛ اما سفیدپوستان آن مردمان را» وحشی« نامیدند، یعنی مردمانی که به حیوان نزدیکتر‌اند تا به انسان و به همین دلیل هر رفتاری با آنان رواست.3

در قرون وسطی تمامیت و کمال انسانی در اتحاد با خدای رسیدنی بود اما در دنیای مدرن جایگاه مابعدالطبیعی انسان از دیدگاه مسیحی – یعنی بازگشت از عالم خاکی به عالم روحانی مجرد مطلق – تبدیل به دیدگاه متافیزیکی مدرن شد که، در آن سرمنزل غایی انسان آرمانشهر زمینی تصور شد، بدین معنا که انسان هنگامی که از راه عقل به شناسایی کامل رسیده و خود را از تمامی بندهای طبیعت و تاریخ آزاد کرده باشد وارد یک مرحله‌ی پس- تاریخی می‌شود، که در آن تمامی کشاکش‌ها و تنش‌های میان انسان و طبیعت و انسان و انسان دیگر وجود ندارد. به عبارت دیگر مدرنیته جهت‌گیری در مقابل تمامی نگرش‌ قرون وسطایی به انسان جهان و خداست و امید و آرزو بستن به امکان بازسازی انسان و جهان بر بنیاد عقل و قوه شناسایی انسان و همچنین جابجایی محور هستی از خدا به انسان. در برابر این جمله کتاب مقدس که» خدا انسان را به صورت خود آفرید« فویرباخ آن سخن معروف را گفت که» انسان خدا را به صورت خود آفرید« ؛ یعنی خدا چیزی جز صورت آرمانی انسان از انسان نیست. و این نهایت دید مدرن از انسان است. در این نگرش که از قرن شانزدهم آغاز شد عوامل مهمی دخالت داشتند مانند کشف قاره‌ی امریکا که بکلی منظره کرة زمین را در چشن انسان اروپایی عوض کرد و بعد از انقلاب کپرنیکی که با تغییردادن جای زمین از مرکز عالم به حاشیه‌ی منظومة شمسی و همچنین دریانوردی‌ها و ماجراجوئیهایی که رشد بورژوازی اروپا را به دنبال داشت. در عالم اندیشه نیز رشد جهان‌بینی عقلانی و عقل‌باوری فلسفی و ارائه مدل جهان مکانیکی نیوتنی که امکان شناسایی علمی را بری انسان مطلق می‌کرد و سرانجام انقلاب تکنولوژیک که نشان داد انسان با اراده و قوة شناسایی خود میزان عظیمی برای تصرف در طبیعت دارد و طبیعت بمنزلة ماده خاصی است که با آن می‌توان جهانی مناسب با انسان و نیازهای او ساخت. تبلور چنین اندیشه‌ای همین جهان تکنولوژیک است که امروزه ما در آن زندگی می‌کنیم؛ شهرهای مدرن با تمام آنچه در اختیار انسان است؛ با تمامی ابزارها و وسایل و امکانات؛ حتی روشنایی و سرما و گرما همه چیزهای انسان ساخته‌ای هستند به مدد تکنولوژی که خود دستارود انسان است…

تمنای آرمانشهر مدرن در انسان اروپایی انرژی عظیمی را آزاد کرد، زیرا گمان می‌رفت که همراه با پیشرفت بیکران در غلبه بر طبیعت و تاریخ سرانجام بشر به هر گونه کمبود و رنج و درد نیز چیره خواهد شد. حرکت عظیم انسان به سوی فتح طبیعت و شناسایی همه علمکردهای موجود یا ممکن هستی از ویژگیهای مدرنیته است اما از اواخر قرن نوزدهم در این حرکت عظیم و پیامدهای آن تردیدها پیدا شد…

جنگ جهانی اول ودوم و رویدادهای بسیار شوم و هولناکی که اتفاق افتاد نشان داد که این تنها عقل انسانی نیست که در حال پیشرفت است بلکه همپای آن جنونش نیز در حال رشد است تجربه‌ای فاجعه‌بار و شکست خورده همچون نازیسم در آلمان و رژیم بلشویکی در روسیه نشان داد که این امید به پیشرفت مطلق در مدرنیته چندان مایه و بنیاد درستی نداشته است، از این رو شک و تجدید نظر دربارة آن ‎آغاز شد.1

مدرنیته یا تجدد

تجدد نگاهی جدید که از درون رنسانس و اومانیسم، ناسیونالیسم، پرتستانیسم، انقلاب فرانسه و روشنفکری و عناصری ازهمه این تحولات را در خود درهم آمیخت و وجوه مقابل همه آن تحولات را چون عناصری بیگانه به دور انداخت. مذهب، کلیسا، سنت، فهم و معرفت غیر علمی و غیر عقلی وجوه مقابل و ضد تحولات نامبرده بودند. لیبرالیسم جوهر تجدد بود و اندیشه اصلی آن آزای وخودمختاری فردی و رهایی از هرگونه قیدو بند و هرگونه هویتی دیگر غیر از انسانیت بود.1

کارل‌گوستاویونگ در مورد انسان مدرن می‌گوید:» صددرصد به حال تعلق داشتن یعنی کاملاً از وجود انسانی خویش خبرداشتن و این نیازمند حداکثر هشیاری ژرف و گسترده؛ حداقل ناهشیاری است. باید این را به روشنی فهمید که صرف زیستن در حال انسا را متجدد نمی‌کند چون اگر چنین وبد همه کسانی که فعلاً زنده‌اند متجدد بودند متجدد تنها آن کس است که از حال کاملاً آگاه است… فقط کسی که در حال به سر می‌برد متجدد به معنای مورد نظر ماست، تنها او هشیاری امروزی را دارد و تنها او می‌فهمد،که شیوه زندگی متناسب سطوح گذشته راهش را سد می‌کند. ارزشها و تلاشهای جهانهای پیشین دیگر علاقة او را جز از نظر تاریخی برنمی‌انگیزد. پس او به مفهوم واقعی » غیرتاریخی« شده‌است و خود را با تودة خلق که یکسره در چارچوب سنت زندگی می‌کنند بیگانه کرده است.2

اما این ارائه‌ی این مفاهیم از انسان- انسان خودمختار رها از هر گونه قید و بند غیرتاریخی. انتخابگر و… - که در اندیشة تجرد اولیه نفس محوری داشت، در مرحله‌ی اجرای این اندیشه نتوانست به صورت تمام و کمال تحقق پیدا کند حسین بشیریه در توضیح علل این مقوله می‌گوید:

( تجدد خود پروژه‌ای خالی از تعارض نبوده است مهمترین تعارض ناشی از این است که در تجدد انسان هم به عنوان سوژه وهم به عنوان ابژه ظاهر می‌گردد: انسان عامل عمل، فاعل مختار، ذهن شناساگر، موجودی مختار، آزاد، خردمند، عالم، توانا، خداگونه، تاریخ‌ساز، ترقی بخش، فارغ از ضروریات دست و پاگیر و غیره است. انسان” فردی” است که باید خالی از هرگونه هویت غیراومانیستی باشد همین انسان بعنوان سوژه بنیانگذار علم و آگاهی ودانش جدید است وخود یکی از موضوعات این علم را تشکیل می‌دهد. بدین سان انسان از سوی دیگر به عنوان ابژه ظاهر می شود و موضوع تعقل خود قرار می‌گیرد. انسان بعنوان سوژه فاعل مختار فارغ از بند قانون تاریخی، اینک قوانین حاکم بر تاریخ و جامعه خود را کشف می‌کند. جهانی که انسان فعلاً می‌سازد براو احاطه و استیلا می‌یابد عقل ابزاری انسان را همچون موضوع منفعل و ابزار تلقی می‌کند. تکنولوژی سلطه سیاسی بسط می‌یابد. بدین سان دیالکتیک روشنگری معنی می‌یابد. انضباط و جامعة بی‌انضباطی، بروکراسی، جامعة توده‌ای، فردیت منفی، یا به تعبیری” ضدفرد” که نیازمند رهبری و امنیت و استغراق است پیدا می‌شود و انسان بعنوان موضوع گرفتار می شود این دوگانگی بنیادی را می‌توان در بسیاری از فلسفه‌های سیاسی تجدد‌سازی و جاری یافت).1 (درعرصه تجدد هویتهای جمعی جدیدی پیدا می‌‌شوند که آرمان‌های اصلی تجدد یعنی انسانگرایی، آزادی، و فردگرایی، را خنثی می‌کند. مدرنیته در عصر لیبرالیسم دوران ظهور هویت‌های طبقاتی و هویت‌های ملی است که هویت انسان به عنوان انسان را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهند. بعبارت دیگر پیدایش هویت‌های ملی و طبقاتی به معنای محدودسازی اساسی طرح تجدد است. بااین حال به رغم تغایر ناسیونالیسم و هویت طبقاتی با پروژة اولیه تجدد این دو بعنوان ابزار تحقق و جزء جدایی‌ناپذیر آن تلقی شده‌اند. گذار از اومانیسم به ناسیونالیسم و از حقوق فردی به حقوق ملی بیانگر دگردیسی بنیادینی است که عصر تجدد را از اندیشه تجدد می‌گسلد. اندیشه برایری و آزادی منفی در مقابل مسأله اجتماعی و نابرابری طبقاتی رنگ باخت و دگرگون شد و در نتیجه زمینة پیدایش” آزادی مثبت” ، دخالت دولت در اقتصاد و دولت اقتدارطلب را فراهم آورد. تجدد لیبرال که مبتنی بر آرمانهای استقلال و خودمختاری فردی، اومانیسم، خودجویی و خودسازی و خودیابی بود، بدین سان مواجه با موانع عمده‌ای گردید.)2 این تحولات سبب شد که رفته‌رفته تجدد لیبرالی جای خود را به تجدد سازمان یافته بدهد در این زمان هویت‌های طبقاتی و ملی شکل گرفت و دولت دوباره مرکزیت قدرت را در دست گرفت.

آن قدرت شبه کلیسای جدید3 … همراه با آن عقلانیت قدرت مدار ویژگی مرحله دوم تجدد یعنی تجدد سازمان یافته‌ای شد که در عصر دولت رفاهی، کورپوراتیسم، استالینیسم، فاشیسم، و نازیسم ظاهر شد. همه چیز در این عصر سازمان یافته شد. از سرمایه‌داری سازمان یافته تا دولت سازمان یافته و بروکراتیک ازعلم سازمان یافته و سیستمی تا جامعه و جمعیت سازمان یافته وکنترل وسازماندهی اجتماعی. دولت‌های این عصر همگی مبتنی بر هویت‌های طبقاتی و ملی و قومی استوار بود هویت‌هایی که ازآرمان تجدد اولیه فاصله بسیاری گرفت …) 4 همچنین مفهوم روابط و جایگاه افراد در نهادهای اجتماعی درگذار از جامعة سنتی به جامعه مدرن نیز الزاماً دچار یک سلسله تحولات شد. موسی‌غنی‌نژاد5 در این مورد می‌گوید:( … جنبه دیگر مهم مدرنیته رویکرد انسان نسبت به حیات اجتماعی به مثابه یک بازی است. در جامعة سنتی جامعه بصورت ارگانیسمی تصور می‌شود که هر کس در آن جایگاهی دارد و فرد به تنهایی دارای ارزش نبود درست به مانند خانواده که هر کدام از اعضاء جایگاه و وظایف خاص دارند. ولی جامعه مدرن بیشترشبیه به یک میدان بازی است. قواعد بازی اعلام می‌شود و بعد بازیکنان در وسط میدان زندگی رها می‌شوند و به آنها می گویند حالا که قواعد بازی را فهمیدید بروید بازی کنید دیگر آن پشتیبانی و آن ارتباط که در جامعه سنتی هست و آن اطمینانی که به روابط شخصی وجود دارد در جامعة مدرن نیست. از این رو جامعة مدرن جامعة مطبوعی برای انسان عادی نیست… یعنی مردم عادی از چنین پروژه‌ای اکراه دارند و ترجیح می‌دهند که برای اطمینان روحی وابسته به جایی باشند و به قول آلبرکامو انسان رها در این دنیا نباشد.)1

نقدهای وارد بر مدرتیته:

تم بسیاری از این تقدها تعارضات میان تجدد بعنوان صورت‌بندی انضمامی و تاریخی بود. البته در این نقدها می‌توان اشاراتی در جهت نفی مبانی تجدد و لیبرالیسم و یا تردید در آنها یافت از چند نقد عمده می توان یاد کرد:

یکی نقد مارکس بر تجدد لیبرالی و محدودیتهای آن بود که عمدتاً وجهی اقتصادی داشت و به سلطه طبقاتی نظر داشت. مارکس به کالاپرستی، ازخودبیگانگی ، شئی گشتگی روابط انسان ، سلطه پول و ارزش مبادله‌ای و سلطه طبقاتی حمله می‌‌کرد. از دیدگاه او بتواگی کالا‌هاو شئی‌گشتگی روابط انسانی زمینه از خودبیگانگی در عرصه سرمایه‌داری را ایجاد می‌کرد. آرمان مارکس بطور کلی” پیوند آزاد انسان آزاد ” بود که از اصول اندیشه روشنگری و تجدد محسوب می‌شود اما سرمایه‌داری و سلطه بورژوازی برسر راه تحقق آن موانع عمده‌ای ایجاد کرده بود…

نقد عمده دیگر که بر تبعات تجدد وارد شد نقد وبر بود که بر رابطه اساسی و اجتناب‌ناپذیر میان عقلانیت و سلطه تأکید می‌گذاشت. فرآیند عقلانیت و بروکراتیزه‌شدن هم اجتناب‌ناپذیر است و هم به گسترش دستگاه سلطه و پیدایش قفس‌های آهنین در دستگاه دولتی در شرکتهای بزرگ و در احزاب توده‌ای می‌انجامد.

توانایی‌های ابزاری انسان عقل ابزاری انسان توسعه می‌یابد اما درد درون این قفسها هیچ مقاومت و مبارزه‌ای درکار نخواهد بود… این عقلانیت ابزاری بنابراین عقلانیتی است که در عین حال به عدم عقلانیت و به سلطه و اسارت می‌انجامد…

نقد سوم بر تجدد نقد اخلاقی دورکهایم بود. مسأله اساسی از نظر دروکهایم این بود که از یک طرف ضعف ایمان دینی و محو معیارهای اخلاقی عمومی و از سوی دگر ضعف روابط رودررو در جامعه مدرن موجب فقر و کاستی اخلاق عامه شده است. گذرا از جماعت به جامعة مدرن آنومی و سرگشتگی و گسیختگی را افزایش داده است…

یک نقد فلسفی هم قابل ملاحظه است چنانکه می‌دانیم در فلسفة هگل توجیهی درونی برای تجدد براساس ذهنیت دو عقل خود محور اخلاق خود محور و خودمختاری هنر و علم و استقلال آنها از ایمان مذهبی عرضه شد. تجدد بدین سان در ذهنیت خود سامان پایه‌ریزی شد. سپس از هگل در نقد تقل مبتنی بر ذهنیت خودآگاه سه مسیر پیدا شد: یکی هگلیان جوان بودند که از رهانیدن عقلانیت از بند دستگاههای بورژوایی سخن می‌گفتند دوم هگلیان راست، که در انتظار تکامل تدریجی جامعة بورژوایی و تحقق پتانسیل عقل در آن بودند سوم هم مخالفت با اندیشة عقلی بطور کلی که بویژه در اندیشه فردریش‌نیچه ظاهر شد. شاید غیر از این نقد اخیر همه نقدهای یادشده به بحرانها و محدودیت‌های تجددلیبرالی اشاره دارند…1

از مدرنیته تا پست مدرن

من پست مدرنیسم را بی اعتقادی به” فراروایتها” تعریف می‌کنم…

فرض ما این است که وضعیت دانش بارسیدن جوامع به دوره‌ای که

فراصنعتی نامیده می‌شود یا ورود فرهنگها به آنچه دورة پست مدرن

نام دارد، تغییر می‌کند.2

پست مدرنیسم را می‌توان از یک بعد هشیاری وخودآگاهی اندیشه مدرن نسبت به خود وضعیتی که در آن قرار دارد دانست. اگر چه این خودآگاهی تحولاتی همه جانبه را نیز با خود به دنبال داشته است. (فهم پست مدرن خود درباره فهم مدرن می‌اندیشد. به موضوعات نگاه مدرنیت‌ها نگاه نمی‌کند وارد آنها نمی‌شود بلکه به نگاه آنها نگاه می‌کند و از این دو طبعاً فهم عمیق‌تری است.)3

من پست مدرنیسم را آن دوگانگی متناقض‌نما یا ایهامی می‌دانم که نام دورگه‌اش بمعنی: ادامة مدرنیسم و فراتررفتن از آن است.4‌

از دیگر مقولاتی که امروزه مطرح می‌شود توجه به گذشته و به نوعی بازگشت به آن است. اما در این عصر در دورانی که هرکس ، در هر مکانی از این دنیا بی‌تأثیر از دستاوردهای مدرنیته نمی‌تواند باشد، این رویکرد به گذشته چگونه خواهد بود؟

مسأله اصلی این است که چطور می‌توانی هم از نتایج مدرنیسم – مدرنیسمی که همواره بر غیرتاریخی بودن تأکید داشت استفاده کرد و هم نسبت به گذشته بی‌اعتنا نبود؟

بابک احمدی در این مورد می‌گوید( پسا مدرن به اعتباری نشان می‌دهد که با “ بازگشت به گذشته” رویارونیستیم یعنی هر چیزی را تکرار نمی‌کنیم بل در موقعیتی تازه قرارداریم و چیزی را بنا به این موقعیت تازه به یاد می‌آوریم از زمانی دیگر گذر نکرده‌ایم بل دو زمان را درهم تنیده، دیده‌ایم، یا دانسته‌ایم.)5

چارلزجکنز یکی از دلایل رویکرد به گذشته وسنت را دسترسی وسیع و گسترده به اطلاعات از طریق جامعه اطلاعاتی امروز می‌داند:( دورة پست مدرن زمانی انتخاب مداوم است دوره‌ای که هیچ روشی تثبیت شده‌ای را نمی‌توان بی‌خودآگاهی و کنایه‌ دنبال کرد؛ زیرا به نظر می‌رسد تمامی سنتها به نوعی اعتبار دارند بخشی از این پدیده حاصل همان چیزی است که به آن انفجار اطلاعات می‌گویند.6

پست مدرنیته

یکی از نخستین موارد کاربرد پیشوند post به معنای “ پسا” پس از” یا” مابعد در فلسفه امروزی اصطلاح پساتاریخ است که آرنولدگلن در کتاب دنیای‌شدن توسعه به سال 1967 مطرح کرد. او در این کتاب از جامعه مدرن یاد کرد و پریسد که چرا حرکت نو شدن مداوم که قانون مدرنیته بود اکنون د رشاخه‌های زندگی فرهنگی، فکری، و فلسفی کند شده است. چگونه امروزگی یعنی معاصر شدن با زمانه که اصل مدرنیته بود در کار فکری به چشم نمی‌آید؟ گلن از ناتوانی خرد فلسفی یاد کرد و نوشت که پس از مارکس نیچه و فروید نمی‌توان در فلسفه حرفی تازه به میان آورد.1

دربارة پست مدرنیسم تاکنون نظریات متفاوتی از سوی نظریه‌‌پردازان این مقوله ارائه شده است اما نکته مهم در این میان این است که تقریباً همه این نظریات یک نقطة مشترک با هم دارند و آن اینک پست مدرن را نمی‌توان پدیده‌ای کاملاً متمایز از مدرنیته دانست و در حقیقت ریشه‌های اصلی آنرا می‌توان در اندیشه تجدد اولیه یافت.

( اندیشه اساسی این است که تجدد بعنوان طرحی نو و بی‌سابه و در عین حال طراحی ناتمام است و فراتجدد گاهی دیگر در راه اجرای همان طرح است در شرایطی دیگر.

چیزی که به اسم موقعیت پست مدرن مطرح می‌شود از یک حیث شکوفایی و بالفعل‌شدن برخی از توانایی‌های اساسی نهتفته در پروژه تجدد بوده است و همچنین فهم پست مدرن هم می‌تواند ادامه فهم مدرن اولیه باشد. اگر جوهر آنرا آزادی نه صرفاً به معنی سیاسی آن و انسان شناختی‌اش بلکه به مفهوم معرفت شناختی آن بگیریم. می‌دانیم که مدرنیته پیش از انقلاب فرانسه خوشبین و قائل به آزادی و آگاهی انسان بود هرچند حدود شناخت آدمی را محدود به تجربه می‌کرد.

در این عصر انسان در جلو صحنه ظاهر و آشکار بود. بی‌جهت نیست که از لحاظ تاریخ اندیشه سیاسی مهمترین مفاهیم این دوران عبارتند از: قرارداد اجتماعی، آزادی و حقوق فردی ترقی،خصلت مصنوعی دولت و حتی جامعه ابزاری بودن جهان زیست و جامعه.

اما پس از انقلاب کم‌کم سخن از قوانین جبری تاریخ به میان آمد و انسان از جلو صحنه غایب می‌شود و در پشت قوانین تاریخی افول می‌کند. سخن از دارونیسم اجتماعی، ماتریالیسم تاریخی قوانین پوزیتیو تاریخ و غیره را در اینجا معنی پیدا می کند.2

آنتونی‌گیدنز یکی از دو نظریه‌پردازان معاصر،نیز معتقد است که بکاربردن واژة پست مدرن برای عصر حاضر امری نادرست است، زیرا تمامی تحولاتی که در این چند دهه اخیر رخ داده با باید ناشی از از اوج گرفتن و شدت‌یافتن مقوله مدرنیته در جهان دانست او می‌گوید:

( بریدن از نظرهای مشیتی تاریخ انحلال شالوده‌گرایی همراه با پیدایش اندیشه آینده‌نگری ضدواقعی و “ جاتهی‌کردن پیشرفت” در برابر دگرگونی تدریجی همه از چشم‌اندازهای اصلی روشن‌اندیشی چنان متفاوت‌اند که این نظریه تأیید می‌شود که گذاره‌های پهن دامنه رخ داده است با این همه ارجاع به مفاهیم بعنوان پسامدرنیت اشتباهای است. که از شناخت درست ماهیت و دلالتهای آن جلوگیری می‌کند گسستهای رخ داده را باید ناشی از خودروشنگری اندیشه مدرن و در نتیجه از میان برداشته شدن بقای دیدگاههای سنتی و مشیتی دانست. ما به فراسوی مدرنیت گام برنداشته‌ایم بلکه درست در مرحله بعدی تشدید مدرنیت به سر می‌بریم. زوال تدریجی تفوق اروپا یا غرب که روی دیگر آن گسترش فزاینده نهادهای مدرن در سطح جهانی است آشکارا یکی از دلایل اصلی دخیل در این قضیه بشمار می‌رود.)1

و در جایی دیگر می‌گوید: ( پسامدرنیت اگر به صورت مجاب کننده‌ای وجود داشته باشد باید هشیاری در مورد چنین‌گذاری را بیان کند نه آنکه نشان دهد که این گذار تحقق یافته است.)2

مبحث دیگر آنکه جریان مدرنیته از همان ابتدا در کار نقد و انتقاد از ارزشها و ملاکهای خود بوده است و این انتقادها چیز جدیدی نیست زیرا بدون این امر پدیدة تجدد یا نوشدن مداوم نمی‌توانست تحقق پیدا کند. حال اینبار این انتقادها در قالب عنوان پست مدرن ظاهر گشته است.

( پیدایش سخن پسامدرن برای مدافعان مدرنیته نباید چندان جای شگفتی باشد. مدرنیته خود همواره در کار انتقاد از خود بوده است. از زاوة نقادانه به همه چیز نگریستن درس قدیمی و حتی می‌توان گفت شعار روشنفکران و هواداران نوآوریها و دگرگونی‌ها بوده‌است.

بطور کلی آنچه در صورتبندی‌های اجتماعی و سیاسی د رعمل اتفاق افتاده به معنی نفی تداوم اندیشه‌های استقلال و عقلانیت فردی تجدد نیست و تجدد خود قرار بود تاریخ و فلسفه احتمال و امکان باشد. با توجه به نقش عقل و اراده و فردیت قرارهم نبود که تاریخ غایت شخصی داشته باشد. اندیشة پست مدرن با افکار فهم‌پذیری فرایند جهانی و انکار قابلیت کنترل و تأکید بر عدم مطلوبیت دخالت و کنترل، از اندیشه‌های تجدد اولیه دور نمی‌شود احیای جامعه مدنی و واکنش مدنی به سازمان و تمرکز با اندیشه خودیابی و خودمختاری تجدد اولیه مغایرتی ندارد… تجدد سازمان یافت تجدد را ملی و محدود کرده و در قالب دولت و طبقه و فرهنگ ملی تشخص بخشیده بود… تجدد سازمان یافته فلسفة احتمال را به فلسفة سرنوشت تبدیل کرده بود و اینک وضع فرامدرن فلسفة سرنوشت را به فلسفة احتمال تبدیل می‌کند و چنانکه قبلاً گفتیم از آغاز تجدد و قیامی علیه سرنوشت بود.3

یک چیز مسلم است و آن اینکه ما هم اکنون در دوران بحرانی و تجدید نظر در آرمانهایی که طی قرنها در پروژه مدرن ساخته شد به سر می‌بریم اما به آسانی نمی‌توان گفت که با گذر از این بحرانها و انتقادات چه چیز جایگزین مدرینته خواهد شد و یا حتی وضع جوامع در دوران آتی چه خواهد بود. از همان آغاز انتقاد از پروژه جامعه مدرن از دو دیدگاه چپ و راست مطرح می‌شد. موسی غنی‌نژاد در مورد این دو دیدگاه می‌گوید:

( تفکر پست مدرن یک نوع تفکر انتقادی از تجدد یا مدرنیته از دو سوی چپ و راست است. این دیدگاه انتقادی نیز از همان آغاز با اوج‌گیری مدرنیته وجود داشته است و پست مدرنیته خارج از مدرنیته نیست؛… البته از دیدگاه چپ که عمدتاً دیدگاه غالب روشنفکران بود و همان مارکسیسم و سوسیالیسم است عملاً و نظراً شکست خورده است؛ بنابراین از دیدگاه چپ دیگر بحث پروژة جامعه به شدت قبل مطرح نمی‌شود وبحث صرفاً انتقادی است چون در این مورد به بن‌بست رسیده‌اند و تصورشان این است که جامعه کاملاً متفاوتی را نمی‌توان جایگزین جامعه مدرن کرد آنها می‌گویند اگر چه بدیلی برای جامعه مدرن وجود ندارد، اما این نیز جیز خوبی نیست.

اما دربارة انتقادات راست از مدرنیته نیز فکر نمی‌کنم تأکید زیادی بر آن لازم باشد ولی البته بعضی‌ها معتقدند خطری از سوی این دیدگاه تمدن جدید را تهدید می‌کند این خطر همان اخلاق اشرافیت تحت لوای ناسیونالیسم افراطی است که ما بعد از فروپاشی کمونیسم شاهد ظهورش هستیم…

مدرنیته یک پروژه جامعه معین است؛ یعنی تحقق پیدا کرده و ما نتایجش را داریم می‌بینیم. ولی پست مدرن از ابتدا تا به حال یک رویکرد انتقادی از مدرنیته است در داخل خود مدرنیته جاری است… ما تصور می‌کنیم که پست مدرن پشت سرگذاشتن مدرنیته است و به علت تصور خطی که از پیشرفت داریم می‌گوئیم که پست مدرن از مدرن بهتر است در حالی که خود پست مدرن‌ها چنین فکر نمی‌کنند و در واقعیت نیز چنین چیزی نیست. همانطور که عرض کردم پست مدرن از لحاظ پروژة جامعه مرحله‌أی فراتر از مدرنیته نیست.1

پست مدرنیسم و هنرهای تجسمیحرکت به سوی مدرنیسمنقدهای وارد بر مدرتیته

پژوهشی پیرامون امامزاده های زید و یحیی-علیهمااسلام-واقع در شهر تهران می باشد

ظهور اسلام در آغاز قرن هفتم میلادی بنیاد بسیاری از کشورهای کهن ومتمدن در آن زمان را دگرگون ساخت و قدرت ونفوذ آن در ترکستان غربی وپنجاب از یک طرف واسپانیا از طرف دیگر گسترش یافت به این ترتیب با پیدایش تغییرات اساسی در سرزمینهای مذکور،هنر وتمدن کهن آسیا، شمال آفریقا وحتی بخشی از اروپا دگرگون شد وشالوده هنرهای اسلامی که ترکیبی از هنر حکومتهای مغلوب (

دسته بندی	معارف اسلامی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	39 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	76

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب:

مقدمه........................................................................................................................................ 1

هنرومعماری دوران قاجار................................................................................................. 10

موقعیت مکانی امامزاده زید............................................................................................. 17

سلسله نسبت امامزاده زید............................................................................................... 25

بقعه امامزاده زید وهنرهای تزئینی آن........................................................................ 28

نوع بهره برداری از بقعه امامزاده زید........................................................................... 40

شرح حال آصف الدوله (بانی حرم وگنبد امامزاده زید)...................................... 41

موقعیت مکانی امامزاده یحیی......................................................................................... 55

سلسله نسب امامزاده یحیی............................................................................................. 56

نوع بهره برداری از بقعه امامزاده یحیی...................................................................... 67

طرح حفاظتی امامزاده زید.............................................................................................. 68

ضوابط طرح حریم حفاظتی منطقه بازار تهران....................................................... 69

پیشنهادات حفاظتی و مرمتی......................................................................................... 73

تصاویر........................................................................................................................................ 76

فهرست منابع.......................................................................................................................... 114

مقدمه

ظهور اسلام در آغاز قرن هفتم میلادی بنیاد بسیاری از کشورهای کهن ومتمدن در آن زمان را دگرگون ساخت و قدرت ونفوذ آن در ترکستان غربی وپنجاب از یک طرف واسپانیا از طرف دیگر گسترش یافت. به این ترتیب با پیدایش تغییرات اساسی در سرزمینهای مذکور،هنر وتمدن کهن آسیا، شمال آفریقا وحتی بخشی از اروپا دگرگون شد وشالوده هنرهای اسلامی که ترکیبی از هنر حکومتهای مغلوب (مانند ساسانیان وحکومت بیزانس) با فرهنگ اسلامی بود،شکل گرفت[1].

بدین وسیله از خلیج بنگال تا کرانه اقیانوس اطلس هنری با کیفیتی خاص به دست ملتها واقوام تحت سلطه اسلام پدیدار شد که دیدی خاص داشت وآن اعتقاد به اصول ومبانی وتعالیم اسلام مانند توحید ومبارزه با شرک بود. بنابراین هنرمندان از سنتهای گذشته قسمتهایی را پسندیده و مورد استفاده مجدد قرارداده اند که حتی الامکان وابسته به دیانت بوده و شیوه های هنری آن مغایرو متناقض با بیش و اعتقاد جدیدآنان نباشد. در این میان خصیصه ها و ویژگیهای هنری ایران زمین می توانست بیشتر از دیگر هنرها جوابگوی این نیاز باشد و با آن هماهنگی معنوی بیابد.

تشکیل هنر اسلامی تقریبا، با روی کار آمدن سلسله اموی در سال 41 هجری مصادف بود و این امر با انتقال مرکز خلافت از مدینه به دمشق بی ارتباط نبوده تغییر مرکز حکومت، مسلمانان را مستقیما با هنر بیگانه یعنی هنر ایران و رودم آشنا کرد و از همین زمان بود که هنر دوره بنی امیه، که التقاطی از هنر سرزمینهای همجوار بود، راه تازه ای در پیش گرفت[2].

هنر اموی بر اثر رویارویی دین و دولت جدید مسلمانان با سنتهای خاور نزدیک پدید آمده در واقع تمدن امویان در عین حال که تازه بود، سنتی وکهن نیز بود تازه از این نظر که در پی قالب های فکری،دیوانی وفرهنگی متناسب با مردم، اندیشه های جدید ونگرش های نوبود: وسنتی از این حیث که در جهان مفتوحه خود به دنبال این قالبها می گشت. امویان با گزینش الگوهای خود،نه تنها آنها را به روشی خلاق در هم آمیختند بلکه بتدریج آنها را بهبود هم بخشیدند شالوده ای محکم برای تحولات آینده جهان اسلام پدید آوردند. امویان با تختگاهشان دردمشق و لشکرکشیهای متعدد علیه بیزانس، بهتر از هر حکومت دیگر با گذشته مسیحی خاور نزدیک آشنا بودند ونیز می دانستند که حکمرانان امپراتوری وسیعی هستند ؛ و بخش شرقی امپراتوری آنها یعنی ایران و آسیای مرکزی، بیشترین غنائم را دراختیار آنها قراردادند ودیدگاهی از روشنترین نمودها وتاثیرات هنری جهانی جدید ودلفریب را پیش روی آنها گشودند[3].

در دوره امویان در زمینه احداث بناهای مذهبی و غیرمذهبی فعالیت قابل توجهی صورت گرفت؛ ازجمله میتوان به بناهای قبه الصخره، مسجد جامع دمشق، قصرالعمره و کاخ المشتی اشاره کرد که از شاهکارهای معماری اوایل اسلام به حساب می آیند.

منع صورت پردازی و تصویر سازی در آغاز ظهور اسلام موجب رکورد هنر نقاشی در کشورهای تحت تسلط حکومت اسلامی شد. و از این رو تزئینات ونقوش به شکلهای خطی، هندسی وانتزاعی بدل شد. از سوی دیگر اقوام عرب خودعموما بیابانگرد و چادرنشین بودند و لذا سابقه وسبکی در معماری و دیگر هنرهای اصلی نداشتند وهنرشان منحصر بود به نساجی و حصیربافی وساخت بت های مختلفی در هیات جانوران.اما بعدها بود که ضرورت ساخت مکان عبادت مسلمین و برپایی مساجد باعث شکل گیری هنر معماری اسلامی شد که تجلی آن را در طیف مختلفی از مساجد دوره های اسلامی شاهد هستیم.

بناهای اسلامی پیوند نزدیکی با نحوه عبادات روزانه مسلمانان دارد. رواج نماز جماعت نیاز به مکان بزرگی برای اجتماع مسلمین داشت. این مکانها در آغاز خانه های ساده ای بودند که با شاخ وبرگ نخل پوشیده شده بود.اما با پیشرفت وفتوحات مسلمین در سده های نخستین ضرورت ساخت بناهای عظیمی که گویای عظمت آیین جدید مسلمین باشد. ضرورت یافت[4].

آندره گدار هنر معماری دوره را این چنین توصیف می کند: «معماری اسلام در حالی شروع به کار کرد که فاقد هر گونه علم واطلاع وسابقه باستانی درهنر معماری بود به عبارت بهتر، کاررا با دست خالی شروع کرد. اسلام هنگامی که اداره امور امپراتوری وسیع خود را به دست گرفت می بایست خواهی نخواهی به تمام نیازمندیها پاسخ می داد. ساخت بنا هم یکی از آنها بود. بنابراین هر چه از عوامل ومصالح معماری در اطراف خود یافت به کار گرفت ، بدون آنکه نظری نسبت به انتخاب آنها داشته باشد و بدون آنکه اقتضای انتخاب کردن وجود داشته باشد یا بخواهد انتخاب کند. در مرحله اول تمام اقسام طاق را همچون طاق سوری،رومی، بیزانسی و ایرانی را مورد استفاده قرار دارد وستونها وجزرها،آجر وسنگ مرمر، موزائیک،نقاشی ،حجاری وتمام طرق ساختمان وتزئین را که در کشورهای مفتوحه معمول بود، به کار برد. در آغاز کارفقط فرمان می داد و سفارش می کردولی در چگونگی کار مداخله نمی کرد. اما کمی بعد در راه تربیت وتکامل کارپیشرفت کرد وطولی نکشید که در آنچه از دیگران تقلید کرده بود تجدید نظر کرد و آنهایی را که با ماهیت ومقتضای او سازگاری نداشت وغریب می نمود و یا با سلیقه اش منطق نبود، حذف کرد و درواقع از کسوت سازنده به کسوت معمار ارتفاع یافت[5].

به طور کلی بناهای دوره اسلامی را میتوان به دو گروه عمده تقسیم کرد:

1-بناهای مذهبی. شامل مساجد، آرامگاهها، مدارس، حسینیه ها،تکایا ومصلی ها

2-بناهای غیرمذهبی شامل پلها، کاخها، کاروانسراها ، حمامها، بازارها ، قلعه و آب انبارها

هنر اسلامی بیشتر به ابنیه ای مانند مساجد، عبادتگاهها،زیارتگاه ها و امامزاده ها می پرداخت. مرکز هر آبادی وجمعیتی مسجد بود که در اطراف آن مراکز و اماکن ضروری، تعلیماتی ،عام المنفعه ،تشریفاتی وسپس بازار و خانه ها قرار می گرفتند.

د رمعماری مذهبی ومساجد از آنجاییکه تزیینات تصویری که جنبه ای از بت پرستی به شمار می آمد، باعث توجه شدید به تزئینات انتزاعی شد. به زودی این خود ارزش خاصی پیدا کرد و آن اینکه تعمق بیشتری را فراهم آورد، که به همین دلیل قابهای تزئینی که کمی از سطح زمین بالاتر بودند اهمیت بسیاری یافتند و بنابراین در ارتفاع مناسبی واقع شدند که در دید مردمی که روی زمین می نشستند قرا رگیرد. چه این تزئینات از لحاظ معماری زیبا باشد و چه از لحاظ عملی هدف آنها یکی است و عبارت است از حل کردن موضوع برای توده های حجیم و جایگزین کردن آن تصاویر واقعی با واقعیتی که کمتر ملموس است وشکل آنها حتی موقع اجرا هم تغییر می کند. این کار بوسیله تکرار واحدهای مختلف به طور غیر معین صورت می گیرد، ستون ها- طاقگان ها، سلولهای کندویی سقف (مقرنس) و به خصوص اشکال گوناگون تزئینات کاربردی: گل وگیاهی ،مهندسی وکتیبه ای . اینکه استاد کاری که این تزئینات را پدید آورده از هم در آمیختن رنگها، مواد، بافتها و دور نمایه های طرحها واقعا لذت می برد.چندان مورد بحث نیست، لکن تزئینات اسلامی مفهومی بیش از این دارند. هر کدام از سه گروهی که ذکر شدند: گل وگیاهی، هندسه ای وکتیبه ای ابعاد عمیق تری دارند[6].

تنوعهای بی پایانی که استادکاران اسلامی توانستند در نگاره های گل وگیاهی به کار گیرند وکلمه آرابسک[7]را وارد زبانهای اروپایی کردند، خودگویای غنای خلقت خداوند است و اغلب هم به عنوان اشاره ای نمادین به بهشت وخداوند تعبیر می شوند. تزئینات هندسی سطوح و نقوشی را درلایه های مختلف به نمایش میگذارند که ورای قابی که آنها را محصور کرده ، ادامه می یابند واین در هر دو صورت اشاره ای آشکار به بی کرانگی است. بالاخره تزئینات کتیبه ای که در مساجد وامامزاده ها یافت می شوند صریحا وآشکارا توجهی به مضامین مذهبی دارند که اینها شامل آیاتی از قرآن و احادیث مختلف می باشند[8].

در سال 133 هجری قمری با آ‎غاز حکومت عباسیان در عراق پایتخت سابق ساسانیان، یک شیوه کاملا ایرانی بوجود آمد وهنرهای مختلف این عصر با الهام از عناصر دوره ساسانی شکل تازه ای به خود گرفت.

ایجاد شهر دایره ای شکل بغداد و مسجد سامره را میتوان الهام گرفته ازمعماری شهرهاترا ومعماری ساسانی دانست. در همین زمان سلسله های مستقل و ملی مانند طاهریان، صفاریان وسامانیان درایران تاسیس گردید که در آفرینش هنرهای سنتهای هنری گذشته ایران را تجدید کردند، در این دوران هنرهای تزئینی درخشش تازه ای یافت؛ به نحوی که در دوره های بعد هنرمندان در سال 133 هجری قمری با اغاز حکومت عباسیان در عراق ، پایتخت سابق ساسانیان، یک شیوه کاملا ایرانی بوجود آمد وهنرهای مختلف این عصر با الهام از عناصر دوره ساسانی شکل تازه ای به خود گرفت.

ایجاد شهر دایره ای شکل بغداد و مسجد سامره را میتوان الهام گرفته از معماری شهرها تر او معماری ساسانی دانست. در همین زمان سلسله های مستقل و ملی مانند طاهریان، صفاریان و سامانیان در ایران تاسیس گردید که در آفرینش هنرهای سنتهای ، هنری گذشته ایران را تجدید کردند.در این دوران هنرهای تزئینی درخشش تازه ای یافت، به نحوی که در دوره های بعد هنرمندان از آنها الهام گرفتند[9].

در نیمه اول قرن پنجم هجری در ایران حکومت سلجوقیان تاسیس شد که حدود 150 سال دوام یافت.این دوره معماری و هنرهای وابسته به آن مانند آجرکاری وگچبری نیز با الهام از معماری عصر پیش از اسلام به شکوفایی رسید. در این دوره حتی اشیا نسبتا بی ارزش هم که برای عامه مردم تولید می شد از کیفیت بالایی برخودار بود[10].

در اوایل قرن هفتم هجری، هجوم مغولان ، بسیرای از کشورهای اسلامی از جمله ایران را به ویرانی کشید، ولی دیری نگذشت هک مغولان فرهنگ و سنن ملل مغلوب را پذیرفتند وحتی حامی هنر وهنرمندان اسلامی شدند

با تاسیس سلسله ایلخانیان در ایران بزودی مراکز حکومت آنان مانند تبریزی، بغداد ،سلطانیه واصفهان محل اجتماع هنرمندان شد و بناهای مذهبی و غیر مذهبی متعددی در قسمتهای مختلف ایران با تزئینات بسیار برجسته گچبری و آجرکاری بناشد. در اواسط قرن هشتم هجری، حمله تیمور بار دیگر شهرها و مراکز اسلامی را به ویرانی کشید، ولی دوباره شهرها آباد شد و سمرقند وبخارا پایتخت تیموریان گردید و بابناهای متعدد مذهبی وغیرمذهبی آراسته شد. در تزئینات این بناها از کاشیکاری معرق، که بهترین نمونه کاشیکاری می باشد، استفاده شده است. در اوایل قرن دهم هجری صفویان در ایران به حکومت رسیدند و به ترتیب شهرهای تبریز، قزوین واصفهان را به پایتختی برگزیدند.در این زمان هنرهای مختلف بویژه معماری شکوه و زیبایی خاص یافت و بناهای مختلف این دوره با تزئینات متنوع کاشیکاری- که بتدریج جایگزین آجرکاری و گچکاری دوره های قبل گردیده بود-آراسته شد. از قرن چهاردهم هجری به بعد، معماری وتزئینات به شیوه دوره های قبل ادامه نیافت و تزئینات جدید جایگزین معماری سنتی گردید[11].

از آنجائیکه دو بنای مورد بحث ومطالعه مجموعه تحقیقی حاضر، یعنی امامزاده های زید و یحیی متعلق به دوران قاجار می باشند، قبل از بررسی دو امامزاده مذکور به شرح ویژگیهای هنر و معماری دوران قاجار پرداخته می شود.

هنرومعمای دوران قاجار:

دراواخر سده دوازدهم هـ ق خاندان قاجار جایگزین خاندان زندشد وتهران را پایتخت خود قرارداد.

آقا محمد خان قاجار در سال 1210 هـ.ق در قصری که در تهران در کاخ گلستان ساخته بود رسما تاجگذاری کرد، بنای عمارت تخت مرمر و احداث معبر وپلی به نام دروازه دولت در ارگ در محل فعلی ابتدای شمالی خیابان باب همایون که راه ورود به داخل ارگ از آن جانب گردید، به فرمان آقا محمدخان صورت گرفت[12].اما با آنکه آقامحمد خان تهران را به مقام پایتخت ارتقا داد، یا چنانکه باید وشاید سلیقه نداشت ویا اینکه عمر زمامداری او به حد کافی طولانی نبود که به آنجا همان مزایا را اعطا کند که اسلاف او پیوسته در مورد آسایش وبهبود پایتخت ومقر حکومت خویش کرده بودند[13].

اولیویه که در سال 1797 م یعنی سال قتل آقامحمدخان در تهران بوده می نویسد:

در محیط شهر دو میل و دارای پانزده هزار جمعیت بود، که سه هزار نفر آنها افراد درباری و سپاهی خاصه پادشاهی بودند، ولی در دوره فتحعلی شاه که افکار و خیالات عالی تری در کار پادشاهی داشت، حدود شهر وسعت یافت و آراستگی آن بالا گرفت[14].

در واقع معماری قاجار از زمان فتحعلی شاه، دومین پادشاه قاجاریه، شکل می گیرد.

در دوران سلطنت فتحعلی شاه (1265-1212هـ.ق) بناهای متعدد و جدیدی در تهران بنا گردید. سقاخانه نوروزخان، عمارت و باغ نگارستان، قصر قاجار وباغ شاه، قصر و باغ لاله زار،کاخ نیاوران، برج نوشین یا برج نوش، مسجد شاه ، مدرسه و مسجد خان مروری (که به مدرسه فخریه معروف است)،تجدید بقاع امامزاده زید وچهل تن و بقعه پیرعطا، بازارچه وتکیه منوچهر خان، کاروانسرای بین چارسوق کوچک تا سید اسماعیل وگذر بابانورزو علی وهمچنین توسعه و تزئین عمارت تخت مرمر واحداث تخت مرمرین در وسط ایوان مذکور وساخت بناهای دیگر در داخل اگر سلطنتی از جمله بناهایی می باشند که فتحعلی شاه قاجار آنها را در تهران بنا نمود[15].

ژاک موریه که در سال 1232 هـ.ق به تهران سفر کرده بود، درباره تهران عصر فتحعلی شاه چنین نوشته است:

«تهران پایتخت ایران بارویی به طول چهارده ونیم میل به دور خود داردو دارای شش دروازه است، که به دستور فتحعلی شاه آنها را به طرز زیباییی کاشی کاری کرده اند. شهر تهران به بزرگی شیراز است،لیکن عمارات آن به مراتب کمتر است. ساختمانهای تهران چنان خوب نیست وغالبا با خشت خام ساخته شده و با شباهت چندانی به بناهای عالی ندارد. تنها بنایی که در خور ذکر است بنای مسجد شاه می باشد، که به دستور فتحعلی شاه ایجاد گردیده وغیر از این مسجد بزرگ، در تهران شش مسجد کوچکتر نیز وجود دارد، علاوه بر این تهران صدو پنجاه گرمابه و صدوپنجاه کاروانسرا و دومیدان بزرگ دارد که یکی از آنها در شهر ودیگری در ارگ می باشد، و دو عمارت ییلاقی سلطنتی نیز در تهران وجود دارد که به نام قصر قاجار ونگارستان خوانده می شود و قصر ییلاقی اخیر را به تازگی بنا نموده اند[16].

دردوره فتحعلی شاه مساجد زیادی در شهرها مختلف ساخته می شوند که همگی دارای نقشه چهارایوانی است که ایوان ضلع جنوی (یا رو به قبله آن )بزرگتر است در آغاز معماری قاجاریه ادامه دهنده معماری صفویه است وصرفا به تقلید از تزئینات وسبک معماری پیشین بسنده کردند، اما به تدریج تغییراتی در آن داده شد. شهرت معماری قاجاریه بیش از همه به دروازه ها و سردرهای ورودی عظیمی مربوط می شودکه مزین به کاشیکاری و گچبری است و معمولا این سردرها ورودی عظیمی مربوط می شود که مزین به کاشیکاری وگچبری است ومعمولا این سردرها متشکل از یک هلال نیم دایره مرکزی است با دو ستون توکار جانبی، یا مناره های متصل به بدنه که غالبا با کاشیهایی که به حدافراط منقوش شده اند، پوشیده می شوند. در مجموع رنگها وطرحهای کاشیهای قاجاریه پست تر از دوره های پیشین هستند وگذشته از این به شدت تحت تاثیر سبکهای فرنگی قرار دارند. معروفترین بناهای قاجاریه به جز مسجد سپهسالار در تهران باقی بناها عبارت بودند از انواع کاخهای شاهی که محل اقامت شاه در شهر، ییلاق، شکارگاه و باغ بودند ونیز بناهای نظامی همچون سرباز خانه ها، که متاثر از معماری فرنگی است و بناهای سنتی غیرمذهبی شهری همچون بازارها، آب انبارها، حمامها وبادگیرها که همچنان سنتهای معماری پیشین را حفظ کردند از میان این آثار معروفتر از همه کاخ گلستان، مسجد شاه ،مسجد شاه سمنان، مقبره حضرت عبدالعظیم ،عمارات بادگیر (در باغ گلستان )است[17].

آغاز رونق نقاشی در عصر قاجاریه به دوره پادشاهی فتحعلی شاه مربوط می شود که طی آن مکتب خاص نقاشی این دوران شکل گرفت. سه نقاش بزرگی که در خدمت شاه بودند عبارت بودند از میرزا بابا، مهرعلی و عبدالله خان.آثار اینان بیشتر به تصویرسازی از چهره وتمثال تمام قدشاه ویا مراسم وتشریفات که دربار خلاصه میشد. نسل بعدی نقاشان این دوره عبارت بودند از سیا میرزا، احمد ونجف علی میرزا، همچننی آثار مینیاتور ومصور سازی کتابها نیز در این دوره مجددا رونق می گیرند.

به علاوه نقاشی های زیادی به صورت زیر حاکی بر روی قلمدان، جلد کتاب و اشیا تزینی پدید آمد[18].

دردوران سلطنت محمدشاه(1262-1250هـ.ق) توسعه تهران ادامه داشت و حاج میرزا آقاسی صدراعظم وقت علاقه زیادی برای عمران و آبادی تهران از خود نشان می داد. در دوره محمد شاه بناها ومحله هایی چند در تهران ساخته شد که از جمله آنها می توان به محله محمدیه یا پای قاپوق معروف به میدان اعدام ومحله عباس آباد در جنوب غربی دارالخلافه تهران اشاره کرد. دروازه محمدیه یا دروازه نوا دروازه غار قدیم)نیز همراه با همین محله ها به وجود آمد بر کاشی های بالای سردر دروازه محمدیه، که امروز در موزه ایران باستان نگهداری می شود، نقش رستم ودیوکشیده شده است.این نقش بسیار ماهرانه ساخته شده و پایین حاشیه آن، نام سازنده نقش آمده است:

«عمل استاد محمد قلی کاشی پزشیرازی، سنه 1263»

کوچه میرزا زینل ایروانی نیز که در بازار ، پایین چهار سوق کوچک وبالاتر از عباس آباد،قرارداد شاهد دیگری است بر احداث محله مزبور در زمان فتحعلی شاه ومحمد شاه قاجار[19].

در دوران سلطنت طولانی ناصرالدین شاه (1313-1262هـ.ق) تهران وسعت زیادی پیدا کرد.

هنگامی که میرزا تقی خان امیرکبیر به مقام صدراعظمی ناصرالدین شاه رسید برای اصلاح کشور دست به یک سلسله اقدامات مفید زد از جمله برای زیبایی تهران و رفاه اهالی آن وترقی دادن پایتخت شروع به اقداماتی کرد. با تاسیس دارالفنون در دهه 1280 هـ.ق پرورش و تعلیم افراد جوان ومستعد با جدیت دنبال شد. یکی دیگر از آثار امیرکبیر مسجد شیخ عبدالحسین یا مسجد ترکها، واقع در بازار است. در بیست سال اول سلطنت ناصرالدین شاه فعالیتهای ساختمانی چندی در تهران صورت گرفت که فهرست آنها به اجمال چنین است: تجدید وتعمیر و مرمت با روی ارگ تهران، احداث بازار امیر، بازارکفاشان (بین سبز میدان وامامزاده زید)، توسعه باغ گلستان، احداث سبز میدان و بنای پاسیون در خارج باروی شهر و طرح باغ گلشن د رمحلی که امروز میدان ارگ است. در این دوران در هر طرف شهر سه دروازه که با کاشیهای زیبا مزین شده بود بنا گردید، دروازه مذکور عبارتند از: دروازه های شمیران، دولت،یوسف آباد، دوشان تپه ، دولاب، باغ شاه، قزوین، گمرک، حضرت عبدالعظیم،غار وخانی آباد.[20]

در دوران قاجار علی رغم اینکه اکثر بناهای مذهبی و مدارس ومنازل واماکن عمومی با الهام از شیوه های معماری غربی و با معماری معمولی تر وعناصر تزئین ونماسازی غیرایرانی ساخته می شد اما امروزه غالب این آثار جزء میراث های فرهنگی کشور محسوب شده و از جذابیت و زیبایی خاص خود برخوردار هستند.

در ساختمانهای غیرمذهبی دوران قاجار تزئینات مختلف کاشی خصوصا نقاشی های هفت رنگی و مینایی با نقوش مینیاتور ونقوش انسانی وحیوانی وگیاهی و اغلب با طرحهای تزئینی غربی و رومی ویونانی اجرا می شد. در نقاشی های دیواری و رنگ آمیز کاشی ها از رنگهای جدید و تند مانند قرمز به وفور استفاده شد.

در ابنیه مذهبی دوران قاجار به تزئینات وکاشیکاری توجه زیادی شدو چندین گنبد طلایی نیز در شهرهای مختلف بر روی مساجد ومدارس بنا شده است[21].

موقعیت مکانی امامزاده زید:

امامزاده زید در محله قدیمی بازار تهران واقع شده است. بازار زید در شمال، بازار بزازها در جنوب، بازار مسجد زید در شرق و بازار کفاشها در مغرب آن قرار دارد.(نقشه شماره1)

تهرانی از زمانی که دارای برج بارو شد یعنی از زمان سلطنت شاه طهماسب دارای چهار محله اصلی به نامهای عودلاجان،سنگلج، بازار وچال میدان بوده است که هر یک از این محله ها نیز با گذشت زمان،دارای محله هایی کوچکتر شده اند.

محله بازار، که امامزاده زید در آن واقع شده است،در جنوب تهران قدیم قرار داشت و از شمال به ارگ سلطنتی تهران، از مشرق به محله چال میدان، از شمال شرقی به محله عودلاجان، از مغرب به محله سنگلج و از جنوب به حصار شهر محدود می گردید[22].

به عبارت دیگر محله مذکور در سه راه مسجد شاه ،انتهای خیابان ناصریه(ناصرخسرو) وامتداد خیابان جبه خانه یعنی خیابان بوذر جمهوری تا انتهای بازار بزرگ-بازار بزازها-و بازار چهل تن،قرار داشت.

در واقع محله بازار در مرکز هسته اصلی تهران باستان قرار داشته ومحله عودلاجان از سوی شرق، سنگلج از سوی غرب وگوشه ای از محله چال میدان در شمال سیداسماعیل به آن راه داشته اند. بعدها قسمتهایی از شمال وجنوب بازار توسعه یافت وهسته اصلی تهران قدیم را تشکیل داده است[23].

بازار تهران به خاطر نقش اقتصادی خود از اهمیت فراوان برخوردار بوده و از محله های آباد شهر محسوب می شده است. کاروانهای تجاری که به تهران می آمدند،یکسره راه این محله را در پیش می گرفتند وکالاهای خود را در کاروانسراهای آن تخلیه می کردند تا از آنجا روانه انبارها وحجره ها ودکانها شود.

در دوره ناصرالدین شاه به سبب برقراری ارتباط تجاری با کشورهای اروپایی نقش بازار حساس شده ولاجرم متناسب با نیاز، این محله توسعه یافته وکاروانسراها،انبارها ،راسته ها،تیمها ،تیمچه ها،خانها، دالانها و دکانهای گوناگونی در آن احداث گردیده است. براساس نقشه کرشیش ترکیب محله بازار در سال 1275 هـ.ق دوره ناصری به شرح زیر بوده است[24]:

-مطابق نقشه کرشیش محله بازار از دو محله خلجها و محله پای چنار تشکیل می شده است.

- در نقشه کرشیش از کوچه ها و گذرهای متعدد این محله نام چهارگذر وپنج کوچه به نامهای گذر زنبورکخانه، گذر لوطی صالح، گذر حمام چال، گذرعباس آباد،کوچه ارامنه، کوچه غریبان، کوچه اسماعیل خان،کوچه ملک آباد وکوچه هادی خان، مشخص شده است.

- در نقشه کرشیش از مجموع کاروانسراهای بازار فقط 26 کاروانسرا از جنوب به شمال به نامهای کاروانسرای عالم شکن، کاروانسرای گلشن، کاروانسرای گردن کج و… ذکر شده است[25].

- در نقشه کرشیش دو تیمچه زرگرما و حاجی آباد در محله بازار مشخص شده است.

- در نقشه کرشیش از مجموع مساجد متعدد بازار فقط چهار مسجد ذکر شده است. این مساجد عبارتنداز: مسجد شاه، مسجد جامع،مسجد سیدعزیزالله، مسجدشیخ عبدالحسین.

- از مدارس علمیه بازار نیز فقط چهارمدرسه مشخص شده است. مدارس مذکور عبارتند از :مدرسه دارالشفاء، مدرسه صدر، مدرسه محسنیه ومدرسه شیخ عبدالحسین

پژوهشی پیرامون امامزاده های زید و یحییعلیهمااسلامهنرومعماری دوران قاجارسلسله نسبت امامزاده زید

پروژه پایانی برنامه ریزی تولید اجرای سیستم تولیدی بهنگام JIT

ولید بهنگام( JUSTINTIME JIT ) امروزه بعنوان یک تکنیک جدید برنامه ریزی تولید و نیز نگرش فلسفی مدیریت بطور گسترده ای با استقبال شرکت ها مواجه شده است بطور کلی JIT نوعی فلسفه تولیدی است یا یک هدف بسیار ساده یعنی اقلام مورد نیاز را با کیفیت مورد نیاز، به مقدار مورد نیاز و دقیقا در زمان مورد نیاز تولید کنید تقسیم بندی های انجام شده در ادبیات موضوع

دسته بندی	اقتصاد
فرمت فایل	doc
حجم فایل	1798 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	159

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک دانشکده فنی و مهندسی گروه صنایع پروژه تحقیقاتی جهت اخذ درجه کارشناسی رشته مهندسی صنایع موضوع : برنامه ریزی تولید ( اجرای سیستم تولید به هنگام JIT ) استاد راهنما: جناب آقای مهندس خلیلی تهیه و تنظیم : مصطفی سعیدی تقدیر و تشکر : بدین وسیله از راهنمایی های استاد گرانقدر جناب آقای مهندس خلیلی تقدیر و تشکر به عمل می آورم. و همچنین از کلیه کارکنان و پرسنل تولیدی شرکت ریخته گر و آهنگر فن آور ( رافکو) که در گرداوری این پروژه کمال همکاری وهمیاری رابا اینجانب داشتند کمال تشکر را دارم. تقدیم به تمام کسانی که آموخته ها را در"دنیای واقعی" به "عمل" تبدیل می نمایند . فهرست : بخش اول اهداف و رویکرد های سیستم تولید بموقع JIT 1 1-1 مقدمه 2 2-1 رویکردها و نگرش ها به JIT 3 3-1 اهداف رویکرد JIT 5 1-3-1 ضایعات صفر 5 2-3-1 موجودی صفر 7 3-3-1 زمان Set up یا آماده سازی صفر 7 4-3-1 زمان پیشبرد صفر 10 5-3-1 جابجایی صفر 12 4-1 عناصر کلیدی رویکرد JIT 13 1-4-1 تطابق طرح محصول با تقاضای بازار 14 2-4-1 تعریف خانواده های محصول و تولید جریان مبنا 15 3-4-1 رابطه با تامین کنندگان در محیط JIT 20 بخش دوم اشنایی باسیستم مورد مطالعه ( شرکت ریخته گر و اهنگر فن اور(رافکو) ( وضع موجود ) 23 1-2 مقدمه 24 2-2 معرفی شرکت 24 3-2 واحد های اصلی شرکت(چارت سازمانی) 24 4-2 برنامه اصلی تولید MPS (موجود شرکت) 26 5-2 خط تولید فعلی شرکت 29 6-2 سیستم برنامه ریزی تولید فعلی شرکت 43 بخش سوم تکنیک های طراحی سیستم تولیدی JIT 52 1-3 مقدمه 53 2-3 تکنیک های طراحی سیستم تولیدی JIT 53 1-2-3 تکنیک های برنامه ریزی تولید 55 الف -1-2-3 تطابق ماهانه 56 ب -1-2-3 تطابق روزانه 61 2-2-3 تکنیک های ساده سازی فرآیند ساخت و کاهش زمان های پیشبرد 63 الف-2-2-3 کاهش زمان صف 67 ب-2-2-3 بچ یا دسته های کوچک تولیدی و انتقالی 68 3-2-3 تعادل خط 71 4-2-3 کنترل خودکار سطح تولید 73 5-2-3 استانداردهای عملیاتی 74 6-2-3 همکاری دو جانبه 78 7-2-3 کاهش زمان حمل و نقل 78 8-2-3 کاهش زمان آماده سازی(Set up) 9-2-3 رویکرد JIT به زمان انجام فرآیند 79 10-2-3 استفاده از منابع تولیدی 84 الف-10-2-3 نیروی کار انعطاف پذیر 85 ب -10-2-3 تجهیزات انعطاف پذیر 85 11-2-3 طراحی محصول برای سادگی در ساخت و مونتاژ 86 بخش چهارم طراحی سیستم کانبان شرکت مورد(شرکت رافکو) 88 1-4 مقدمه 89 2-4 سیستم کانبان 89 3-4 سیستم های کششی وفشاری مدیریت تولید 90 5-4 انواع کارت های کانبان 95 1-5-4 کانبان برداشت 96 2-5-4 کانبان تولید 96 6-4 جریان کارت های کانبان 101 7-4 جریان کارت های کانبان در خط تولید(شرکت مورد مطالعه) 106 8-4 جریان کارت ها ی کانبان در یک ایستگاه کاری 112 9-4 عملکرد کانبان 119 10-4 ارتباط با فروشندگان توسط سیستم کانبان 122 11-4 کانبان به عنوان یک تکنیک بهبود کیفیت 123 بخش پنجم خرید وتحویل بهنگام 124 1-5 خرید به هنگام 125 2-5 تفاوت بین خرید سنتی و به هنگام 125 3-5 انتخاب عرضه کننده 131 1-3-5 منافع مشتری 131 2-3-5 منافع عرضه کننده 132 4-5 معیار و انتخاب عرضه کنندگان 134 5-5 تحویل به هنگام 142 1-5-5 بهبود تحویل به مشتری از طریق تعریف و حل مشکل 143 2-5-5 بهبود تحویل به مشتری با پیش بینی و برنامه ریزی نیازمندی های توزیع 148 6 منابع 151 چکیده : تولید بهنگام( JUST-IN-TIME : JIT ) امروزه بعنوان یک تکنیک جدید برنامه ریزی تولید و نیز نگرش فلسفی مدیریت بطور گسترده ای با استقبال شرکت ها مواجه شده است. بطور کلی JIT نوعی فلسفه تولیدی است یا یک هدف بسیار ساده یعنی:" اقلام مورد نیاز را با کیفیت مورد نیاز، به مقدار مورد نیاز و دقیقا در زمان مورد نیاز" تولید کنید. تقسیم بندی های انجام شده در ادبیات موضوع JIT دامنه گسترده‌ای در برمی‌گیرد از جمله :JIT بعنوان یک استراتژی ،JIT بعنوان مدیریت کنترل موجودی ، مجموعه‌های خرید JIT و مدیریت تولید JIT استقرار JIT و ارتباط JIT و منابع انسانی و … که همگی بعنوان مجموعه‌ای از فنون مرتبط با JIT بررسی می‌شود. انچه که در این مقاله بدان پرداخته شده رویکرد JIT به سیستم های تولیدی و مقوله برنامه ریزی توید است . در این تحقیق ضمن بررسی سیستم تولیدی JIT و نظامهای مرتبط با ان به بررسی اهداف تولید بموقع JITوتکنیک های طراحی سیستم تولیدی JIT به صورت عملی پرداخته شده است. در بخش سوم به مطالعه وضعیت موجود سیستم تولیدی یک کارخانه مورد مطالعه " شرکت ریخته گر و آهنگر فن آور ( رافکو )" پرداخته و سپس در بخش چهارم به تطبیق سیستم تولید بهنگام JIT با سیستم تولید شرکت پرداخته شده بطوریکه تکنیک های طراحی سیستم JITبرای خط تولید شرکت بصورت عملی تشریح شده است . حاصل کار اینکه در هر مورد با دادن راهنمائی ها و مشاوره به مدیریت شرکت به اجرای سیستم JIT طراحی شده اقدام گردید. در بخش چهارم نیز با طراحی سیستم کارت های کانبان( واضح ترین صورت پیاده سازی سیستم JIT) برای خط تولید شرکت مورد مطالعه اقدام به تشریح کارکرد سیستم کانبان طبق خط تولید فوق گردیده است. در بخش پنجم نیز مطالبی در مورد خرید و تحویل بهنگام که امور پشتیبانی سیستم تولید بهنگام هستند به اختصار اورده شده است بخش اول : اهداف و رویکرد های سیستم تولید بموقع JIT

1-1 مقدمه:

با موفقیت کارخانجات ژاپنی در بازارهای جهانی توجه بسیاری از شرکت های غربی به این موفقیت ها معطوف شد. بسیاری معتقدند که سنگ بنای موفقیت ژاپنی ها در تولید JIT(تولید بموقع) است.

بطور کلی JIT نوعی فلسفه تولیدی است یا یک هدف بسیار ساده یعنی:" اقلام مورد نیاز را با کیفیت مورد نیاز، به مقدار مورد نیاز و دقیقا در زمان مورد نیاز" تولید کنید.

سیستم JIT ابتدا در اوایل دهه 1960 توسط تائیچی اونو در شرکت تویوتا Toyota به عنوان ابزاری برای برآورده ساختن خواسته های مشتری با حداقل تاخیر معرفی و به کار گرفته شد. به همین دلیل تائیچی اونو اغلب به عنوان پدر نظام تولید بهنگام نامیده می شود. این نظام در طول بحران نفتی سال 1973 مورد حسایت وسیعی قرار گرفت و سپس از آن توسط بسیاری از سازمانهای دیگر انتخاب گردید.

این روش بر روی افراد، کارخانجات و سیستم ها متمرکز بود. JIT در آغاز به عنوان روشی برای کاهش سطوح موجودی انبارهای ژاپنی مطرح بود امروزه JIT به یک فلسفه مدیریتی شامل مجموعه ای از علوم و در اختیار گرفتن یک سری از اصول و تکنیک های تولید گسترش یافته است.

تولید بهنگام در صورتیکه به شکل مناسب در یک سازمان بکار گرفته شود ظرفیت تقویت مزیت رقابتی سازمان را در بازار به شکل اساسی با کاهش اتلاف ها و بهبود کیفیت محصول و بهره وری تولید دارا خواهد بود.

در ژاپن زمینه های فرهنگی قوی درارتباط با ظهور JIT وجود دارد. توسعه JIT در کارخانجات تولید تویوتا متاثر از همین فرهنگ قوی بوده است. اخلاق کار ژاپنی یکی از این عوامل است. اخلاق سخت کوشی در مدت کوتاهی پس از پایان جنگ جهانی دوم ظهور نمود و به عنوان یک قسمت مکمل در موفقیت اقتصاد ژاپنی ها دیده شد.

2-1 رویکردها و نگرش ها به JIT:

JIT را می توان از سه نظر متفاوت مشاهده کرد:

ü دیدگاه نخست سیستم کنترل کف کارگاه در JIT بوده و به واسطه استفاده از کارت های کابنان نمایان ترین جلوه از رویکرد JIT را دارا می باشد.

تکنیک کابنان، شروع به تولید و جریان مواد را با هدف تولید مقدار صحیحی از اقلام(و قطعات، زیر مونتاژها یا قطعات خریدنی دقیقا در محل صحیح و دقیقا در زمان صحیح کنترل می نماید.

ü دیدگاه دوم ایجاد زمینه مناسب برای بکارگیری کابنان بوده که مجموعه ای از تکنیک در زمینه محصول و فرآیندهای تولیدی است. ایجاد این زمینه، امکان پیاده سازی سیستم کابنان را تضمین می نماید.

این مجموعه تکنیک ها شامل طراحی سیستم تولیدی، تمرکز بر روی موارد مرتبط با بازاریابی، فروش، طراحی محصول، مهندسی فرآیند، مهندسی کیفیت، چیدمان کارخانه، و مدیریت تولید بوده، تا اجرای JIT را تسهیل نماید.

ü سومین و مهمترین دیدگاه یا سطح، فلسفه تولیدی JIT می باشد که پایه و مبنای طراحی، آماده سازی و اجرای سیستم تولیدی JIT مجموعه ای از استراتژهایی اساسی تولیدی می باشد که هنگامی که بکار بسته می شوند پایه سیستم JIT را شکل داده و بکارگیری سیستم کابنان را تسهیل می نمایند.

شکل 2-1رویکرد های مختلف JITوپیشتیبانی انها از یکدیگر نشان داده شده است:

شکل2-1

3-1 اهداف رویکرد JIT :

رویکرد JIT در بردارنده تعهد مداوم در دستیابی به کمال در کلیه مراحل طراحی و عملیاتی سیستم های تولیدی است.

JIT می کوشد تا سیستم تولیدی بگونه ای فعالیت کند که محصولا 100% سالم و کاملا اثر بخش تولید کند.

همانطور که قبلا هم آمد بهترین تعریف برای سیستم JIT همان تولید اقلام مورد نیاز، با کیفیت مورد نیاز و دقیقا در زمان مورد نیاز است

برای بررسی دقیقتر موضوع می توان گفت که اهداف رویکرد JIT بصورت زیر است:

1- ضایعات صفر

2- زمان Setup یا آماده سازی صفر

3- موجودی صفر

4- حمل و نقل و جابه جایی صفر

5- از کارافتادگی صفر

6- زمان پیشبرد صفر

7- اندازه انباشته یک

مجموعه اهداف بالا از نظر بسیاری از مهندسین تولید و صنایع که تحت رویکرد سنتی غربی در مورد طراحی و عملیات سیستم های تولید آموزش دیده اند اگر دست یافتنی نباشد. حداقل بسیار بلند پروازانه است.

همچنین از نظر رویکرد سنتی مدیریت سیستم های تولید در نظر گرفتن اهداف بالا بصورت همزمان و توام غیر معمول است بطوریکه سنتی تولید به تولید جزء نگربوده و هر یک از مسائل تولید را بطور مجزا مورد بررسی قرار می دهد.

رویکرد JIT حداقل در محدوده اهدافی که برای خود تعیین کرده کل نگر Generalist می باشد.

1-3-1 ضایعات صفر :

در مدیریت سنتی هدف ضایعات صفر خط تولید بندرت در نظر گرفته می شود. در حقیقت تنها مواردی که به کارکنان بخش کیفیت آموزش داده می شد LTPD( درصد قابل قبول معیوبی انباشته) و AQL ها(سطوح کیفیت قابل قبول) بود.

کنترل کیفیت نیز بر همین ایده طراحی می شد. پیش فرض اساسی این سیستم با در این مطلب است که تولید سطح مشخصی از محصول معیوب اجتناب ناپذیر بوده و به همین علت کلیه تلاش ها باید در راستای دستیابی به این سطح قابل قبول از تطابق با مشخصات و انتظارات مشتری متمرکز گردد.

این باور با رویکرد JIT در تناقض می باشد. به این ترتیب رویکرد JIT نگرشی را به همراه دارد که در پی دستیابی به کمال در کلیه مراحل فرآیند تولید است

2-3-1 موجودی صفر :

در تفکرهای سنتی تولید موجودی را به دو دسته کلی موجودی های در جریان ساخت(Work In process) WIP و موجودی محصول نهایی انبار شده تقسیم می کردند.

شکل 2-3-1

در مورد موجودی محصول نهایی در بسیاری از شرایط به به عنوان محافظی در مقابل عرضه کنندگان غیرقابل اطمینان نگریسته می شود.

در رویکرد سنتی فرض بر اینست که تامین کنندگان خارجی(خارج از کارخانه) غیرقابل اطمینان بوده و ممکن است مواد یا قطعات مورد نظر را بموقع تحویل ندهند. بنابراین سرپرستان کارگاههای تولیدی در مقابل این عدم قطعیت ها و نیز بخش های بازاریابی و فروش برای مقابله با سفارشات غیرمنتظره مشتریان همواره باید موجودی محافظی را به عنوان تضمین عملکرد مناسب خود نگهداری نمایند.

در قسمت طراحی سیستم JIT برای شرکت مورد مطالعه(فصل بعدی) بطور کامل و دقیق به بحث درباره اصول مدیریت کنترل موجودی در نظام بهنگام و روش مدون اجرایی نظام بهنگام در محیط EOQ پرداخته شده است.

در هر حال تمرکز کارایی تولید بخصوص وقتی کارایی برحسب بکارگیری ماشین آلات و تجهیزات در کارگاه های تولیدی محاسبه می شود سرپرستان و مدیران کارگاه ها را وا می دارد تا تجهیزات و ماشین آلات و مرکز کاری را بطور مداوم مشغول نگه داشته و به تولید اقلامی بپردازند که سفارشی برای آنها وجود نداشته و ممکن اتست در آینده سفارش داده شوند.

نتیجه چنین بینشی که بدنیال پوشش هزینه های سربار است انباشت موجودی در حدی فرآتر از مقدار می باشد گاهی اوقات ممکن است فشارهایی از جانب مدیریت ارشد برای کاهش سطح موجودی در کارخانه اعمال گردد، اما این فشارها تحت الشعاع جریان حاکم در زمینه افزایش بهره وری و کارائی تولید قرار گرفته و بدین ترتیب مجددا در دام بهره برداری از تجهیزات می افتیم.

حسابداران به موجودی به عنوان نوعی دارایی که باید در تراز نامه ثبت شود می نگرند.

مدیران ارشد طبعا مایل به انباشت مقدار زیادی موجودی نیستند ولیکن وقتی آنها احساس می کنند که باید میان کارخانه ای با بهره برداری و سطح موجودی پائین و کارخانه ای با بهره برداری و سطح موجودی بالا یکی را انتخاب کنند نسبت به انتخاب دومی تمایل بیشتری دارند.

تمامی این باورها با نگرش JIT که موجودی را بلا( (Evil دانسته و آن را نشانه ای از فقر و ناهماهنگی و اجرای ضعیف سیستم تولید می داند در تضاد می باشند.

3-3-1 زمان Set up یا آماده سازی صفر :

زمان آماده سازی صفر و اندازه انباشته یا بچ تولیدی یک واحدی در ارتباط با هم معنا می دهند یعنی اگر توانستیم آماده سازی را به صفر برسانیم آنگاه هیچ توجیهی برای استفاده از انباشته های بزرگ نداریم و بهتر است بچ های تولیدی را یکی یکی انتخاب کنیم.

طبق تفکر سنتی مدیریت به رویکرد اندازه سفارش اقتصادی و یا اندازه انباشته اقتصادی کسینه ساختن کل هزینه موجودی با استفاده از ایجاد تعادل میان هزینه نگهداری موجودی و هزینه آماده سازی بود.

انباشته های بسیار بزرگ پائین می شوند اما تعداد دفعات آماده سازی بالایی را در پی خواهند داشت. حال اگر زمان و هزینه های آماده سازی صفر باشند آنگاه اندازه انباشته ای برابر با یک واحد اقتصادی خواهد بود.

مزایای ناشی از بکارگیری اندازه یک واحدی از دیدگاه موجودی و نیز عملکرد کلی تولید چشمگیر است.

4-3-1 زمان پیشبرد صفر :

زمان پیشبرد ساخت عبارتست از کل زمان مورد نیاز پیش بردن عملیات ساخت یک قلم.

این زمان در برگیرنده زمان آماده سازی زمان صف زمان آماده سازی ماشین، زمان انجام عملیات زمان جابجایی زمان بازرسی و قرار دادن در محل مورد نظر می باشد.

زمان پیشبرد خرید عبارتست از کل زمان مورد نیاز برای بدست آوردن قلم خریداری شده این زمان شامل زمان خرید، زمان حمل و نقل، دریافت و بازرسی و قرار دادن قطعه در محل مورد نظر می باشد.

زمانهای پیشبرد باید هم برای اقلام خریدنی از طریق مذاکرات میان مامورین خرید کارخانه با تامین کنندگان مشخص می شود.

از سوی دیگر زمان های پیشبرد برای اقلام ساختنی براساس تجارب گذشته و با در نظر گرفتن عناصر مختلف تشکیل دهنده زمان پیشبرد مشخص می شود انباشته های کوچک منتهی به زمان های پیشبرد بسیار کوتاه شده و در نتیجه انعطاف پذیری سیستم تولیدی را افزایش می دهند.

ü معمولا اینطور گفته می شود که طول افق برنامه ریزی باید حداقل برابر بزرگترین زمان پیشبرد تجمعی محصول باشد.

پس زمانهای پیشبرد بلند سیستم تولیدی را وادار می کند تا بر پیش بینی اتکا کرده و محصول را قبل از سفارش مشتری و بعضا برخلاف نظر او تولید نماید.

اندازه انباشته های کوچک وقتی که با زمان پیشبرد کوتاه تلفیق می شوند. سیستم تولیدی را قادر می سازند تا به یک برنامه تولید خاص در افق بلند مدت محدود نبوده و قابلیت تطابق بانواسانات تقاضای بازار در کوتاه مدت را داشته باشد.

برای دستیابی به زمان پیشبرد صفر باید همه عوامل از جمله محصولات سیستم تولیدی و فرآیندهای تولیدی بگونه ای طراحی گردند که پاسخگویی سریع به سفارشات را تسهیل نمایند.

رویکردهای سنتی طراحی محصول و فرآیند را جدا از هم در نظر می گرفتند. در حالی که فلسفه JIT رویکردی کل نگر را اتخاذ کرده و بر وابستگی متقابل این فعالیت ها تاکید می نماید.

5-3-1 جابجایی صفر

در اکثر موارد عملیات ساخت و مونتاژ دارای تعداد زیادی فعالیت های فاقد ارزش افزوده هستند مثلا در عملیات مونتاژ، عملیاتی مانند تغذیه خط و جابه جایی قطعه فاقد ارزش می باشند.

اگر قطعات و زیر مونتاژها بتوانند طوری طراحی شوند که تغذیه آنها کمیته گردیده و اگر سیستم های تولیدی طوری طراحی شوند که جابه جایی ها به حداقل برسند، کاهش قابل ملاحظه ای در مسائل و مشکلات مرتبط با مونتاژ و زمان آن حاصل خواهد شد.

بطور کلی چیدمان مبتنی بر محصول نسبت به چیدمان مبتنی بر فرآیند ارجحیت دارد یک علت این امر مدل های ساده تر جریان مواد در کارخانه در چیدمان محصولی است که کاهی قابل ملاحظه ای در حجم برنامه ریزی و جابجایی مواد دارد.

4-1 عناصر کلیدی رویکرد JIT :

عناصر کلیدی که برای طراحی محصول و سیستم تولیدی در فلسفه JIT مطرح می باشد به شرح زیر است:

v تطبیق طراحی محصول با تقاضای بازار،

v تعریف خانواده های محصول و تولید جریان مبنا،

v رابطه با تولید کنندگان

این سه عنصر را می توان به عنوان بخشی از رویکرد فراگیری دانست که کارخانه را در داخل محیطی مانند شکل 4-1 بعد در نظر می گیرد.

شکل 4-1

بخش ابتدایی شامل کارخانه و ارتباط آن با مشتریانش در بازار و بخش انتهایی شامل رابطه کارخانه با تامین کنندگان می باشد.

حال به شرح هر یک ازاین عناصر کلیدی می پردازیم:

1-4-1 تطابق طرح محصول با تقاضای بازار :

امروزه حتی با وجود فن ‌آوری های نوین و متنوع تولیدی شرکت ها توانایی هایی فراهم نمودن محصولاتی کاملا سفارشی با قیمت اقتصادی و متناسب با بازار را ندارند.

آنچه که صنایع نیازمند آن هستند درک خواسته های بازار و تا حدی هدایت آن بسمتی است که آنها را قادر به پاسخگویی موثر به بازار سازد این امر در بر دارنده طراحی دامنه ای از محصولات مورد تقاضای بازار است که شامل تنوع قابل قبولی از انتظارات مشتریان باشد.

این محصولات باید به نحوی طراحی گردند که قابل تولید و تحویل به بازار بوده مشتریان توانایی پرداخت قیمت آنها را داشته باشند. به منظور دستیابی به این هدف لازم است طراحی محصولات به صورت مدولار صورت گیرد

. طراحی مدولار محصول از طریق انتخاب سطح معقولی از تنوع محصول و تلاش برای دستیابی به بیشترین مقدار قطعات و زیر مونتاژهای مشترک در دامنه مورد نظر حاصل می گردد.

انتخاب دامنه معقولی از تنوع محصول باعث کاهش هزینه های تولید از طریق آماده سازی کمتر، موجودی کمتر، طراحی کمتر قطعات و غیره می گردد.

این رویکرد مشابه مفهوم کارخانه متمرکز است.

2-4-1 تعریف خانواده های محصول و تولید جریان مبنا :

یک شیوه مرسوم برای تعریف خانواده محصول و تولید جریان مبنا رویکرد تکنولوژی گروهی GT است.

در تکنولوژی گروهی قطعات براساس شباهت در برخی ویژگیها مانند شکل نوع پرداخت مواد، تلرانس ها و فرآیندهای تولیدی مورد نیاز در خانواده ها گروه بندی می شوند.

تکنولوژی گروهی خانواده های قطعات را براساس ویژگیها طراحی یا ساخت قطعات و گاهی اوقات هر دو ویژگی شکل می دهد.

استفاده از GT به منظور تعریف خانواده قطعات در JIT به دلایلی چند هائز اهمیت است.

اولا تکنولوژی گروهی به منظور مساعدت در فرآیند طراحی و کاهش تنوع دوباره کاری های غیرضرور در طراحی محصول بکار گرفته می شود.

ثانیا تکنولوژی بمنظور تعریف خانواده های محصولات و قطعاتی که قابل تولید در سلول های تولیدی مشخص می باشند بکار می رود.

اثر این سلول های تولیدی تغییر جهت سیستم های تولیدی از چیدمان مبتنی بر فرآیند به سمت چیدمان مبتنی بر محصول یا جریان است. تکنولوژی گروهی به تولید سلولی منتهی می گردد که زمان های پیشبرد کوتاه تر، موجودی های کالای ساخته شده و در جریان ساخت کمتر، برنامه ریزی و کنترل تولید ساده تر و رضایت شغلی بیشتر را نوید می دهد.

ایده تکنولوژی گروهی هر چند در ابتدا در ژاپن شکل نگرفت ولیکن فلسفه آن توسط ژاپنی ها اتخاذ گردیده و در رویکرد JIT بکار گرفته شد.

یکی از آثار بالقوه ایجاد سلول های تولیدی ایجاد الگوهای ساده تر جریان مواد در کارخانه است.

بدین ترتیب مسئولیت یا با اصطلاح مالکیت یک قطعه یا خانواده ای از قطعات را به یک گروه از کارکنان و سرپرست آنها واگذار می کند.

این اثرات با در نظر گرفتن تفاوت های میان چیدمان سنتی و عملیاتی کارخانه(فرایند مبنا) و چیدمان تکنولوژی گروهی(محصول- مبنا) به خوبی قابل درک می باشد. در چیدمان عملیاتی یا فرآیندی ماشین ها برحسب عملیات کاری در کروه ها سازماندهی می شوند.

سرکارگر هر بخش مسئول عملیات یا گروهی از عملیات می باشد. کارکنان تولیدی و سرپرستان آنها مسئول عملیاتی می باشند که بخش انها روی قطعه انجام داده و مسئولیتی در قبال کل قطعه یا محصول مونتاژ شده ندارند.

با توجه به تنوع قطعات در سیستم های تولید بسته ای مسیری را که دسته ها در میان بخش های مختلف طی می کنند بسیار متفاوت بوده و در نتیجه سیستم جریان مواد بسیار پیچیده می گردد.

چیدمان محصول مبنا یا GT همانطور که در شکل 2-4- 1 بسیار ساده تر از چیدمان فرآیندی است.

چیدمان کارگاهی یا فرایندی

شکل 2-4- 1

چیدمان سلولی یا تکنولوژی گروهی GT شکل 2-2-4- 1

در حقیقت این سادگی خطوط تولیدی مشخصه ای از سیستم JIT بوده که سادگی را جایگزین پیچیدگی کرده است.

در سیستم های تولید دسته ای مسیری که دسته ها در میان بخش های مختلف طی می کنند بسیار متفاوت بوده و در نتیجه سیستم جریان مواد و توالی عملیات مختلف بسیار پیچیده است.

در چنین سیستم های پیچیده ای تعیین اینکه در هر لحظه از زمان چه فرایندی روی هر دسته انجام می گیرد کار ساده ای نیست.

3-4-1 رابطه با تامین کنندگان در محیط JIT :

JIT محدود به فضای محدود کارخانه تولیدی نبوده بلکه از سویی در برگیرنده مشتریان و از سوی دیگر شرکت های فروشنده است که مواد اولیه و قطعات خریدنی کارخانه را تامین می کنند.

پروژه پایانی برنامه ریزی تولید اجرای سیستم تولیدی بهنگام JITتفاوت بین خرید سنتی و به هنگامکانبان برداشت

پروژه شناسائی و کاهش آب بحساب نیامده در شبکه های آبرسانی شهری ( جهت اخذ کارشناسی ار

شناسایــــی پرت آب در شبکه های آب رسانی شهری بصورت های فیزیکی و غیر فیزیکی که از مخازن ذخیره و لوله های اصلی شبکه توزیع آب شهری و نیز شبکه های فــرعی و انشعابات مشترکین که ممکن است بصورت نشت آب و یا ترکیدگی لوله های اصلی و فرعی شبکه و انشعابات و شیرهای شبکه به خارج از ســــیستم توزیع آب منتقل شود و حجم عظیمی از آب سالم و بهداشتی هدر میرود که با

دسته بندی	زمین شناسی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	74 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	103

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب صفحه

هدف

مقدمه 1

بخش اول

شناسایی عوامل ایجاد تلفات آب در شبکه های آبرسانی

جمع آوری اطلاعات از طریق اکیپ قرائت کنتور 3

دستورالعمل کنترل اماکن 4

دلایل نیاز به انجام کنترل و ممیزی اماکن 6

اهداف ،کاربردها وقابلیتهای کنترل اماکن 7

کلیات اجرای طرح 9

فعالیتهای کنترل اماکن 10

تهیه روش کنترل اماکن 15

کدگذاری 17

تهیه فرمهای جمع آوری اطلاعات 21

بخش دوم روشهای کاهش تلفات غیر فیزیکی

دستورالعمل نصب صحیح انشعابات 24

ارزیابی روشهای برخورد با متخلفین 34

بخش سوم

روشهای کاهش پرت فیزیکی

بررسی وضعیت بهره برداری از مخازن 40

تهیه کاربرگ بهره برداری از مخازن 41

حوضچه های شیرآلات 44

شیرآلات و اتصالات و نحوه نگهداری و تعمیرآنها 45

بخش چهارم

مدلسازی شبکه توزیع آب

تعیین نقاط نصب فشارسنج و انجام عملیات فشارسنجی 52

بررسی و مطالعه نقشه های سیستم توزیع آب 54

تهیه نقشه نقاط نصب فشارسنج 60

تعاریف و اصطلاحات رایج در مدلسازی 62

شبیه سازی سیستم توزیع 65

هدف از مدلسازی و کاربردهای آن 67

محدودیت های مدلسازی 70

تهیه و تکمیل اطلاعات سیستم توزیع آب 72

تهیه مدل هیدرولیکی سیستم توزیع آب 76

جمع آوری و سازماندهی اطلاعات 79

تهیه مدل اولیه 87

کد گذاری عوارض 89

چکیده مطالب و ارائه راهکار 96

منابع ومئاخذ 98

هدف :

شناسایــــی پرت آب در شبکه های آب رسانی شهری بصورت های فیزیکی و غیر فیزیکی که از مخازن ذخیره و لوله های اصلی شبکه توزیع آب شهری و نیز شبکه های فــرعی و انشعابات مشترکین که ممکن است بصورت نشت آب و یا ترکیدگی لوله های اصلی و فرعی شبکه و انشعابات و شیرهای شبکه به خارج از ســــیستم توزیع آب منتقل شود و حجم عظیمی از آب سالم و بهداشتی هدر میرود که با مشکلات فراوانی تولیـــــــد و در بعضی از شهرها تصفیه می شود و هزینه های هنگفتی را شرکتــهای آب و فاضلاب بابت آن خرج می نمایند و در کشور ما علاوه بر آنکه از نظر اقتصادی هزینه های کلانی متوجه دولت در این زمینه می شود کشور ما دارای منابع محدود آب می باشــــــد و در بیشتر موارد 60-40 درصد آب تولید شده برای شرب شهری بصورت تلفات هدر میرود که رقم بسیار بالایی است .

بنابراین شناسایی راههای بروز تلفات آب و ارائـــــه راهکارهـــــای مقابله با آن شکلات زیادی را از پیش پای صنعت نوپای آب و فاضلاب کشور بر میدارد.

تعریف آب به حساب نیامده : (پرت شبکه یا تلفات شبکه)

تلفات آب در شبکه آبرسانی شهری به دو صورت مشهود است .

الف :تلفات فیزیکی آب.

ب : تلفات غیر فیزیکی .

تلفات فیزیکی:

آب بصورت نشت از مخازن ذخیره آب ،نشت ازلوله ها و شیر فلکه ها و تلفات آب ناسی از اتفاقات و شکستگی لوله های اصلی و فرعی و نیز انشعابات .

تلفات غیر فیزیکی آب :

عدم کارکرد صحیح کنتور های حجمی موجود دروروی و خروجی مخازن ذخیره آب که ممکن است مقدار حجمی را کمتر یا بیشتر از میزان واقعی نشان دهد

عدم کارکرد صحیح کنتور های مشترکین

کنتور های خراب ،کنتور های معکوس ،کنتور های دست کاری شده توسط مشترک یا افراد غیر مجاز دیگر

انشعابات غیر فنی و غیر اصولی

عدم وجود کد بندی و پلاک کوبی اماکن

خطای انسانی

بنابراین اتلاف آب در شبکه ها ممکن است به یکی از صورت های فیزیکی و غیر فیزیکی صورت گرفته باشد . برای کاهش میزان تلفات آب باید عوامل ایجاد تلفات در شبکه شناسایی شود و بعد از شناسایی راههای جلوگیری از ایجاد تلفات بررسی شود . [1]

بخش اول :

شناسایی عوامل ایجاد تلفات

شبکه های آب رسانی

شناسایی عوامل ایجاد تلفات آب (آب به حساب نیامده)

الف‌: شناسایی عوامل ایجاد تلفات غیر فیزیکی:

برای شناسایی عوامل ایجاد تلفات غیر فیزیکی به یکی از روشهای زیر استفاده میشود.

1)جمع آوری اطلاعات از طریق اکیپ قرائت کنتور .

2)انجام عملیات کنترل و ممیزی اماکن .

جمع آوری اطلاعات از طریق اکیپ قرائت کنترل : (روش اول )

با تغییر در فرم کامپیوتری قرائت کنتور می توان در هر دوره تمام یا بخشی ازاطلاعات مورد نیازاز وضعیت انشعابات در شبکه را به دست اورد و لیستی از انشعابات نامناسب را تهیه کرد .[10]

پس از تهیه لیست انشعابات نامناسب ، این لیست در اختیار اکیپ اجرائی قرار داده شده و به روشهایی که قبلا توضیح داده شده است اصلاح خواهد شد.

در مورد روش دوم ،نحوه کار بدین ترتیب بوده که با انجام فعالیت کنترل اماکن کلیه اماکن مورذد بازدید قرار گرفته و وضعیت انشعاب آنها قابل شناسایی می باشد. با استفاده از نتایج به دست آمده از عملیات کنترل اماکن لیست کلیه انشعابهای نامناسب به تفکیک در یک فرم تهیه شده، لیست مزبور در اختیار اکیپ اجرایی مربوطه قرار داده می شود .[1]

دستورالعمل کنترل اماکن :

در مطالعات کاهش آب به حساب نیامده، از جمله فعالیت های مثبت تعریف شده،فعالیت مربوط به کنترل و ممیزی اماکن سطح شهر است . این فعالیت به طور کلی به منظور بررسی و شناخت وضعیت موجود اماکن در ارتباط با بخش مشترکین و توزیع آب(شامل کلیه مشترکین و غیر مشترکین )، اگاهی از مسائل و کمبود های مرتبط با آن و همچنین بررسی و شناخت نواقص و ایراداتی که از این جهت به سیستم توزیع آب تحمیل می گردد،گردیده است .[1]

ازآنجایی که در انجام این فعالیت هزینه های قابل ملاحظه ای صرف میگردد،لذا ضروری است این هزینه ها منتج به نتایج مناسبی گردد و از لحاظ فنی و اقتصادی مقرون به صرفه باشد ، با توجه به این امر ،این فعالیت یک فعالیت مهندسی بوده که می بایست با در نظر گرفتن شرایط محلی و فنی اقتصادی با یک برنامه ریزی دقیق و سازمان دهی شده اقدام به انجام آن گردد .[10]

در این راستا بنا بر مطالب فوق ،در دستور العمل حاضر سعی گردیده کلیه جوانب امر مورد بررسی قرارگیرد و روش مناسب این فعالیت ارائه گردد ، به طورکلی در دستور العمل حاضرنحوه انجام این فعالیت از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار گرفته و به عنوان راهنمایی جهت کنترل اماکن در شرکتهای آب و فاضلاب ارائه گردیده است

بطور کلی فعالیت های مورد نظر به شرح زیر است :[10]

- تهیه نقشه ها

- تهیه روش کنترل اماکن با توجه به شرایط محلی

- جذب ،سازماندهی و آموزش گروههای پیمایش محلی

- پیمایش محلی و برداشت اطلاعات

- مقایسه اطلاعات جمع آوری شده در حین عملیات پیمایش با اطلاعات پرونده ای مشترک به منظورتعیین تغییرات و مغایرتها

- تهیه برناممه کاربردی کنترل اماکن ( نرم افزار کنترل اماکن) به منظور ثبت ، بازیافت و اخذ گزارشات

- ورود اطلاعات جمع آوری شده به نرم افزار کنترل اماکن

- اخذ گزارشات و انجام پردازشهای لازم

(در مورد سه بند آخر میتوان به صورت دستی نیز لیستی از انشعابات مورد نظر تهیه کرد) .

در این خصوص، در دستورالعمل کنترل اماکن ابتدا دلایل نیاز به این فعالیت، اهداف انجام فعالیت کنترل اماکن ، کاربرد ها، و قابلیت های قابل حصول و کلیات اجرای طرح تشریح گردیده و متعاقب آن روش انجام ، نحوه جمع آوری ثبت ، بازیافت و پردازش اطلاعات تحت فعالیتهای فوق الاشاره مورد بحث قرار گرفته است.[10]

1- کلیات

1-1- دلایل نیاز به انجام کنترل و ممیزی اماکن

از جمله دلایل نیاز بهانجام چنین فعالیتی در مطالعات کاهش آب به حساب نیامده ، موارد زیر قابل اشاره است .

- شرکتهای در گیر در امر خدمات رسانی آب و فاضلاب با توجه به روند توسعه شاهد تولید اطلاعات بسیاری از جمله اطلاعات مربوط به مشترکین بوده که اغلب به دلیل عدم وجود یک روند و نظام سازمان یافته ، بسیاری از این اطلاعات تولید شده در زمان کوتاهی بدون هیچ گونه شناختی حذف یا از دقت آنها کاسته شده است بدین لحاظ علیرغم اهمیت خاص و با ارزش که این اطلاعات دارا می باشند ، اغلب نقش مؤثری در برنامه ریزی ها ایفا نمی نمایند . همچنین در روند کنونی در طول زمان کوتاهی اطلات کارایی لازم خود را از دست داده و بازیافت آنها نیز نیازمند صرف هزینه در زمان زیادی است .در این بین با توجه به تغییرات و تحولاتی که در چندین سال اخیر در مدیریت بخش تأمین و توزیع آب صورت گرفته( انتقال خدمات از شهرداری هاو ادارات آب به شرکتهای آب و فاضلاب) بسیاری از اطلاعات حذف یا نابود گردیده است.از این رو ، انجام چنین فعالیتی ، کمک مؤثری به جمع آوری و نظام دادن اطلاعات مرتبط با این بخش خواهد نمود . ذکر این نکته ضروری است اکثرشرکتهای آب و فاضلاب از این قاعده مستثنی نبوده و این امر به عنوان مشکل در آنها همواره مطرح بوده است.[1]

- آمار و اطلاعات مشترکین مربوط به سالهای قبل ، به ویژه قبل از تشکیل شرکتهای آب و فاضلاب بسیار محدود و عمدتاً از دقت و کیفیت لازم برخوردار نمی باشد . با توجه به این امر اقدا م جهت تهیه آمار و اطلاعات به روز از وضعیت اماکن و مشترکین ضروری است . [10]

- مدیریت مؤثر در بخش مشترکین و همچنین سایر بخشها همواره نیازمند اطلا عات همه جانبه از اماکن و به ویژه از مشترکین است . به این لحاظ که تعیین و تحلیل سیاستهای مورد نظر بستگی خاصی به وجود اطلاعات داشته و جامع و قابل دردسترس بودن آن برای مدیران و برنامه ریزان به منظور حمایت از تحلیلهای لازم ضروری است .[10]

- در حال حاضر بسیاری از درآمد های قانونی در ارتباط با مشترکین که رقم قابل ملاحظه ای را نیز به خود اختصاص می دهد، بصورت بالقوه بوده ، که با توجه به روند فعلی بالفعل نمودن آن تقریباً مقدور نمی باشد . ولی در صورت اجرای چنین فعالیتی اینگونه در آمد ها به راحتی و با دقت تمام بالفعل خواهد گردید ( از قبیل در آمد های حاصل از کاربری ، وضیت انشعابات ، شناسایی نقاط قوت و ضعف سیستم قرائت و بسیاری موارد دیگر)

- از دلایل دیگر انجام این فعالیت این بوده که امروزه تنها سازمانها و شرکتهایی در فعالیتهای خود موفق خواهند بود ، که بتوانند به طور مؤثر و کارا از اطلاعات تولید شده استفاده نمایند . به عبارتی تحلیل و اجرای مؤثر برنامه های بهینه سازی سیستم به تشخیص اقدامات مناسب و تحقیق در ارتباط به میزان تأثیر این برنامه ها ، نیازمند داشتن اطلاعا ت کافی در بخشهای مختلف ازجمله بخش مشترکین است . [10]

1-2- اهداف ، کاربرد ها و قابلیت ها

در صورت اجرای فعالیت کنترل و ممیز اماکن در شرکتهای آب و فاضلاب ، امکان استفاده از اطلاعات جامع و به روز مشترکین سطح شهر ، به منظور به کار گیری و استفاده در بخشهای مختلف مدیریتی ، فنی و اجرایی فراهم خواهد گردید . ازجمله مواردی که با اجرای این فعالیت قابل حصول میباشد یا به عبارتی اهداف قابل انتظار از اجرای چنین فعالیتی ، عبارتند از :[1]

-شناسایی وضعیت یکایک اماکن و تهیه اطلاعات به روز از آنهادر جنبه های مختلف

- ایجاد هما هنگی در ساختار اطلاعاتی و محتوای منابع اطلاعاتی مشترکین از شرکتهای آب و فاضلاب و به روز نگه داشتن آن

- تهیه و استقرار سیستم مکانیزه اطلاعاتی مورد نیاز امور مشترکین و سایر بخشها در ارتباط با مشترکین و به روز نمودن اطلاعات بدون صرف دوباره کاریها .

- تهیه و در اختیار قرار گرفتن نقشه های به روز کد گذاری شده امور مشترکین

- افزایش راندومان و قابلیت های تکنولوژیکی شرکت با توجه به ایجاد توانایی های آنالیزی بهبود یافته و جدیدی که فراهم گردیده است .

- فراهم آمدن امکان تحقیق و انجام بررسی های مستمر در ارتباط با مشترکین

-فراهم آ‌مدن زمینه جهت ارائه و به کارگیری راهکارهای عملی و علمی سازمان یافته در ارتباط با نگهداری ، اصلاح و بهینه سازی انشعاب آب .

- فراهم آمدن امکان زمینه جهت اخذ درآمدهای قانونی

- فراهم آمدن شرایط جهت تهیه و پیاده سازی سیستم علمی و عملی قرائت کنتورهای مشترکین (سیر بهینه قرائت ).

- فراهم آمدن امکان کاهش آب به حساب نیامده(به ویژه غیر فیزیکی)باتوجه به شناسایی عوامل بروز نشت

- فراهم آمدن شرایط جهت تهیه برنامه وتدوین بودجه بر طبق واقعیت های موجود.

-فراهم آمدن زمینه جهت شناخت کمبودها در مدیریت امور مشترکین و برنامه ریزی جهت رفع آن .

- پیش بینی فعالیتها و برآورد فعالیتها و پتانسیلهای مورد نیاز آینده.

- تخصصی نمودن ارائه خدمات با توزیع مناسب فعالیت ها و مسئولیت ها.

- ارتقاء کیفیت و کمیت ارائه خدمات.

- ایجاد و بهبود و تحکیم زیربنا های مناسب حقوقی و قانونی .

- جلب هرچه بیشتر و عمیقتر مشارکتها ی مردمی یا به عبارتی ایجا د یک ارتباط دو جانبه با مشترکین و ارتقاء همکاری مشترکین .

- فراهم آمدن امکان سازماندهی و فعال نمودن یک ارتباط مستمر با مشترکین[10]

1-3-کلیات اجرای طرح

اولین گام در روند انجام فعالیت ممیزی و کنترل اماکن در مطالعات کاهش آب به حساب نیامده ، تعیین اهداف و پس از آن تبیین استراتژی دستیابی به اهداف مزبور و روند اجرای آن بوده است .

کلیات اجرای این فعالیتها به شرح زیر است:

در گام اول شناسایی کلی وضعیت و ساختاراطلاعاتی،به همراه نحوه گردشکاری در وضعیت موجود مورد عمل قرار خواهد گرفت و بر اساس آن استراتژی های لازم تدوین میگردد .

در گام بعدی بر اساس استراتژی های تعیین شده و با در نظر گرفتن ابزار مورد استفاده و واقعیتهای موجود در اجرای این فعالیت و شیوه اجرای جمع آوری و ثبت اطلاعات در قالب فعالیتهای از قبیل تعریف وتعیین اطلاعات مور نیاز(اقلام اطلاعاتی ) روش جمع آوری و ثبت آن ، محدوده زمانی جمع آوری و ثبت اطلاعات، روش پردازش و اخذ نتایج ، مدیریت تحلیل نتایج ، مدیریت تحلیل اطلاعات و کاربرد های آن و موارد خاص دیگر بنا به موضوع و نوع تکنولوژی و ابزارهای به کار رفته در این طرح مورد عمل قرار خواهد گرفت . [1]

در این راستا، پردازش داده های ثبت شده و بررسی آنها مرحله دیگری از روند انجام این فعالیت بوده است و بر این اساس ، ارائه نتایج نیز بر طبق اهداف تعیین شده و نیازهای شرکت های آب و فاضلاب صورت خواهد گرفت .[10]

2-فعالیت های کنترل اماکن

همان گونه که در ابتدا اشاره شد انجام این فعالیت در اصل در بر گیرنده چندین فعالیت می باشد، که با تهیه نقشه ها شروع شده و به اخذ گزارشات و پردازشهای لازم ختم میگردد. در این ارتباط در ادامه به تشریح هر یک از این فعالیت ها پرداخته شده ا ست .[1]

2-1- تهیه نقشه ها

در کنترل و ممیز ی ا ماکن ، به منظور پیمایش محلی ، وجود نقشه های پایه شهر سازی بامقیاس مناسب به صورت رقومی که در آنها مو قعیت خیابان ها ، کوچه ها و بلوکها به همراه اطلاعات توصیفی مربوط به آن مشخص شده باشد ، از ضروریات است . چرا که اصولاً پیمایش منطبق بر نقشه ها بوده ودر حین پیمایش مکانهای کنترل شده بر روی نقشه ها منعکس می گرددو ضمناً هر یک از بلوکها ، خیابانها و معابر بن باز و اماکن باکدهای منحصر به فرد خویش مشخص می گردد . در این راستا اختصاص کد جغرافیایی ده رقمی به کلیه اماکن از ضروریات بوده که به موازات اجرای عملیات پیمایش مکانئ به مکان انجام میگیرد . [1]

ماحصل نهایی این فعالیت ، فراهم آمدن نقشه های کد گذاری شده اماکن ، بلوکها ، خیابان ها و معابر بن باز ، یا به عبارتی نقشه های کنترل اماکن در مقیاس مناسب (عموماً 1:500 )است . در این ارتباط به منظور آشنایی بانقشه های رقومی و نحوه تهیه آن و سایر مسائل مربوط به آن در پیوست شماره 1 دستورالعمل حاضر کلیاتی در ارتباط با آن آورده شده است . [5]

با توجه به اهداف مورد نظر از انجام کنترل اماکن می بایست لزوماً نقشه های رقومی تهیه و به کار گرفته شود در صورتی که نقشه هابه صورت دستی و سنتی تهیه شده باشد بایستی به طرق ذکر شده در پیوست فوق، اقدام به تهیه نقشه رقومی گردد از نقطه نظرتهیه نقشه های رقومی مورد استفاده در کنترل اماکن، مقیاس مناسب برای نقشه های پایه مورد استفاده در طرح عموماً مقیاس1:500 میباشد که با استفاده از آن می توان کلیه مشترکین و اماکن را به همراه محدوده تقریبی قطعات آنها در روی نقشه ها درج نمود . لذا چنانچه نقشه های پایه شهر سازی با مقیاس مذکور در دسترس نباشد ، باید با تبدیل مقیاس نقشه های موجود و یا نقشه با مقیاس مورد نظر نسبت به این امر مبادرت ورزید . بدیهی است بزرگ نمودن مقیاس نقشه ها باعث افزایش دقت آن نمیگردد ، بلکه تنها بزرگ نمایی مورد نظر را به دست میدهد، از این رو در تبدیل مقیاس نقشه های موجوود به 1:500 بهتراست از نقشه های اصل از 1:1000 بزرگتر نباشد .[1]

متعاقب اخذ نقشه های فوق و بررسی های انجام شده بر روی آن ، بسته به مورد می بایست ، اقداماتی علاوه بر آنچه در پیوست دستورالعمل حاضر آورده شده ،را نیز به شرح ذیل در صورت نیاز مورد عمل قرار داد.

- در صورت عدم وجود لایه بندی مناسب در فایل نقشه ها ، اقدامات لازم به منظور لایه بندی مناسب صورت گیرد .

- در صورتی که مقیاس نقشه ها 1:500 نباشد لازم است نسبت به تغییر مقیاس نقشه ها به 1:500 اقدام شود .[5]

بنابر آنچه که در ابتدا به آن اشاره شد ، تهیه نقشه ها در این فعالیت از تهیه نقشه ها شروع شده و به نقشه کد گذاری شده اماکن ختم میشود. برای این منظور ، فعالیتهایی به شرح زیر مورد نیاز است .[5]

- تهیه نقشه های تطبیقی شهر

- تهیه نقشه های تقریبی قطعات

- تهیه نقشه کنترل اماکن ( نقشه کد گذاری شده اماکن )

در ادامه به تشریح هر یک از این فعالیت ها پرداخته شده است .

الف- تهیه نقشه های تطبیقی

از آنجا ئیکه ساخت و سازهای شهری اغلب موجب تغییرات عمده ای در نقشه های پایه شهر سازی می شود و احیاناً معابر و بلوک های جدید ایجاد گردیده و یا نحوه بلوک بندی ها به دلیل احداث خیابان ها و معابر جدید دست خوش تغییر میشود ، لازم است نقشه های پایه شهرسازی با وضعیت مورد مقایسه قرار گرفته و در همین زمان ضمن تعیین بلوک بندی های وضع موجود ، تغییرات اجتماعی به وجود آمده تا حد امکان بر روی نقشه های پایه شهر درج گردد .[5]

بطور کلی چنانچه این تغییرات موارد همچون تعریض خیابانها ، کوچه ها ، ایجاد پخ ها و قوس تقاطع ها ، ایجاد کوچه های جدید و نظایر آن باشد ، میتوان با کروکی برداری و به صورت تقریبی نقشه های پایه شهر را به هنگام نمود ولی در صورتی که این تغییرات بکلی بافت قبل شهر یا ناحیه مورد برسی را دگرگون ساخته باشند ، ضروریست با انجام عملیات نقشه برداری ، نقشه دقیق مناطق توسعه یافته تهیه گردد .

در این بین اطلاعات توصیفی همچون اسامی خیابانها و کوچه ها که در نقشه های فوق موجود نبوده ، تعداد تقریبی اماکن واقع در هر بلوک و سایرموارد مورد نیاز نیز بایستی برداشت گردد . متعاقب این فعالیت ، کلیه موارد پس از برداشت بر روی نقشه های پایه شهر سازی وارد گردیده و فایل کامپیوتری آن نیز به روز گردد .[1]

ب- تهیه نقشه تقریبی قطعات

در کنترل اماکن به منظور شناسایی موقعیت تقریبی اماکن در هر یک از بلوکها ، نیاز به مشخص نمودن حدود یا مرز تقریبی قطعات و اماکن جهت اختصاص کد جغرافیایی است . از این رو در این فعالیت همگام با انجام پیمایش محلی و تکمیل پرسشنامه ها مرز تقریبی قطعات و اماکن بر اساس دستور کارهای صادره مشخص ودر نهایت جهت تهیه نقشه های کنترل اماکن بر روی نقشه های پایه شهرسازی پیاده می گردد.[5]

ج- تهیه نقشه کنترل اماکن

نقشه های کنترل اماکن به نقشه های اطلاق می شود که حاوی کلیه خیابان ها ، معابر ، کوچه ها و بلوکهای سطح شهر به همراه کد های اختصاص داده شده به هر یک از این عوارض است . به منظور تهیه نقشه ای کنترل اماکن عموماً سه مرحله به شرح ذیل مورد عمل قرار میگیرد.[10]

مرحله اول :

در این مرحله براساس نتایج و اطلاعات حاصل از پیمایش اولیه سطح شهر و نقشه های تطبیقی تهیه شده از آن و با آگاهی به تعداد بلوکها و اماکن موجود در آنها ، اقدام به منطقه بندی سطح شهر میگردد. منطقه بندی شهر به نوعی صورت می گیرد که هر منطقه در بر گیرنده 5000-2000 امکنه باشد ، در منطقه بندی شهر موارد و مسائلی به شرح زیر مد نظر قرار میگیرد.[1]

- تراکم محدوده های شهری

از آنجائی که در مناطق مرکزی شهر تراکم ساختمانی و بافت شهری از انسجام و تراکم بیشتری برخوردار است ، لذا محدوده انتخابی در این مناطق در مقایسه با مناطق حاشیه ای ورود به توسعه شهر از وسعت کمتری برخوردار است .[10]

به لحاظ اینکه منطقه بندی انجام شده در دراز مدت مورد استفاده شرکت آب و فاضلاب قرار خواهد گرفت ، لذا سعی گردد منطقه بندی به گونه ای باشد که مرور زمان از کارایی و دقت آن نکاهد ،به عبارتی .،بگونه ای نباشدکه برخی مناطق بسیاربزرگ وبرخی کوچک باقی بماند.دراین ارتباط لازم بذکراست که تعدادمعابربن باز باتوجه به تعریفی که برای کدآن صورت میگیرد ،بایستی از99 معبربیشترنباشد.[10]

مرحله دوم:

متعاقب منطقه بندی سطح شهر،کلیه بلوکها ، خیابانها و معابر بن باز واقع در سطح یک منطقه کد گذاری شده و در روی نقشه های تطبیقی وارد می گردد (نحوه کدگذاری متعاقباً تشریح گردیده است ) .[1]

مرحله سوم:

طی این مرحله همگام با انجام عملیات پیمایش محلی و برداشت اطلاعات اماکن ، ضمن مشخص کردن محدوده یامرزتقریبی قطعات ،کدجغرافیا یی ده رقمی به هر یک از اماکن تخصیص داده میشود ودر نهایت بر روی نقشه های تهیه شده در مرحله سوم پیاده میگردد .

در این راستا بر اساس نقشه مناطق ، کلیه بلوکها و خیابانهای واقع در آنها کد گذاری شده است . نحوه کد گذاری خیابانها ، بلوکها و اماکن به تفضیل در ادامه تشریح گردیدده است .[1]

2-2- تهیه روش کنترل اماکن و نحوه انجام

نظر به اهمیت بررسی وضعیت یکایک اماکن و بهنگام سازی اطلاعات آنها در مطالعات کاهش آب به حساب نیامده ، تهیه و ارائه روشی که بتوان بر مبنای آن اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری و تهیه نمود، از اهمیت شایان توجهی برخوردار است . [1]

در این راستا ، در این بخش به منظور بررسی و شناخت وضعیت موجود ، مسائل و نا رسائیها ، امکانات و قابلیتها در ارتباط با مشترکین و غیر مشترکین و ارائه یک چارچوب کلی برای جانمایی فعالیتهای مختلف مرتبط با کنترل اماکن ، پرسشهای زیر مطرح است .[5]

- نیازهای اطلاعاتی اعم از نقشه های مورد نیاز ، اطلاعاتی که می بایست جمع آوری گردد و نحوه ثبت آن و…چیست و چگونه میتوان به آنها دست یافت ؟

- نحوه جمع آوری اطلاعات به چه صورت می باشد ؟

-جمع آوری اطلاعات توسط چه افرادی صورت پذیرد و چه آموزشهایی مورد لزوم است؟

- نظارت بر دقت عملیات جمع آوری اطلاعات چگونه مبذول میگردد؟

- نتایج چگونه پردازش و تفسیر گردد؟

پاسخ به پرسشهای مطروحه فوق و بسیاری پرسشهای دیگر ، در نهایت منجر به ارئه روش مناسب وکاربردی کنترل اماکن خواهد گردید . البته قابل ذکر است در انتخاب روش کنترل اماکن باید کلیة مسائل و مقتضیات ویژه محلی ومنطقه مورد مطالعه نظیر مسائل فرهنگی ، اجتماعی ،سیاسی و … درنظر قرار گیرد،چه در غیر این صورت بروز مشکلات پیش بینی نشده مانع از ارائه عملیات و یا حسن انجام آن میگردد. همانگونه که بطور کلی در ابتدا نیز اشاره گردید ،روند برنامه ریزی و انجام عملیات کنترل اماکن در مطالعات کاهش آب بحساب نیامده را میتوان به شرح ذیل خلاصه نمود .[5]

- تهیه نقشه های پیمایش شهرسازی

- پیمایش محلی و تهیه نقشه های تطبیقی

- منطقه بندی سطح شهر

-کد گذاری بلوکها ، خیابانها و معابر بن باز

- تهیه فرمها و پرسشنامه های کنترل

- جذب نیروها ی کنترل اماکن ،سازماندهی و آموزش گروههای پیمایش محلی

- انجام هماهنگی با سایر ادارات ،سازمانها و ارگانهای ذیربط محلی

- آگاه سازی مردم با پخش و ارائه اطلاعات

- پیمایش محلی و برداشت اطلاعات

- کنترل و نظارت بر عملیات پیمایش

- مقایسه اطلاعات پرونده ای مشترکین با پرسشنامه ها

-کنترل فرمهای تکمیل شده

- تهیه نرم افزار کنترل اماکن

- ورود اطلاعات به کامپیوتر از طریق برنامه کاربردی (نرم افزار)کنترل اماکن

- ورود اطلاعات به نقشه کامپیوتری و تهیه نقشه کنترل اماکن

- اخذ گزارشات موضوعی و تجزیه و تحلیل آن

- بهنگام سازی اطلاعات کنترل اماکن

در این ارتباط ،به تشریح روند کلی انجام عملیات کنترل اماکن بر طبق آیتم های فوق در ادامه آورده شده است .[10]

کدگذاری :

مدیریت صحیح و کارامد،بهبود روشها و بکارگیری سیستم های اطلاعاتی و عملیاتی در شرکت های آب و فاضلاب به منظور ارائه خدمات مطلوب و به همراه آن کاهش هزینه ها، زمان و تلفات آب از بدو تأسیس این شرکتها همواره مورد توجه و تأکید مسئولین و دست اندرکاران بوده است . لازمه این امر ،انجام مطالعات سازمان یافته و بکارگیری ابزارهاو تکنولوژیهای نوین(از جمله سازماندهی اطلاعات جغرافیایی-GIS ) است. در این بین ،تهیه اطلاعات جامع و طبقه بندی شده نیز از جمله ضروریات است .[5]

در بسیاری از کشور های جهان به منظور نیل به این موارد ،سهولت، سرعت، دقت و نیز استفاده از امکانات مکانیزه ، علائم اختصاری را جایگزین اطلاعات و مشخصات مربوط به عوارض مختلف نموده اند که بطور عام تحت عنوان سیستم کدگذاری در دنیا شناخته شده است . در کشور ما بدلیل همنامی بسیاری از معابر در شهرها و نیز همنامی بسیاری از نقاط تجمع جمعیت ودر موارد زیادی عدم وجود پلاک معابر و اماکن بطور معمول ارائه نشانی محل اماکن به منظور دستیابی به آنها همواره بامشکلات زیادی همراه بوده است . بطور یکه در در بسیاری از موارد،ذکر بیش از 15 کلمه و کشیدن کروکی محل را هگشا می باشد . با توجه به این امر از آنجایی که در کنترل و ممیزی اماکن دستیابی به نشانی اماکن ، موقعیت جغرافیایی و اطلاعات توصیفی مربوط به آن مورد نیاز است. لذا نیاز به کد گذاری عوارض مرتبط با این امر از ضزوریات است . به منظور نیل به این هدف ، بر اساس مطالعات انجام شده و تجربیات به دست آمده ، طرح کد گذاری عوارض مورد نیاز در کنترل اماکن به شرح زیر تنظیم و ارائه گردیده است .[5]

پروژه شناسائی و کاهش آب بحساب نیامده در شبکهمدلسازی شبکه توزیع آبروشهای کاهش پرت فیزیکی

پرورش فضائل اخلاقى

بى‏شک وضع محیط اجتماعى زندگى انسان اثر فوق‏العاده‏اى در روحیات و اعمال او دارد چرا که انسان بسیارى از صفات خود را از محیط کسب مى‏کند محیطهاى پاک غالبا افراد پاک پرورش مى‏دهد و محیطهاى آلوده غالبا افراد آلوده

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	59 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	103

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

آمادگیهاى لازم براى پرورش فضائل اخلاقى

1- پاک بودن محیط

2- نقش معاشران و دوستان

نقش معاشران در روایات اسلامى

تاثیر معاشرت در تحلیلهاى منطقى

3- تاثیر تربیت‏خانوادگى و وراثت در اخلاق

رابطه اخلاق و تربیت‏خانوادگى در احادیث اسلامى

4- تاثیر علم و آگاهى در تربیت

نتیجه

رابطه <علم‏» و <اخلاق‏» در احادیث اسلامى

5- تاثیر فرهنگ جامعه در پرورش فضائل و رذائل

رابطه آداب و سنن با اخلاق در روایات اسلامى

چگونگى تاثیر <عمل‏» در <اخلاق‏» در روایات اسلامى

7- رابطه <اخلاق‏» و <تغذیه‏»

رابطه تغذیه و اخلاق در روایات اسلامى

صفات اخلاقى و اعمال اخلاقى

---

اضافه بر آنچه تاکنون براى پیشرفت‏برنامه تهذیب اخلاق گفته‏ایم، امور دیگرى وجود دارد که تاثیر بسزائى در مبارزه با رذائل اخلاقى و تقویت اصول فضائل در وجود آدمى دارد که از جمله امور زیر را مى‏توان برشمرد:

1- پاک بودن محیط

بى‏شک وضع محیط اجتماعى زندگى انسان اثر فوق‏العاده‏اى در روحیات و اعمال او دارد چرا که انسان بسیارى از صفات خود را از محیط کسب مى‏کند. محیطهاى پاک غالبا افراد پاک پرورش مى‏دهد و محیطهاى آلوده غالبا افراد آلوده.

درست است که انسان مى‏تواند در محیط ناپاک، پاک زندگى کند و بعکس در محیطهاى پاک سیر ناپاکى را طى کند و به تعبیر دیگر، شرایط محیط علت تامه در خوبى و بدى افراد نیست ولى تاثیر آن را به عنوان یک عامل مهم زمینه ساز نمى‏توان انکار کرد.

ممکن است کسانى قائل به جبر محیط باشند - همان‏گونه که هستند - ولى ما هر چند جبر را در تمام اشکالش نفى مى‏کنیم اما تاثیر قوى عوامل زمینه ساز را هرگز انکار نخواهیم کرد.

با این اشاره کوتاه به قرآن باز مى‏گردیم و آیاتى را که درباره تاثیر محیط در شخصیت انسان به دلالت مطابقى یا به اصطلاح التزامى سخن مى‏گوید، مورد بحث قرار مى‏دهیم:

1- والبلد الطیب یخرج نباته باذن ربه والذى خبث لایخرج الانکدا کذلک نصرف الآیات لقوم یشکرون (سوره اعراب، آیه‏58)

2- وجاوزنا ببنى اسرائیل البحر فاتوا على قوم یعکفون على اصنام لهم قالوا یا موسى اجعل لنا الها کما لهم آلهة قال انکم قوم تجهلون (سوره اعراف، آیه‏138)

3- وقال نوح رب لاتذر على الارض من الکافرین دیارا - انک ان تذرهم یضلوا عبادک ولایلدوا الافاجرا کفارا (سوره نوح، آیات‏26 و27)

4- یا عبادى الذین آمنوا ان ارضى واسعة فایاى فاعبدون (سوره عنکبوت، آیه‏56)

5- ان الذین توفیهم الملائکة ظالمى انفسهم قالوا فیهم کنتم قالوا کنا مستضعفین فى الارض قالوا الم تکن ارض الله واسعة فتهاجروا فیها فاولئک ماویهم جهنم وساءت مصیرا (سوره نساء، آیه‏97)

ترجمه:

1- سرزمین پاکیزه (و شیرین) گیاهش به فرمان پروردگار مى‏روید; اما سرزمین‏هاى بد طینت (و شوره زار) جز گیاه ناچیز و بى‏ارزش از آن نمى‏روید; این گونه آیات (خود) را براى آنها که شکر گزارند، بیان مى‏کنیم.

2- و بنى‏اسرائیل را (سالم) از دریا عبور دادیم (ناگاه) در راه خود به گروهى رسیدند که اطراف بتهایشان با تواضع و خضوع گرد آمده بودند (در این هنگام بنى‏اسرائیل) به موسى گفتند: <تو هم براى ما معبودى قرار ده همان‏گونه که آنها معبودان (و خدایانى) دارند!» گفت: <شما جمعیتى جاهل و نادان هستید!»

3- نوح گفت: <پروردگارا! هیچ یک از کافران را بر روى زمین باقى مگذار! چرا که اگر آنها را باقى بگذارى، بندگانت را گمراه مى‏کنند و جز نسلى فاجر و کافر به وجود نمى‏آوردند!»

4- اى بندگان من که ایمان آورده‏اید! زمین من وسیع است، پس تنها مرا بپرستید (و در برابر فشارهاى دشمنان تسلیم نشوید!)

5- کسانى که فرشتگان (قبض ارواح) روح آنها را گرفتند در حالى که به خویشتن ستم کرده بودند، به آنها گفتند: <شما در چه حالى بودید؟(و چرا با این که مسلمان بودید، در صف کفار جاى داشتید؟!)» گفتند: <ما در سرزمین خود، تحت فشار و مستضعف بودیم.» آنها [ فرشتگان] گفتند: <مگر سرزمین خدا، پهناور نبود که مهاجرت کنید؟!» آنها (عذرى نداشتند، و) جایگاهشان دوزخ است و سرانجام بدى دارند.

تفسیر و جمع‏بندى

در نخستین آیه تاثیر محیط در اعمال و افعال انسان به صورت لطیفى بیان شده است.

توضیح این که: مفسران بزرگ در تفسیر این آیه بیانات گوناگونى دارند.

بعضى گفته‏اند منظور این است که آب زلال و حى همچون قطرات باران بر سرزمین دلها فرو مى‏ریزد; دلهاى پاک آن را مى‏پذیرد و گلهاى زیباى معرفت و میوه‏هاى لذتبخش تقوا و طاعت از آن مى‏روید در حالى که دلهاى ناپاک و آلوده واکنش مناسبى نشان نمى‏دهند; پس اگر مى‏بینیم عکس‏العمل همه در برابر دعوت پیامبر و تعلیمات اسلام یکسان نیست، این به خاطر نقص در فاعلیت فاعل، نمى‏باشد بلکه اشکال در قابلیت قابل است. ⁽¹⁾

دیگر این که، هدف از بیان این مثال این است که همیشه نیکیها و خوبیها را از محل مناسبش طلب کنید چرا که تلاش و کوشش در محلهاى نامناسب چیزى جز هدر دادن نیروها محسوب نمى‏شود. ⁽²⁾

احتمال سومى که در تفسیر این آیه وجود دارد و مى‏تواند براى بحث ما مورد استفاده قرار گیرد این است که: در این مثال انسانها به گیاهان تشبیه شده‏اند و محیط زندگى آنها به زمینهاى شور و شیرین; در یک محیط آلوده، پرورش انسانهاى پاک مشکل است هر چند تعلیمات قوى و مؤثر باشد، همان‏گونه که قطرات حیاتبخش باران هرگز در شوره زار سنبل نمى‏رویاند. به همین دلیل، براى تهذیب نفوس و تحکیم اخلاق صالح باید به اصلاح محیط اهمیت فراوان داد.

البته تفسیرهاى سه گانه بالا هیچ گونه منافات با هم ندارد; ممکن است تمثیل فوق ناظر به همه این تفسیرها باشد.

آرى! محیط اجتماعى آلوده، دشمن فضائل اخلاقى است; در حالى که محیطهاى پاک بهترین و مناسبترین فرصت را براى تهذیب نفوس دارد.

در حدیث معروفى از پیغمبر اکرم مى‏خوانیم که روزى یاران خود را مخاطب ساخته و فرمود: <ایاکم وخضراء الدمن، قیل یارسول الله ومن خضراء الدمن قال صلى الله علیه و آله: المرئة الحسناء فى منبت السوء; از گیاهان (زیبایى که) بر مزبله‏ها مى‏روید بپرهیزید! عرض کردند اى رسول‏خدا! گیاهان زیبایى که بر مزبله‏ها مى‏روید اشاره به چه کسى است; فرمود: زن زیبایى که در خانواده (و محیط) بد پرورش یافته!» ⁽³⁾

این تشبیه بسیار گویا مى‏تواند اشاره به تاثیر محیط خوب و بد در شخصیت انسان باشد و یا اشاره به مساله وراثت‏به عنوان یک وسیله زمینه‏ساز و یا هر دو.

در آیه‏دوم سخن از قوم بنى‏اسرائیل است که سالها تحت تعلیمات روحانى و معنوى موسى علیه السلام در زمینه توحید و سایر اصول دین قرار داشتند و معجزات مهم الهى را همچون شکافته شدن دریا و نجات از چنگال فرعونیان، بطور خارق‏العاده با چشم خود دیدند; اما همین که در مسیر خود به سوى شام و سرزمینهاى مقدس، با گروهى بت‏پرست‏برخورد کردند، چنان تحت تاثیر این محیط ناسالم قرار گرفتند که صدا زدند: <یا موسى اجعل لنا الها کما لهم آلهة; اى موسى براى ما بتى قرار بده همان‏گونه که آنها داراى معبودان و بتها هستند! »

موسى از این سخن بسیار متعجب و خشمگین شد و گفت: <به یقین شما جمعیتى جاهل و نادان هستید! (قال انکم قوم تجهلون)

سپس بخشى از مفاسد بت‏پرستى را براى آنها شرح داد.

و عجب آن که بنى‏اسرائیل بعد از توضیحات صریح موسى علیه السلام نیز اثر منفى آن محیط مسموم در آنها باقى بود، بطورى که سامرى توانست از غیبت چند روزه موسى علیه السلام استفاده کند و بت طلائى خود را بسازد و اکثریت آن گروه نادان را به دنبال خود بکشاند و از توحید به شرک و بت‏پرستى ببرد.

این موضوع بخوبى نشان مى‏دهد که محیطهاى ناسالم تا چه حد مى‏تواند در مسائل اخلاقى و حتى عقیدتى اثر بگذارد; شک نیست که بنى‏اسرائیل پیش از مشاهده این گروه بت‏پرست، زمینه فکرى مساعدى در اثر زندگى مداوم در میان مصریان بت‏پرست، براى این موضوع داشتند ولى مشاهده آن صحنه تازه به منزله جرقه‏اى بود که زمینه‏هاى قبلى را فعال کرد; و به هر حال، همه اینها دلیل بر تاثیر محیط در افکار و عقائد انسان است.

در سومین آیه که از زبان حضرت نوح به هنگام نفرین بر قوم بت‏پرست مى‏باشد، شاهد و گواه دیگرى بر تاثیر محیط در اخلاق و عقائد انسان است.

نوح، نفرین خود را درباره نابودى آن قوم کافر با این جمله تکمیل کرد، و در واقع نفرین خود را مستدل کرد; عرض کرد: <خداوندا اگر آنها را زنده بگذارى، بندگانت را گمراه و جز نسلى فاجر و کافر به وجود نمى‏آید! (انک ان تذرهم یضلوا عبادک ولایلدوا الا فاجرا کفارا)

هم نسل امروز آنها کافر و منحرف است و هم نسلهاى آینده که در این محیط پرورش مى‏یابد، آلوده مى‏شوند.

در چهارمین و پنجمین آیه، سخن از لزوم هجرت از محیطهاى آلوده است; در چهارمین آیه خداوند بندگان با ایمان خود را مخاطب ساخته و مى‏گوید: <زمین من گسترده است تنها مرا بپرستید (تسلیم فشار دشمن نشوید و در محیط آلوده نمانید) (یا عبادى الذین آمنوا ان ارضى واسعة فایاى فاعبدون)

و در پنجمین آیه، به کسانى که ایمان آورده‏اند و هجرت نکرده‏اند هشدار مى‏دهد و مى‏گوید عذر آنها در پیشگاه خداوند پذیرفته نیست; مضمون آیه چنین است: <کسانى که فرشتگان قبض ارواح، روح آنها را گرفتند در حالى که به خود ستم کرده بودند; به آنها گفتند شما در چه حالى بودید (و چرا با این‏که مسلمان بودید در صف کفار جاى داشتید) آنها در پاسخ گفتند ما در زمین خود تحت فشار بودیم فرشتگان گفتند مگر سرزمین خداوند پهناور نبود چرا هجرت نکردید آنها (عذرى نداشتند و به عذاب الهى گرفتار شدند) جایگاهشان جهنم و سرانجام بدى دارند (ان الذین توفیهم الملائکة ظالمى انفسهم قالوا فیهم کنتم قالوا کنا مستضعفین فى الارض قالوا الم تکن ارض الله واسعة فتهاجروا فیها فاولئک ماویهم جهنم وساءت مصیرا)

اصولا مساله هجرت که از اساسى‏ترین مسائل در اسلام است تا آنجا که تاریخ اسلام بر پایه آن بنیاد شده، فلسفه‏هائى دارد که یکى از مهمترین آنها فرار از محیط آلوده و نجات از تاثیرات سوء آن است.

هجرت، بر خلاف آنچه بعضى مى‏پندارند، مخصوص آغاز اسلام نبوده بلکه در هر عصر و زمانى جارى است که اگر مسلمانان در محیطهاى آلوده به شرک و کفر و فساد باشند و عقائد یا اخلاق آنها به خطر بیفتد، باید از آنجا مهاجرت کنند. در حدیثى از پیامبراکرم صلى الله علیه و آله مى‏خوانیم: <من فربدینه من ارض الى ارض وان کان شبرا من الارض استوجب الجنة وکان رفیق محمد صلى الله علیه و آله وابراهیم علیه السلام ; کسى که براى حفظ آئین خود از سرزمینى به سرزمین دیگر - اگر چه به اندازه یک وجب فاصله داشته باشد - مهاجرت کند، مستحق بهشت مى‏گردد و همنشین محمد صلى الله علیه و آله و ابراهیم علیه السلام (دو پیامبر بزرگ مهاجر) خواهدبود! ⁽⁴⁾

تکیه بر مقدار شبر (مقدار یک وجب) دلیل بر اهمیت فوق‏العاده این مساله است که به هر مقدار و در هر عصر و زمان مهاجرت انجام گیرد، هماهنگى با پیامبراسلام صلى الله علیه و آله و ابراهیم علیه السلام حاصل خواهد شد.

کوتاه سخن این که، در هر عصر و زمان، محیط در ساختن شخصیت و اخلاق انسانها مؤثر بوده است و پاکى و یا ناپاکى محیط، عامل تعیین کننده‏اى محسوب مى‏شود; هر چند مساله، جنبه جبرى ندارد. بنابراین، براى پاکسازى اخلاق و پرورش ملکات فاضله، یکى از مهمترین امورى که باید مورد توجه قرار گیرد، مساله پاکسازى محیط است.

و اگر محیط به قدرى آلوده باشد که نتوان آن را پاک کرد، باید از چنین محیطى مهاجرت نمود.

آیا هنگامى که حیات مادى انسان در یک محیط به خاطر آلودگى به خطر بیفتد، از آن جا هجرت نمى‏کند؟ پس چرا هنگامى که حیات معنوى و اخلاقى او که از حیات مادى ارزشمندتر است‏به خطر افتد، به عذر این که این جا زادگاه من است، تن به انواع آلودگیهاى خود و خانواده و فرزندانش بدهد و مهاجرت نکند!

بر تمام علماى اخلاق لازم است که براى پرورش فضائل اخلاقى برنامه‏هاى مؤثرى براى پاکسازى محیط بیندیشند; چرا که بدون آن، کوششهاى فردى و موضعى کم اثر خواهد بود.

2- نقش معاشران و دوستان

موضوع دیگرى که تاثیر عمیق آن به تجربه ثابت‏شده و همه علماى اخلاق و تعلیم و تربیت اتفاق نظر دارند، مساله معاشرت و دوستى است. غالبا دوستان و معاشران ناباب و آلوده سبب آلودگى افراد پاک شده‏اند; عکس آن نیز صادق است، زیرا بسیارى از افراد پاک و قوى‏الاراده توانسته‏اند بعضى از معاشران ناباب را به پاکى و تقوا دعوت کنند. با این اشاره به قرآن باز مى‏گردیم و اشاراتى را که قرآن به این مساله دارد با هم مى‏شنویم:

1- ومن یعش عن ذکر الرحمن نقیض له شیطانا فهو له قرین - وانهم لیصدونهم عن السبیل ویحسبون انهم مهتدون - حتى اذا جاءنا قال یالیت‏بینى وبینک بعد المشرقین فبئس القرین. ⁽⁵⁾

2- قال قائل منهم انى کان لى قرین - یقول اءنک لمن المصدقین - اءذامتنا وکنا ترابا وعظاما اءنالمدینون - قال هل انتم مطلعون - فاطلع فراه فى سواء الجحیم - قال تالله ان کدت لتردین - ولولا نعمة ربى لکنت من المحضرین. ⁽⁶⁾

3- ویوم یع-ض الظالم على یدیه ی-قول یال-یتنى ات-خذت مع الرسول سبیلا - یا ویلتى لیتنى لم اتخذ فلانا خلیلا - لقد اضلنى عن الذکر بعد اذجآءنى وکان الشیطان للانسان خذولا. ⁽⁷⁾

ترجمه:

1- و هر کس از یاد خدا روى گردان شود شیطان را به سراغ او مى‏فرستیم پس همواره قرین اوست - و آنها [ شیاطین] این گروه را از یاد خدا باز مى‏دارند در حالى که گمان مى‏کنند هدایت‏یافتگان حقیقى آنها هستند! - تا زمانى که (در قیامت) نزد ما حاضر شود مى‏گوید: اى کاش میان من و تو فاصله مشرق و مغرب بود; چه بد همنشینى بودى!

2- کسى از آنها مى‏گوید: <من همنشینى داشتم - که پیوسته مى‏گفت آیا (به راستى) تو این سخن را باور کرده‏اى - که وقتى ما مردیم و به خاک و استخوان مبدل شدیم، (بار دیگر) زنده مى‏شویم و جزا داده خواهیم شد؟! - (سپس) مى‏گوید آیا شما مى‏توانید از او خبرى بگیرید؟ - اینجاست که نگاهى مى‏کند، ناگهان او را در میان دوزخ مى‏بیند - مى‏گوید: به خدا سوگند نزدیک بود مرا (نیز) به هلاکت‏بکشانى! - و اگر نعمت پروردگارم نبود، من نیز از احضار شدگان (در دوزخ) بودم!

3- و (به خاطر آور) روزى را که ستمکار دست‏خود را (از شدت حسرت) به دندان مى‏گزد و مى‏گوید: <اى کاش با رسول (خدا) راهى برگزیده بودم! - اى واى بر من، کاش فلان (شخص گمراه) را دوست‏خود انتخاب نکرده بودم! - او مرا از یاد آورى (حق) گمراه ساخت‏بعد از آن که (یاد حق) به سراغ من آمده بود!» و شیطان همیشه خوار کننده انسان بوده است!

تفسیر و جمع‏بندى

نخستین آیات که در بالا آمد گرچه درباره همنشینى شیطان با غافلان از یاد خداست، ولى تاثیر همنشین بد در اخلاقیات و در سرنوشت هر انسانى روشن مى‏سازد.

نخست مى‏فرماید: <هر کس از یاد خدا روى گردان شود شیطان را بر او مسلط مى‏سازیم که همواره قرین و همنشین او باشد! (ومن یعش عن ذکر الرحمن نقیض له شیطانا فهو له قرین) ⁽⁸⁾

سپس نقش این قرین سوء (همنشین بد) را چنین بیان مى‏کند که آنها، یعنى شیاطین، راه هدایت و حرکت‏به سوى خداوند را به روى آنها مى‏بندد و آنها را از رسیدن به این هدف مقدس باز مى‏دارد و غم‏انگیزتر، این که در عین گمراهى گمان مى‏کنند که هدایت‏یافته‏اند! (وانهم لیصدونهم عن السبیل ویحسبون انهم مهتدون)!

سپس به نتیجه آن پرداخته و مى‏گوید: روز قیامت که همه در محضر الهى حاضر مى‏شوند و پرده‏ها کنار مى‏رود و حقایق فاش مى‏شود، این انسان گمراه خطاب به دوست اغواگر شیطانش کرده، مى‏گوید اى کاش فاصله میان من و تو فاصله مشرق و مغرب بود، چه همنشین بدى هستى! (حتى اذا جاءنا قال یال-یت‏ب-ینى وبین-ک بع-دالمشرقین فبئس القرین)

از این تعبیرات بخوبى استفاده مى‏شود که همنشین بد مى‏تواند انسان را بکلى از راه خدا منحرف سازد; پایه‏هاى اخلاق را بر روى او ویران کند و واقعیتها را چنان دگرگون نشان دهد که انسان در عین گمراهى خود را در زمره هدایت‏یافتگان ببیند; و به یقین در چنین حالى امکان هدایت و بازگشت‏به صراط مستقیم غیر ممکن است; و زمانى بیدار مى‏شود و به هوش مى‏آید که راه برگشت‏بکلى بسته شده; حتى از تعبیر آیه استفاده مى‏شود که این همنشینان بد در آن زندگى ابدى نیز با او هستند و چه دردآور است که انسان کسى را که مایه بدبختى او شده همیشه در برابر خود ببیند و به او گفته شود بیهوده آرزوى جدا شدن از او را مکن شما با هم سرنوشت مشترکى دارید! (ولن ینفعکم الیوم اذ ظلمتم انکم فى‏العذاب مشترکون). ⁽⁹⁾

پرورش فضائل اخلاقىتاثیر علم و آگاهى در تربیترابطه علم‏» و اخلاق‏» در احادیث اسلامى

پرورش تدریجی روان کودک

روانشناسی کودک از نظر کلی بحث تازه و مستقلی است که درباره هشیاری و بیداری روان کودک و تأثیر آن در رشد و نمو تدریجی او گفتگو می کند و به ما می آموزد این موجود کوچک و ناتوان که روزی یک قطعه گوشت و پوست ناتوانی بوده چگونه رفتار و کردار خود را در این جهان وسیع آموخته و با چه شرایطی تا دوران جوانی رسیده است

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	47 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	110

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

عنوان	صفحه
چکیده مراحل اولیه کودک هوش کودک تنها راه احساس اوست دنیای حقیقت برای کودکان ادراک کودک هوش کودک پیدایش حافظه تداعی معانی یا تصورات ذهنی زبان و تکلم عامل زبان با عمل، چه اندازه همآهنگ است؟ کودک در خانواده شناختن دنیای خارج احساسات و عوامل عاطفی کودک استقلال نتیجه کودک در معرض خطر اخلاقی کودک موضوع قانون مجمع سازمان ملل متحد جمع آوری منابع و ماخذ	4 10 10 19 23 25 28 31 35 38 44 46 49 57 59 62 67 68 73 77

چکیده:

روانشناسی کودک از نظر کلی بحث تازه و مستقلی است که درباره هشیاری و بیداری روان کودک و تأثیر آن در رشد و نمو تدریجی او گفتگو می کند. و به ما می آموزد این موجود کوچک و ناتوان که روزی یک قطعه گوشت و پوست ناتوانی بوده چگونه رفتار و کردار خود را در این جهان وسیع آموخته و با چه شرایطی تا دوران جوانی رسیده است.

پرورش تدریجی روان کودک با آنچه که مربوط به مراحل رشد و پیشرفت اعضای بدن و مراحل بلوغ او است کاملاً متفاوت و جدا از هم هستند و این دو مرحله مستقل دارای شرایط مخصوصی است که هر دو به موزات هم پیش می روند و در راه مستقیم خود از یکدیگر کمک می گیرند از آن گذشته برای شناختن مراحل روانی کودک کافی نیست که کودک از زمان بدنیا آمدن مورد مطالعه قررا دهیم زیرا قبل از بدنیاآمدن در زمانیکه نطفه او بسته می شود در آن محیط تنگ و تاریک بدون اینکه ما بدانیم عوامل و شرایطی وجود دارد که اساس زندگی آینده او پایه گذاری می شود و از این بحث نتیجه می گیریم که از یک نقطه نظر تئوری روانشناسی کودک بایستی از زمان قبل از تولد مورد بررسی قرار گیرد و بدانیم که این کودک در کدام محیط و تحت کدام شرایط و از کدام خانواده بوجود آمده و این هنوز خود بحث بسیار مفصل و پیچیده ای است که پایه آن برروی قوانین و توارث وزن شناسی استوار می گردد و بعداز تولد شرایط آموزش و پرورش و بسیاری عوامل دیگر در پیشرفت اعضای بدن و سلسله اعصاب او مؤثر است و با عواملی که در رشد و نمو اعضای بدن تأثیر دارد روان او نیز در کش و قوس تحولات زندگی مراحل خود را خواه ناخواه می پیماید.

البته شرایط محیط نیز از نقطه نظر جسمی و روانی در او و درسازندگی شخصیت او تأثیر دارد و اگر اعضای بدن کودک از روی سیستم بخصوصی رشد نماید در شکوفندگی و پیشرفت قوای روانی او بی اثر نخواهد بود . به عبارت ساده در روانشناسی کودک، کودک را برای خودش مطالعه می کند و روانشناس باید بداند خصوصیات ارثی و ژن شناسی عامل مهمی در عقب ماندن یا جلوافتادن شرایط روانی کودک بشمار می آید باید اضافه کنیم مسئله وزن شناسی و عوامل ارثی چون موضوع بسیار پیچیده ای بود تا مدتها کسی به آن توجه نداشت ولی ا زقرن نوزدهم این مسئله اساسی در روانشناسی کودک جای خود را باز کرد و دانشمندان توجه زیاد نموده ودانستند که قسمت مهم و علل اصلی پیشرفت روان کودک زمانی پایه گذاری شده که هنوز کودک بدنیا نیامده بود دلیل آن بسیار روشن است، در خانواده ای که دو یا سه فرزند زندگی می کنند، فرزندان یک پدر و مادر از لحاظ روانی و استعداد با هم فرق دارند یکی از آنها با هوش ودیگری کندذهن و سومی فاقد احساسات و صفات انسانی است در حالیکه هر سه انها یک برنامه و شرایط مشابهی بوجود آمده اند. اما اگر زمان نطفه گذار هر کدام را با شرایط زندگی پدر مادر مورد مطالعه قرار دهیم مشاهده می شود که این پدر و مادر در تمام شرایط زندگی دارای یک نوع حالت روانی نبوده و شرایط زندگی هر زمان با زمان دیگری فرق داشته است.

بنابراین تمام شرایط زندگی و عوامل روانی در پایه گذاری وجود کودک دخالت مستقیم دارد البته بعد از به دنیا آمدن کودک خواه ناخواه دارای استعداد یا تمایلاتی است که قبل از تولید بنیان آن نهاده شده و محیط خارج در روش تعلیم و تربیت نیز باندازه ای تمایلات و خصوصیات او را تحت تأثیر قرار می دهد.

بنابراین روانشناس کودک در حالیکه پیشروی روانی او را مطالعه می کند باید بداند که اساس هستی این کودک با چه شرایطی پایه گذاری شده و بعد از تولد محیط و اطرافیان چه تأثیری در او باقی گذاشته اند کسی که روان کودک را مطالعه می کند از عواملی که باعث پیدایش این خصوصیات شده باید آگاهی کامل داشته باشد در زمان گذشته کودک را به نام اینکه کودک بود به او توجهی نداشته و تربیت و پرورش او را نیز جز وظایف لازم نمی شمردند اما امروز به این نکته متوجه شده اند که کودک یک انسان کوچکی است و بایستی روح و جسم او به موازات هم با شرایطی مساوی پرورش یابند و اگر در امور جسمی نواقصی موجود است در رفع آن بکوشند زیرا اگر بطور مثال کودک دیر تر از زمان معین راه رفتن را یاد بگیرد این ناتوانی در روان او تأثیر خواهد گذاشت با این معنی که هر نوع ناتوانی جسمی در عقب انداختن هشیاری روانی او بی اثر نخواهد بود تستها و آزمایشهای روانی این مشکل را تا اندازه ای حل کرده و روانشناس با کمک آزمایشهای لازم روح و جسم کودک را بلکه نسبت مساوی پرورش میدهد تابتواند از یک کودک خردسال و ناتوان در آینده یک انسان کامل بدون عیب و نقص بسازد.

نوشته ای را که در دست دارید در این مسائل با شما گفتگو می کند و به شما می گوید که کودک شما در چه شرایطی بوجود آمده و بعد ازتولید چه وظایف و تکالیفی را برای پرورش او بر عهده دارید و البته اگر در این روش درست با سیستم های امروز دنبال شود بدون تردید کودکان امروز که پدران و مادران آینده بشمار می ایند از لحاظ روانی بدون عیب و نقص وارد جامعه خواهند شد و پس از اینکه درباره اصول روانشناسی با شما صحبت کردیم در قسمت دوم این مقاله چند کلامی هم درباره کودکان عقب مانده و خصوصاً کسانی که در محظور اخلاقی قرار گرفته اند با شما گفتگو می کنیم و نشان می دهیم رفتار و کردار نامطلوب و خارج از قاعده بعضی پدرو مادرها تا چه حد در گمراهی کودکان مؤثر خواهد افتاد.

فصل یکم

مراحل اولیه کودک

هوش کودک تنهاه راه احساس اوست

دنیای حقیقت برای کودک

ادراک کودک

هوش کودک

پیدایش حافظه

تداعی معدنی یا تصورات ذهنی

زبان و تکلّم

عامل زبان با عمل تا چه اندازه همآهنگ است

مراحل اولیه کودک

کودک شما یک کودک و بلکه یک انسان کوچک است که همه چیز را درک می کند و اگر این کودک را یک انسان کامل بدانیم پس باید گفت که هر دوره زندگی او وابسته به دوره دیگری است . اولین دوره زندگی کودک دوران احساس اوست، احساسی است که با حرکت او همراه است زیرا در این زمان چون کودک فاقد اعمال سمبول سازی است و هیچ چیز را از چیز دیگری تمیز نمی دهد مربی یا مادر نمی تواند از راه فکر یا حالات عاطفی چیزی را بیاد او بیاورد و یا از کسانی که در آنجا حاضر نیستند با کودک صحبت کند. با وجود این نقصان و کمبود، قوای روحی او در حال تکمیل است و کودک هرچه را ببیند و با آن تماس دارد از آن الگو برمی دارد و بدون اینکه نوع و جنس آنرا تشخیص دهد و سعی می کند چیزی از آن در خاطر بسپارد و به عبارت دیگر با وجود اینکه احساس او ناتوان است، با همین احساس ناتوان بعضی وا کنشهای عاطفی کودکانه در او بیدار می شود.

هوش کودک تنها راه احساس اوست

از خود می پرسیم هوش کودک از کجا بوجود آمده است؟ باید بدانیم به این پرسش جواب بدهیم که این هوش که راهنمای اوست، از راه آزمایش آغاز می گردد. او در این حال که همه چیز را آزمایش می کند، می بیند و بعضی چیزها با بعضی دیگر هم آهنگی دارد اما هنوز احساس او بیدار نشده و مرحله ادراک آغاز نگشته ، یعنی نمی تواند آنها را ازهم تمیز بدهد و هر چه در دسترس اوست بر ای او کاملاً مبهم و نامفهوم است کودک به پستان مادر دست می زندکه آنرا لمس کند این لمس برای او یک احساس کوچک است. بعضی چیز ها را شبیه پستان مادر می بیند و قیافه ها را از نظر می گذراند اما هیچکدام را با آن معنی نمی شناسد و با این حال تمام این چیز ها در پرورش هوش به ا و کمک می کند تا به وسیله آن هوش خود را بیازماید. البته کودک در این زمان معنی هیچکدام را نمی داند و حقیقت اشیاء برای او نامفهوم است اما هرچه فکر می کند به این یک نوع عمل نا هشیار همراه است و بدون اینکه درباره آن فکر کند از آن استفاده می کند ولی استفاده او نیاز کاملاً هشیار وناخودآگاه است و اگر هم دست خود را برای برداشتن چیزی دراز می کند، قصد معین ندارد و فقط از مجموع آنچه را که می بیند چیزی را برای خود می سازد اما هیچ چیز بر ای او شکل معین ندارد و تنها به این وسیله است که هوش او بطور ناخودآگاه کار می کند.

بنابراین در حالی که نه زبان دارد و نه قادر به سمبول سازی است این اشیاء اثر عاطفی در او بوجود می آورند. از دیدن پستان مادراحساس مسرت میکند با دست آن را مالش میدهد و در آنحال قیافه اش شاد و و پرنشاط است اگردر کودک احساسی هم وجود نداشته باشد، نمی توانیم بگوئیم این احساس چه نوع است و از چه وقت در او بیدار شده بعضی از روانشناسان عقیده دارند که در مکانیک احساس اولیه کودک حالتی از تداعی معانی است به این معنی که کودک با تکرار هر یک از واحدهای زندگی می تواند از دیدن چیزی، یک چیز دیگرشبیه آن برای خود بسازد مثل اینکه کودک وقتی عادت به مکیدن پستان نمود، چیز دیگر را به آن شبیه باشد از راه تداعی معانی مانند پستان در دهان می گذارد و شروع به مکیدن می کند، بعضی دیگر این احساس را یک نوع حالت شرطی تلقی می کنند، با این معنی که کودک هر چیز را که بدست می آورد از ساده ترین چیزها تا مهمترین وسیله ها،س همه برای او پاسخی از عواملی هستند که در خارج با آن تماس دارد و حالت عاطفی هم در این مورد به او مدد می ر ساند کودک وقتی گرسنه است به او شیر می دهند و اگر گریه کند برای آرام کردن باو شیر می دهند این مسائل برای او حالت شرطی است . به محض اینکه پستان مادر را می بیند احساس گرسنگی می کند بنا به گفته« جزل»« دوران کودکی دنیای مخصوصی است که از راه شرطی یا تداعی معانی احساس خود باورر می سازد بیشتر از آنچه آدمیان می دانند و می توانند چیزهایی است که آموخته اند و اگر آموخته هایی را از آنها بگیریم مانندکودکان شیرخوار ناتوان خواهند شد.»

کودکان از وقتی به دنیا می آیند دنیایی از مجهولات را می بینند ولی همین مجهولات برای آنها راهنمای مثبت است. روز اول با پستان مادر آشنا می شوند در روزهای بعد چیزهایی دیگر آنان را به تحرک وا می دارد هرچه کوشش می کنند و روزهای بعد چیزهای دیگر، در روز های اول نمی توانند به کودک نوزاد راه یافتن یاد بدهند ولی می توانند باو بیاموزد که پستانک شیر را بجای پستان مادر بمکد. کودک یکساله هرچند باهوش باشند یاد دادن جدول ضرب امکان پذیر نیست زیرا دستگاه عصبی او آمادگی لازم را ندارد، یعنی رشد کافی پیدا نکرده است اما او کم کم در اطراف خود با بسیاری از جیزها آشنا می شوند و از راه احساس وتکرار و تداعی معانی و عوامل شرطی به بسیاری از این چیزها نزدیک می شوند. اگر مربی یا مادر کارآزموده باشد می تواند در فاصله بسیار کم، به کودک خود چیزهایی را یاد بدهد و احسا س اورا بارور سازد به میمون یاد می دهند که مانند انسان روی زانو بنشیند بنابراین کودک که دارای استعداد بیشتری است، خیلی زودتر از میمون راه و رسم زندگی را یاد می گیرد کودک احساس می کند که زنده است و موجودیت خود را درک می کند. اما این احساس از مرحله درک فاصله زیادی دارد و احساس او باید بتدریج بارورگردد. باین معنی که کم کم خود را می شناسد و رفته رفته مادر را از دیگران تمیز می دهد و آنچه را در اطرافش قرار گرفته احساس می کند اما نمی تواند همه چیز را تجزیه و تحلیل نماید ولی به جای اینکه درون گرا شود، متوجه عوامل خارج است زیرا در آن وقت فکری ندارد که درباره آن فکر کند وبه درون گرایی بپردازد.

احساس کودک نسبت به زمان و مکان در برابر محیط متفاوت است. در یک زمان ممکن است از گرسنگی بگرید ولی درزمان دیگر بامکیدن پستانک بجای پستان کریه خود را از یاد می برد بعضی روانشناسان این حالت را یک نوع احساس جامعه شناسی کودک می دانند .او گرچه قادر نیست بین پستان و پستانک فرق بگذارد ولی این دو عامل و سایر عوامل شبیه آن برای او از واحد های دنیای خارج است آنچه را می بیند همان ظاهر اوست وآنها را مانند خودش موجودات زنده می داندکه با او حرف می زنند این نوع احساس در تمام کودکان و در مناطق مختلف یکسان نیست زیرا احساس یک کودک که در محیط محدود دهکده ها بزرگ شده با آن کودکی که در تمدن سرسام آور در شهرهای پرجمعیت زیست میکند بسیار متفاوت اند و مشاهدات خارجی این دو در تمام لحظات زندگی برروی یک پایه قرار ندارد. وقتی کودک کمی بزرگ شد و به زبان آمد ممکن است از او چیزهایی بپرسند و بخواهند دربارة آنها قضاوت نماید و این پرسشها در هر یک از محیط های متفاوت باز هم متفاوت است مثلاً به او می گویند نگاه کن ماه در آسمان است یا این اتومبیل در حال حرکت است و دنیای او هرچه وسیع تر باشد کنجکاوی او بیشتر و پرسش هانیز گوناگون است کودکی که در شهر زندگی می کند اسب و الاغ و حیوانات بارکش را نمی شناسد و اگر هم چنین چیز هایی را دیده باشد زیاد تکرار نمی شود. اما کودک روستایی از اتومبیل و ماه و حرکت سیارات و هزاران واحدهای زندگی متمدن برخوردار نیست فکر و احساس او بیشترین تمرین و ورزش می کند از نظر دیگر، کودک در دوران تکامل تدریجی با یک نوع احساس و قضاوت محدود همه چیز را در اختیار خود و پدر و ماردش برای او ساخته اند شاید دراین مورد می توان گفت که با این احساسات محدود دوران حقیقت جویی کودک آغاز می گردد او سعی می کند همه چیز را همانطور که هست بشناسد دوره ای است که گاهی از اوقات کودک از مجموعه صورت های خارج چیزهای مخصوصی برای خودمی سازد اما این پیشرویها بسیار کند و تدریجی است حیوان ممکن است در همان روزهای اول پدر و مادرش را بشناسد اما انسان اینطور نیست شناسایی او کاملاً تدریجی است و جامعه شناسی او به قدری کند و آرام است که ماهها باید طول بکشد تا هر چیز را جای خودش بشناسد در سه سالگی تا اندازه ای به شخصیت خود پی می برد و می تواند بگوید من آمدم و دیگری را هم مانند خودش بشناسد. بعد از گذراندن این مراحل سه گانه مسأله نسبیت پیش می آید و کودک روابط خود را در برابر دیگری و هر چیز درک می کند و می داند برای چه به او غذا می دهند مادر خود را می شناسد و احساسس محبت و علاقه او نسبت به مادر پدیدار می گردد و گاهی هم در برابر آنچه دیده قضاوت می کند اما قضاوت او کاملاً کودکانه و محدود است و رفته رفته احساس ذهنی او در برابر محسوسات و گاهی معقولات هشیار می شود اما هیچکس نمی تواند در روح او نفوذ نماید و بداند قضاوت او چگونه است هر کودکی که بزرگتر از اوست فکرش در محدوده خودش است و با اینکه شش ماه یا یک سال مانند او بوده نمی تواند در اندیشه کودکی که شش ماه یا یک سال با او فاصله دارد نفوذ نماید در حالیکه یکسال پیش او همانند او بوده و این دوران پشت سر گذاشته بنابراین، می توان گفت :که کودک از زمان تولد تا سر حدات بلوغ دوره های مختلف رامی گذراند که در روانشناسی آنرا به 6دوره مشخص و جدا از هم تقسیم کرده اند، ما به طور خلاصه این دوران ها را از نظر می گذرانیم:

1- دوران اولیه اوکه تا 18 ماهگی امتداد دارد، شامل حرکت و احساس است و این احساس و حرکت کاملاً کودکانه و اتفاقی است و پاسخ های جداگانه از احساس خود می گیرد و چندی بعد حرکات او دارای مقصد معینی است بطور مثال چیزی را جابجامی کند تا بتواند دست خود را به آن برساندو بعد از آن به آزمایش می پردازد و چیز ی را به زمین می اندازد و سپس آنرا دو مرتبه برمی دارد و دراین کار آنقدر تمرین می کند تا بجایی می رسد که بتواند از حرکات خود نتیجه بگیرد.

2- دوران دوم او دردو سالگی آغاز می گردد و یک نوع فکر مقدماتی و کودکانه در وی پیدا می شود و کودک می تواند اشیاء را بشناسداما قادر نیست با آنها عملی انجام دهد این دوره ای است که از شباهت اشیاء پی به وجود آنها می برد برای هر چیز یک سمبول می سازد و از روی آن چیزها را می شناسد و با اینکه زبانش کم کم باز شده تا حدود خودشناسی جلو رفته درخودش فرو رفته از چیزی به چیز دیگر برای دستیابی به مقصود خود می پردازد ادراک او در این حال کمی بیدار شده و یک چیز تنها برای او اسامی مفاهیم مختلفی دارد و با این ترتیب اساس و مکانیسم عادت او بکار افتاده و بطور عمده یا عادت برای بیدار کردن چیزی که در نظر گرفته با دنیای خارج مربوط می گردد.

3- در دوران سوم یعنی چهار سالگی فکردرست و فطری او به کار می ا فتد مشاهدات حقیقی برای او ثابت است و اگر آنحال قطعه مهمی بدستش بدهید می تواند آن را به شکل خاصی بسازد کارهای او در این دوره کاملتر و هوش او بهتر کار می کند اگر مقصدی را درنظر بگیرد می تواند خود را به آن برساند وسیله ای برای آن میسازد و بطور مثال اگر چیزی در دسترس نباشد یااز نظرش پنهان گردد با فکر درست و بکار بردن هوش خود را به آن می رساند این وسائل راخودش پیدا میکند ودیگر لازم نیست کسی چیزی را د اختیارش بگذارد مثلاً دست بچه ای بزرگتر از خودش را گرفته وبا انگشت چیزی را در امتداد خود نشان می دهد.

5- در دوره پنج که از هفت سالگی آغاز می گردد اعمال خود را کاملاً طبقه بندی می کند به اعمال خود بازتاب میدهد و درباره هر چیز میتواند درست فکر کند.

6 – در دوره ششم کودک می تواند وسائل درست را بدون د خالت دیگری بوجود آورد و همه را مورد استفاده قرار دهد دنیای خارج برای او مفهوم درست خواهد داشت و چون در این زمان تکلم را یاد گرفته می تواند با دلیل و منطق همه چیز را برای او تفسیر کرد همین زمان است که اگر مربی خوبی داشته باشد کودک با سرعت زیاد به مراحل تکامل هوش و خودکاری می رسد.

دنیای حقیقت برای کودک

گفتیم که احساس اولین مهمان ناخوانده کودک، همراه با یک سلسله اعمال کودکانه است وقتی احساس بوجود آمد، کودک احساس خود را با اعمال مشابه به آن نشان میدهد که در روانشناسی به آن احساس تحرک می گویند کودک با حرکات خود می خواهد با دنیای خارج تماس پیدا کند و این تماس با شبیه سازی همراه است و در ابتدا آنچه را می بیند به نظر او با یکدیگر شباهت مستقیم دارند و چون به مرحله دوسالگی رسید ناچار است دربارة آنچه دیده فکر کند تا تفاوت بین آنها را بیابد ابتدا روابطی بین آنها برقرار می سازد و چون روابط بین اشیاء نظم و ترتیبی یافت سازمان فکر آینده او بطور ناخودآگاه تشکیل می گردد اما در این میان هوش و ادراک که از احساس و حرکت پیدا شده او را به یک نتیجه مهم که شناختن دنیای خارج است رهبری می کند و این نتیجه مهم که شناختن دنیای خارج است رهبری می کند و نتیجه هرچه محدودتر باشد رفته رفته حقیقت کامل اعمالی راکه تاکنون انجام داده برای او مشخص می سازد.

در پایان هجده سالگی یک نوع انقلاب و تحول فکری کودکانه در او بوجود آمده تمرکز فکری او تا اندازه ای ثابت می ماند و کار به جایی می رسد که خود را در مرکز یک دنیای وسیع که همه چیز درپیرامون آن واقع شده مشاهده می کند و برخلاف روزها و ماههای گذشته همه چیز را می شناسد دنیای سال دوم برای او جهان تازه ای است دنیای اولیه او جهانی بدون موجود و پر از ابهام بود و هرچه می داند نمی شناخت همه چیز از نظرش می گذشت اما در ماههای پنجم وششم تا هجدهم دنیای رای و عوض شده و آنچه را میگیرد یا صدای را که می شنود وچهره ای که از برابر نظرش میگذرد دارای مفهوم خاصی است و تا آنجا هوشیار شده که از فاصله دور دست خود را برای برداشتن چیزی دراز میکند و انرا در چنگال خود می فشارد و اگر مانع کار ش شوند گریه می کند یعنی به دفاع برمی خیزد و فریاد می کشد زیرا چیزی را که دیده اگر نمی شناسد اما بر ای او مفهوم خاصی دارد و می کوشد و می خواهد درباره آن قضاوت کند روز ها و ماههای بعد، اگر چیزی از او بپرسند درباره آن فکر می کند البته توجیه آن برای او مشکل است اما بطور یقین می داند آن چیز را از درسترس او برداشته اند و برای برداشتن چیزی دست دراز می کند و آنرا در چنگال خود می کشد زیرا چیزی را که دیده اگر نمی شناسد اما برای او مفهوم خاصی دارد و می خواهد درباره آن قضاوت کند. البته توجیه آن برای او مشکل است اما بطور یقین می داند می توان آن چیز را تغییر داد مثلاً اگر در سمت راست است آنرا در سمت چپ قرار داد بلافاصله چشمان کودک به آن سمت متوجه می گردد و نقطه ای را پیدا می کند و اگر آن را از نظرش پنهان کنند بنای جستجو گذاشته به سمت چپ و راست به تکاپو می پردازداین حالات مقدمه بیدارشدن هوش و ادراک او است و اگر مادر یا مربی با حوصله ای باشید می توانید روز ها دو سه ساعتی بااو سروکله بزنید تا احساس فکر در او بیدار شده با تمرین و کوشش اورا وادار به کار کنید.

در روز های اول مسئله زمان و مکان فاصله برای کودک دارای مفهوم خاصی نیست یعنی اگر چیزی که مورد توجه اوست در فاصله دورتر باشد او بدون اینکه بداند با این فاصله زیاد دستش به آن نمی رسد دست خود را برای گرفتن آن در از می کند اما در ماههای بعد مسئله فاصله برای او حل می شود و چون نتوانست دست خود را به آن برساند به تلاش افتاده و سعی دارد خود را به آن برساند برای اینکه فواصل را به او بیاموزند چیزی را در دسترس او قرار می دهند سپس فاصله را زیادتر کرده کودک را می راند که بین این دو فاصله تمیزی قائل شود و برای از بین بردن فواصل او را بکار و فعالیت وا می دارند چیزی را در نقطه الف و چیزی دیگر را در فاصله ت به نقطه الف تغییر مکان می دهند بعد آن را به فاصله ث می کشاند و از فاصله ث به نقطه الف تغییر مکان می دهند و با با این کار فواصل زمانی و مکانی برای او روشن می شود و در روز دیگر اینکار را تکرار می کنند ملاحظه می شود که کودک فواصل را شناخته و برای نزدیک شدن و از بین بردن آن تلاش می کند.

پرورش تدریجی روان کودکهوش کودک تنها راه احساس اوستکودک در خانواده

پارامتر های موثر در طراحی تونل قطعه شماره 2 آزاد راه قزوین- رشت

اگر حفر قنوات بخشی از عرضه تونلسازی محسوب شود آنگاه قدمت این فن به 2800 سال قبل از میلاد بر می گردد زیرا باستان شناسان معتقدند که حفر قنوات در مصر و ایران از آن زمانها معمول بوده است تذکر این نکته در اینجا در خور توجه است که در سال 1962 طول کل قنوات در ایران را 160000 کیلومتر تخمین زده اند اگر از این مورد که ذکر شد صرفنظر شود اولین تونل زیرآبی در

دسته بندی	فنی و مهندسی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	3395 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	82

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه

1- مطالعات زمین شناسی مهندسی مسیر

1-1-وضعیت توپوگرافی

2-1-چینه شناسی

3-1-سنگهای تشکیل دهنده

4-1-خصوصیت مکانیکی و فیزیکی و شیمیائی سنگها

5-1-وضعیت آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی و نفوذپذیری سنگها

6-1-تکنونیک و تأثیر نیروهای زمین ساختی و لرزه خیزی محدوده تونل

7-1-موقعیت دهانه و ترانشه های ورودی و خروجی تونل

2- بررسی نیروهای وارده بر فضاهای زیرزمینی

1-2-تنش در پوسته زمین

2-2-مثالی از وضعیت تنش های ثقلی

3-2-تعریف تمرکز تنش

4-2-توزیع تنش

6-2-ضریب ایمنی

7-2-تنش حول فضای زیرزمینی با مقطع دیواری

8-2-ارزشیابی پایداری طبیعی دیوارة تونل

9-2-تعیین زمان پایداری مقاطع با توجه به روش اجراء

3- عملیات مورد نیاز برای حفر تونل با روش حفاری و انفجار

1-3-نوع سیستم حفاری

2-3-انواع چال در حفر تونل

3-3-برش

4-3-مواد منفجره مصرفی برای حفر تونل

5-3-محاسبات مربوط به حفر تونل با چال زاویه ای V شکل در شرایط نرمال

6-3-تهویة تونل

4- سیستم نگهداری تونل

1-4-پیچ سقفها یا راک بولتها

2-4-پیچ سقفهای منبسط شونده

3-4-پیچ سقفهای چسبی یا رزینی

4-4-نگهداری توسط بتن

5-4-خلاصه طراحی نگهداری تونل

6-4-طرح انتخابی در تونل شمارة 2

7-4-طراحی پوشش نهایی

8-4-مثلث بندی تونلهای شمارة 2

9-4-روسازی داخل تونل

10-4-چگونگی نصب و مشخصات عایق جدارة تونل

11-4-حداقل ماشین آلات مورد نیاز

II خلاصه اجرای تونل

- نقشه فتوژئولوژی محدودة تونل شمارة 2

- پروفیل طولی زمین شناسی تونل شماره 2

- مقطع طولی، نتایج زمین شناسی و طراحی سازه ای

- نمای پرتال ورودی و خروجی

- منابع

مقدمه

1- مطالعات زمین شناسی مهندسی مسیر

1-1-وضعیت توپوگرافی

2-1-چینه شناسی

3-1-سنگهای تشکیل دهنده

4-1-خصوصیت مکانیکی و فیزیکی و شیمیائی سنگها

5-1-وضعیت آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی و نفوذپذیری سنگها

6-1-تکنونیک و تأثیر نیروهای زمین ساختی و لرزه خیزی محدوده تونل

7-1-موقعیت دهانه و ترانشه های ورودی و خروجی تونل

2- بررسی نیروهای وارده بر فضاهای زیرزمینی

1-2-تنش در پوسته زمین

2-2-مثالی از وضعیت تنش های ثقلی

3-2-تعریف تمرکز تنش

6-2-ضریب ایمنی

7-2-تنش حول فضای زیرزمینی با مقطع دیواری

8-2-ارزشیابی پایداری طبیعی دیوارة تونل

9-2-تعیین زمان پایداری مقاطع با توجه به روش اجراء

3- عملیات مورد نیاز برای حفر تونل با روش حفاری و انفجار

1-3-نوع سیستم حفاری

2-3-انواع چال در حفر تونل

3-3-برش

4-3-مواد منفجره مصرفی برای حفر تونل

5-3-محاسبات مربوط به حفر تونل با چال زاویه ای V شکل در شرایط نرمال

6-3-تهویة تونل

4- سیستم نگهداری تونل

1-4-پیچ سقفها یا راک بولتها

2-4-پیچ سقفهای منبسط شونده

3-4-پیچ سقفهای چسبی یا رزینی

4-4-نگهداری توسط بتن

5-4-خلاصه طراحی نگهداری تونل

6-4-طرح انتخابی در تونل شمارة 2

7-4-طراحی پوشش نهایی

8-4-مثلث بندی تونلهای شمارة 2

9-4-روسازی داخل تونل

10-4-چگونگی نصب و مشخصات عایق جدارة تونل

11-4-حداقل ماشین آلات مورد نیاز

II خلاصه اجرای تونل

- نقشه فتوژئولوژی محدودة تونل شمارة 2

- پروفیل طولی زمین شناسی تونل شماره 2

- مقطع طولی، نتایج زمین شناسی و طراحی سازه ای

- نمای پرتال ورودی و خروجی

- منابع

• · مقدمه:

اگر حفر قنوات بخشی از عرضه تونلسازی محسوب شود آنگاه قدمت این فن به 2800 سال قبل از میلاد بر می گردد. زیرا باستان شناسان معتقدند که حفر قنوات در مصر و ایران از آن زمانها معمول بوده است. تذکر این نکته در اینجا در خور توجه است که در سال 1962 طول کل قنوات در ایران را 160000 کیلومتر تخمین زده اند. اگر از این مورد که ذکر شد صرفنظر شود اولین تونل زیرآبی در 2170 سال قبل از میلاد در زمان بابلیها در زیر رودخانه فرات و بطول یک کیلومتر ساخته شد که هر چند بصورت حفاری تونل اجرا نشده است ولی همین، کار حداقل تجربه و تبحر معماران آن عصر را نشان می دهد. از این نوع کار دیگر اجرا نشده است تا 4000 سال بعد که در 1825 تونل تیمز زیر رودخانة تیمزندن ساخته شد. تونل زنی درون سنگها به علت شکل حفاری و عدم امکانات و عدم نیاز به جزء موارد بسیار محدود – فقط در دو قرن اخیر توسعه یافت. هر چند اختراع باروت به قرنها قبل برمی گردد و بعضی آنرا حتی به قرن دوم میلادی نسبت می دهند ولی کاربرد آن در شکستن سنگها احتمالاً در قرن 16 بوده است و اختراع دینامیت در قرن 19 موجب تحولات تدریجی و اساسی در سهولت ایجاد تونل در سنگها شد گرچه ایجاد تونل در سنگها به علت سختی سنگ به مواد منفجره و یا وسایل بسیار سخت و برنده دارد ولی در سنگهای خیلی نرم و در رسوبات سخت نشده، مشکل تونل زنی به لحاظ نگهداری تونل است. بطوریکه تا قبل از اختراع شیلد در سال 1812 ، ایجاد تونلهای بزرگ مقطع در رسوبات سست فوق العاده مشکل می نمود. اولین کاربرد شیلد در 1825 در حفر تونل زیر رودخانه تیمز بود. هر چند حفر این تونل 5/1 کیلومتری حدود 18 سال طول کشید. با گسترش شهرها، اختراع ترنها، افزایش جمعیت، پیشرفت صنایع و نیاز مبرم به معادن گسترش شبکه های زیرزمینی هم به منظور انتقال آب و فاضلاب و نیز در پیشروی معادن و غیره ضرورت یافت و با سرعت روزافزون از اواخر قرن 19 تا کنون پیشرفتهای چشمگیری حاصل گردیده است. بگونه ای که در سالهای اخیر استفاده از ماشینهای حفر تمام مقطع تونل رشد سریعی داشته است. ایده استفاده از این ماشینها از زمانهای دور است. اولین ثبت شده در امریکا توسط جان ویلسون در سال 1856 برای تونل هوساک در ماساچوست بوده است ولی تنها توانسته 3 متر از تونل 7600 متری را حفر نماید در دهه های اخیر توسعه بسیار زیادی پیدا کرده بطوری که در بسیاری از موارد بعنوان اولین گزینه برای حفر تونل می باشد.

بدین وسیله از استاد گرامی جناب آقای مهندس اورعی که راهنما، باعث و مشوق اینجانب بودند تشکر و قدردانی می نمایم. همچنین از مدیر عامل شرکت راه و ساختمان پاریز و از مهندس اصغری و مهندس شمسینی که مساعدت و یاری ایشان باعث دلگرمی شد تشکر و قدردانی می نمایم.

با تمام تلاشهای صورت گرفته جهت ارائه پروژه ای که تمام موارد در آن لحاظ شده باشد، قویاً معتقدیم که کار انجام شده خالی از اشکالات فراوان نبوده و به این جهت از کلیه سروران و اساتید محترم که این پایان نامه را مطالعه می فرمایند درخواست عنایت و راهنمایی را دارم.

با تشکر – فاضل یحیائی الیزئی

زمستان 1384

فصل اول

مطالعات زمین شناسی مهندسی مسیر

1-1- وضعیت توپوگرافی

تونل شماره 2 ، یک تونل قوسی است که فاصله کیلومتر 417+24 الی 702+24 به طول 285 متر در یک توده سنگهای آتشفشانی حفاری می گردد تردد سنگهای آتشفشانی دارای یک پوشش از نهشته های سیلابی متشکل از مخلوط شن و ماسه است که توپوگرافی نسبتاً ملایم بوجود آورده است. و قسمت هائی که بصورت پرتگاه در نقشه توپوگرافی نشان داده شده است بعلت دست کاری هائی است که برای بهره برداری از مخلوط شن و ماسه صورت گرفته است.

همانطور که در نقشه توپوگرافی و فتوکپی عکس هوائی مشهود است: پیشرفتگی ارتفاعات بصورت دماغه بطرف دره رودخانه سفیدرود باعث شده است که جاده آسفالته فعلی که بموازات رودخانه کشیده شده است در فاصله کیلومتر 24 الی 25 با یک انحنا تند اجرا گردد. در مورد آزادراه امامزاده هاشم – منجیل برای احتراز از چنین پیچ و خم تند ناچار یک تونل قوسی بطول 285 متر طراحی گردیده است.

خط الرأس دماغه ای که تونل در آن حفر می گردد بر فراز محور تونل 274 متر از سطح دریا ارتفاع دارد – و این در حالیست که ارتفاع کف تونل در دهانه های شمالی و جنوبی به ترتیب 173 و 179 متر از سطح دریا می باشد.

شیب طولی سطح زمین در مجاورت دهانه شمالی 20 درجه و شیب عرضی آن 25 درجه می باشد. در مجاور دهانه جنوبی تونل شیب طولی سطح زمین تند بوده به حدود 65 درجه می رسد و بطور کلی توپوگرافی در محدوده دهانه جنوبی ناهنجار می باشد.

با توجه به موقعیت لایه بندی سنگ ها و توپوگرافی زمین دهانه های تونل در کیلومترهای 417+24 و 702+24 مشخص گردیده اند.

عکس شماره 1 محل دهانه جنوبی و محور تونل شماره 2 را نشان می دهد.

دهانه جنوبی و محور تونل شماره 2

2-1- چینه شناسی

تونل در سنگ های آذرین از نوع آتشفشانی متعلق به دوره ائوسن مربوط به سازند کرج حفاری می گردد. بجز آن در محدوده مجاور تونل نهشته های سیلابی مربوط به کواترنر از نوع مخلوط شن و ماسه با گسترش زیاد به چشم می خورد. در زیر این نهشته های آبرفتی رسوبات دانه ریز متشکل از رس و سیلت بطور موضعی دیده می شود که یک نمونه آن مجاور دهانه شمالی تونل در دیواره ترانشه قابل رؤیت می باشد.

3-1- سنگهای تشکیل دهندهبا توجه به پروفیل طولی زمین شناسی ملاحظه می گردد که تونل شماره 2 به طول 285 متر از کیلومتر 417+24 تا کیلومتر 702+24 تماماً در لایه های سخت سنگ آتشفشانی قرار خواهد گرفت. ضخامت لایه های تشکیل دهنده متغیر بوده و امتداد آنها معمولاً شمال غربی – جنوبغربی و شیب لایه ها 26 درجه به طرف شمال شرق می باشد. سنگهای مذکور توسط رسوبات آبرفتی از نوع مخلوط شن و ماسه بصورت دگرشیب پوشیده شده است.

سنگهای تشکیل دهنده تونل از دهانه ورودی (جنوبی) تا دهانه خروجی (شمالی) به شرح زیر می باشد.

1/ 3- قبل از دهانه جنوبی ترانشه ای حفر می گردد که در سنگ برش آتشفشانی و نهشته های سیلابی (مخلوط شن و ماسه) قرار خواهد گرفت. در سمت غرب بیشتر برش های آتشفشانی ظاهر خواهند شد – ابعاد دانه های برش از 15 سانتیمتر تا یک متر متغیر است. در سمت شرقی ترانشه رسوبات آبرفتی متشکل از مخلوط شن و ماسه وجود دارد که بصورت کلاهکی روی برش و سنگ های مقاوم اندزیتی را پوشش می دهد. ابعاد دانه ها در حد شن متوسط تا شن درشت می باشد و حدود 10 الی 15 درصد دانه در ابعاد قلوه سنگ می باشد. جنس دانه ها اکثراً از نوع آذرین و از 2 الی 25 سانتیمتر متغیر می باشند. و به سبب جابجائی دانه ها فاقد گوشه بوده و کرویت خوبی پیدا نموده اند.

این رسوبات بصورت کنگلومرای غیر متحجر در محدوده شرقی تونل شماره 2 با ضخامت بیشتری قابل ملاحظه اند و ضخامت آنها 70 تا 100 متر برآورد می گردد.

در حال حاضر به عنوان معادن شن و ماسه مورد بهره برداری قرار دارند. مقاومت دانه های تشکیل دهنده رسوبات آبرفتی مذکور در حد خیلی خوب است و به خاطر نزدیکی به پروژه آزادراه امامزاده هاشم – منجیل به عنوان منابع شن و ماسه و خاکریزها و برای تهیه بتن و قشرهای آسفالتی می تواند استفاده گردد. عکس شماره 2 برش آتشفشانی در ترانشه ورودی تونل شماره 2 را نشان می دهد و عکس شماره 3 رسوبات آبرفتی را نشان می دهد. و عکس شماره 3 رسوبات آبرفتی را نشان می دهد که دارای دانه های یکنواخت در حد شن متوسط تا درشت می باشد. عکس شماره 4 سیمان رسوبات آبرفتی را نشان می دهد.

برش آتشفشانی

فت. ولی دیواره شرقی تونل فقط 1 الی چند متر از رسوبات شنی فاصله خواهد داشت و محتمل است در بعضی نقاط حتی دیواره شرقی در رسوبات شنی قرار گیرد.

لایه های آندزیتی به علت استحکام زیاد عدم فرسایش پذیری در سطح زمین به صورت صخره دیده می شوند. رنگ سنگ های آندزیتی خاکستری تیره است دارای شکستگی خیلی کم و معمولاً امتداد لایه ها W24⁰ N و E24⁰ S و شیب لایه ها 26 درجه بطرف شمالشرق است. ضخامت لایه ها زیاد و تا 10 الی 20 متر می رسد.

3/ 3- از کیلومتر 650+24 تا کیلومتر 480+24 به طول حدود 170 متر در لایه های آندزیتی ضخیم لایه قرار خواهد گرفت که دارای بافت متراکم بوده و مقاومت خیلی خوب دارند.

4/3- از کیلومتر 480+24 تا کیلومتر 410+24 به طول حدود 70 متر تناوب لایه های آندزیت مقاوم و توف های ریونیتی نیمه مقاوم وجود دارند. امتداد لایه بندی با هم E24⁰ W-S 24⁰N و شیب 26 درجه به طرف شمالشرق است. لایه بندی با ضخامت 2 الی 10 متر بطور هم شیب.

مقاومت اندزیت خیلی خوب ولی مقاومت توف ها نسبتاً پایین می باشد.

عکس شماره 5- مرز آندزیت های مقاوم با تناوب توف و اندزیت را در مقطع نشان می دهد.

عکس شماره 6- مرز را در روی سطح زمین نشان می دهد عکس به طرف غرب گرفته شده است.

عکس شماره 7- لایه های تشکیل دهنده را در کیلومتر 400+24 (ترانشه قبل از دهانه شمالی) نشان می دهد. بطوریکه سنگ های توف در زیر و روی آن عدسی میکرو کنگلومرا و سپس بطور دگرشیب با لایه های قبلی قابل مشاهده است. مجموعاً با رسوبات آبرفتی از نوع مخلوط شن و ماسه پوشیده شده اند.

مرز آندزیت های مقاوم و تناوب اندزیت و توف را در تونل شماره 2 نشان می دهد.

Af : سنگهای توف ریولیتی

Am : سنگهای ضخیم لایه آندزیتی

مرز بین آندزیت های مقاوم با تناوب توف و اندزیت را نشان می دهد.

عکس به طرف غرب گرفته شده است.

Anm : سنگهای آندزیتی نازک لایه مقاوم

Af : سنگهای آندزیتی قابل فرسایش

4-1-خصوصیت مکانیکی و فیزیکی و شیمیایی سنگها

تونل مذکور در مجموعه ای از سنگهای آندزیتی مقاوم قابل فرسایش قرار خواهد گرفت که لایه های آندزیتی مقاوم دارای بافت ریز بوده و از تراکم بالایی برخوردار بوده و تغییر شکل پذیری در آنها بسیار اندک می باشد بطوریکه مقاومت فشاری در این سنگها بیش از 1800 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع تخمین زده می شود و لایه های آندزیتی قابل فرسایش به علت وفور ذرات بیوتیتی و توفی در مقابل عوامل جوی، قابل فرسایش بوده و تغییر شکل پذیر هستند بطوری که مقاومت فشاری در لایه های سنگی تازه و تجزیه نشده بالاتر از 800 کیلوگرم بر سانتیمترمربع می باشد که از نظر حفاری مشکل خاصی نداشته و به مدت یک الی دو ماه نیز پس از حفاری و شاتکریت قسمت سطحی تونل، بدون پوشش موقت می تواند پایداری و ایستائی کافی را داشته باشد.

5- 1-وضعیت آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی و نفوذپذیری سنگها

1/5- با توجه به سنگهای تشکیل دهنده تونل و موقعیت رودخانه سفیدرود و نحوه قرار گرفتن خط پروژه تونل شماره 2 ملاحظه می گردد که رودخانه مزبور در محدوده تونل در رقوم ارتفاعی کمتری قرار گرفته. و از طرف دیگر وجود آبرفت های شنی باعث گردیده است که آبهای سطحی حاصل از نزولات جوی به طرفین تونل زهکشی گردند.

2/5- بعلت دانه ریزی سنگ های آندزیتی فضای خالی در سنگ ها بسیار کم است و در واقع بعلت ناچیز بودن تخلخل در سنگ می توان گفت سنگ ها حالت نفوذناپذیر دارند.

3/5- شکاف و درزه و شیارهائی که در طبقات و قشرها و لایه ها در سطح زمین وجود دارد اکثراً توسط مواد ثانویه از نوع سیلیس و کلسیت پر گردیده و مانع نفوذ آبهای سطحی خواهد شد.

با توجه به بندهای فوق در موقع حفاری امکان برخورد به آبهای زیرزمینی نیست و امکان نفوذ آبهای سطحی خیلی کم می باشد.

6- 1-تکتونیک و تأثیر نیروهای زمین ساختی و لرزه خیزی محدوده تونل:

1/6- در محدوده تونل شماره 2 گسل خالی بشرح زیر وجود دارند:

گسل 1F :

در کیلومتر 705+24 با امتداد شرق به غرب (طبق نقشه) شیب صفحه گسل نزدیک به قائم بوده و مرز بین سنگهای آتشفشانی با رسوبات آبرفتی می باشد. امتداد این گسل تقریباً عمود بر امتداد مسیر راه می باشد.

گسل 2F :

این گسل در کیلومتر 690+24 با امتداد تقریبی شرق به غرب تونل را قطع می کند. شیب صفحه گسل قائم می باشد و در سنگهای اندزیتی بوجود آمده است که در اثر آن لایه ها به اندازه 70 سانتیمتر در جهت قائم جابجا شده اند.

امتداد این گسل کم و بیش عمود بر امتداد تونل است.

پارامتر های موثر در طراحی تونل قطعه شماره 2 آزاد راه قزوینچینه شناسیوضعیت توپوگرافی

بورس سنتی یا الکترونیکی

توسعه‌ و پیشرفت‌ فناورى‌ اطلاعات‌‌ و پیدایش عصر مجازی، شدیدترین‌ موج‌ تغییر را در زندگى‌ بشر سبب‌ شده‌ است در این‌ میان‌ تجارت‌ الکترونیک‌ به‌ عنوان‌ یکى‌ از ضروریات‌ پیشرفت‌ اقتصادى‌ کشورها بیش‌ از همه‌ رخ‌ مى‌نماید تجارت‌ الکترونیکى‌ فعالیت‌هاى‌ گوناگونى‌ از قبیل‌ مبادله‌ الکترونیکى‌ کالا و خدمات، تحویل‌ فورى‌ مطالب‌ دیجیتال، انتقال‌ الکترونیکى‌

دسته بندی	بورس و کالا
فرمت فایل	doc
حجم فایل	140 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	69

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

چکیده	...........................................
مقدمه	...........................................
بخش اول
تاریخچه، تعاریف و اصطلاحات	...........................................
تاریخچه بورس در جهان	...........................................
تاریخچه‌ی بازار اوراق بهادار ایران	...........................................
تعاریف و اصطلاحات	...........................................
بخش دوم
مبانی بورس	...........................................
چرخه خرید سهام	...........................................
درخواست فروش	...........................................
ساعت انجام معامله	...........................................
نحوه انجام معامله	...........................................
ورود سفارش به سامانه معاملاتی	...........................................
سازوکار معاملات	...........................................
تسویه و پایاپای	...........................................
روشهای تحلیل گری قیمت سهام	...........................................
بخش سوم	...........................................
بورس الکترونیک	...........................................
مبادلات الکترونیک در بازار های مالی	...........................................
نگاهی به ساختار بازار های الکترونیک	...........................................
گسترش شبکه های ارتباطی الکترونیک	...........................................
سیستم های الکترونیک در سایر بازارها	...........................................
آیا بازار های الکترونیک اجتناب ناپذیرند	...........................................
نحوهء عملکرد بورس الکترونیک	...........................................
مشکلات سرمایه‌گذاری آنلاین	...........................................
جوانب حقوقی خرید و فروش الکترونیک سهام	...........................................
بخش چهارم	...........................................
مقایسه،راهکارها و نتیجه گیری	...........................................
نقش فن‌آوری اطلاعات در بازار سرمایه ایران	...........................................
گیری فن آوری اطلاعات در بورس های جهان	...........................................
بازار بورس ایران از سنتی تا الکترونیکی	...........................................
راهکارهای توسعه فناوری اطلاعات در بورس ایران	...........................................
نتیجه‌گیری و پینشهادات	...........................................
منابع و مآخذ	...........................................

چکیده

هدف این مقاله بهبود درک مفاهیم فناوری، داد و ستد سنتی و الکترونیکی سهام در بازار بورس ایران می باشد. این مقاله، تاثیر فناوری اطلاعات در توسعه بازار سرمایه را مورد بررسی قرار می دهد. بکار گیری صحیح این‌ فناوری موجب توسعه فرایند دادوستد الکترونیک سهام خواهد بود. بدون شک فرهنگ سازی و درک مفاهیم تکنولوژی اطلاعات و بکار گیری آن در زمینه فوق الذکر موجبات افزایش کارایی بازار بورس را فراهم می آورد.

کلید واژه ها: بورس، داد و ستد سهام، داد و ستد الکترونیکی سهام، فناوری اطلاعات،تجارت الکترونیک

مقدمه:

توسعه‌ و پیشرفت‌ فناورى‌ اطلاعات‌‌ و پیدایش عصر مجازی، شدیدترین‌ موج‌ تغییر را در زندگى‌ بشر سبب‌ شده‌ است. در این‌ میان‌ تجارت‌ الکترونیک‌ به‌ عنوان‌ یکى‌ از ضروریات‌ پیشرفت‌ اقتصادى‌ کشورها بیش‌ از همه‌ رخ‌ مى‌نماید. تجارت‌ الکترونیکى‌ فعالیت‌هاى‌ گوناگونى‌ از قبیل‌ مبادله‌ الکترونیکى‌ کالا و خدمات، تحویل‌ فورى‌ مطالب‌ دیجیتال، انتقال‌ الکترونیکى‌ وجوه، مبادله‌ الکترونیکى‌ سهام، بارنامه‌ الکترونیکی، طرح‌هاى‌ تجاری، طراحى‌ و مهندسى‌ مشترک، منبع‌ یابی، خریدهاى‌ دولتی، بازاریابى‌ مستقیم‌ و خدمات‌ پس‌ از فروش‌ را در بر مى‌گیرد. امروزه‌ دیگر اهمیت‌ تجارت‌ الکترونیک‌ به‌ عنوان‌ یکى‌ از ضروریات‌ پیشرفت‌ اقتصادى‌ کشورها نیاز به‌ توصیف‌ ندارد.در این‌ میان‌ برخى‌ سازمان‌هاى‌ بین‌المللى‌ و از جمله‌ مهم‌ترین‌ آنها، کمیسیون‌ حقوق‌ تجارت‌ بین‌الملل‌ سازمان‌ ملل‌ متحد نسبت‌ به‌ تصویب‌ قوانین‌ مرتبط‌ با ترویج‌ و تسهیل‌ تجارت‌ الکترونیک‌ اقدام‌ نمودند.

قانون‌ نمونه‌ آنسیترال‌ در مورد تجارت‌ الکترونیکى در سال‌ 1996 توسط‌ کمیسیون‌ حقوق‌ تجارت‌ بین‌الملل‌ سازمان‌ ملل‌ متحد پذیرفته‌ شد. این‌ قانون‌ در پاسخ‌ به‌ یک‌ تغییر اساسى‌ در ابزارهاى‌ برقرارى‌ ارتباطات‌ با استفاده‌ از کامپیوتر یا سایر تکنیک‌هاى‌ جدید در انجام‌ تجارت‌ و به‌ عنوان‌ یک‌ نمونه‌ براى‌ کشورها جهت‌ ارزیابى‌ و نوسازى‌ دیدگاه‌ها و رویه‌هاى‌ حقوقى‌ در زمینه‌ روابط‌ تجارى‌ که‌ مستلزم‌ استفاده‌ از کامپیوتر یا سایر تکنیک‌هاى‌ جدید ارتباطى‌ است‌ تهیه‌ شد. پس‌ از پذیرش‌ قانون‌ نمونه‌ آنسیترال‌ در مورد تجارت‌ الکترونیک، کمیسیون‌ حقوق‌ تجارت‌ بین‌الملل‌ سازمان‌ ملل‌ متحد تصمیم‌ گرفت‌ تا موضوعات‌ مربوط‌ به‌ امضاى‌ الکترونیکى‌ و مراجع‌ گواهى‌ را در دستور کار خود قرار دهد. این‌ کمیسیون‌ در 5 جولاى‌ 2001، قانون‌ نمونه‌ آنسیترال‌ در مورد امضاهاى‌ الکترونیکى را همراه‌ با راهنماى‌ اجراى‌ قانون‌ مورد تصویب‌ قرار داد تا براى‌ دولت‌هایى‌ که‌ با سیستم‌هاى‌ اقتصادی، اجتماعى‌ و حقوقى‌ مختلف‌ جهت‌ توسعه‌ روابط‌ اقتصادى‌ بین‌المللى‌ اقدام‌ مى‌کنند، استفاده‌ از امضاهاى‌ الکترونیکى‌ را در یک‌ روش‌ قابل‌ قبول‌ تسهیل‌ نماید.وجه‌ مشترک‌ بیشتر نظام‌هاى‌ حقوقى‌ و نیز قوانین‌ نمونه‌ و ارشادى‌ که‌ در این‌ باره‌ تصویب‌ شده‌ است‌ مبتنى‌ بر «نوشته» دانستن‌ «داده‌ پیام» و منع‌ عدم‌ پذیرش‌ «داده‌ پیام» به‌ صرف‌ شکل‌ و قالب‌ آن‌ است. ضمن‌ این‌ که‌ قواعدى‌ براى‌ تضمین‌ اصالت، صحت‌ و در مجموع‌ قابل‌ اعتماد ساختن‌ دلیل‌ الکترونیکى‌ تنظیم‌ شده‌ است.

با ذکر این‌ مقدمه‌ اشاره‌ مى‌نماییم‌ یکى‌ از مسایل‌ مهم‌ موجود نحوه‌ انجام‌ معاملات‌ الکترونیک‌ در بورس‌ اوراق‌ بهادار است.

بدیهی است که انجام معاملات در بورس الکترونیک سبب افزایش سرعت عملیات، کاهش بوروکراسی و مهم‌تر از همه کاهش هزینه‌های معاملات شده و بدین ترتیب سهولت مشارکت در بازار بورس، سبب رونق بورس و کارایی شبکه اقتصادی می‌گردد.

براساس‌ همین‌ اهمیت‌ است‌ که‌ بند (ب) ماده‌ 15 قانون‌ برنامه‌ چهارم‌ توسعه‌ اقتصادی، اجتماعى‌ و فرهنگى‌ جمهورى‌ اسلامى‌ ایران، مقرر داشته‌‌ «شوراى‌ بورس‌ موظف‌ است‌ نسبت‌ به‌ طراحى‌ و راه‌اندازى‌ شبکه‌ ملى‌ داد و ستد الکترونیک‌ اوراق‌ بهادار در چارچوب‌ نظام‌ جامع‌ پرداخت‌ و تدوین‌ چارچوب‌ تنظیمى‌ و نظارتى‌ و ساز و کار اجرایى‌ آن‌ اقدام‌ نماید». در این مختصر، ابتدا الزاماتی که دستورالعمل اجرایی سازمان بورس مستقیماً بر عهدۀ کارگزاران قرار داده مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس مقررات قانون تجارت الکترونیک که خرید و فروش الکترونیک سهام را تحت تأثیر قرار می‌دهند مورد مداقه قرار خواهند گرفت. از آنجا که کلید حل مسألۀ معاملات الکترونیک در گروی اثبات وقوع و قابلیت استناد آن می‌باشد، فلذا آنچه که در اینجا مورد بررسی قرار می‌گیرد بیشتر ناظر به مسائل مربوط به ادله می‌باشد. خوشبختانه تصویب آیین‌نامۀ اجرایی مادۀ 32 قانون تجارت الکترونیکی مصوب11/6/1386 هیأت وزیران بسیاری از مشکلاتی را که در اجرای معاملات الکترونیکی وجود دارد رفع خواهد کرد و از این باب بخش اعظم مواد قانون تجارت الکترونیکی جنبۀ اجرایی پیدا خواهد کرد.

تاریخچه بورس در جهان

اولین بورس اوراق بهادار در دنیا در شهر آمستردام و توسط اولین شرکت چند ملیتی به نام «کمپانی هند شرقی هلند» پدیدار شد. به همین نحو، شرکت «کمپانی هند شرقی هلند» اولین شرکتی بود که سهام منتشر کرد. این شرکت به مرحله‎ای رسیده بود که می‌بایست در امور اقتصادی خود تغییر ساختار دهد و با اقدام به عرضه عمومی، در حقیقت در زمان خود به اقدامی انقلابی دست زد.

بورس آمستردام در سپتامبر 1602، شش ماه پس از تشکیل شرکت «کمپانی هند شرقی هلند» تأسیس شد. شرکت «کمپانی هند شرقی هلند» از سلسله عواملی برای نیل به موفقیت برخوردار بود: 50 هزار نفر کارمند غیر نظامی با ارتش خصوصی مشتمل بر 40 ناوجنگی، 30 نفر ملوان و 10 هزار خدمه و البته گردش فزاینده سود. کل کشور هلند تجدید حیات یافت.

این شرکت با وجود بازاری برای سهام و اوراق قرضه خود، احتمالاً قویترین اقتصاد در تاریخ جهان را داشته است. به نظر می‎رسد که شرکتی با ارتش و ناو جنگی خصوصی هیچگاه در آینده در هیچ بازاری پدیدار نشود. کلید موفقیت این شرکت درحقیقت حضور «عموم» در مالکیت آن بوده است. این امر انباشتن 5/6 میلیون گیلدر ]واحد پیشین پول هلند[ را برای آن شرکت به ارمغان آورد. همچنین «بورس» باعث شد تا شرکت بتواند برای رفع نیارهای کوتاه مدت خود، اوراق قرضه منتشر کند. به این ترتیب، اولین بورس اوراق بهادار، محکی بود برای کاپیتالیسم مدرن. تاریخچه شرکت «کمپانی هند شرقی هلند» در حقیقت ماکتی از آنچه بر سر شرکت‎های پذیرفته در بورس می‎آید، بود:

IPO شرکت ، شاهد 15 درصد رشد در قیمت عرضه بود، درحقیقت اولین فرصتی درتاریخ برای سهامداران که بتوانند از IPO منتفع گردند. سهامداران بلند مدت نیز سود سرشاری از محل سرمایه‎گذاری به دست آوردند، به گونه‎ای که بیست سال بعد، قیمت سهام آن 300 درصد رشد یافت. ممکن است که بازده چشمگیری به نظر نرسد، اما میانگین سود سالانه شرکت، 18 درصد بود. واضح است که سرمایه‎گذاران در آن زمان به دنبال درآمد بیشتر بودند. در آن زمان، P/E ابداع نشده بود و گر چه حساب‌های واقعی شرکت در آن زمان شفاف نبود، اما P/E این شرکت بسیار پایین و نزدیک به یک بود. 4 سال پس از تأسیس، شرکت رکورد تخصیص سود به میزان 75 درصد را از خود بجا گذاشت.

اما، هیأت اجرایی شرکت بعداً تحت فشار گرفت و از تمام اهرم و ابزار مهندسی مالی جهت ادامه روند حفظ بازده و سهامداران استفاده نمود. پرداخت سود نقدی به طور چشمگیری جای خود را به اوراق قرضه داد، حتی ادویه‎هایی نظیر فلفل جایگزین پرداخت نقدی گردید.

سپس اولین نشانه‎های «حباب قیمتی» در تاریخ پدیدار شد. این دوره ، ارزش سهام تحت تأثیر دادوستد ابزار آتی به حد انفجار رسید و قیمت سهام شرکت به 1200 درصد نرخ اولیه آن افزایش یافت. در اواخر قرن 18، یعنی نزدیک به 200 سال بعد از شروع فعالیت شرکت، نشانه‎های سقوط آن پدیدار گردید. این شرکت با بدهی 110 میلیون گیلدری در موقعیتی قرار گرفت که تنها سهامداران شرکت «انرون» می‌نوانند آنرا درک کنند. دولت هلند وارد ماجرا شد و بدهی‎های آنرا برعهده گرفت. در حالی که تاریخ این شرکت روبه زوال گذاشت، تاریخچه بورس‎های اوراق بهادار اما تازه در ابتدای راه قرار داشت.

در سال 1698، فهرستی از نرخ سهام و کالا توسط شخصی در قهوه خانه‎ای در لندن منتشر شد. دادوستد در لندن آغاز شده بود و کارگزاران دریافتند که باید هرچه زودتر از «بورس سلطنتی»- مرکز تجارت لندن- خارج شوند. بورس سلطنتی مرکز دادوستد اقلام فیزیکی یعنی کالاهایی که از بندر (لنگرگاه لندن) وارد می‎شد، بود، اما طبیعی است که به دلیل روند رو به رشد حجم قراردادها و نیز پول در گردش، نیاز به «سهام» امری اجتناب ناپذیر تلقی گردید.

بعداز خروج از بورس سلطنتی، کارگزاران به خیابان‎ها و قهوه خانه سرازیر شدند. عجیب اینکه در دوره مدرن، بورس سلطنتی اکنون به کلکسیونی از بوتیک ها و مشروب فروشی ها تبدیل شده بود. این امر، پیروزی شیرینی برای بازاری که از حافظه بلند مدت برخوردار نبود، به شمار می‎رفت. این «بورس اوراق بهادار به شکل آزاد» نزدیک به یک قرن تا سال 1773 ادامه یافت و از اولین نشانه‎های انقلاب صنعتی که اولین فراز و فرود مالی بریتانیا را به ارمغان آورد، - و به نام «حباب دریای جنوب» شناخته شد - فراتر رفت.

50 سال بعد، اولین «بورس اوراق بهادار لندن» به وجود آمد. جای تعجب نداشت که این بار هم این مکان در یک قهوه‎خانه و در طبقاتی در منطقه تجاری باشد. این بورس جدید اوراق بهادار لندن، نقش مهمی در انقلاب صنعتی بریتانیا ایفاد نمود و ماهیت «اوراق بهادار» در سطح اروپا و ایالات متحده فراگیر شد.

اما تا سال 1801 هیچگونه مقررات یا عضویت رسمی در بورس اوراق بهادار لندن مشاهده نشد. درحالی که بزرگترین گام‎های تغییر در تاریخ دنیا به وقوع می‎پیوست، هنوز تعدادی اعتقاد داشتند که خرید وفروش سهام امری غیر اخلاقی و شیطانی محسوب می‎شود.

هم زمان با انتشار فهرست ابزارهای مالی در قهوه‎خانه ای در لندن، کارگزاران سهام در زیر درختی در خیابان «وال استریت» نیویورک جهت دادوستد سهام، نشست ترتیب دادند. وال استریت، یک دیوار مستحکم در نیویورک بود که به هرعلتی توسط هلندیان بنا شده بود. در سال 1792، 24 کارگزار سهام قراردادی را امضا نمودند که بعدها «هیأت سهام و بورس نیویورک»- شرکتی که بعدها به بورس اوراق بهادار نیویورک (NYSE) تبدیل شد- جایگزین آن گردید.

قرار دادن «باتن وود(Buttonwood)» نه تنها پیدایش بورس اوراق بهادر نیویورک را باعث گردید بلکه شاهد انکار ناپذیری مبنی بر توسعه ایالات متحده و تبدیل آن به یک ابرقدرت اقتصادی محسوب شد. جالب است که وال استریت در کنار دیگر سمبل ایالات متحده یعنی آسمان‎خراش‌ها ، به عنوان نماد قدرت و پول این کشور به شمار می‎رود.

امروزه نقش بورس‎های اوراق بهادار در اقتصاد جهان غیرقابل انکارند. شاید محققین نیز هیچگاه تصور نمی‎کردند که کاری که شرکتی در 400 سال پیش ابداع نمود، سراسر دنیا را دربرگیرد.

به هرحال ، پیدایش اولین بورس اوراق بهادار را می‎توان به تشکیل آن در انگلستان، فرانسه و هلند در قرن 18 نسبت داد، درحالی که اقتصاد در ایالات کشور نوپای آمریکا به شدت تحت کنترل بریتانیا قرارداشت. تا اینکه اولین بازار حراج غیر رسمی در سال 1752 در نیویورک تأسیس و در سال 1792 با امضای قرارداد بین کارگزاران، بورس اوراق بهادار نیویورک رسماً معرفی گردید ، نهادی که بی شک قلب اقتصاد جهان در آن می‎تپد.[1]

تاریخچه‌ی بازار اوراق بهادار ایران

نمای اولین ساختمان بورس اوراق بهادار تهران

اندیشه­ی اصلی ایجاد بورس اوراق بهادار در ایران به سال 1315 بازمی‌گردد.

در این سال یک کارشناس بلژیکی به نام وان لوترفلد به همراه یک کارشناس هندی، به درخواست دولت وقت ایران، دربارة تشکیل بورس اوراق بهادار مطالعاتی نمودند و طرح تأسیس و اساسنامة آن را تهیه نمودند.

در همان سال‌ها بانک ملی نیز، به عنوان تنها متصدی امور بانکی در کشور، مطالعات مشابهی را در دستور کار داشت اما جنگ جهانی دوم، فرصت ادامه فعالیت را به هیچ یک از محققان نداد.

از سرگیری مطالعات در این زمینه به زمان مناسب‌تری نیاز داشت. آرامش نسبی بعد از کودتای 28 مردادماه 1332 زمان مساعدی برای اتاق بازرگانی، اتاق صنایع و معادن، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی بود تا چند سالی را به بررسی پیرامون این بازار و شرایط ایران برای تشکیل آن بپردازند.

در سال 1341 با تشکیل کمیسیونی متشکل از بانک مرکزی، بانک توسعه­ی صنعتی و معدنی ایران و به میزبانی وزارت بازرگانی و با هم‌فکری بلژیکی‌ها، موضوع تأسیس سازمان بورس اوراق بهادار به صورت جدی دنبال شد.

در سال 1345 قانون و مقررات تشکیل سازمان بورس اوراق بهادار تهران تهیه و به مجلس ارائه شد و در اردیبهشت سال 1345 به تصویب رسید ولی باز هم آمادگی شروع به کار این سازمان تا بهمن‌ماه سال 1346 به وجود نیامد.

پس از تصویب قانون گسترش مالکیت و به دنبال آن، تأسیس سازمان ملی گسترش مالکیت، عرضه سهام در بورس و انتقال آن به مردم تسهیل شد.

از نیمه دوم سال 1357، هم‌زمان با اعتصابات و مبارزات مردم، معاملات این بازار به دلیل بی‌اعتمادی به دولت و وضع مالی شرکت‌ها، فرار سرمایه، با سقوط قیمت سهام و کاهش معاملات روبرو شد و این روند به دلیل افزایش تورم، ملی شدن بانک‌ها، وقوع جنگ تحمیلی و مشخص نبودن مالکیت سهام ادامه پیدا کرد به طوری که معامله سهام و اوراق مشارکت تا سال 1361 تقریباً متوقف شد.

در سال 1362 تا حدودی تقاضا برای سهام وجود داشت، ولی به دلیل پایین بودن قیمت‌های پیشنهادی خریداران، عرضه‌کنندگان چندان زیاد نبودند. در سال 1363، به دنبال تصمیم شورای بورس مبنی بر واگذاری تعدادی از کارخانجات صنعتی دولت به کارگزاران و سایر افراد بخش خصوصی، مبادلات سهام اندکی افزایش یافت و تا سال 1367 افزایش حجم معاملات ادامه یافت.

بورس اوراق بهادار تهران در سال 1368 در چارچوب سیاست‌های دولت و به منظور اجرای بخشی از برنامه پنج ساله توسعه اقتصادی و به دنبال سیاست خصوصی‌سازی و انتقال سهام شرکت‌ها به مردم از طریق بورس اوراق بهادار، فعالیت مجدد خود را به طور گسترده‌ای آغاز کرد.

شرکت­های پذیرفته شده و شرکت­های فعال در بورس به دو دسته تقسیم می شوند:

1- شرکت­های تولیدی 2- شرکت­های سرمایه­گذاری

شرکت­های تولیدی معمولا به تولید کالای خاصی مبادرت می ورزند و در گروه صنایع فعال در بورس قرار می­گیرند و در سازمان بورس با نام شرکت و کد خاص خود، مشخص می شوند؛ اما شرکت­های سرمایه­گذاری شرکت­هایی هستند که به عنوان واسطه­های مالی فعالیت می­کنند که این­گونه شرکت­ها یا فعالیت تولیدی ندارند و یا فعالیت آن­ها به گونه­ای است که با کمک­های مالی از طریق خرید سهام شرکت­های تولیدی و صنعتی و یا مجموعه­ای از آن­ها به تولید و سرمایه­گذاری این شرکت­ها مبادرت می­کنند در حال حاضرشرکت­های سرمایه­گذاری فعال در بورس 38 شرکت و شرکت­های تولیدی 389 شرکت هستند. .هم­چنین اکنون زمینه­های لازم برای حضور شرکت­های خدماتی نیز در بورس فراهم شده است .

1315: انجام اولین مطالعات جهت ایجاد بورس اوراق بهادار در ایران

1317: تکمیل گزارش مطالعاتی توسط گروه کارشناسی بانک ملی ایران

1333: آغاز فعالیت‌های تحقیقاتی گسترده پس از جنگ جهانی دوم و کودتای 28 مرداد سال 1332 توسط گروهی متشکل از اتاق بازرگانی، اتاق صنایع و معادن، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی

1345: تصویب قانون تشکیل بورس اوراق بهادار تهران

1346: ورود سهام بانک صنعت و معدن و آغاز رسمی فعالیت‌های بورس اوراق بهادار تهران

1357-1346: گسترش بورس از 6 بنگاه اقتصادی پذیرفته شده با 2/6 میلیارد ریال سرمایه به 105 بنگاه با بیش از 230 میلیارد ریال

1358: تصویب قانون ادارة امور بانک‌ها و ملی‌شدن بانک‌ها و بیمه‌ها، تصویب قانون حفاظت و توسعة صنایع ایران و خروج شرکت‌ها از بورس، کاهش تعداد شرکت‌های پذیرفته‌شده از 105 شرکت در سال 57 به 56 شرکت در سال 58

1367-1357: پیروزی انقلاب اسلامی و دورة دفاع مقدس

1375-1367: افزایش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس از 56 شرکت در سال 67 به 249 شرکت در سال 75

1379-1376: ساماندهی وضعیت اطلاع‌رسانی و انتشار گزارشات ادواری آماری و تحلیلی و آغاز روند رشد قابل ملاحظه

1382: توسعة فیزیکی بازار سرمایه، اقدامات اساسی در زمینة توسعة محصولات مالی

1384: تصویب قانون جدید بازار اوراق بهادار و ایجاد سازمان بورس و اوراق بهادار SEO

1385: تأسیس شرکت بورس و تفکیک فعالیت‌های نظارتی از فعالیت‌های اجرایی و تدوین آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی، آغاز خصوصی‌سازی با حجم بالا از طریق بورس

در حال حاضر سازمان بورس و اوراق بهادار با تجهیز بدنه‌ی کارشناسی و توسعه‌ی سطح مهارت‌ها، با ساختاری که به تصویب هیأت محترم وزیران نیز رسیده است، در حال انجام وظایف است. سازمان، مؤسسه­ی عمومی غیردولتی است که دارای شخصیت حقوقی و مالی مستقل بوده و از محل کارمزدهای دریافتی و سهمی از حق پذیرش شرکت‌ها در بورس و سایر درآمدها اداره می‌شود.

هیئت مدیره سازمان دارای پنج عضو است که از میان افراد امین و دارای حسن شهرت و تجربه در رشته‌ی مالی منحصراً از کارشناسان بخش غیر دولتی به پیشنهاد رییس شورا و با تصویب شورا انتخاب می‌شوند. چهار نفر از اعضاء هیأت مدیره به شکل موظف از معاونین سازمان می‌باشند: معاون نظارت بر نهادهای مالی، معاون نظارت بر بورس‌ها و ناشران، معاون حقوقی و معاون اجرایی. سه مدیریت: پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی، مدیریت حراست و مدیریت روابط عمومی و امور بین‌الملل نیز مستقیماً زیرنظر رئیس سازمان مشغول فعالیت هستند.

تعاریف و اصطلاحات

اصطلاحات و واژه‌هایی که در قانون بازار اوراق بهادار، به کار رفته، دارای معانی زیر است:

- شورای عالی بورس و اوراق بهادار:

شورایی است که به موجب قانون بازار اوراق بهادارتشکیل می‌شود و بعد از این "شورا" نامیده می‌شود.

- سازمان بورس و اوراق بهادار:

سازمانی است که به موجب قانون بازار اوراق بهادار تشکیل می‌شود و بعد از این "سازمان" نامیده می‌شود.

- بورس اوراق بهادار:

بازاری متشکل و خودانتظام است که اوراق بهادار در آن توسط کارگزاران و یا معامله‌گران طبق مقررات این قانون، مورد دادوستد قرار می‌گیرد. بورس اوراق بهادار (که از این پس بورس نامیده می‌شود) در قالب شرکت سهامی عام تأسیس و اداره می‌شود.

- هیئت‌داوری:

هیئتی است متشکل از سه عضو که یک عضو توسط رییس قوه قضاییه از بین قضات باتجربه و دو عضو از بین صاحب‌نظران در زمینه‌های اقتصادی و مالی به پیشنهاد "سازمان" و تأیید "شورا" به اختلافات رسیدگی می کند.

-کانون:

کانون‌های کارگزاران، معامله‌گران، بازارگردانان، مشاوران، ناشران، سرمایه‌گذاران و سایر مجامع مشابه، تشکل‌های خودانتظامی است که به‌منظور تنظیم روابط بین اشخاصی که طبق این قانون به فعالیت در بازار اوراق بهادار اشتغال دارند، طبق دستورالعمل‌های مصوب "سازمان" به‌‌صورت مؤسسة غیردولتی، غیرتجاری و غیرانتفاعی به ثبت می‌رسند.

- تشکل خودانتظام:

تشکلی است که برای حسن انجام وظایفی که به موجب این قانون بر عهده دارد و هم‌چنین برای تنظیم فعالیت‌های حرفه‌ای خود و انتظام‌بخشیدن به روابط بین اعضا، مجاز است ضوابط و استانداردهای حرفه‌ای و انضباطی را که لازم می‌داند، با رعایت این قانون، وضع و اجرا کند.

- شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه­ی وجوه:

شرکتی است که امور مربوط به ثبت، نگهداری، انتقال مالکیت اوراق بهادار و تسویه­ی وجوه را انجام می‌دهد.

- بازارهای خارج از بورس:

بازاری است در قالب شبکه­ی ارتباط الکترونیک یا غیرالکترونیک که معاملات اوراق بهادار در آن بر پایه­ی مذاکره صورت می‌گیرد.

- بازار اولیه:

بازاری است که اولین عرضه و پذیره‌نویسی اوراق بهادار جدیدالانتشار در آن انجام می‌شود و منابع حاصل از عرضة اوراق بهادار در اختیار ناشر قرار می‌گیرد.

- بازار ثانویه:

بازاری است که اوراق بهادار، پس از عرضة اولیه، در آن مورد دادوستد قرار می‌گیرد.

- بازار مشتقه:

بازاری است که در آن قراردادهای آتی و اختیار معامله مبتنی بر اوراق بهادار یا کالا دادوستد می‌شود.

- ناشر: شخص حقوقی است که اوراق بهادار را به نام خود منتشر می‌کند.

- کارگزار:

شخص حقوقی است که اوراق بهادار را برای دیگران و به حساب آن‌ها معامله می‌کند.

- کارگزار/معامله‌گر:

شخص حقوقی است که اوراق بهادار را برای دیگران و به‌حساب آن‌ها و یا به‌نام و حساب خود معامله می‌کند.

- بازارگردان:

کارگزار/معامله‌گری است که با اخذ مجوز لازم با تعهد به افزایش نقدشوندگی و تنظیم عرضه‌و‌تقاضای اوراق بهادار معین و تحدید دامنه­ی‌ نوسان قیمت آن، به دادوستد آن اوراق می‌پردازد.

- مشاور سرمایه‌گذاری:

شخص حقوقی است که در قالب قراردادی مشخص، درباره­ی خریدوفروش اوراق بهادار، به سرمایه‌گذار مشاوره می‌دهد.

- سبدگردان:

شخص حقوقی است که در قالب قراردادی مشخص و به منظور کسب انتفاع، به خریدوفروش اوراق بهادار برای سرمایه‌گذار می‌پردازد.

- شرکت تأمین سرمایه:

شرکتی است که به‌عنوان واسطه بین ناشر اوراق بهادار و عامه­ی سرمایه‌گذاران فعالیت می‌کند، و می‌تواند فعالیت‌های کارگزاری، معامله‌گری، بازارگردانی، مشاوره، سبدگردانی، پذیره‌نویسی، تعهد پذیره‌نویسی و فعالیت‌های مشابه را با اخذ مجوز از "سازمان" انجام دهد.

- صندوق بازنشستگی:

صندوق سرمایه‌گذاریی است که با استفاده از طرح‌های پس‌انداز و سرمایه‌گذاری، مزایای تکمیلی را برای دوران بازنشستگی اعضای آن فراهم می‌کند.

- صندوق سرمایه‌گذاری:

نهادی مالی است که فعالیت اصلی آن سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار می‌باشد و مالکان آن به نسبت سرمایه‌گذاری خود، در سود و زیان صندوق شریک‌اند.

- نهادهای مالی:

منظور نهادهای مالی فعال در بازار اوراق بهاداراند که از آن جمله می‌توان به "کارگزاران،" "کارگزاران/معامله‌گران"، "بازارگردانان" ،"مشاوران سرمایه‌گذاری" ،"مؤسسات رتبه‌بندی" ،"صندوق‌های سرمایه‌گذاری " "شرکت‌های سرمایه‌گذاری"، "شرکت‌های پردازش اطلاعات مالی" ،"شرکت‌های تأمین سرمایه" و "صندوق‌های بازنشستگی" اشاره کرد.

- شرکت مادر (هلدینگ):

شرکتی که با سرمایه‌گذاری در شرکت سرمایه‌پذیر جهت کسب انتفاع، آن‌قدر حق رأی کسب می‌کند که برای کنترل عملیات شرکت، هیئت‌مدیره را انتخاب کند و یا در انتخاب اعضای هیئت‌مدیره مؤثر باشد.

- ارزش‌یاب:

کارشناس مالی‌ای است که دارایی‌ها و اوراق بهادار موضوع این قانون را مورد ارزشیابی قرار ‌دهد.

- اوراق بهادار:

هر نوع ورقه یا مستندی است که متضمن حقوق مالی قابل‌نقل‌وانتقال برای مالک ‌عین و یا منفعت آن باشد. "شورا" اوراق بهادار قابل‌معامله را تعیین و اعلام خواهد کرد. مفهوم ابزار مالی و اوراق بهادار در متن این قانون، معادل هم در نظر گرفته شده است.

- انتشار:

انتشار عبارت است از صدور اوراق بهادار برای عرضة‌ عمومی.

- عرضه­ی عمومی:

عرضة اوراق بهادار منتشره به عموم جهت فروش.

- عرضه­ی خصوصی:

فروش مستقیم اوراق بهادار توسط "ناشر" به سرمایه‌گذاران نهادی است.

- پذیره‌نویسی:

فرآیند خرید اوراق بهادار از ناشر و یا نماینده­ی قانونی آن و تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد.

- تعهد پذیره‌نویسی:

تعهد شخص ثالث برای خرید اوراق بهاداری که ظرف مهلت "پذیره‌نویسی" به‌فروش نرسد.

- اعلامیه­ی پذیره‌نویسی:

اعلامیه‌ای است که از طریق آن، اطلاعات مربوط به ناشر و اوراق بهادار قابل پذیره‌نویسی در اختیار عموم قرار می‌گیرد.

- بیانیه­ی ثبت:

مجموعه­ی فرم‌ها، اطلاعات، و اسناد و مدارکی است که در مرحله­ی تقاضای ثبت شرکت، به "سازمان" داده می‌شود.

- اطلاعات نهانی:

هرگونه اطلاعات افشاء‌نشده برای عموم که به‌طور مستقیم و یا غیرمستقیم به اوراق بهادار، معاملات یا ناشر آن مربوط می‌شود، و در صورت انتشار، بر قیمت و یا تصمیم سرمایه‌گذاران برای معامله­ی اوراق بهادار مربوط تأثیر می‌گذارد.

-سبد:

مجموعه­ی دارایی‌های مالی است که از محل وجوه سرمایه‌گذاران خریداری می‌شود.

خرید سهام در بورس اوراق بهادار تهران

چرخه خرید سهام در بورس اوراق بهادار تهران متشکل از مراحل زیر است:

الف – تکمیل فرم درخواست خرید

فرآیند خرید سهام بعد از انتخاب و مراجعه به کارگزاربا تکمیل فرمی (فرم شماره 1) به نام فرم درخواست یا سفارش خرید اوراق بهادار شروع می‌شود. در این فرم اطلاعات مورد نیاز اعم از مشخصات شرکت کارگزاری، مشخصات سرمایه‌گذار و نام شرکتی که سرمایه‌گذار می‌خواهد سهام آن را خریداری کند، قید می‌شود. فرم درخواست خرید از شش قسمت زیر تشکیل شده است:

1 – مشخصات کارگزار و تاریخ درخواست

در این قسمت باید نام و کد شرکت کارگزاری و تاریخ تکمیل فرم درخواست خرید درج شود. درج نام شرکت کارگزاری برای مراجعات بعدی سرمایه‌گذار به کارگزار به منظور دریافت اعلامیه خرید و مدارک دیگر مفید است. همچنین برای اعلام کد معاملاتی مشتری – که در قسمت‌های بعدی توضیح داده می‌شود – به کارگزار ضروری است. درج تاریخ نیز برای پیگیری رعایت نوبت در وارد کردن سفارش به سیستم معاملات، الزامی است.

2 – مشخصات سرمایه‌گذار

در این قسمت سرمایه‌گذار باید مشخصات کامل خویش را درج نماید. از آن‌جا که این مشخصات و اطلاعات مندرج در این قسمت مبنای تعیین کد معاملاتی سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد، صحیح و کامل بودن آن از اهمیت خاصی برخوردار است. در صورتی که مغایرتی بین اطلاعات مندرج در فرم درخواست خرید و گواهی‌نامه‌های سهام با مدارک سهامدار وجود داشته باشد، وی در زمان فروش سهام خود با مشکل مواجه خواهد شد. همچنین در صورتی که سرمایه‌گذار در درج شماره ملی خود – که اکنون از اطلاعات ضروری برای اعطای کد به مشتری محسوب می‌شود – اشتباه کند و عدد دیگری در فرم درخواست خود درج کند، تعیین کد برای سرمایه‌گذار با تأخیر قابل‌توجهی مواجه می‌شود و ممکن است سرمایه‌گذار متضرر گردد.

3 – مشخصات سرمایه‌گذاری

در این قسمت سرمایه‌گذار باید مشخص کند که قصد سرمایه‌گذاری بر روی سهام یا حق‌تقدم چه شرکتی، به چه میزان و با چه قیمتی را دارد. در مورد انتخاب حق‌تقدم یا سهم شرکت و میزان سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذار باید از قبل تصمیم‌گیری کند. در مورد قیمت و نحوه درج آن، او می‌تواند به یکی از روش‌های زیر عمل کند:

- درخواست خرید به قیمت بازار

در این نوع درخواست سرمایه‌گذار قیمت سهمی را که قصد خرید آن را دارد، در فرم درخواست تعیین نمی‌کند و در ستون "حداکثر قیمت" عبارت قیمت روز یا قیمت بازار را قید می‌کند. در این صورت کارگزار با بررسی قیمت‌های پیشنهادی برای فروش سهم مورد نظر در سامانه معاملات، سهم را بامناسب‌ترین قیمت (پایین‌ترین قیمت پیشنهاد شده) برای سرمایه‌گذار خریداری می‌کند.

- درخواست خرید به قیمت معین

سرمایه‌گذار می‌تواند براساس تجزیه و تحلیل‌ها و اطلاعاتی که درباره سهم موردنظر خود دارد، قیمت مطلوب خود را تعیین و در ستون "حداکثر قیمت" درج ‌کند. در این صورت کارگزار درخواست سرمایه‌گذار را با قیمت تعیین شده وارد سامانه معاملات می‌کند و در صورت وجود سفارش فروش با همان قیمت برای سرمایه‌گذار خرید می‌کند.

- درخواست خرید محدود (با سقف قیمت)

در این حالت سرمایه‌گذار در ستون "حداکثر قیمت" مبلغی را به عنوان سقف قیمت تعیین می‌کند و به کارگزار اجازه می‌دهد در صورت موجود بودن سهم، حداکثر تا سقف تعیین شده برایش سهم خریداری کند.

4 – نحوه پرداخت

در این قسمت از فرم درخواست خرید، مبلغ سرمایه‌گذاری و نحوه پرداخت آن به کارگزار مشخص می‌شود. در صورتی که مبلغ سرمایه‌گذاری به حساب جاری کارگزار واریز شده باشد شماره فیش و چنانچه مبلغ مزبور به‌وسیله چک پرداخت شود، شماره چک باید در محل تعیین شده درج شود.

5 – ملاحظات و توضیحات ویژه

این قسمت برای مواردی در نظر گرفته شده است که سرمایه‌گذار قصد ارائه توضیحاتی بیشتر از اطلاعات مندرج در فرم را برای کارگزار دارد.

6 – تأیید درخواست

پس از تکمیل شدن قسمت‌های اول تا پنجم فرم، سرمایه‌گذار و کارگزار محل‌های تعیین شده را در این قسمت امضا می‌کنند و بدین‌ترتیب درخواست خرید قطعی می‌شود. پس از تکمیل و قطعی شدن درخواست خرید نسخه اول آن به منظور انجام سفارش نزد شرکت کارگزاری باقی می‌ماند و نسخه دوم آن به مشتری تحویل داده می‌شود.

فرآیند فروش سهام در بورس اوراق بهادار تهران همانند فرآیند خرید است، اما در مراحل اولیه، نیاز به اقداماتی متفاوت از چرخه خرید دارد. در این قسمت چرخه فروش سهام با تأکید بر تفاوت‌ها توضیح داده می‌شود.

تکمیل فرم درخواست فروش

در این مرحله فروشنده سهام با مراجعه به کارگزار فرم درخواست فروش را تکمیل و همراه کپی شناسنامه و اصل سهام یا گواهی نقل‌وانتقال و سپرده سهام به کارگزار تحویل می‌دهد. تفاوت اصلی فرم درخواست فروش با درخواست خرید در قسمتی است که براساس آن سرمایه‌گذار به کارگزار برای فروش سهام خود و انجام مراحل و تشریفات ثبت و انتقال سهام، وکالت می‌دهد. با توجه به قوانین و مقررات موجود وکالت برای فروش سهام سرمایه‌گذار ضروری است. فرم درخواست فروش در چهار نسخه برای کارگزار، شرکت خدمات بورس، فروشنده و بایگانی تهیه و تنظیم می‌شود.

سپرده‌گذاری سهام و صدورگواهی سپرده

دارنده سهام زمانی می‌تواند به فروش سهام خود اقدام کند که آن را در شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار، سپرده کرده باشد و سهام در سامانه معاملات به نام او موجود باشد. بنابراین سهامداری که به جای گواهی سپرده، با اصل سهام خود به کارگزار مراجعه کند اصل سهام وی توسط کارگزار به‌منظور سپرده‌گذاری به شرکت سپرده‌گذاری ارسال می‌شود.

تعیین کد معاملاتی

در صورتی که فروشنده کد معاملاتی نداشته باشد، کارگزار در اقدامی شبیه به آن‌چه در مراحل تعیین کد برای خریدار توضیح داده شد، برای وی کد معاملاتی دریافت می‌کند.

پس از صدور گواهی سپرده و تعیین کد معاملاتی، سایر مراحل مشابه چرخه خرید انجام می‌شود. لازم به ذکر است که اگر فروشنده بخشی از سهام مندرج در گواهی سپرده خود را بفروشد، پس از تسویه وجوه و پایاپای اوراق، برای سهام باقیمانده وی گواهی سپرده جدید صادر می‌شود.

در بورس اوراق بهادار تهران فرآیند تسویه و پایاپای اوراق از زمان انجام معامله تا تسویه نهایی سه روزکاری طول می‌کشد. با این حال نمی‌توان دوره زمانی معینی برای تکمیل سفارش تا انجام معامله تعیین کرد و این دوره به میزان عرضه و تقاضای بازار برای سهم و قابلیت نقدشوندگی آن بستگی دارد.

بورسداد و ستد سهامداد و ستد الکترونیک سهامفناوری اطلاعات

بزهکاری اطفال

انسان در مسیر تکامل خود ابتدا به دلیل زندگی فردی نیازمند قانون نبود، اما رفته رفته با گذشت زمان و ورود انسان به زندگی جمعی نیاز به قانون احساس شد و انسان شروع به وضع قوانین کرد وضع قانون برای ادامه حیات اجتماعی انسان شرط لازم بود ولی شرط کافی آن تکمیل این قوانین با پیچیده شدن روند زندگی اجتماعی بود یکی از قوانینی که در دوره های مختلف ، انسان به ت

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	153 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	145

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه

انسان در مسیر تکامل خود ابتدا به دلیل زندگی فردی نیازمند قانون نبود، اما رفته رفته با گذشت زمان و ورود انسان به زندگی جمعی نیاز به قانون احساس شد و انسان شروع به وضع قوانین کرد. وضع قانون برای ادامه حیات اجتماعی انسان شرط لازم بود. ولی شرط کافی آن تکمیل این قوانین با پیچیده شدن روند زندگی اجتماعی بود. یکی از قوانینی که در دوره های مختلف ، انسان به تکمیل آن پرداخت ، قوانین مرتبط با اطفال بزهکار بود. آنچه که انسان را به وضع قوانین خاص و مرتبط با اطفال واداشت جمعیتی بود که آنان به عنوان قشری از جامعه آن را تشکیل می دادند البته برای وضع قوانین مختص اطفال ، انسان زمان زیادی را طی نمود و به آسانی به این مهم دست نیافت.

امروزه تقریباً در همه جای دنیا تمایز بین اطفال و بزرگسالان در زمینه های مختلفِ اخلاقی ، آموزشی، بهداشتی، روانشناسی و... مشاهده می شود. یکی از موارد تمایز، تمایز در برخورد کیفری است. و تقریباً این به عنوان یک اصل مورد توجه است و علت آن نیز در تفاوتهایی است که هم از جهت جسمی و هم از جهت روحی و فکری بین اطفال و بزرگسالان وجود دارد.

توقعات دولتها از افراد بزرگسال برای رعایت قانون، زمانی یک توقع صحیح و بجاست که همین افراد بزرگسال در دوران طفولیت ،آموزش و تربیت لازم را دیده باشند و حتی اگر این توقع در دوران طفولیت نیز مطرح گردد،مستلزم آموزش صحیح اطفال است زیرا تا زمانی که وظیفة اطلاع رسانی و افزایش آگاهی به خوبی انجام نشده ، انتظار مراعات هنجارهای اجتماعی نیز درست نیست. پس قبل از اینکه مسأله بزهکاری اطفال بتواند یک آموزة کیفری باشد پیشتر یک امر روانشناسی ـ تربیتی است. پس قبل از اینکه ما به اطفال به عنوان افرادی بنگریم که به طور بالقوه توان ارتکاب جرم را دارند باید به آنها به عنوان افرادی بنگریم که توان بالقوة اجتماعی شدن را دارند.

قوانین ماهوی مرتبط با اطفال (قوانین مرتبط با سن، جنس و ...) دارای ظرافت و دقت خاصّی است. به دلیل ظرافتی که اطفال در جنبه های مختلف سنی ، فکری، تربیتی و... دارند . پس قرار دادن آنها نیز در سیستم عدالت کیفری سؤال برانگیز است. و جز در موارد استثنایی و به هدف بازپروری و نه برای اهداف سزادهی نباید موضوع سیستم عدالت کیفری قرار بگیرند.

انگیزه و روش تحقیق

جامعه ایران به عنوان جامعه ای که درصد بالای آن را افراد جوان تشکیل می دهند نیازمند دقت بیشتری در زمینه قوانین مرتبط با این قشر می باشد و نیاز به بحث های تئوریک و بحث های حقوقی در این رابطه طبیعتاً بیشتر احساس می شود. از طرفی چون حقوق انگلیس یک حقوق مترقی وپیشرفته در زمینة بر خورد با اطفال بزهکار است و در این خصوص دارای سابقة قانونگذاری قدیمی تر و دارای تجربیات قضایی بیشتر است لازم دیده شد که دراین تطبیق، حقوق انگلیس انتخاب شود تا شاید با انجام بعضی مقایسه ها و تطبیقها بعضی ایرادات و اشکالات قانون ایران بیشتر مورد توجه قرار گرفته و سعی در برطرف کردن آنها در آینده شود.

چون قسمت زیادی از حقوق ایران در زمینة مسوولیت کیفری اطفال ، بالاخص بعد از انقلاب اسلامی بر فقه استوار می باشد، در قسمتی از پایان نامه فوق نیز به بررسی نظرات فقهای مذاهب پنجگانه بالاخص فقهای شیعه پرداخته شده است.

روش تحقیق به جهت تطبیقی بودن پایان نامه یک روش کتابخانه ای است که قسمتی از آن مبتنی بر ترجمه متون مرتبط با حقوق انگلیس یا بعضاً مرتبط با متون فقهی است. و در آن سعی شده (بالاخص در حقوق انگلیس) هم قوانین مورد توجه قرار گیرند و هم رویه قضایی در کنار این دو نظرات دکترین حقوقی نیز مکمل امر می باشد.

روش تقسیم مطالب نیز به این شکل است که پایان نامه از سه بخش تشکیل یافته که هر بخش نیز به فصل و هر فصل نیز به مبحث تقسیم می شود.

در بخش اول به کلیات مرتبط با اطفال بزهکار در ایران و انگلیس پرداخته شده است. و در بخش دوم به بررسی فقهی و حقوقی پرداخته ایم. در بخش فقهی ، مذاهب پنجگانه را بررسی کرده ایم و در بخش حقوقی در یک قسمت حقوق ایران و در قسمت دیگر حقوق انگلیس را بررسی کرده ایم. منتهی در بخش دوم یک موضوع و بخش سوم نیز موضوعی دیگر در رابطه با اطفال را در ایران و انگلیس بررسی کرده ایم . در آخر نیز لازم دیدیم تا تضمینات بین المللی که در رابطه با اطفال وجود دارد را عنوان کنیم و با یک نتیجه گیری پایان نامه را به پایان برسانیم.

طرح فرضیه

لازم است در ابتدای پایان نامه به بررسی فرضیه مورد نظر راجع به مسئولیت کیفری اطفال بپردازیم و پس از پرداختن به موضوع پایان نامه، در قسمت مرتبط با نتیجه گیری به آن پاسخ دهیم:

این فرض یا به عبارت بهتر ((سؤال)) عبارت است از اینکه آیا میتوانیم برای مسئول بودن فردی (مسئولیت کیفری) معیار ثابتی داشته باشیم ؟ به بیان دیگر آیا میتوانیم معیار ثابتی مانند سن که یک معیار جعلی و قانونی است برای مسئول بودن یا مسئول نبودن افراد داشته باشیم و مزایا و معایب این روش چیست ؟ و اینکه کدامیک از نظام های حقوقی ایران و انگلیس توانسته اند در برخورد با این معیار به شکل صحیحی عمل کنند ؟

بخش اول: کلیات و مفاهیم

بنابر سنت پیشین و بنابر یک قاعده کلی در این پایان نامه نیز بخش اول را به کلیات و مفاهیم اختصاص دادیم تا با روشن کردن بعضی از مباحث زیر بنایی ، در بخش های بعدی با آگاهی پیشین به مباحث جزئی تر بپردازیم و از طرفی اگر چه مباحثی مانند سیر تاریخی و تعاریف جزء موضوعات اصلی نیستند ولی پرداختن به موضوعات اصلی خود نیازمند یک پیش زمینه ذهنی است. پس با این بیان وارد بخش کلیات می شویم.

فصل اول: روند تاریخی مسوولیت کیفری اطفال

همانگونه که از عنوان این مطلب پیداست در این فصل با توجه به نیاز به بحث تاریخچه ما نیز به بررسی تاریخی مسوولیت کیفری اطفال می پردازیم. منتهی با توجه به اهمیت آن، این مبحث در سه جنبة عهد باستان ، ایران و انگلیس بررسی میشود ، تا هم روند این مبحث در عهد باستان به طور اعم وهم در ایران و انگلیس به طور اخص مورد بررسی قرار گرفته باشد.

مبحث اول: مسوولیت کیفری اطفال درعهد باستان

قبل از پرداختن به مسوولیت کیفری اطفال به طور خاصّ ، شایان ذکر است که در جهان باستان مسوولیت کیفری در معنای عام آن دارای دو خصیصه اصلی است که ابتدا به این دو خصیصه می پردازیم. و سپس به نمونه هایی از قواعد حاکم بر اطفال در جهان باستان اشاره می نمائیم.

گفتار اول: خصایص مسوولیت کیفری درعهد باستان

بند اول: جمعی بودن مسوولیت کیفری

«جمعی بودن مسوولیت کیفری ویژگی مسوولیت جزائی در دوران قدیم بوده است.[1]» این به این معنا است که در حقوق قدیم بر عکس زمان حال که مسوولیت شخصی حاکم است، اگر بالفرض فردی از یک قبیله مرتکب جرمی می شد تنهافرد مذکور مسوول شناخته نمی شد، بلکه تمام قبیله که نسبت به آن جرم ارتکاب یافته، مسوول شناخته می شدند. در این مورد کارستن [2]می گوید: «برای درک این مطلب باید توجه کنیم که تصور شخصیت فردی و در نتیجه مسوولیت فردی به ترتیبی که در میان مردم متمدن وجود دارد در میان سرخ پوستان ابتدائی موجود نیست. اعضای یک خانواده کل واحدی را تشکیل می دهند بترتیبی که یکی از اعضای خانواده نمایندة تمام خانواده بوده و تمام خانواده نیز نمایندة اعضای خود است. هر واقعه ای که برای یکی از اعضای این واحد اجتماعی روی بدهد بر همه تأثیر می کند و برای عملی که یکی از اعضاء مرتکب می شود بقیه افراد نیز متساویاً مسوول هستند[3].»

« در قدیم الایام مسوولیت کیفری از اعمال دیگران در ایران بیشتر متداول بود. و کسانی که در نظر شاه مجرم بودند ، همراه با فرزندانشان مسوول شناخته می شدند[4].» در خصوص مسوولیت جمعی به نمونه جالب دیگری می توانیم اشاره کنیم که در قدیمی ترین قانون مدون بشری آمده و آن قانون حمورابی است. در مواد 229 و230 از قانون حمرابی آمده که اگر معماری خانه ای بسازد و خانه خراب شود و صاحب خانه بمیرد در مقابل صاحب خانه، معمار به قتل می رسید. ولی اگر فرزند صاحب خانه کشته می شد می بایست در مقابل فرزند صاحب خانه، فرزند معمار به قتل می رسید.

بند دوم: عینی بودن مسوولیت کیفری

منظور از عینی یا موضوعی بودن مسوولیت کیفری اینست که در زمان قدیم تفاوتی نداشت که فرد عمل را با سوء نیت و یا بدون سوء نیت انجام می داد آنچه که مهم می بود همان نفس عمل یا عنصر مادی بود فرقی نمی کرد که این عمل را یک طفل یا یک فرد بالغ انجام می داد.

چند عامل باعث بوجود آمدن این طرز تفکر می شده است. اولاً تصور می شد کسی که مرتکب جرمی می شود بواسطة ارتکاب جرم آلودگی و ناپاکی در نهاد او پیدا می شود و رفع این آلودگی فقط از طریق اعمال مجازات ممکن است.

ثانیاً : او صدمه ای به فرد یا جامعه وارد کرده و عدالت را نقض نموده و بمنزلة میکروبی خطرناک و مسری است که دفع آن حق جامعه محسوب می شود. ثالثاً : کسی که دست به ارتکاب جرمی می آلاید ، خشم خدایان را بر می انگیزد. و برای فرونشاندن این خشم و در امان بودن از غضب خدایان ، گنهکار باید در پیشگاه خدایان قربانی شود[5].

پس همانگونه که ملاحظه می شود در حقوق قدیم، مسوولیت در معنای عام چه مسوولیت راجع به اطفال و چه مسوولیت راجع به بزرگسالان ، تفکیکی بین عمد وغیر عمد ندارد. و این تفکیک ره آورد دنیای امروز است که در کنار عنصر مادی به عنصر معنوی نیز توجه دارد.

گفتار دوم: خصایص مسوولیت کیفری اطفال در عهد باستان

در قوانین سابق روم، برای صغار ، سن مسوولیت درجات خاصّ خود را داشت و اطفال به طبقات ذیل تقسیم می شدند:

«1- اطفال زیر 7 سال که از جهت جزائی غیر مسوول بودند ولی از جهت مدنی جبران خسارت به عهدة پدر او بود.

2- اطفال 7 تا10 سال که غیر بالغ و غیر ممیز بودند و برای آنها مسوولیت جزائی در نظر گرفته شده بود.

3- اطفال 10 تا 14 سال که اطفال غیر بالغ ممیز بودند که به طریق اولی دارای مسوولیت جزائی بودند[6].»

باید ذکر کنیم که در گذشته عمدتاً سختگیری نسبت به اطفال مجرم زیاد بوده است. مثلاً در انگلستان هیأت منصفه دو طفل 9 و10 ساله را که یکی از رفقای خود را کشته بودند به اعدام محکوم نمودند، زیرا هیأت منصفه قانع شده بود که این دو طفل بعد از کشتن بیرحمانه رفیق خود جسد وی را مخفی نموده و بعلاوه برای فرار از مجازات، از انظار پنهان شده اند و به عبارت دیگر باقوة تمیز و خباثت ، جنایت خود را انجام داد ه اند ، لذا مستحق مجازات مرگ می باشند[7].

نمونة دیگری را می توان مثال زد که مربوط به سال 1814 است که پنج کودک 8 تا 12 ساله توسط محکمه معروف الد بیلی (old Bailey) لندن محکوم به مرگ شدند.

مبحث دوم: نحوة برخورد با اطفال بزهکار در ایران

گفتار اول: مسوولیت کیفری اطفال در ایران باستان

« در دوران ایران باستان هم نحوة رسیدگی به شکایات و هم اعمال انواع مجازات تحت تأثیر عقاید مذهبی از یک طرف و مقررات اوستائی و زرتشت از طرف دیگر بوده است مثلاً از بیست ویک نسک اوستای قدیم، فقط هفت نسک معروف به داتیک است که به مقررات حقوقی و مذهبی پرداخته[8].»

بر اساس اوستا سن بلوغ در اطفال پسر و دختر 15 سال است که در صورت اثبات سن بلوغ . فرد مکلف به انجام وظایف مذهبی و اجتماعی بود.

در اوستا دوران کودکی به دو مرحله تقسیم گشته:

1- قبل از سن 7 سالگی

2- بالای سن 7 سال تا سن 15 که با اتمام 15 سال وی مسوول شناخته می شد . در دوران ایران باستان بعد از سن 15 سالگی فرد دیگر تحت تربیت والدین نبود و به همین جهت شخصاً مسوول اعمال و رفتار خویش بود. ولی قبل از اینکه فرد به سن 15 سال برسد پدر و مادر مسوول اعمال و رفتار وی بودند.

علی رغم اینکه در دورة اشکانیان گونه هایی از مجازاتهای خشن بر علیه کودکان دیده می شود. ولی در دورة هخامنشیان کیفر و مجازات کودکان سبکتر از افراد بزرگسال است.

در عصر ساسانیان دو نوع دادگاه وجود داشت:

1- محاکم مذهبی که به جرائم مذهبی رسیدگی می کرد.

2- دادگاه های عرفی که به جرائم غیر مذهبی رسیدگی می کرد.

در این دوران برای تعیین میزان مسوولیت ، اطفال به دو دسته تقسیم می شدند.

1- کودکانی که هفت سال داشتند و مسوولیتی نداشتند.

2- اطفالی که سن آنان بین 8 تا 15 سال بود که مجازات می شدند اما مجازات ایشان خفیف تر بود.

در دورة ساسانی ، صغار تا قبل از رسیدن به سن رشد ، اهلیت برا ی تصرف در اموال خود را نداشتند و تا زمان مذکور آنها تحت ولایت پدر خود بوده و با فوت پدر چنانچه در خانواده فرزند پسر وجود داشت که می توانست جای پدر خود را بگیرد ، صغار همگی تحت قیمومیت وی بودند . بین دختر و پسر از حیث حقوق اجتماعی و خانوادگی تفاوت فاحشی وجود نداشت و دختر حق داشت هدیه ای را بپذیرد و از ارث بهره مند باشد، اما سهم الارث آنان نصف فرزندان ذکور بود. همچنین اگر ارتکاب بزه کودکان باعث ورود زیان مالی می گردید، سرپرست وی مکلف به جبران خسارت وارده به بزه دیدة از جرم می شد.[9]

« همچنین در قانون داریوش مقررات کیفری سختی در خصوص اطفال اجرا می شد. میتوان به عنوان مثال به بریده شدن دست فرزندی که برای زدن پدر بلند می شد اشاره کرد.[10]»

گفتار دوم: دورة اسلامی و شیوة برخورد با اطفال بزهکار:

در دورهء اسلامی ما با دومنبع روبروهستیم یکی کتاب ودیگری سنت است. همانگونه که بعداً نیز به تفصیل بیشترخواهیم گفت، دردورهء اسلامی با اصولی روبرو هستیم که در بند اول به اصل اول یعنی شخصی بودن مسؤلیت کیفری و در بند دوم به اصولی که در نحوهء برخورد با اطفال بزهکار هست می پردازیم.

بند اول:تئوری اسلام در باب مسؤلیت کیفری

در حقوق اسلام مسؤلیت کیفری بر پایهء اصل شخصی بودن مسؤلیت قرار دارد که به مستنداتی از کتاب و سنت اشاره می کنیم :

آیهء 286 سورة بقره : « خداوند کسی را جز بقدر طاقتش تکلیف نمی کند ، برای اوست آنچه کسب کرده و به زیان اوست آنچه بدست آورده است[11].» آیة 44 سورة روم : « هر کس کفر ورزد بر اوست کفر او و هرکس کار نیکو کند پس برای خویش آماده می کنند.» آیة 46 سورة فصلت:« هر کس کار نیکی انجام دهد پس برای خویشتن است و هر کس کار بدی بکند برای اوست و پرودگار تو بر بندگان ظلم نمی کند.» آیة 38 سورة مدثر: « هر کس نسبت به آنچه انجام می دهد وامدار است.» آیة 18 سورة فاطر : « هیچ کس بارگناه دیگری را بدوش نمی کشد[12].» آیة 164 سورة انعام :« هیچکس نیندوزد جزا برای خویشتن و هیچ کس بار گناه دیگری را بر نمی دارد.»

از جمله احادیث مرتبط با اصل شخصی بودن مسوولیت عبارتند ازحدیثی که پیامبر اسلام فرمودند: « و لا یؤخذ الرجل بجریره ابیه و بجریره اخیه» هیچ فردی بخاطر گناه پدر و یا برادرش مواخذه نمی شود[13]. یا حضرت علی (ع) وصیت نمود که به قاتل او جز یک ضریت نزنند و مبادا کس دیگری را به جای قاتلش مجازات کنند.

بند دوم: مسوولیت کیفری در حقوق اسلام

در حقوق کیفری اسلام به طور آمیخته هم در کتاب و هم در سنت با موارد زیادی روبرو هستیم که حکم کیفری اطفال را صریحاً معلوم نموده است که به طور خلاصه به برخی از این موارد اشاره می کنیم:

در حقوق اسلامی قبل از اینکه مسأله مسوولیت اطفال مطرح باشد مسأله تربیت اطفال مورد توجه است.امام صادق در این مورد می فرمایند: « فرزند خود را در 7 سال اول آزاد بگذار تا بازی و تفریح کند و هفت سال دیگر اور ا با آداب و روشهای مفید تربیت کن و در هفت سال سوم مانند رفیق صمیمی ، مصاحب و ملازم او باش[14].»

امام علی ( ع) می فرمایند: « سه گروه از مسوولیت کیفری مبّرا هستند. اول طفل تا زمان رسیدن به بلوغ ، دوم فرد دیوانه تا زمان عاقل شدن وی و سوم فردی که خواب است تا زمان بیدار شدنش[15].»

مبحث سوم: پیشینة تاریخی حقوق انگلستان در رابطه با اطفال بزهکار

سیر تاریخی حقوق انگلستان از ادوار مختلفی متشکل است، که این ادوار نیز از دو جهت قابل بررسی است. یک جنبه آن بررسی روند دادرسی اطفال از بدو تا زمان حال است. و جنبه دیگر آن بررسی حقوق انگلستان از جهت میزان شدت و ضعف برخورد با اطفال بزهکار است. به طور خلاصه می توان گفت که تا قرون 17 و 18 بین متخلفین جوان و بزرگسال چه در مورد آئین دادرسی چه در مورد شرایط اعمال مجازات ها هیچگونه تمایزی وجود نداشت و متخلفین جرائم اعم از بزرگ و کوچک به یک شکل مجازات می شدند. ما در این مبحث ابتدا خلاصه ای از روند دادرسی انگلستان را از بدو تا به امروز ذکر می کنیم و سپس به روند برخورد با اطفال بزهکار در سده های اخیر می پردازیم.

(( در حقوق انگلیس ما با دادگاههای مختلفی روبرو هستیم که در ادوار مختلف به شکل های مختلف نمایان می شوند که اغلب آنها نیز متأثر از سیستم سیاسی زمان خود هستند مثلاً ما در ابتدای تاریخ انگلستان با « کانتی کورت[16]» ها روبرو هستیم که یادگار دوران مسیحیت هستند و همچنین می توان در تاریخ انگلستان از دادگاههای « بارون[17]» نام برد که دارای سیستم رسیدگی واحد نبودند. در ادوار دیگر تاریخ انگلستان ما با دادگاههای شاهی روبرو هستیم که با روی کار آمدن آنها دادگاههای مسیحیت برچیده می شوند.[18])) با این اوصاف همانطور که قبلاً نیز گفتیم تا قرن 17 و 18 اطفال نیز مانند بزرگسالان در همین دادگاهها محاکمه می شدند. و فرقی از جهت روند دادرسی و حتی اعمال مجازات بین بزرگسالان و اطفال نبود.

اولین تحول در زمینه اطفال بزهکار در سال 1838 رخ داد که زندان ویژه ای برای پسران 10 تا 18 ساله به نام « Parkhurst » ایجاد گردید.پس از این دوران به بعد ما شاهد تحولاتی در نحوه برخورد با اطفال بزهکار هستیم ،که با طبقه بندی افراد این تحول روی می دهد.این موسسه در سال 1864 به کار خود پایان داد.در سال 1854 قانون بزهکاران جوان در نتیجه مجاهدت های یک فرد اصلاح طلب به نام « ماری کارپنتر» به تصویب رسید. بر اساس قانون مزبور اطفال به جای اعزام به زندانهای بزرگسالان به دارالتأدیب هایی که توسط افراد داوطلب اداره می شدند انتقال داده می شدند. و این امر جایگزین زندان بود. این روش در سال 1857 به وسیله قانون مدارس صنعتی تا حدودی توسعه و گسترش یافت[19].

این قانون برخی تحصیلات مقدماتی را برای اطفال مقرر داشته بود که درخور توجه بود ولی تا این زمان هیچ گونه تحولی در خور توجهی در جهت حقوق کیفری اطفال صورت نگرفته بود و تنها با رقه های تحول وتغییر در برخی قوانین دیده می شدند. در دهه 1880 تعداد دارالتأدیب ها و مدارس صنعتی از 200 مورد تجاوز نمود و در آن زمان هزاران کودک نیز در زندان های بزرگسالان وجود داشتند که این نیز جای تأمل بود.

در سال 1895 « کمیته گلدستون[20]» جهت بازرسی از زندانها تشکیل شد. این کمیته در گزارش خود با تأکید مبنی بر عدم مسوولیت اخلاقی اطفال و مشاهده و ملاحظه آنها به عنوان قربانیان جامعه می پرداخت. در اصل این امر تحولی عظیم در حقوق کیفری اطفال بود که با روند رو به رشد خود دیگر کشورها را نیز تحت تأثیر قرار داد تا بنیانگذار یک سیستم برخورد افتراقی بااطفال باشد ، که در پی آن قوانین آتی با تحت ملاحظه قرار دادن این دیدگاه به تصویب رسید[21].

بعد از انتشار گزارشات کمیته گلدستون بالاخره این مسأله در سال 1933 در قانون جوانان و اطفال به این شکل وارد شد که در مورد نحوة برخورد با اطفال بزهکار باید رفاه حال طفل و اقداماتی که در جهت تأمین آموزش و پرورش وی می باشد مورد توجه قرار گیرد.

سیستم عدالت اطفال بزهکار همواره میان رفاه و مجازات اطفال دارای تناقضاتی در اهدافش بوده است. علیرغم مخرب بودن روشهای مجازات جرایم و غیر قابل اجرا بودن آن در برخورد با پسران جوان ، دادگاهها در شناسایی مسوولیت کیفری بزهکاران نوجوان با آنها بمانند افراد معقول و بزرگسال برخورد می نمودند[22].

قانونگذار سال 1933 تمایز میان دارالتأدیب ، مدارس صنعتی را که هر دو بعنوان مدارس مصوب معروف بودند از میان برد. کیفیت دادگاههای ویژه اطفال و نوجوانان خود به خود توسعه یافت. علاوه بر مقررات منظور شده برای تفکیک اطفال در مرکز پلیس ، یا در دادگاه ، دادرسی در دادگاهها به صورت غیر علنی برگزار می شد. گزارشها منحصر به آن چیزی بودند که مطبوعات گزارش می نمودند.

در سال 1948 یعنی پس از جنگ جهانی دوم قانون کودکان به تصویب رسید و اختیاراتی را برای حکومت ملی در نظر گرفت، که از کودکان غافل و بی دقت مراقبت نماید. ولی در همان زمان قانون عدالت جزائی مصوب 1948 عناصر مجازات را در سیستم مزبور افزایش داد. در اوایل دهه 1960 کمیته کودکان و نوجوانان در گزارش خود وضع بسیار بدی را از کودکان و دادگاههای اطفال ارائه داده و در سال 1969 قانون کودکان و نوجوانان بر اساس طرحهای پیشنهادی« white paper » تشکیل یافت و به تصویب رسید. بر اساس این قانون سن مسوولیت کیفری تا 14 سال افزایش یافت. ولی باید نسبت به تمام کودکان زیر 14 سال رسیدگی های غیر کیفری به عمل می آمد.

از طرفی قانون کودکان و نوجوانان 1969 مقرر داشت که : کودکان هیچ وقت تحت تعقیب قرار نمی گیرند مگر صرفاً بر مبنای تصمیمات اتخاذ شدة پلیس ، از طرفی اختیارات اعمال مجازات در دادگاههای ویژه اطفال بزهکار به طور کامل کاهش یافت . این بود خلاصه‌ای از روند برخورد با اطفال بزهکار تا سال 1969 که البته این روند در قوانین بعدی از جمله در قانون 1982 ،‌ قانون 1988 و … تغییرات دیگری می‌یابد ، که این تغییرات در بخش های بعدی مورد بررسی و دقت بیشتر قرار می‌گیرد

فصل دوم: مفاهیم و مبانی مرتبط با بزهکاری اطفال

قبل از پرداختن به هر موضوعی لازم است که ابتدا تعریف آن موضوع را بدانیم تا با آگاهی از دامنه بحث ، مانع دخول اغیار شویم. به عبارت دیگر تا زمانی که ما ندانیم طفل کیست و تعریف مسوولیت چیست نمی توانیم به تبعات حاکم بر طفل بزهکار بپردازیم.

مبحث اول: مفاهیم

اصطلاح مسوولیت کیفری از دو جزء تشکیل یافته که هر کدام را مورد بررسی قرار می دهیم.

گفتار اول: مفهوم واژگان مسوولیت و کیفر

مسوولیت از نظر دستوری مصدر جعلی است که از افزودن علامت مصدری (یت) به آخر مسوول بر وزن مفعول وبه معنای شخص مورد بازخواست و مورد سؤال بدست می آید. کلمة مسوول نیز از ریشة سال یسأل مشتق شده است.

در ترمینولوژی حقوق گفته شده: « مسوولیت عبارتست از تعهد قانونی شخص بر رفع ضرری که بر دیگری وارد کرده است[23].» این تعریف بیشتر ناظر به مسوولیت مدنی و مالی است و به تمام افراد و مصادیق مسوولیت انعکاس ندارد و برای تعریف مسوولیت کیفری نیز نمی تواند برای تمام موارد کاربرد داشته باشد. زیرا در برخی جرائم هیچ ضرر خصوصی به فردی وارد نمی شود[24]، تا برای رفع این ضرر قائل به مسوولیت فاعل شویم.

در المنجد در مورد واژ ة مسوولیت آمده که : «مسوولیت به معنای مسوول بودن انسان در قبال چیزی و مورد مؤاخذه بودن وی در برابر اعمال و افعال خویش است.»

در قرآن کریم نیز مواردی وجود دارد که به مسوولیت اشاره شده : « آگاه باشند که مورد سئوال قرا می گیرند.» (صافات – 24)

« به پیمان خود وفا کنید که همانا در مورد پیمان خویش مورد مواخذه قرار می گیرید.» (اسراء – 34)

« و از چیزی که نمی دانی پیروی نکن . همانا گوش و چشم و زبان مورد مؤاخذه قرار می گیرند.» (اسراء – 36)

از طرفی دیگر کیفر یک کلمة فارسی است در برابر کلمة مجازات یا جزا که ریشة عربی دارند. برخی آن را با کلمة مجازات مترادف می دانند و از آن صرفاً پاداش بد و ناگوار را استفاده می کنند و برخی دیگر آنرا هم معنا با کلمة جزا و اعم از پاداش خوب یا بد تلقی می کنند ولی می توان گفت که کیفر مثل کلمه مجازات بیشتر در معنای سزای بد و ناخوشایند بکار می رود و در حقوق جزا نیز معنای اخیر آن مورد نظر می باشد. پس کیفر همان معنای مجازات را دارد.

اگر معنای مسوولیت و کیفر را در کنار هم قرار بدهیم باید گفت نتیجة ثبوت مسوولیت کیفری صرفاً کیفر و مجازات است. حال آنکه می دانیم قوانین جزائی غالب کشورها برخوردی دو گانه علیه جرائم دارند. واکنش آنها در قالب مجازات و گاهی بصورت اقدامات تأمینی و تربیتی ظاهر می شود. گو اینکه هر دوی آنها در چارچوب سیاست واحدی که هدف آن پیشگیری از جرم و اصلاح مجرم است، اعمال می شوند. ولی یاد آوری این نکته نیز ضروری است که اقدامات تأمینی و تربیتی که اجرای آنها منوط به وقوع جرم می باشد از لحاظ ماهیت و ویژگیها و برخی اهداف با مجازاتها تفاوت دارند ونمی توان آنها را مجازات محسوب کرد.

بنابر آنچه گفته شد بنظر میرسد اصطلاح مسوولیت کیفری، اقدامات تأمینی و تربیتی را شامل نمی شود و آنچه از آن متبادر به ذهن می شود مسوولیتی است که فقط به کیفر منتهی می شود. بنابراین با توجه به پذیرش اقدامات تأمینی در سیستم های مختلف حقوقی ، اصطلاحی جامع تر باید به جای واژة مسوولیت کیفری یا جزائی انتخاب شود.

از نظر تقسیمات مسوولیت ، بطور خلاصه وار باید گفت که مسوولیت تقسیمات چندی دارد. یک نویسند مصری ابتدا « مسوولیت را به دو شاخة کلی اخلاقی و قانونی تقسیم می کند و سپس مسوولیت قانونی را نیز به مسوولیت کیفری و مدنی و مدنی را به مسوولیت عقدی و قهری قابل تقسیم می داند[25].»

گفتار دوم: تعریف حقوقی مسوولیت کیفری

حقوقدانان تعاریف مختلفی از مسوولیت داده اند که تا حد زیادی از جهت ماهیت به یکدیگر شبیه هستند اگر چه از لحاظ شکل ظاهر و کلمات ممکن است با یکدیگر تفاوت داشته باشند. تعریف مسوولیت کیفری از یک طرف به این مسأله بر می گردد که دیدگاه ما از مسوولیت کیفری چیست یا لااقل اگر مقنن تعریف مستقیمی از مسوولیت کیفری ندارد در مواردی که به مسوولیت کیفری پرداخته چه تعبیری از مسوولیت کیفری دارد. مثلاً وقتی صحبت از مسوولیت کیفری اطفال می نماید ، منظور وی چه نوع از مسوولیت کیفری و چه درجه ای از آن می باشد زیرا خود مسوولیت کیفری می تواند به درجات مختلفی تقسیم شود. این درجة مسوولیت، در اطفال به صورت ناقص است.

در یک تعریف در خصوص مسولیت کیفری آمده که: « مسوولیت جزایی عبارت است از انتساب فعل یا ترک فعل مجرمانه به شخص یا اشخاص که با انجام بزه، به قوانین جزایی خواه به عنوان مباشر و خواه به عنوان شرکاء و معاونین به عمد یا خطا تجاوز کرده اند و توان تحمل بار مجازات یا احتمالاً اقدامات تأمینی و تربیتی را در قبال فعل یاترک فعل خود دارند[26].» این تعریف که تا حد زیادی یک تعریف کامل از مسوولیت جزائی است دارای چند رکن است: اولاً با ارتکاب جرم است که مسوولیت جزایی ایجاد می شود. ثانیاً فرقی نمی کند که عنوان مجرم چه باشد معاون یا مباشر یا شریک ، تحت هر عنوانی باشد مسوولیت شامل وی می شود. ثالثاً حتی کسی که مستحق اقدامات تأمینی و تربیتی است می توان گفت که وی به لحاظ جزائی مسوول بوده که مستحق چنین اقداماتی گشته است.

مبحث دوم: مبانی مرتبط با بزهکاری اطفال

منظور از مبانی ، آن دسته از عواملی است که دانستن آنها قبل از ورود در جزئیات بحث مسئولیت کیفری اطفال ضروری است مثلا قبل از اینکه ما بدانیم طفل در چه سنی مسئولیت پذیر است باید بدانیم که طفل جزء کدامیک از عوامل موجهه یا رافع مسئولیت است .

گفتار اول: ارکان مسوولیت کیفری

بند اول: قابلیت انتساب

منظور از این رکن توانایی انتساب و استناد فعل ارتکاب یافته به فرد خاصّی است. منظور این نیست که یک رابطه علیت باید بین فعل ارتکابی و فاعل باشد بلکه منظور اینست که چه بسا فردی مرتکب فعل شده ولی فعل ارتکاب یافته قابل استناد به او نیست. برای این منظور فاعل مادی جرم باید از دو صفت ادراک و اختیار یا دانستن و خواستن بهره مند باشد. پس همانگونه که ملاحظه می شود این همان مسأله ای است که به طور خاص در مورد اطفال مطرح است. اطفال در عین توانایی داشتن عنصر معنوی به دلیل اینکه فعل ارتکابی قابلیت استناد به آنها را ندارد قابل مجازات نیستند.

بند دوم: قابلیت تحمل

منظور از قابلیت تحمل وجود اوصاف و شرایطی در مرتکب جرم است بگونه ای که تحمیل ضمانت اجراهای قانونی بر او با اهداف مجازاتها و اصول حقوقی مغایرت پیدا نکند. در اینجا ذکر این مختصر بسنده می شود که از جمله اهداف مهم کیفرها اعمال پیشگیری عمومی و خصوصی ، اصلاح و تربیت مجرمین و ... است.

فقط کسی می تواند مسوول شناخته شود که تحمل کیفر از طرف وی در جهت تحقق این اهداف و اصول انکار ناپذیر باشد. پس متهم باید از نظر شرایط جسمانی و روانی و اوضاع و احوال ارتکاب جرم در وضعیتی باشد که با حفظ آن اهداف و اصول بتوان او را مورد تعقیب قرار داد. فلذا وجود اوصاف بلوغ و عقل برای مسوول شناختن فاعل جرم باید احراز گزدد، زیرا توانایی اولیه عمل به تکلیف منوط به تحقق این اوصاف است.

گفتار دوم: عوامل رافع مسوولیت کیفری

مسألة دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد اینست که از نظر تقسیم بندی حقوقدانان علت عدم مجازات اطفال در چیست . آیا در مجرم نبودن آنهاست؟ در جواب باید بگوئیم اطفال مجازات نمی شوند نه به خاطر اینکه آنها مجرم نیستند ، زیرا اگر مجرم نبودند حتماً باید آنها را داخل در تقسیم بندی عوامل موجهه جرم می آوردیم. در حالیکه اطفال مجازات نمی شوند چون جرم، قابلیت انتساب به آنها را ندارد. پس در تقسیم بندی حقوق جزا اطفال جزء عوامل رافع مسوولیت کیفری هستند.

در اینکه اطفال جزء عوامل تام رافع مسوولیت کیفری هستند یا جزء عوامل ناقص رافع مسوولیت کیفری، باید بگوئیم آنها جزء عوامل تام هستند. یعنی بر خلاف مستی که مشروط به شرایطی رافع مسوولیت است، و یا سایر عوامل رافع که مشروط به شرایطی رفع مسوولیت می نمایند، در اینجا همانگونه که مقنن در ماده 49 ق م ا مصوب 1370 گفته : ” اطفال در صورت ارتکاب جرم مبری از مسوولیت کیفری هستند و تربیت آنها با نظر دادگاه بعهده سرپرست اطفال و عندالاقضاء کانون اصلاح و تربیت اطفال می باشد.“ هیچ شرط خاصی برای رفع مسوولیت وجود ندارد و فقط داشتن یک سن خاص نیاز است.

گفتار سوم : منشأ اصطلاح بزهکاری اطفال[27]

آقای م ـ هـ ـ سیبولکی (cybulskey) می گوید: (( اصطلاح بزهکاری نوجوانان ( که در فرانسه Delinguance Juvenile) ) و در انگلستان Juvenile Delinguency) ) گفته می شود، برای اولین بار در سال 1815 در انگلستان عنوان شد و بعد ها این اصطلاح در بعضی از کشورها مانند ایالات متحده آمریکا در مفهوم وسیع تری بکار رفت))[28].

گفته می شود علت طرح این موضوع در انگلستان این بود که در سال 1814، پنج کودک 8 تا 12 ساله توسط محکمه معروف اولد بیلی (old Bailey) لندن محکوم به مرگ شده بودند. بر اثر این واقعه یکی از خیر اندیشان انگلیسی بنام پیتر بدفورد(Peter Bedford) انجمنی جهت پیشگیری از جرائم اطفال تاسیس کرد که هدفش تحقیق درباره علل ازدیاد روزافزون و خطناک این پدیده اجتماعی در انگلستان بود. هشت سال پس از آن در سال 1823 میلادی ابتکارات و کوششهای مشابهی توسط برخی از مربیان و خیر اندیشان آمریکایی در اتازونی به مرحله عمل گذاشته شد. از همین موقع است که اصطلاح جرائم اطفال کم کم در سراسر دنیا رواج یافته و بر سر زبانها افتاد.[29]

ازهمین زمان است که بتدریج در اغلب کشورهای دنیا از اعمال مجازات ها در خصوص کودکان جلوگیری شد و در قوانین جزائی ممالک مختلف مقررات حمایتی خاص در خصوص کودکان به تصویب رسید و مراجع خاص برای رسیدگی جرائم اطفال به وجود آمد.

گفتار چهارم: نسبی بودن مفهوم ”بزهکاری اطفال“

مفهوم پدیدة بزهکاری اطفال همچون بسیاری از پدیده های اجتماعی نسبی است و محدوده معنای آن در زمانها و مکانهای مختلف فرق می کند. مفهوم اصطلاح بزهکاری اطفال هم از جهت تعریف بزهکاری و هم از جهت تعریف طفل مفهومی است اعتباری و نسبی و ارائه تعریف واحدی از آن تقریباً ناممکن است، بنابراین در خصوص بزهکاری اطفال تعریفی که بتواند نظر همگان را به خود جلب کند و درتمام ادوار و جوامع صادق باشد و یا به عبارت دیگر مستقل از زمان و مکان کلیت داشته باشد تاکنون ارائه نشده است.

گفتار پنجم : اهمیت بزهکاری اطفال

اگر تا آغاز قرن اخیر کسی در اهمیت مسأله بزهکاری اطفال تردید داشت امروزه دیگر چنین شک و تردیدی به هیچ وجه روا نیست، کودکان هر جامعه امیدان آینده آن جامعه هستند و تربیت صحیح آنها تضمین سلامت آینده اجتماع است.

مطالعاتی که در زندان ” آنزیشم“ (Ensisheime) در فرانسه بعمل آمده است نشان می دهد که یک سوم زندانیان سابقه دار محکوم به اعمال شاقه ،جنایات اولیه خود را قبل از رسیدن به سن 18 سالگی شروع نموده بودند و حتی یکی از آنان اولین جرم خود را در سن 9 سالگی انجام داده بود.

میزان جرائم ارتکابی توسط اطفال طی قرن حاضر در کلیه کشورها وخصوصاً در کشورهای صنعتی افزایش قابل توجهی داشته و در کشور ما نیز طی سه دهة اخیر بعنوان پدیدة منفی اجتماعی توجه صاحبنظران را بخود جلب کرده و نگرانی آنها را برانگیخته است. بعلاوه نگرانی دیگر امروزه ناشی از نوع و کیفیت جرائم ارتکابی اطفال است.

بهمین خاطر یکی از مهمترین مباحث مطروحه در کنگره های بین المللی متخصصین حقوق در سالهای اخیر مسأله بزهکاری خردسالان و طرق پیشگیری از آن بوده است. بدین گونه اولین کنگره بین المللی حقوق جزا و جرم شناسی که در سال 1955 به ابتکار سازمان ملل متحد برای بحث پیرامون پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمین در شهر ژنو تشکیل گردیده بود در قطعنامه پایان کار خود چنین پیشنهاد کرده است:

((کمیسیون مسائل اجتماعی باید پس از مشورت با کمیسیون حقوق بشر با جلب موافقت دولتها و سایر تشکیلات ذینفع هر چه زودتر به تجدید نظر در مورد قواعد و مقررات مربوط به پیشگیری از جرائم و اصلاح قوانین و تربیت مجدد اطفال بزهکار اقدام نماید[30].)) و سازمان جهانی حمایت کودکان در یک جمله کوتاه و رسا ولی کلی و فراگیر خاطر نشان می سازد که: « اگر خواهان زندگی صلح آمیزی هستیم باید از کودکان شروع کنیم.»[31]

فصل سوم: مسولیت کیفری اطفال از دیدگاه مکاتب کیفری حقوق جزا

مبحث اول: بررسی مکاتب کلاسیک و نئو کلاسیک در ارتباط با مسوولیت کیفری اطفال

مکتب کلاسیک که عمدتاً بعد از انقلاب کبیر فرانسه و بعد از تحولات عظیم فکری نضج گرفت . عمدتاً متأثر ار عقاید افرادی مانند بکاریا ، روسو بنتام و منتسکیو بوده و صاحبنظران فوق معتقد به فایدة مجازاتها بودند که ذیلاً به برخی نظرات آنها اشاره خواهیم کرد. از سویی دیگر نباید فراموش کرد که مکتب کلاسیک تا حدودی از عقاید افرادی مانند امانوئل کانت و ژوزف دومستر نیز پیروی نموده است . « این افراد معتقد به عدالت مطلقه بودند که مَثل جزیرة متروک³ نیز توسط همین صاحبنظر یعنی کانت ارائه گردیده است. پس به این ترتیب مکتب کلاسیک تلفیقی از دو تئوری اخلاق و عدالت وفایده زا بودن مجازاتها است4.»

اما جزئیاتی که در این مکتب نئو کلاسیک نهفته است بیشتر از این می باشد و احتیاج به بررسی دقیقتری دارد . بالاخص اینکه نوع نگرش آنها در خصوص رفتار با اطفال قابل توجه است. عمده تأثیری که مکتب کلاسیک بر سیستم حقوقی زمان خود داشت بر قانون 1791 آشکار گشت. و بعد از قانون 1791 در قانون جزای 1810 تأثیر گزار بوده ولی به سبب ایرادتی که این مکتب داشت با تغییر و تحولاتی به مکتب نئوکلاسیک تغییر یافت.

آنچه که در نظر موسسان این دو مکتب یعنی کلاسیک و نئوکلاسیک محور بحث می باشد همان ” مسوولیت اخلاقی“ است. یعنی با توجه به مفهوم فلسفی جبر و اختیار ، انسان در غالب موارد موجودی است که اکثر اعمال خود را از روی میل و اختیار انجام می دهد و به طور اخص وقتی انسان در بین تمام اعمال ارادی خود مرتکب عمل مجرمانه می شود ، چون در ارتکاب عمل مجرمانه ؛ دارای اختیار و آزادی است پس در نتیجه باید مسوولیت اخلاقی ناشی از ارتکاب جرم را نیز بپذیرد. ولی از آنجا که همه افراد دارای یک درجة یکسان از مسوولیت اخلاقی نیستند باید هر فردی بر مبنای معیار عدالت دارای مسوولیت اخلاقی متناسب با شدت جرم خویش است.

بکاریا اساس نظریات خود را قرار داد اجتماعی می داند و روسو در توضیح قرارداد اجتماعی می گوید انسان در جهت استفاده هر چه بهتر از حقوق و آزادیهای خود تصمیم گرفت تا مقداری از آزادیهای خود را به نفع جامعه فدا کند. و با این تفویض آزادی و حقوق شخصی به جامعه ، قدرت عمومی جامعه وظیفه پیدا کرد تا در مقابلِ افرادی که به حقوق دیگران تجاوز می کنند بایستد. پس در اینجاست که مجازات کردن معنی می یابد به این عنوان یک حق تثبیت شده برای حکمرانان به نمایندگی از افراد شکل می گیرد.

ازدیگر نظریه پردازان مکتب کلاسیک بنتام می باشد از نظر بنتام مجرم به این دلیل مرتکب جرم می شود که نفع و فایده و لذت ناشی از جرم برای او بیشتر از ضرر می باشد. به عبارت دیگر در سنجش رنج و الم ناشی از جرم و لذت آن کفة مربوط به لذت خواهی سنگینی می کند، پس بهتر است برای مقابله با چنین فردی رنج و الم ناشی از جرم بر سود حاصله از آن تفوق و برتری داشته تا وی در این معادله جرم را برانگیزد. بکاریا نیز بر این اعتقاد است که همواره باید سعی کنیم تا بر قطعیت مجازاتها بیفزائیم . یعنی قبل از اینکه ما فکر کنیم که مجازات باید شدید باشد باید توجه داشته باشیم که مجازات ملایم ولی حتمی الاِجرا بر مجازات شدید ولی غیر قطعی برتری دارد.

« طرفداران مکتب نئوکلاسیک معتقد به ”مسوولیت نقصان یافته“ هستند. به این معنا که چون میزان مجازات باید متناسب با میزان مسوولیت اخلاقی و آزادی مجرمین باشد لذا هرگاه کسی به علت نقص قوای عقلی از نعمت سلامت عقل به طور کامل بهره مند نباشد باید در میزان مجازات وی تخفیف داده شود[32].» پس ما همواره با چند مفهوم در نظریه کلاسیک و نئو کلاسیک روبرو هستیم اولین مفهوم اراده آزاد است که مسوولیت اخلاقی بر مبنای آن شکل می گیرد.

دومین مفهوم تفاوت افراد در میزان مسوولیت اخلاقی است که تفاوت مجازات اطفال در بزرگسالان بر این مبنا شکل می گیرد سومین مفهوم ، مفهوم جذب لذت و سنجش لذت است که حتی امروزه توسط افرادی مانند ساترلند دانشمند جرم شناس امریکایی مطرح شده است، که به روان شناسی کام گیری معروف است. به این توضیح که مناط اعتبار در رفتار انسان جذب لذت و دفع الم است.

با بیان مطالب فوق در خصوص نحوة برخورد مکاتب کلاسیک و نئوکلاسیک در برخورد با اطفال بزهکار باید بگوئیم که بر طبق نظرات اندیشمندانی مانند روسو و بنتام به طور تلویحی باید اطفال را فاقد مسوولیت کیفری بدانیم یا حداقل از نوعی تخفیف در ارتباط با آنها سخن بگوئیم . بدین معنی که طبق نظر روسو که معروف به قرار داد اجتماعی است نمی توان اطفال را مجازات کرد زیرا اطفال به دلیل عدم کمالِ عقل نتوانسته اند در این قرار داد اجتماعی شرکت کنند پس نمی توانند دارای مسوولیت باشند و چون نمی توانند بین نفع و ضرر به طور دقیق تفکیک قائل شوند و آن را مورد سنجش قرار دهند پس نمی توانند مشمول نظریه بنتام نیز شوند.

این امر مبتنی بر عدالت است زیرا همه افرادهمانگونه که گفتیم دارای یک درجه از مسوولیت اخلاقی نیستند و مسوولیت اخلاقی هر فرد در عین مختار بودنش ، با توجه به میزان تکامل عقلی وی معین می شود. پس نباید دیوانگان و کودکان را همسنگ عاقلان و بزرگسالان قرا دهیم و باید نوعی مسوولیت تخفیف یافته برای آنها قائل شویم. اصل فردی کردن کیفرها نیز به همین ترتیب قاضی را وا می دارد که بین حداقل و حداکثر مجازات ، با توجه به شخصیت افراد از جمله سن آنها ، قائل به انتخاب باشد. ریموند سالی در این مورد می گوید: صرفنظر از این جرم خاص که بین همة مرتکبین آن جرم یکسان است، هیچ گونه شباهت دیگری بین مرتکبین جرائم وجود ندارد. اختلاف و تفاوتهای عظیمی در خصوص سن ، تربیت، وضع اجتماعی، وضع سلامتی، وضع روحی و روانی، میزان هوش و مذهب و غیره آنها را از هم جدا می سازد . در چنین شرایطی و با توجه این اختلافات عدالت و انصاف ایجاب می کند که بین مجازات مجرمین تفاوتهایی وجود داشته باشد باید به قاضی اجازه داده شود که به هنگام محاکمه کلیه این عوامل را در نظر گرفته و با توجه به جمیع جهات ، مجازاتی متناسب با شخصیت هر فرد مجرم تعیین نماید.

افراد مورد نظر مکتب کلاسیک یا دارای عقل کامل هستند مثل افراد بزرگسال یا فاقد عقل کامل هستند مثل مجانین ، یا اینکه افرادی هستند که بالقوه عاقلند، یعنی حد وسطی از انسان عاقل و انسان مجنون مثل اطفال بزهکار ،که در اینجا ما برای دسته اول مسوولیت کامل قائلیم و برای دسته دوم (مجانین) مسوولیتی قائل نیستیم و برای دسته سوم مسوولیت تخفیف یافته قائلیم.

به لحاظ عملی نظریات مکاتب کلاسیک و نئوکلاسیک در ماده 66 قانون 1810 فرانسه دیده می شود که سه اصل [33]را درمورد اطفال بزهکار پیش بینی نموده بود یکی تعیین حد صغارت ، دومی قوه تمیز و بالاخره مسوولیت کمتر برای اطفال بزهکار است.

حد صغارت در این قانون 16 سالگی تعیین شده بود و اطفال کمتر از 16 سال در صورت ارتکاب جرم با قوه تمییز ، مسوول بوده است لیکن از کیفیات مخففه مربوط به صغر سن برخوردار می شدند و اگر دارای قوه تمییز تشخیص داده نمی شدند فاقد مسوولیت بودند.

مبحث دوم: مکتب تحققی و نظرات آنان راجع به اطفال بزهکار

این مکتب که به نامهای اثباتی، جبرگرا یا پوزیتیویسم نیز معروف است در اوایل قرن 20 و اواخر قرن 19 در ایتالیا بوجود آمد . عمده پایه گذاران آن عبارت بودند از دکتر سزارلومبروزو که به حرفة پزشکی مشغول بود و کتاب انسان جنایتکار را نوشت، انریکوفری که کتاب جامعه شناسی کیفری را منتشر نمود و پایه گذار جامعه شناسی جنایی بود و بالاخره رافائل گاروفالو که کتاب جرمشناسی را نوشت و قاضی دادگستری بود.

در اینجا ما باعقاید افرادی روبرو هستیم که درست در نقطه مقابل نظرات مکتب کلاسیک قرار دارند و آن نفی اراده و اختیار از انسان است. به اعتقاد نظریه پردازان مکتب تحققی انسان همواره تحت تأثیر دو دسته از عوامل می باشد . یک دسته از عوامل بیرونی که عبارتند از خانواده ، جامعه دوستان و ... و یک دسته عوامل درونی مثل عوامل وراثت مانند نوع کارکرد غدد درون ریز، و ... پس با وجود این عوامل درونی و بیرونی هیچگونه اختیاری برای انسان برای عمالش باقی نمی ماند. پس او مرتکب جرم می شود نه به خاطر اینکه جرم را اختیار کرده است، بلکه به دلیل اینکه او مجبور به ارتکاب جرم بوده است. هر کدام از این عوامل جبری یعنی محیط و وراثت نیز توسط یکی از صاحبنظران مکتب تحققی مطرح شده مثلاً جبر ناشی از عوامل وراثتی و زیستی توسط لومبروز مطرح شد و جبر محیط و اجتماع توسط انریکو فری مطرح گردید.

پس چون مجرم مجبور در ارتکاب جرم بوده است ، وی مستحق مجازات نیست بلکه اقدامات تأمینی و تربیتی بر علیه او اعمال می شود و برای تناسب بیشتر با اقدامات تأمینی واژة جرم نیز حذف و به جای آن حالت خطرناک مطرح گشت. و چون حالت خطرناک چیزی نیست که فقط در لحظه ارتکاب عمل مجرمانه مشخص شود و حتی قبل از ارتکاب جرم نیز ممکن است در فردی وجود داشته باشد پس امکان اعمال اقدامات تأمینی قبل از ارتکاب جرم نیز وجود دارد. در اصل مسوولیت اجتماعی جایگزین مسوولیت اخلاقی می شود ومجرم مانند میکروبی فرض می شود که باید از جامعه طرد شود. « از دستاوردهای مکتب تحققی خلق عنوان مجرم بالفطره است که توسط لومبروز بیان شد و بیانگر اوضاع و احوال مجرمینی است که تکامل نیافته اند و دارای سیر قهقرایی یا آتاویسم بوده اند. ابداع این عنوان بیشتر به خاطر نوع نگاهی بود که لومبروزو به افراد داشت که بیشتر نگاه زیستی و وراثتی بود در حالیکه نگاه فری بیشتر جامعه شناسانه بوده و به محیط توجه می نمود . وی در تأثیر عوامل بیرونی، محیط فیزیکی چون آب وهوا ، موقعیت شهرها . محیط خانوادگی چون روابط والدین، محیط اجتماعی چون محل زندگی و محیط اقتصادی چون بیکاری و فقر را مؤثرمی داند[34].»

به این ترتیب دیدگاه دکترین مکتب تحققی در خصوص نحوه برخورد با اطفال بزهکار به ترتیب ذیل است:

همانگونه که می دانیم مکتب تحققی مجرمین را به 5 دسته تقسیم می کند: 1- مجرمین بالفطره 2- مجرمین دیوانه 3- مجرمین اعتیادی 4- مجرمین اتفاقی 5- مجرمین احساسی. به این ترتیب طفل نیز می تواند مانند بزرگسالان در یکی از این تقسیمات قرار بگیرد یعنی همانگونه که یک بزرگسال می تواند مجرم احساسی باشد یک طفل نیز می تواند مجرم احساسی باشد پس هر شکل از ضمانت اجراها که در مقابل هر یک از این مجرمین قابل اعمال باشد در مورد اطفال نیز قابل اعمال است.

از طرف دیگر همانگونه که می دانیم طبق نظریه کلاسیک ها اطفال فاقد مسوولیت کیفری هستند، چون از مسوولیت تخفیف یافته برخوردار بودند. و این مسوولیت تخفیف یافته به خاطر پائین بودن درجة مسوولیت اخلاقی اطفال بود . ولی از آنجا که تحققی ها اصولاً معتقد به مسوولیت اخلاقی نیستند، علت معاف بودن طفل را از مجازات نه به خاطر مسوولیت تخفیف یافته بلکه به خاطر مجبور بودن وی مانند بزرگسالان به ارتکاب جرم می دانند.

علی رغم اینکه مجرمین مورد نظر مکتب تحققی نمی توانند مشمول انواع مجازاتهای کیفری گردند ولی دارای نوعی مسوولیت اجتماعی به سبب حالت خطرناک می باشند، که نتیجة آن اعمال اقدامات تأمینی و تربیتی است . و چون این یک قاعدة عام است فرقی بین اطفال و بزرگسالان قائل نمی شود و اطفال را نیز مانند بزرگسالان دارای مسوولیت اجتماعی می داند.

مبحث سوم: مکتب دفاع اجتماعی

مکتب دفاع اجتماعی زمانی پدیدار شد که دو مکتب قبل یعنی کلاسیک و تحققی نتوانسته بودندبه طور کامل مثمر ثمر واقع شوند.

مکتب دفاع اجتماعی تنها مکتبی نیست که مکتب کلاسیک و مکتب تحققی را مورد انتقاد قرار داد. منتهی به سبب ویژگیها و خصلتهای خاص آن در اینجا بررسی می شود. « در اصل دفاع اجتماعی به مکاتبی اطلاق می شود که از اوخر قرن نوزدهم خطوط اساسی سیاست جنایی کشورهای اروپائی را در زمینه مبارزه علمی با بزهکاری ترسیم کرده اند.[35]»

دفاع اجتماعی در دو معنا به کار می رود. یکی معنای عام و وسیع آن که قبلاً استعمال می شده و به معنی حفظ و حمایت اجتماع در قبال جرائم ارتکابی بوده است و همین تفسیر بود که سابقاً قضات را به سوی مجازاتهای سنگین و غیر انسانی سوق می داد[36]. و دیگری معنایی که امروزه کاربرد دارد و به معنی دفاع جامعه و سالم سازی آن از طریق باز پروری و اجتماعی کردن مجدد مجرمین ، بدان لحاظ که بزهکاران نیز مثل غیر بزهکاران انسان هستند و حق دارند که تحت تدابیر اصلاحی و تربیتی قرار گیرند. از طرفی باید بگوئیم که هر چند اصطلاح « دفاع اجتماعی» در مفهوم جدید آن به دفعات از سوی آنریکو فری در کتاب جامعه شناسی جنایی به کار رفته ولی این آدلف پرنس بلژیکی بود که در سال 1889 به کمک فن لیست آلمانی و وان هامل هلندی اتحادیه بین المللی حقوق جزا را پایه گذاری کرد و در دهة اول قرن حاضر تئوری مستقلی از دفاع اجتماعی را ارائه داد[37] . حال با این تفاصیل به بررسی دو شاخة اصلی مکتب دفاع اجتماعی و نحوة برخورد آنان با اطفال می پردازیم.

گفتار اول: مکتب دفاع اجتماعی افراطی

بنیانگذار این مکتب فلیپوکراماتیکای ایتالیایی است. وی معتقد بود که نهاد های کیفری مانند جرم، مجازات و ... باید از بین بروند و به جای آنها اصطلاحاتی نظیر ” نشانه های حالت ضد اجتماعی” به جای جرم و ” حالت ضد اجتماعی“ به جای مسوولیت به کار روند. زیرا نهادهای حقوق کیفری سنتی، ما را از رسیدن به هدف خود باز می دارند. وی همچنین معتقد بود که اصطلاحی نظیر” اقدامات دفاع اجتماعی“ و ” حقوق دفاع اجتماعی“ باید جایگزین مجازات و حقوق کیفری گردند. بر طبق نظریه گراماتیکا ، دفاع اجتماعی بیش از توجه به جامعه باید بهبود وضع مجرمین را در نظر داشته باشد و این بهبود از طریق اجتماعی کردن مجرم عملی گردد. در نتیجه حقوق دفاع اجتماعی باید جایگزین حقوق کیفری شود و واکنش جامعه در مقابل بزهکاری با مقیاس « ضد اجتماعی بودن» و نه « مسوولیت اخلاقی» آنان سنجیده شود. از طرفی وی معتقد بود که علت ناکار آمدی نهادهای سنتی حقوق جزا مبتنی بودن آنها بر فعل ارتکابی است، نه قصد و هدف واقعی متهم.

اما اینکه این مکتب چه اعتقادی در خصوص نحوة رفتار با اطفال بزهکار دارند باید بگوئیم که اطفال نیز مانند بزرگسالان می توانند دارای حالت ضد اجتماعی باشند پس در نتیجه اقدامات دفاع اجتماعی از جمله بازپروری می تواند این افراد را نیز شامل شود.

گفتار دوم: مکتب دفاع اجتماع نوین

پیشگام این مکتب آقای مارک آنسل از کشور فرانسه می باشد که روش متعادل تری در مقابل دیدگاه افراطی گراماتیکا پیش گرفت. این مکتب در عین توافق با دیدگاه افراطیون در بعضی جهات هیچگاه به نفی کامل مفاهیم جزایی معتقد نیستند. بلکه توصیه می کنند که حقوق کیفری موجود تحت هدایت علوم گوناگون بشری به سمت کمال پیش برود.

این مکتب بر خلاف افراطیون هیچ گاه حق مجازات دولت رانفی نمی کند. در اصل مخالفت این مکتب با زیاده روی و سدت گرائی در اجرای کیفرهاست. و سعی بر این دارد که در نوع واکنشهای علیه مجرم تنوع بخشد و زندان را تنها به عنوان آخرین حربه قبول دارد.

از دیدگاه این مکتب آزادی اراده و مسئولیت یک واقعیت اجتماعی و روانی است که توجه به آن برای اصلاح بزهکار ضروری است . منتهی آزادی اراده در اینجا بر خلاف نظر کلاسیک ها یک مفهوم فلسفی نیست بلکه یک مفهوم واقعی است . و از طرفی هدف از مسئولیت در این مکتب تعیین روش مناسب برای پیشگیری از بزهکاری است که ممکن است یکی از اقدامات تربیتی و اصلاحی و یا مجازاتهای متناسب با شخصیت مجرم باشد . از آنجایی که در این مکتب مسئولیت یک واقعیت روانی ـ اجتماعی است در مورد اطفال نیز بر این اعتقاد است که شخصیت واقعی طفل باید مد نظر قرار گیرد که در مواردی این شخصیت محتاج اقدامات اصلاحی و تربیتی و در مواردی استثنایی نیازمند مجازاتهای سنتی است .

2- به نقل از : صنیعی، ناصر، بررسی و شناخت بزهکاری اطفال در ایران ( پایان نامه دکترای علوم جزائی و جرم شناسی از دانشگاه تهران) ج اول ، ص 20

3-در این مثال کانت بیان می کند که اگر قرار باشد تمام اعضای یک جزیره ای به جای دیگر کوچ کنند و قرار بر این باشد که فردی محکوم به اعدام شود اگر چه از اعدام او فایده ای حاصل نمی شود ولی به دلیل اجرای عدالت باید او را مجازات نمود.

بزهکاری اطفالروند تاریخی مسوولیت کیفری اطفالجمعی بودن مسوولیت کیفری

بهداشت جسم انسان در قرآن

قرآن کریم ،آخرین سروش آسمانی است که پیامبر اکرم (ص)آن را برای بشریت به ارمغان آورده است این کتاب الهی ،از جهات مختلفی مانند فصاحت و بلاغت ،معارف عالی و قوانین استوار ،خبرهای غیبی و اعجاز علمی و معجزه محسوب می شود و در باب اعجاز علمی مباحثی چون فیزیک ،شیمی ،علوم پزشکی و در آیات قرآن به چشم می خورد و آنچه در این تحقیق مطرح گردیده است مباحث مر

دسته بندی	بهداشت عمومی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	142 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	129

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول: طرح تحقیق......................................................................................... 5

1- مقدمه.................................................................................................................. 6

2- تعریف موضوع و لزوم پرداختن به آن.............................................................. 7

3- مروری بر مطالعات انجام شده........................................................................... 7

4- اهداف تحقیق....................................................................................................... 7

5- طرح سئوال و فرضیه......................................................................................... 7

6- روش تحقیق........................................................................................................ 8

7- محدودیتها و پیشنهادات...................................................................................... 9

8- کلید واژه‌ها.......................................................................................................... 9

فصل دوم: یافته‌های تحقیق.............................................................................. 11

بخش اول: بهداشت فردی....................................................................................... 12

1- وضو.................................................................................................................. 13

مقدمه....................................................................................................................... 13

2- غسل................................................................................................................... 21

الف – غسل جنابت................................................................................................... 22

ب – غسل حیض...................................................................................................... 28

ج- پاداش غسل در روایات...................................................................................... 29

3-طهارت لباس....................................................................................................... 30

اصول پوشش در اسلام.......................................................................................... 31

الف – جنس لباس.................................................................................................... 31

ب- رنگ لباس.......................................................................................................... 34

ج – نظافت لباس...................................................................................................... 36

بخش دوم: بهداشت غذایی..................................................................................... 38

1- دعوت به غذاهای طیب....................................................................................... 40

2- ممنوعیت غذاهای غیربهداشتی........................................................................... 43

الف – مردار............................................................................................................ 44

ب – خون ............................................................................................................... 47

ج – گوشت خوک..................................................................................................... 49

تغذیه و اخلاق.......................................................................................................... 52

د – ممنوعیت نوشیدن خمر..................................................................................... 54

معنی لغوی و اصطلاحی.......................................................................................... 54

مراحل برخورد قرآن با شرابخواری....................................................................... 56

مرحله اول: رزق نیکو ولی استفاده نادرست از آن................................................. 56

مرحله دوم: اشاره به گناه شرابخوار...................................................................... 57

مرحله سوم: نهی از نماز در حالت مستی............................................................... 58

مرحله چهارم: حرمت شراب................................................................................... 60

آثار و نوشیدن شراب.............................................................................................. 63

الف – آثار زیانبار روحی و معنوی......................................................................... 64

ب- آثار زیانبار جسمی و مادی.............................................................................. 68

1- دستگاه گوارش.................................................................................................. 69

2- دستگاه تنفس..................................................................................................... 69

3- خون................................................................................................................... 70

4- قلب و رگها......................................................................................................... 70

5- عقل و روان....................................................................................................... 70

6- نسل.................................................................................................................... 71

بخش سوم: بهداشت جنسی................................................................................... 74

1- ممنوعیت آمیزش با زنان در حالت عادت ماهیانه.............................................. 75

ممنوعیت آمیزش با زنان در حالت عادت ماهیانه از نظر پزشکی و علمی.............. 77

احکام حائض............................................................................................................ 80

2- زنا...................................................................................................................... 80

تعریف اصطلاحی..................................................................................................... 81

مراحل نکوهش زنا در قرآن.................................................................................... 81

مرحله اول: صفات زنا............................................................................................. 82

مرحله دوم: وعده‌ی عذاب اخروی........................................................................... 83

مرحله سوم: زنا نکردن جزئی از یک پیمان عمومی................................................ 83

مرحله چهارم: مجازات زناکار................................................................................. 84

برخی از مفاسد زنا.................................................................................................. 86

انتشار بیماری‌های آمیزشی در جامعه.................................................................... 87

الف – ایدز............................................................................................................... 89

ب – سفلیس............................................................................................................. 90

پ- آتشک یا شانکرنرم .......................................................................................... 90

ت- گرانوم آمیزشی................................................................................................. 91

ث- التهاب مهبل....................................................................................................... 91

ج – سوزاک ............................................................................................................ 91

روش حکیمانه اسلام در جلوگیری از بیماری‌های آمیزشی.................................... 93

3- لواط................................................................................................................... 96

موارد بیان لواط در قرآن........................................................................................ 97

اول: احکام لواط...................................................................................................... 104

اسرار معنوی و علمی تحریم هم جنس‌گرایی......................................................... 105

4- استمناء (خود ارضایی = جلق زدن)................................................................. 106

بخش چهارم: بهداشت محیط زیست..................................................................... 110

بخش پنجم: بهداشت روانی.................................................................................. 111

تعریف بهداشت روانی............................................................................................ 115

فرق شفاء و رحمت................................................................................................. 117

قرآن چگونه شفابخش است؟.................................................................................. 117

فصل سوم:........................................................................................................... 121

نتیجه‌گیری.............................................................................................................. 122

منابع و مأخذ.......................................................................................................... 123

فصل اول :

طرح تحقیق

1- مقدمه

قرآن کریم ،آخرین سروش آسمانی است که پیامبر اکرم (ص)آن را برای بشریت به ارمغان آورده است . این کتاب الهی ،از جهات مختلفی مانند فصاحت و بلاغت ،معارف عالی و قوانین استوار ،خبرهای غیبی و اعجاز علمی و. . . معجزه محسوب می شود . و در باب اعجاز علمی مباحثی چون فیزیک ،شیمی ،علوم پزشکی و . . . در آیات قرآن به چشم می خورد و آنچه در این تحقیق مطرح گردیده است مباحث مربوط به بهداشت جسم انسان است که امروزه از مهمترین شاخه های علوم پزشکی محسوب می شود . آن چه در این راستا قابل توجه است این است که اصولاً بهداشت جسمی و روحی در تعالیم انبیاء جایگاه و شیوه ای داشته است تا آن جا که پیشوایان دینی عقل سالم را در بدن سالم بیان نموده اند .

امروزه بهداشت جایگاه رفیعی در بین علوم پزشکی دارد چرا که توجه به امور مربوط به بهداشت موجب سلامت اقشار مختلف جامعه خواهد شد همه شاخه های متنوعی که در بهداشت امروز مورد مطالعه قرار گرفته است همگی در جهت توسعه سلامت و امنیت افراد قرار گرفته است .

اگر به بهداشت و اصول آن توجه کافی بشود بطور یقین اقتصاد جامعه رونق بخصوصی خواهد گرفت واز ناحیه این عنایت و برنامه ریزی می توان به سمت قله های تمدن و توسعه انسانی قدم برداشت که سلامت و بهداشت جسم و روح زمینه ای برای عبادت و بندگی خداست که خود تکامل انسان محسوب می شود و بشر با آرامش خاطر بهتری می تواند در مسیر رضایت الهی گام بردارد .

در این پژوهش سعی شده است با کمک آیات و روایات بخشی از بهداشت جسم انسان در تعالیم الهی مورد بررسی قرار گیرد ،امید است که مورد رضایت حضرت حق واقع شود.

2- تعریف موضوع و لزوم پرداختن به آن

همیشه و در همه موارد پیشگیری بهتر از درمان است. بهداشت نیز یکی از موارد پیشگیری در بیماری‌ها است. لذا لازم دانسته شد که به بهداشت جسم انسان پرداخته شود تا حداقل با آگاهی از اثر برخی موارد آن، به تندرستی و سلامت جسم کمک شود و با جسم و روح سالم است که انسان می‌تواند به عبادت خداوند بپردازد و از طرفی جلوه‌ای، از جلوه‌های همسویی علم و دین نشان داده شود.

3- مروری بر مطالعات انجام شده

تا‌ آنجا که بنده جستجو کردم در جایی کتاب یا مقاله و یا پایان‌نامه‌ای با این عنوان ندیدم ولی پایان نامه و مقاله در مورد بعضی از بخش‌های تحقیق مثل شراب و نماز کار شده بود.

4- اهداف تحقیق

هدف کلی:

بهداشت جسم انسان در قرآن

هدف جزئی:

تأثیر بهداشت غذایی بر جسم انسان

تأثیر بهداشت فردی بر جسم انسان

تأثیر بهداشت جنسی بر جسم انسان

تأثیر بهداشت محیط زیست بر جسم انسان

تأثیر بهداشت روان بر جسم انسان

5- طرح سوال و فرضیه

فرضیه:

1- اوامر و نواهی با بهداشت جسمی و روحی انسان مطابقت دارد.

2- بهداشت جسم با بهداشت روح متلازم است

سؤال:

1- آیا سلامت جسم تأثیری در عبادات فردی و اجتماعی دارد؟

2- آیا پرهیز از محرمات الهی تأثیری در سلامت جسم انسان دارد؟

6- روش تحقیق

روش تحقیق به صورت کتابخانه‌ای بوده که در ابتدا محقق آیات مربوط به موضوع را از کتب مربوطه استخراج نموده و سپس استفاده از تفاسیر و دیگر کتب ذکر شده در منابع و مأخذ می‌باشد و در بعضی قسمتها محقق نیز نظراتی را بیان نموده است.

7- محدودیتها و پیشنهادات

محدودیت: مسلماً در هر تحقیقی برای محقق محدودیتهایی وجود دارد و محدودیتی که در این تحقیق وجود داشت کمبود منابعی که هم شامل مسائل علمی و هم قرآنی با هم باشد.

پیشنهاد:

با توجه به مطالب علمی کشف شده در قرآن که اعجاز علمی قرآن محسوب می‌شود پایان نامه‌هایی با هر کدام از عناوین علمی موجود در قرآن کار شود که در اینصورت هم یک کار قرآنی و هم یک کار علمی صورت می‌پذیرد.

در دسترس قرار دادن نرم‌افزارهای تفسیری و روایی برای دانشجو و همچنین وجود کامپیوتر در خوابگاه تا دانشجویان بتوانند راحت‌تر و با اطمینان بیشتری کارهای تحقیق خود را به انجام برسانند.

8- کلید واژه‌ها

بهداشت جسم انسان در قرآن

بهداشت:

در لغت: « نیکو نگاه داشتن ، نگاهداری تندرستی، سابقاً حفظ الصحه می‌گفتند.»[1]

در اصطلاح:«روشها و کارهای لازم برای حفظ تندرستی» [2]

جسم:

« بدن، تن ، هر چیزی که دارای طول و عرض و عمق باشد، هر چیزی که قسمتی از فضا را اشغال کند، جمع آن، اجسام و جسوم»[3]

« هر چیزی است که دارای دراز و پهنا و ژرما باشد ( طول و عرض و عمق)، اجزاء هر جسمی از جسمیت خارج نمی‌شود هر چند که تکه تکه و جزء جزء شود باز آن جزء ابعاد دارد.»[4]

«آنچه دارای حجم و وزن است و فضایی را اشغال می‌کند، ماده 2- ساختمان مادی یک زیستمند، بویژه انسان یا جانور، پیکر، کالبد، جسد، تن» [5]

انسان:

در لغت: « آدمی ، مردم، بشر، اناسی و آناس جمع»[6]

در اصطلاح : « انسان: (انسانها): 1- جانداری که طبیعدانان او را در رده پستانداران، زیر راسته آدم نمایان، بالاتیره آدم نمایان و تیره انسانها قرار می‌دهند و دارای ویژگی حرکت بر روی دو پا، وجود مرکز گویایی در مغز و توانایی ابزار سازی دارد. 2- شخص خوب و پای‌بند به اصول اخلاقی، آدم؛ آدمی»[7]

قرآن: « این لفظ در اصل مصدر است بمعنی خواندن . چنانکه در بعضی از آیات معنای مصدری مراد است مثل « إِنَّ عَلَیْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ »[8] قرآن در اینجا مصدر است مثل فرقان و رحجان و هر دو ضمیر راجع بومی‌اند یعنی در قرآن عجله نکن زیرا جمع کردن آنچه وحی می‌کنیم وخواندن آن بر عهده ماست....و چون آنرا خواندیم از خواندنش پیروی کن و بخوان.

قرآن کتابی است خواندنی باید آنرا خواند در معانیش دقت و تدبر نمود.بعضی‌ها قرآن را در اصل بمعنی جمع گرفته‌اند که اصل قرء بمعنی جمع است در اینصورت می‌توانند بگویند که : آن مصدر از برای فاعل است. قرآن یعنی جامع حقائق و فرموده‌های الهی.»[9]

« کتاب آسمانی مسلمانان که شامل 6600 آیه و صدو چهارده سوره است» هشتاد و دو سوره آن در مکه نازل شده و به سوره‌های مکی معروف می‌باشد و سی و دو سوره هم در مدینه نازل شده و آنها را سوره‌های مدنی می‌گویند.»[10]

فصل دوم :

یافته های تحقیق

• · بهداشت فردی
• · بهداشت غذایی
• · بهداشت جنسی
• · بهداشت محیط زیست
• · بهداشت روان

بخش اول:

بهداشت فردی

1- وضو

2- غسل

3- طهارت لباس

- وضو

مقدمه

سپاس و ستایش شایسته پروردگار هستی است که ذرات عالم وجود را مظهر جمال و جلال خویش قرار داد ،پروردگار و معبودی که همواره همه موجودات در پرتو عنایات پر مهرش قرار دارند ،کسی که شایسته یاد کردن است و برماست که نعمتهای خالصانه اش را شاکر باشیم و نمازگزاردن وپیشانی سائیدن جز بر پیشگاه او نباشد . چنانچه خداوند متعال نیز از بندگانش خواسته است که همواره او را یاد کنند و به یاد او باشند ،و در قرآن مجید خطاب به انسان آمده است :« أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِی وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِکْرِی [11]»

«بدان که منم خدای یکتا هیچ خدایی جز من نیست پس مرا به یگانگی بپرست و نماز را برای یاد ما بپا دار»

«نماز به عنوان یکی از ارکان دین مبین اسلام عالیترین و کاملترین نوع نیایش و ارتباط با خداوند می باشد بطوریکه قرآن در بیش از 120 آیه از سوره های مختلف این کتاب الهی از نماز ،احکام،آداب و آثار آن به کرات یاد نموده است .

اگر چه افزون بر نماز ،عبادات دیگری همچون خمس،زکات،حج،جهاد و . . . وجود دارند که هر کدام نقش سازنده و تربیتی مهمی بر روی انسان دارند ولی در این میان نقش نماز بسیار سازنده تر است زیرا نماز جلوه ای از حضور بنده در محضر ربوبیت است و ما در هیچ یک از عبادات اسلامی همچون نماز در تمامی مراحل در محضر خدا نیستیم ،تمامی حرکات،صحبتها و ذکرها همه با خداست و لحظه ای غفلت ازاحکام آن با عث ابطال نماز می گردد،در صورتیکه در دیگر عبادات مثل روزه ،اگر چه انسان به نیت قرب به خداوند و خود سازی از خوردن امساک می نماید اما در همین حال در تمامی روز می تواند اعمال روزمره خود را انجام دهد همچنین نماز تکرار بندگی انسان در برابر ذات لایزال الهی است واین تذکر و یاد مکرر خداوند در طول شبانه روز باعث می شود تا بشر کمتر از یاد خدا غافل باشد و به همان نسبت از گناه و عصیان او می کاهد»[12]

جهان ،محراب وسیعی است که همه کائنات ،درآن به تسبیح و عبادت وسجود در برابر خدا مشغولند .« تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَن فِیهِنَّ وَإِن مِّن شَیْءٍ إِلاَّ یُسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَکِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ إِنَّهُ کَانَ حَلِیمًا غَفُورًا »[13]

«هفت آسمان وزمین و هر چه در آنها ست همه به ستایش خداوند مشغولند و موجودی نیست در عالم جز آنکه تسبیح و ستایش پروردگار می نماید ولیکن شما تسبیح آنها را فهم نمی کنید . بدرستیکه خداوند بسیار بردبار و آمرزنده است »

به نماز ایستادن ،همراهی با همه آفریده ها و فرشتگان در پرستش وذکر پروردگار است . به نماز ایستادن رنگ و بوی الهی گرفتن وجلوه و آئینه جمال حق شدن است . لحظاتی را به یاد او ،به نیایش او و راز و نیاز با او بگذرانیم و ورح آلوده را در چشمه صاف وزلا ل الهی شستشو دهیم . این است نمازی که مسلمان روزانه پنج بار می خواند .

نماز در اسلام جایگاه ویژه ای داردو نماز گزار لازم است برای انجام این عبادت مقدماتی را فراهم کند :

1- وضو بگیرد

2- غسل کند (در صورتی که جنب و. . . است)

3- لباس وبدن خود را از نجاسات (مثل خون،بول و . . .)پاک گرداند

4- مکانی پاک را برای سجده فراهم کند»[14] .

اسلام عباداتی دارد که دارای دو جنبه است :یکی بعد عبادی آن که موجب تقرب انسان به خدا و کمال معنوی او می شود ودوم بعد بهداشتی ودرمانی آن که آثار مفیدی در محیط اجتماعی و یا شخصی انسان دارد و سلامت انسان را تامین می کند . نماز ،وضو،غسل،روزه و . . . از این قبیل عبادات هستند .

ودر اینجا به بررسی جنبه های بهداشتی وضو وغسل که جزء این عبادات و از مقدمات نماز هستند پرداخته می شود .

وضو

«وضو در لغت به معنای بسیار پاکیزه شده و شرعاً یعنی شستشوی مخصوص که شرط صحت نماز و طواف و موجب جواز مس کتابت قرآن و اسماء مقدسه است » [15]

قرآن کریم در مورد دستور وضو می فرماید :

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَکُمْ وَأَیْدِیَکُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِکُمْ وَأَرْجُلَکُمْ إِلَى الْکَعْبَینِ .....مَا یُرِیدُ اللّهُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِّنْ حَرَجٍ وَلَکِن یُرِیدُ لِیُطَهَّرَکُمْ وَلِیُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ»[16]

«ای کسانی که ایمان آورده اید،چون به (عزم)نماز برخیزید ،صورت و دستهایتان را تا

آرنج بشویید و سر و پاهای خودتان را تا برآمدگی پیشین (هر دو پا ) مسح کنید . . . .

خدا نمی خواهد بر شما تنگ بگیرد ،لیکن می خواهد شما را پاک و نعمتش را بر شما تمام گرداند،باشد که سپاس ( او) بدارید.»

«وضو دارای دو فایده روشن است :فایده بهداشتی وفایده اخلاقی ومعنوی ،از نظر بهداشتی شستن صورت و دستها آن هم پنج بار و یا لااقل سه بار در شبانه روز، اثر قابل ملاحظه ای در نظافت بدن دارد ،مسح کردن بر سر و پشت پاها که شرط آن رسیدن آب به موها یا پوست تن است ،سبب می شود که این اعضا را نیز پاکیزه بداریم وتماس آب با پوست بدن اثر خاصی در تعادل اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک دارد و از نظر اخلاقی ومعنوی چون با قصد قربت وبرای خدا انجام می شود اثر تربیتی دارد . مخصوصاً چون مفهوم کنایی آن این است که از فرق تا قدم در راه اطاعت تو گام برمی دارم موید این فلسفه اخلاقی و معنوی است . »[17]

در روایتی از امام رضا (ع)نقل شده که در مورد حکمت وضو فرمودند :

«لِاَنَّهُ یَکُونُ العَبدُ طَاهِراً اِذَا قَامَ بَینَ یَدَیِ الجَبَّارِ عِندَ مُنَاجَاتِهِ اِیَّاهُ ،مُطیعاً لَهُ فِیمَا اَمَرَهُ ،َنقِیّاً مِنَ الأدنَاسِ وَالنَّجَاسَهِ ،مَعَ مَا فِیهِ مِن ذَهَابِ الکَسَلِ وَ طَرَدِ النُّعَاسِ ،وَتَزکِیَهِ الفُوادِ لِلقِیامِ بَینَ یَدَیِ الجَبَّارِ»[18]

«برای اینکه بنده وقتی برای مناجات با خداوند جبار در برابر او می ایستد ،پاک باشد ،فرمان او را اطاعت کرده باشد و از آلودگی ها و نجاست پاکیزه باشد ،به علاوه اینکه وضو باعث از بین رفتن حالت کسالت و زدودن خواب آلودگی و پاک ساختن دل برای ایستادن در حضور خدای جبار می شود »

امام باقر (ع)وضو را معیاری برای شناخت اطاعت و معصیت خدا معرفی کرده و می‌فرمایند :

«اِنَّمَا الوِضُوءُ حَدَّ مِن حُدُودِ اللهِ ،لِیَعلَمَ اللهُ مَن یُطیعُهُ وَ مَن یَعصیهِ»[19]

«وضو در حقیقت حدی از حدود خداست تا اینکه خداوند بداند چه کسی از او فرمان می‌برد و چه کسی نافرمانیش می کند »

برخی از صاحب نظران در مورد وضو حکمت هایی بیان کرده اند که برخی از آن ها عبارتند از :

1- دست و صورت که غالباً در معرض میکروبهای مختلف می باشد واجب شد که در هر روز چند مرتبه با عنوان وضو شسته شود به طوری که آب به پوست برسد و چربی و کثیفی ها را رفع نماید زیرا غیر از اعضای وضو زیر لباس است و کمتر آلوده به میکروب و کثافات محیط می شود .

2- پیش از این گمان می کردند ورود میکروب به داخل بدن منحصر به سوراخ های بدن (مثل دهان)است ولی اخیراً ثابت شده است که ممکن است میکروب از سطح پوست نیز وارد بدن شود و چون دست و صورت بیشتر در معرض آلودگی ها واقع می شود دستور به شستن داده شد و در پا وسر به مسح اکتفا شده تا موجب سختی نشود .

3- در مسح سر و پا اگر مانعی باشد صحت مسح سر و پا از بین بردن مانع است در نتیجه نظافت محل سر و پا هم تحقق می یابد و این خود یک نکته بهداشتی است .

4- ماساژ دادن به روشهای مختلف خاصیت و فوائد فراوانی برای بدن دارد که وضو نیز همان خاصیت ماساژ را دارا می باشد زیرا وقتی به سطح اعضا ی وضو آب سرد رسید و محل آن سرد شد برای حفظ درجه حرارت طبیعی بدن و جبران حرارت از دست رفته ی اعضای وضو ، دستگاه گردش خون به فعالیت سریع مشغول می شود تا درجه حرارت بدن متعادل شود و در نتیجه نشاط و سلامتی وتعدیل در دستگاه دوران خون که مهمترین عضو بدن است به وجود آید و بهداشت بدن را تامین می نماید.» 1

یکی از پزشکان در مورد وضو می نویسد:«اگر دست آوردهای علمی جدید را درباره بهداشت پوست مورد مطالعه قرار دهیم به عمق اهمیت تشریع وضو و طهارت در قرآن پی خواهیم برد .

بهداشت پوست در درجه اول به تظافت و شستشوی بدن ،به ویژه قسمتهای باز آن متمرکز است نظافت مستمر پوست برای باز ماندن سوراخ های غدد عرقی وچربی امری حیاتی است به طوری که لازم می شود هر فرد روزانه حداقل دو بار دست وصورت و گردن خود را بشوید»2

ودر مورد برخی از فوایدهای بهداشتی وضو نوشته اند :«پیشگیری از ابتلاء به بسیاری از بیماری های گوارشی به دلیل آلودگی های دستها عارض می شود . مهمترین این بیماریها ،بیماری های عفونی (مثل وبا،تیفوئید،التهاب معدوی ،مسمومیتهای غذایی)معروفند.

تاثیر مثبت بر فعالیت دستگاه گردش خون ونشاط یافتن شخص به دلیل تحریک اعصاب و ماساژ اعضای بدن ،زدودن آلودگی های بدن و فراهم شدن شرایط مساعد برای فعالیت پوست .»1

یکی از صاحب نظران دیگر می نویسد :«دست و صورت که غالباً در معرض مزاولت و مباشرت با کثافات و میکروبهای مختلف می باشند در هر روزی چند مرتبه واجب شد به واسطه وضو شسته شود ،به طوری که آب به بشره برسد ،رفع چربی و کثافات و موانع وصول آب را بنماید ،تا از ضرر میکروبهای آن مصون ماند و نظافت اجباری حاصل شود واستنشاق جلدی از مسامات بشره میسر گردد. غیر از اعضای وضو ،باقی اعضای بدن زیر لباس است و کمتر آلوده به میکروب و کثافات محیط می شود و لهذا این تکلیف مکرر و مداوم در همه روز و شب ،ویژه تنظیف اعضاء وضو گردید تا مسامات باز شود و میکروبها مرتفع گردد و استنشاق جلدی در همه این اعضا حاصل شود .

سابقا گمان می کردند ورود میکروب در داخل بدن منحصر به ثقب (سوراخ)مخرج ومدخل (مثل دهان)بدن است . اخیراً به ثبوت رسیده که ممکن است میکروب از همان مسامات جلدی وارد بدن می شود .

چون دست وصورت بیشتر در معرض کثافات واقع (می شود )وپا و سر کمتر است لهذا در سر و پا به مسح تنها اکتفا شد تا موجب حرج نشود .

در دنباله می نویسد :

وضوی اسلامی عیناً همان خاصیت ماساز[20] «ماساژسوئدی»را به نحو اتم حاوی می باشد زیرا وقتی روی سطح اعضا وضو آب سرد رسید ومحل آن سرد شد قهرا جریان خون به آن سمت شدت یافته و برای حفظ درجه 37 از حرارت طبیعی بدن و جبران حرارت از دست رفته اعضاء وضو تا به حال طبیعی برسد ،دستگاه گردش خون به فعالیت سریع مشغول و در نتیجه نشاط و سلامتی و تعدیل در دستگاه دوران خون که مهمترین جهازات بدن است به وجود آید و بهداشت بدن را تامین می نماید . » [21]

«برخی مفسران گفته اند :مقدمات نماز تخفیف بردار است و تعطیل بردار نیست»[22] منظور از اینکه گفته شده تخفیف بردار است ولی تعطیل بردار نیست این است که در این آیه (6/ مائده)خداوند گفته است در صورت نبود آب از خاک برای وضو استفاده شود حال سوالی که در این پیش می آید این است که این خاک چه خصوصیتی باید داشته باشد و آیا از لحاظ بهداشتی مشکلی پیش نمی آید ؟

خداوند می فرماید :

«وَإِن کُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاء أَحَدٌ مَّنکُم مِّنَ الْغَائِطِ أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاء فَلَمْ تَجِدُواْ مَاء فَتَیَمَّمُواْ صَعِیدًا طَیِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِکُمْ وَأَیْدِیکُم مِّنْهُ » [23]

«و اگر بیمار یا در سفر بودید ،یا یکی از شما از قضای حاجت آمد ،یا با زنان نزدیکی کرده اید وآبی نیافتید پس با خاک پاک تیمم کنید ،و از آن به صورت ودستهایتان بکشید »

«(صعید)از صعود ،رمز زمین بلند است خاک زمینهای برجسته وبلند ،دور از آلودگی ها است ،یا مقصود خاکی است که روی زمین وقسمت فوقانی آن است .

آن گونه که آب زداینده آلودگی است ،خاک پاک هم خاصیت میکروب کشی دارد چون آفتاب به آن تابیده است.» [24]

«دستور داده شده که هنگام عدم امکان غسل یا وضو با آب، با خاک تیمم کرده بر صورت و دستهایش بکشد ،با این کار یعنی مالیدن خاک به صورت و دستها که از اعضای رئیسه و اصلی بدن هستند در واقع انسان خود را در مقابل خدا به نوعی حقارت و ذلت می کشاند »[25]

«وضو با آهنگ اخلاص و با ایمان به خدا و برای انجام نماز،لغزش های گذشته را می پوشاند خدا بر آن نیست که بر شما سخت بگیرد و شما را در تنگنای مقررات قرار دهد و به هنگام نبودن آب یا عذر داشتن شما از به کار بردن آن ،دچار سختی و رنجتان کند بلکه می خواهد به وسیله غسل و وضو و انجام آنها با آهنگ تقرب به خدا و فرمانبرداری از او،شما را پاک و پاکیزه سازد »[26]

«هدف از غسل و وضو و تیمم پاکیزگی جسم است و پاکیزگی روح . جسم را با آب و خاک می توان پاکیزه نمود. خداوند وقتی مقرر داشت که مردم خود را پاکیزه سازند قصدش تکمیل دین خود بود زیرا دین جنبه های معنوی نیست ،بلکه هدف آن همه جانبه است واین کامل شدن نعمت خداوندی است در حق انسان »[27]

در اسلام برای وضو احکامی ذکر شده است ، اینکه برای انجام بعضی از عبادات وضو واجب وبرای برخی از عبادات وضو مستحب است مثلا:

1-« وضو به عنوان مقدمه نماز بر هر شخص نماز گزار واجب می شود.

2- برای طواف کعبه (تحت شرایطی خاص )وضو واجب می شود ودست گذاشتن به قرآن کریم و نام خدا و پیامبران و ائمه (ع) بدون وضو جایز نیست .

3- وضو به خودی خود مستحب است و خوب است انسان در هر حال وضو داشته باشد و حتی آن را تکرار کند که نور است .

4-در وضو ابتدا با نیت خاص،ابتدا صورت وسپس دست راست و سپس دست چپ شسته می شود و آنگاه مسح سر وپا صورت می گیرد»[28]

با توجه به مطالب بهداشتی که در مورد وضو بیان شد نتیجه گرفته می شود که اسلام همه این احکام را به خاطر انسان و برای سلامتی جسم و روح او قرار داده است تا انسان به طراوت جسمی و معنوی نائل شود .

بهداشت جسم انسان در قرآنتعریف بهداشت روانیآتشک یا شانکرنرم

برنامه ریزی احتیاجات مواد mrp

از مسئولیتهای مهم و اساسی در واحدهای صنعتی ، برنامه ریزی و کنترل موجودیها است فعالیتها گرد آوری شده با عنوان کنترل موجودیها همواره مورد توجه خاص مدیریت ، بخش کنترل مواد و سفارشات و مهندسی صنایع است سایر واحدهای صنعت نیز با توجه به اهداف و وظایفی که به عهده دارند هر یک به نوعی خاص ، سیستمهای برنامه ریزی و کنترل موجودیهای خود را با نظامها و استر

دسته بندی	برنامه نویسی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	123 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	115

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

فصل اول

1-1- تاریخخه برنا مه ریزی احتیاجات. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1-2- اهداف مطالعاتی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1-3-. حدود مطالعاتی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

فصل دوم

مفاهیم MRP:

2-1- تعریف MRP و جایکاه آن. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-2- نتیجه کیری از اهداف MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-3-عملکرد MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-3-1- طراحی MPS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-3-2- فهرست مواد اولیه قطعات( BOM) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-3-3- فهرست موجودی انبار . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-4- دیدکاههای MRP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-5- ورودیها و خروجیهای MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-6- محاسن و محدویتهای MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-7-عوامل برنامه ریزی مؤثر MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-7-1- فاصله زمانی تحویل. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-7-2- ذخیره اطمینان در MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2-7-3- سیاست سفارشدهی در MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

فصل سوم:

ارتباط MRP با MRPII و JIT:

3-1- رابطه MRP و MRPII . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-2- توسعه MRP به MRPII. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-3- اصول و اهداف سیستم MRPII. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-4- MRP مدار بسته در سیستمهای MRPII. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5- بخشهای وظیفه ای MRPII در مقایسه با MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5-1- کنترل سطوح کارکاهی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5-2- مالی و حسابداری. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5-3- خرید. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5-4- بازاریابی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5-5- مهندسی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-5-6- توزیع. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-6- محدودیتهای سیستم MRPII در مقایسه با سیستم MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-7- اجزاء سیستمهای MRPII. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-8- MRP و JIT. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-8-1- سیستمهای تولید به موقع (just-in-time) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-8-2- سیستمهای MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-8-3- سیستم بیاده سازی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9- ارزیابی عملکردهای مدیریت. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9-1- مقدمه. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9-2- تقویت کار. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9-3- TQM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9-4- JIT TQM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9-5- WCM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3-9-6- تکنولوژی تولید بهینه شده روش OPT. . . . . . . . . . . . . . . . . . .

فصل جهارم :

مکانیزمMRP:

4-1- محاسبات MRP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-1-1- الگوریتم -محاسبات MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-2- ساختار چند سطحی عمودی و افقی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-3- تبدیل تقاضای ناخالص به خالص. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-4- انتقال دادن پیش زمان تولید. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-5- نمودار MRP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-5-1- پریود های زمانی Time Buckets. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-5-2- هماهنگی زمانی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4-5-3- علامت گذاری پایین ترین سطح BOM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6- تعیین اندازه دسته های تولیدی(Lot sizing) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6-1- اندازه دسته ثابت. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6-2- روش دسته به دسته. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6-3- روش حداقل هزینه بر واحد. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6-4- روش حداقل هزینه کل. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6-5- بالانس کردن قطعه پریود. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-6-6- روش period order quantity)) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-7- ذخیره احتیاطی و زمان احتیاطی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-8- Firm planned orders. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-9- PEGGING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-10- MRP در برابر نقطه سفارش. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4-11-کنترل تولید با حلقه بسته Closed loop manu facturing control. . . . . . . . . .

4-12- کاربرد MRP در برنامه ریزی تولید. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

فصل بنجم:

5-1- نتیجه کیری وجمع بندی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5-2- تعاریف و اصطلاحات. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5-3- فهرست منابع. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

مقدمه

از مسئولیتهای مهم و اساسی در واحدهای صنعتی ، برنامه ریزی و کنترل موجودیها است

فعالیتها گرد آوری شده با عنوان کنترل موجودیها همواره مورد توجه خاص مدیریت ، بخش کنترل مواد و سفارشات و مهندسی صنایع است . سایر واحدهای صنعت نیز با توجه به اهداف و وظایفی که به عهده دارند هر یک به نوعی خاص ، سیستمهای برنامه ریزی و کنترل موجودیهای خود را با نظامها و استراتژی های مناسب هماهنگ کرده .

در این میان وظیفه مسئولین و دست اندارکارن بخش کنترل تولید و موجودیها و مهندسی صنایع و مدیریت مواد و سفارشات آن است که با در نظر گرفتن اهداف و استراتژیهای کل سازمان و ضمن توجه به مجموعه عوامل و شرایط حاکم بر سازمان روشها و سیاستهایی را اتخاذ نموده و به اجرا در آورنده که دراقتصاد کل سازمان اثر مثبت داشته باشد .

درشرایط امروزی صنعت با استفاده از سیستمهای پیشرفته تر تولید سیستمهای انعطاف پذیر ( FMS ) و تولید به هنگام( JIT ) سعی می شود که سطح موجودی ها را در کارخانه پائین نگهدارند . با این حال هنوز سرمایه درگیر به صورت موجودی در بسیاری از شرکتها و کارخانه های تولید بسیار زیاد می باشد .

علیرغم هزینه های مرتبط با نگهداری موجودیها ، داشتن موجودی در کارخانه امری غیر قابل اجتناب می باشد . مساله مهم این است که هزینه های روبرو شدن با کمبود کالا و مواد اولیه و قطعات یدکی ، مشکلات توقف تولید ، از دست رفتن فرصت فروش کالا وکسر

شهرت سازمان را در برخواهد داشت . در مواردی ممکن است که ضرر و زیان های مورد بالا از هزینه نگهداری موجود بیشتر شود .

هدف اصلی برنامه ریزی تولید موجودی این است که با تجزیه و تحلیل شرایط و هزینه ها ، مناسبترین سیاستهای را برای سفارش و نگهداری موجودی در کارخانه بگیرند .

فعالیتهای برنامه ریزی تولید و کنترل موجودی ، همانگونه که از نامش معلوم است به دو بخش برنامه ریزی تولید و بخش کنترل موجودی قابل تجزیه است در بخش برنامه ریزی تولید ، برنامه ریزی سیاستها و شیوه های مناسب و اقتصادی برای تولید بهتر مشخص می گردد و دربخش کنترل موجودی نقش اجرا کننده و به کار گیرنده و نظارت روی موجودیها می باشد .

امور برنامه ریزی و کنترل موجودیها باید با همکاری و تبادل نظر نزدیک با حسابداری صنعتی ، بخش فروش و بازار یابی ، امور تولید بخش خرید و تدارکات و انبارها و به بررسی شرایط و تدوین سیاستها و نظام تولید و موجودی خود می پردازند.

سیستم برنامه ریزی مواد یک سستم اطلاعاتی برای هماهنگی برنامه های تفضیلی در سیستمهای تولید چند مرحله ای می باشد در این سیستم قطعات و مواد با توجه به محصول نهایی برنامه ریزی می شوند یا به عبارتی وابسته به محصول نهایی می باشند . در سیستم برنامه ریزی مواد ابتدا محصول نهایی را در نظر می گیریم ، سپس آن را به اجراء تشکیل دهنده اش تجزیه می کنیم و آنگاه با توجه به زمان احتیاج به هر یک از مواد و قطعات برنامه ریزی های لازم را انجام می دهیم . این سیستم به ما کمک می کند تا بتوانیم فعالیتهای مربوط به تدارک قطعات و مواد را مشخص و زمان انجام آنها را در طول برنامه تعیین کنیم . در این سیستم اجزاء تشکیل دهنده محصول شناسائی شده میزان هر یک از اجزاء تعیین و طول زمان لازم برای تهیه آنها موعد مقرر مشخص می شود یک سیستم (MRP) اساساً برای پاسخ به این سئوال طراحی می گردد که برای رسیدن به مقاد یر پیش بینی نشده در برنامه سالانه تولید ( MPS ) چه کالایی ، به چه مقدار و در چه زمانی باید خریداری یا ساخته شوند ؟

فصل اول:

1-1تاریخچه برنامه ریزی احتیاجات

MRP دراوایل دهه 1960 به عنوان یک رویکرد کامپیوتری به برنامه ریزی تدارک و تولید مواد در آمریکا شکل گرفته و کتاب راهنمای کامل آن در سال 1975 توسط ارلیکی منتشر گردید.
بدون شک تنکیک MRP پیش از جنگ جهانی دوم نیز به صورت دستی و به شکلی تلفیقی در بخش های مختلف اروپا بکار گرفته می شد. با این حال، آنچه که ارلیکی دریافت، این بود که کامپیوتر امکان بکارگیری کلیه جزئیات تکنیک MRP را فراهم ساخته و این امر تکنیک مزبور را در مدیریت موجودی‌های در جریان تولید بسیار اثر بخش می سازد.
طرح اولیه فوق برای بکارگیری کامپیوتری MRP، بر مبنای یک پردازشگر لیست مواد (BOMP) ایجاد گردیده بود. این پردازشگر، برنامه تولیدی اقلام والد را به برنامه تولید یا خرید اقلام جزء تبدیل می نمود. این امر با بسط دادن یا باصطلاح انفجار نیازمندی های محصول بالاترین سطح در طول لیست مواد (BOM)، به منظور تعیین تقاضای قطعات انجام می گرفت. سپس تقاضای ناخالص پیش بینی شده، با موجودی های در دست و سفارشات در طول افق زمانی برنامه ریزی و در هر سطح از BOM مقایسه می گردید. این سیستمها روی کامپیوترهای بزرگ(مین فریم( پیاده شده و در بخش های متمرکز بر برنامه ریزی مواد در شرکت های بزرگ اجرا می گردیدند.
با گذر زمان، نصب این سیستم ها در شرکت های مختلف گسترش یافت و به منظور افزایش دامنه عملکرد این سیستم های نرم افزاری، توابع عملیاتی متعددی به آنها اضافه گردید. از جمله توسعه های صورت گرفته بر روی سیستم اولیه می‌توان به سر برنامه تولید(MPS)، کنترل فعالیت تولید (PAC)، برنامه ریزی سرانگشتی ظرفیت (RCCP)، برنامه ریزی احتیاجات (نیازمندی های) ظرفیت (CRP)، و خرید اشاره نمود.
ترکیب مدول های برنامه ریزی یعنی (CRP,MRP,MPS) و مدول های اجرایی (یعنی PAC و خرید) و نیز ایجاد شرایطی که سیکل برنامه ریزی بتواند از سیکل اجرایی بازخوردهای لازم را دریافت نماید، منجر به نوع کامل تری از MRP گردید که به آن MRP حلقه بسته گویند. با اضافه کردن مدول های مالی خاصی به MRP حلقه بسته و همچنین توسعه سربرنامه تولید به منظور پذیرش وظایف کامل تری به عنوان یک برنامه اصلی یا مرجع و بالاخره امکان پشتیبانی برنامه ریزی بازرگانی از لحاظ جنبه های مالی آن، سیستم کاملی حاصل می‌شود که در واقع رویکردی یکپارچه را برای مدیرتی منابع تولیدی ارائه می دهد. این MRP توسعه یافته، برنامه ریزی منابع تولیدی یا MRP-II نامیده می شود. از سال 1980همچنان که پیاده سازی MRP روی کامپیوترهای کوچکتر و ریزکامپیوترها امکان پذیر می گردید، نصب سیستم های MRPنیز به روند صعودی خود ادامه می داد.
فراگیر شدن MRP ناشی از تلاش و به عبارتی جهادی است که جامعه کنترل تولید و موجودی آمریکا(APICS) در اوایل دهه 1970 به راه انداخت. نقطه تمرکز حرکت فوق در واقع ایجاد این باور بود که MRP یک راه حل مطمئن است، زیرا یک سیستم یکپارچه ارتباطات و پشتیبانی تصمیم گیری است که کلیه فعالیتهای تولیدی- تجاری را پشتیبانی می کند. همچنین بر این نکته تأکید می شد که لازمه موفقیت برنامه های اجرایی MRP، در اصل تعهد مدیریت و آمزوش کلیه نیروهای تولیدی می باشد. به این ترتیب نقش تکنیک های بهینه سازی مبتنی بر تحقیق در عملیات و علم مدیریت به تدریج کمرنگ گردید. آن چه مرتباً تصریح می شد این بود که مسائل واقعی موجود در صنایع، مسائل مرتبط با نظم، آموزش، درک و ارتباطات می باشند(نه مسائل عددی و بهینه سازی). این پیام که توسط APICS مطرح و تبلیغ می شد، از طریق گروه کثیری از مشاوران(که اغلب همچون حواریون آن بودند) در هر گوشه بازگو شده و از طرف صنایع کامپیوتر نیز که مشتاق گسترش کاربرد آن بودند چون پژواکی تکرار می گردید.
از جمله مهمترین عللی که منجر به استفاده گسترده از MRP به عنوان یک تکنیک مدیریت تولید گردید، استفاده آن از قابلیت های کامپیوتر برای ذخیره سازی و دستیابی به حجم بالایی از اطلاعات بود که این امر خود برای اداره هر شرکت ضروری می نمود. به علاوه سیستم MRP به ایجاد هماهنگی میان فعالیت‌های مختلف همانند مهندسی، تولید و مواد در واحد تولیدی کمک می‌کرد. به این ترتیب جذابیت MRP II نه تنها به خاطر نقش آن به عنوان یک پشتیبان تصمیم گیری مدیریت بود، بلکه از آن مهمتر نقش یکپارچه کننده آن در سازمان تولیدی بود که آن را حایز اهمیت می نمود.
امروزه تفکراتی در زمینه چگونگی یکپارچه سازی سیستم هایی از نوع MRP با محیط تولید یکپارچه کامپیوتر(CIM) و کفایت چنین سیستم هایی در مقیاسه با فلسفه های تولیدی جایگزین مانند تولید بموقع(JIT) و تکنیک های انحصاری مانند تکنولوژی تولید بهینه(OPT) چنین سیستم هایی، و نیز شکست های مکرر در دستیابی به مزایای وعده داده شده آنها، سئوالات متعددی در زمینه اثر بخشی MRP مطرح می گردند.

برنامه ریزی منابع تولید یا MPR II، یک مفهوم بسیار متحول کنند بود که از MPR ساده (برنامه ریزی نیازمندی مواد)ایجاد گردید و دامنه اش به تمامی بخشهای سیستم تولید کشیده شد. مفهوم MRP-II به سادگی از بحث مدیریت نقطه سفارش زاده شد و به تدریج به یک سیستم پیچیده در زمان ما تبدیل گردید.
در اواخر دهه پنجاه میلادی، بحث نقطه سفارش به مفهومی ساخت یافته تر تبدیل شد. نوعی بحث از تقاضای ناخالص و برنامه زمان بندی سفارشات. فقط یک مسأله کوچک وجود داشت: موجودی در دست در آن منظور نشده بود. تولید کنندگان شروع به ایجاد فرمولی جهت غلبه بر این مشکل نمودند. با تکمیل تدریجی فرآیند، ظرافت های بیشتری به آن افزوده شدند و سرانجام
MRP-II یعنی برنامه ریزی نیازمندی مواد مولد گردید.
در دهه شصت میلادی، قابلیت های کامپیوتر در ذخیره کردنBOM، باعث رشد بیشتر MPR شد. ولی بسیاری از متخصصان در همان زمان نیز روشن بود که MRP دارای قابلیت های بسیار بیشتری از صرفاً برنامه ریزی مواد می باشد. به تدریج این پرسش مطرح گردید که آیا نمی توان MPR را به دیگر مقوله ها در منابع تولید نیز بسط داد؟
از سوی دیگر، از آنجاییکه در آن زمان، تولیدات بر حسب واحد پول سنجیده می شدند، عده ای تمایل داشتند که سیستم جدید، مفاهیم مالی نظیر هزینه واحد محصول، واریانس و غیره را نیز در برداشته باشد.
و به این ترتیب بود که به تدریج،آنچه که امروز MRP-II می نامیم، پای به عرصه وجود گذارد. MRP-II ابزاری است برای مدیریت، پیش بینی و کنترل کردن منابع یک شرکت و محلهای سرمایه گذاری عملیاتی شرکت به عنوان یک مفهوم که روی یکپارچگی عملیات تولیدی تأکید دارد، MRP-II شامل ابزارها و فرآیندهایی است که بتوانند تقاضا را به برنامه تولید معقول تبدیل نمایند.

MRP با حلقه بسته، مرحله منطقی تحول MRP بود که منجر به یک سیستم کنترلی تولید گردید. MRP یا حلقه بسته شامل برنامه ریزی احتیاجات ظرفیتی و فیدبک کنترل کننده میزان پیشرفت برنامه تولید است. این نوع MRP،زمان بندی اصلی تولید را به فرآیند برنامه ریزی اتصال می دهد. MRP با حلقه بسته از برنامه احتیاجات مواد استفاده کرده و آنرا به برنامه نیازمندیهای ظرفیتی تبدیل می‌نماید. سپس میزان منابع مورد نیاز برای احتیاج MPS و MRP با ظرفیت در دسترس مقایسه می شود تا شدنی بودن برنامه بررسی گردد.
به محض دست یابی به یک برنامه شدنی، کنترل تولید در سطح کارگاه و نیز کنترل خرید به مورد اجرا گذارده می شوند. در این مرحله، عملکردهای واقعی تولید وتأمین مواد اندازه گیری می شوند و با برنامه مقایسه می گردند(حلقه بسته می شود). این فیدبک باعث می شود تا مدیریت قادر باشد تشخیص دهد که آیا نیاز به اقدامات تصحیحی وجود دارد یا خیر.
همانطور که بحث شد MRP از سه دیدگاه مختلف اما در ارتباط با هم مورد استفاده قرار می گیرد: هر یک زا این سه دیدگاه یک مرحله از توسعه MRP را در بر دارد. این سه دیدگاه عبارتند: 1. MRP-I
2. Closed loop MRP
3. MRP-II. Manufacturing resource Planning.
MRP-I مقدار واقعی، تاریخ نیاز و تاریخ صدور سفارشات برنامه ریزی شده را برای هر یک از مونتاژهای فرعی، اجزاء و مواد مورد نیاز در تولید محصول که در MPS لیست شده اند را محاسبه می نماید.
برنامه ریزی منابع تولیدی در واقع توسعه ویژگی های سیستم MRP است که به منظور پشتیبانی از سایر فعالیت های تولیدی و فراتر از برنامه ریزی مواد، کنترل موجودی، وکنترل BOM شکل گرفته است

1-2-اهداف مطالعاتى:

مدیران می دانند کیفیت ، پیروی از احتیاجات مشتری است ، حفظ و بهبود کیفیت سبب حفظ و افزایش مشتریان می گردد . وقتی که مشتری قابلیت محصول مورد نظرش را با قیمت نسبی ارزان بدست آورد ، رضایتبخش جلب می شود . به همین دلیل حفظ یا بهبود استاندارهای کیفیت و هزینه از دید مدیران تولیدی دو هدف اساسی تولید به شمار می روند مدیران با کاهش دادن هزینه های خرید کالاها و خدمات ، پول سرمایه گذاری شده برای موجودیها ، هزینه حمل و نقل و بسته بندی و جابجائی ، سقف ارزش کالاهای در شرف تولید ، مواد دور ریختی ، هزینه های تحقیق و توسعه ، و نیز با بهبود دادن استفاده از ماشین آلات و سایر تسهیلات ، استفاده از نیروی کار مناسب و …. می توانند به این و هدف اساسی و در نهایت به ( بهترین ارزش در نقطه مصرف ) دست یابند و بقا و توسعه تولید خود را در بازار تجارت تضمین کنند .

1-3حدود مطالعاتی:

با توجه به اهداف مطرح شده و با عنایت به عنوان موضوع تحقیق مواردی به شرح زیر مورد بررسی میباشند:

1-اصول و مبانی برنامه ریزی احتیاجات مواد

2-بررسی سیستم برنامه ریزی احتیاجات مواد و ارتباط ان با سایر موضوعات

3-تمرکز بر روی برنامه ریزی احتیاجات مواد و موارد استفاده ان

فصل دوم:(مفاهیم MRP):

2-1- تعریف MRP و جایگاه آن :

منظور از برنامه مواد ( MRP ) آنست که با توجه به برنامه تولید ، قطعات و موادی را که در حصول یا محصولات کارخانه به کار می رود به موقع و به اندازه مطلوب در اختیار کارگاههای مختلف قرار داده تا از یک طرف تداوم تولید حفظ و از طرف دیگر از انبار کردن بیش از اندازه مواد اولیه جلوگیری شود . بعبارت دیگر برنامه ریزی مواد مورد نیاز MRP روشی است که با یک پیش بینی برای تقاضای مستقل محصول ساخته شده شروع می شود و وابستگی تقاضا را به موارد ذیل تعیین می کند .

1 - انواع اجزای مورد نیاز

2 - نیازهای کمی دقیق

3 - زمانبندی سفارشات جهت تامین یک برنامه تولید

هر سیستم برنامه ریزی مواد اولیه سه وظیفه عمده دارد :

1 - کنترل و میزان موجودی و قطعات انبار ، به این معنی که میزان موجودی انبار از سطح ایمنی انبار ( SS ) کمتر نشود

2 - تعیین اولویت برای سفارش اجزاء و قطعات برای ساخت در داخل کارخانه ویا برای خرید و دادن سفارش .

3 - تعیین نیازهای ظرفیت تولید در یک سطح دقیق

2-2نتیجه گیری از اهداف MRP

پس بطور کلی نتیجه میگیریم که اهداف اصلی سیستم برنامه ریزی مواد عبارتند از :

1 - کاهش میزان موجودی انبار

2 - کاهش زمان تولید و تحویل کالا

3 - بر آورد زمان واقعی تحویل کالا

4 - افزایش بازدهی تولید

2-3عملکرد MRP

همانطور که میدانیم برای هر نوع برنامه ریزی سه مرحله اساسی لازم است داده ها ، فرآیندها و ستاده ها . حال به بررسی این سه قسمت می پردازیم .

مرحله اول : داده ها در MRP به سه گروه تقسیم می شوند :

الف ) برنامه تفضیلی تولید ( برنامه تقویمی MPS )

ب ) فهرست مواد اولیه ( BOM )

ج ) فهرست موجودی انبار مواد اولیه و قطعات

2-3-1 برنامه تفضیلی تولید ( MPS ) یا زمانبندی تولید : جوابگوی سؤال زیر خواهد بود . چه تعداد کالا باید در چه مدت زمانی تولید شود ؟ یا به عبارت دیگر در برنامه تفضیلی تولید میزان محصول و زمان تقویمی تولید آن در طول دوره برنامه مشخص می شود و برنامه تفضیلی تولید نیازهای اطلاعاتی سیستم برنامه ریزی مواد را تامین می کند . دقت و صحت برنامه مذکور برای سیستم برنامه ریزی مواد بسیار مهم است . پس می توان گفت:

تعریف MPS : برنامه اصلی هر شرکت برای تولید محصول MPS است . MPS محور فعالیتهای شرکت در زمینه مهندسی ، خرید ، ساخت ، فروش و مواد مالی است .

طراحی:MPS

MPS صورت یا بیانی است از آنچه که شرکت قصد دارد تولید کند. به عبارت دیگر MPSیک برنامه زمانبندی شده بر حسب مقدار و موعد تحویل برای اقلام سطح بالاست. اقلام سطح بالا ممکن است همان محصولات نهایی و یا یک پیکره بندی واقعی یا تصنعی از مواد در سطح دلخواه باشند. بدیهی است پیکره بندی تصنعی مذکور تنها به خاطر طراحی سر برنامه ایجاد می شود. مدول MPS برای تعیین بهتر استراتژی تولیدی، علاوه بر پیش بینی فروش، از اطلاعات موجود در زمینه سفارشات عقب افتاده در دسترس بودن مواد و ظرفیت، خط مشی مدیریت، اهداف شرکت و غیره نیز استفاده می نماید.
MPS،یک ورودی کلیدی برای فزایند MRP است و باصطلاح آن را به راه انداخته و هدایت می کند.بروز هر گونه خطا در MPS از جمله پیش بینی های ضعیف و مواردی از این دست، حتی توسط تحلیل های هوشمندانه MRP، مانند تعیین اندازه انباشته، محاسبه ذخیره ایمنی و زمانبندی مجدد قابل جبران نمی‌باشد. MPS باید در اهدافی که برای واحد تولیدی تنظیم می نماید، واقع بینانه عمل نماید. به عبارت دیگر، MPS نباید تنها فهرستی ارمانی(لیست آرزوها) از سطوح مطلوب تولید که توسط مدیریت عالی تنظیم گردیده، باشد.
صحت MPS، در طول افق برنامه ریزی متغیر است. داده های برنامه ریزی برای کوتاه مدت دقیق تر و صحیح تر می باشند؛ زیرا این داده ها غالباً متأثر از سفارشات واقعی مشتری، نیازهای انبار توزیع، و احتیاجات قطعات یدکی تعیین می گردند. تغییر MPSی که برای کوتاه مدت طراحی شده، به ندرت انجام گرفته و در واقع MPS کوتاه مدت باید به عنوان سفارشات برنامه ریزی شده ثابت در نظر گرفته شود.
همچنین در زمان بلندتری از افق برنامه ریزی، MPS از دقت کمتری برخوردار بوده و بیش از آن که متأثر از سفارشات واقعی باشد، بر پیش بینی ها متکی است. پیش بینی ها می توانند بر تجزیه و تحلیل روندهای تاریخی، در نظر گرفتن وضعیت اقتصاد و بازار، و نیز عملکرد رقبا مبتنی باشند. این پیش بینی ها ممکن است بازتاب بهترین تخمین افراد خبره در بازار بوده، و یا تجزیه و تحلیل
میانگین متحرک، هموارسازی نمایی، و تجزیه و تحلیل برگشت(رگرسیون) می‌توانند در بررسی داده های گذشته به منظور پیشگویی اینده مورد استفاده قرار گیرند. شخص یا گروهی که مسئولیت موقعیتی در میان سبد محصولات شرکت قرار می گیرد، آگاهی داشته و این امر را در فرایند پیش بینی مدنظر قرار دهند. مسأله اخیر به ویژه در صنایعی مانند الکترونیک و ارتباطات راه دور که دوره عمر محصولات شان درحال کوتاهتر شدن است، اهمیت بسزایی دارد.
نرم افزار مدول طراحی سفارشات دریافت شده مشتری، و رویه ای ساده برای ترکیب موارد فوق به منظور پیش بینی تقاضا را برای کاربر فراهم می سازد. با این حال کاربر خود نیز می تواند سر برنامه تولید را تعیین مشابهی مانند MRP با توجه به مقادیر سفارشات تثبیت شده(یا همان( MPS و موجودی جاری، انجام می گیرد. نتیجه این خالص سازی، بدست آمدن مقادیر دو نوع موجودی است که از آنها به عنوان موجودی در دست(یا موجودی پیش بینی شده) و موجودی قول دادنی یاد می شود. موجودی در دست از طریق موجودی اولیه به علاوه سفارشات تثبیت شده منهای کل تقاضا بدست می آید. همچنین موجودی قول دادنی بر اساس موجودی اولیه به علاوه سفارشات تثبیت شده منهای سفارشات انجام شده مشتریان محاسبه می شود.
تفاوت میان مدول MPS و رویه MRP در این است که تقاضاهای درون جدول MRP تنها از سر برنامه زمانبندی شده نشأت گرفته و نه از پیش بینی احتیاجات. این در حالی است که MPS آنجا که در این راه، نظرات طراح سر برنامه در شکل گیری MPS اثر دارد، لذا می توان گفت که MPS بدون دخالت طراح سر برنامه بر سفارشات ساخت و خرید تأثیری ندارد.

2-3-2- فهرست مواد اولیه قطعات ( BOM ) : فهرست مواد اولیه اطلاعات لازم در خصوص اقلام مورد نیاز برای ساخت کالا را در اختیار قرار می دهد و فهرست مواد و موجودی انبار در ارتباط با شماره قطعه ، میزان موجودی آن قطعه ، میزان سفارش قبلی ، اطلاعات هزینه مانند تهیه و نگهداری هر قطعه ور زمان انتظار جهت وصول سفارشات را ارائه می دهد یا به عبارتی این لیست نشان می دهد که اجزاء تشکیل دهنده محصول چیست و ترتیب ساخت آن چگونه است . این لیست شامل کلیه اجزاء محصول / ترتیب ساخت و تعداد هر یک از اجزاء برای ساخت و تعداد هر یک از اجزاء برای ساخت یک واحد محصول می باشد

اطلاعات مذکور معمولاً از نقشه های مهندسی و طراحی و نمودارهای عملیاتی محصول بدست می آید .

2-3-3-فهرست موجودی انبار مواد اولیه و قطعات : این فهرست در ارتباط با :

1 - شماره قطعه 2 - میزان موجودی آن قطعه

3 میزان سفارش قبلی 4 - اطلاعات هزینه مانند هزینه تهیه و نگهداری هر قطعه

2-4- دیداههای MRP:

MRP از سه دیدگاه مختلف اما در ارتباط با هم مورد استفاده قرار می گیرد. هر یک از این سه دیدگاه یک مرحله از توسعه MRP را در بر دارد. این سه دیدگاه عبارتند از:

1) MRP- I

2) Closed loop MRP

3) MRP- II .Manufacturing resource planning

(شکل 1) ارتباط ما بین این سه دیدگاه را نشان می دهد . MRP - I قسمتی از MRP با حلقه بسته است که آن نیز خود جزئی از MRP-II می باشد. MRP-I مقدار واقعی، تاریخ نیاز و تاریخ صدور سفارشات برنامه ریزی شده را برای هر یک از مونتاژ فرعی، اجزا و مواد مورد نیاز در تولید محصول که در MPS لیست شده است را محاسبه می نماید.

برنامه ریزی احتیاجات مواد mrpMRP در برابر نقطه سفارشبالانس کردن قطعه پریود

برسی راههای مؤثر بر میزان افزایش رغبت و علاقه جهت مطالعه و تحقیق در دانشجویان دانشگاه

ایجاد علاقه به مطالعه و تحقیق و تشویق آن مدت زمان طولانی است که در سر لوحه برنامه های توسعه و پیشرفت کتاب قرار گرفته است اگر چه دانستن آمار بی سوادان دنیا آسان است اما اطلاعاتی مناسب از بزرگسالان با سوادی است که دست به مطالعه کتاب، مجله، روزنامه نمی توانند و از تعداد شاگردان مدارسی که غیر از کتابهای درسی مطالب دیگری نمی خوانند در دست نیست، چرا

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	69 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	52

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فصل اول

کلیات
مقدمه
بیان مسئله
ضرورت و اهمیت تحقیق
اهداف تحقیق
سؤالات تحقیق
تعاریف عملیاتی واژه ها
خلاصه فصل
فصل دوم
پیشینه تحقیق
مقدمه
کودک، کتاب، مطالعه
تدارک محیط مناسب برای مطالعه
اصول مطالعه و تحقیق و فراگیری بهتر آن
اصول قبل از شروع مطالعه و تحقیق
روشهای مطالعه
فنون خواندن اجمالی
روش سریع خواندن
روش خواندن تجسمی
روش خواندن انتقادی
روش خواندن عبارت تکراری
روش دقیق خواندن
خواندن به عنوان یادگیری
فعالیت و خواندن
خواندن فعال
زمان خواندن و تحقیق
اهداف خواندن
خلاصه فصل دوم
فصل سوم
روش اجرایی تحقیق
مقدمه
روش تحقیق
جامعه آماری
نمونه آماری
ابزار تحقیق
روشهای آماری
متغیرها
توضیح روشهای آماری
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل آماری
فصل پنجم
مقدمه
خلاصه پژوهش
نتیجه گیری
محدودیتها
پیوست
فهرست منابع
پرسشنامه

فصل اول

کلیات

مقدمه:

ایجاد علاقه به مطالعه و تحقیق و تشویق آن مدت زمان طولانی است که در سر لوحه برنامه های توسعه و پیشرفت کتاب قرار گرفته است. اگر چه دانستن آمار بی سوادان دنیا آسان است اما اطلاعاتی مناسب از بزرگسالان با سوادی است که دست به مطالعه کتاب، مجله، روزنامه نمی توانند و از تعداد شاگردان مدارسی که غیر از کتابهای درسی مطالب دیگری نمی خوانند در دست نیست، چرا که خواندن و مطالعه به یک نوع ختم نمی شود بلکه دارای انواع زیادی است که از طرفی عادت به مطالعه با در نظر گرفتن گروه سنی، سطح آموزشی و زمینه های فرهنگی و اجتماعی بسیار متفاوت است( استیگر، ترجمه شکوفی 1377)

در دنیای امروز متغیر قرن بیستم که در هر لحظه در زمینه های متفاوت علمی، هنری، سیاسی، اقتصادی و… یک اتفاق تازه ای پدید می آید اهمیت و ضرورت مطالعه نمودار می شود در این عرصه پر ماجرا انسانها هستند که رقابت می کنند. کتاب و مطالعه و تحقیق در جهان کنونی دیگر کار افراد ویژه ای نیست، حجم اطلاعات و مطالب در شاخه های علمی مختلف به گونه ای است که حتی برای رفع کوچکترین نیاز فردی و یا شغلی باید مقدار زیادی وقت صرف نمود امروزه به اثبات رسیده است کسی که سخن گفتن فرا گرفته باشد به مشکلات نا محدودی فائق آمده که قدرت بزرگترین رایانه های ساخت بشر را پشت سر نهاده است.

بهبود کیفیت خواندن و تحقیق مانند سایر توانائیهای آموختنی امری است که از راه تمرین و ممارست حاصل شود(طوسی 1371)

فرا گرفتن به کمال، مستلزم احراز عادت های تازه ای چه در نحوه اندیشه و چه در شیوه های عمل می باشد. امروزه بهبود اوضاع مطالعه و افزایش سرعت خواندن و درک مطلب یکی از اقدامات مهم آموزش به حساب می آید. تحقیقات مربوط به مطالعه و تحقیق که تقریباً شاخه جدیدی از علم می باشد کلیه رمزهایی را از این امر فراهم آورده است که هم برای فرد و هم برای جامعه مفید است. سه عامل لازمه و توفیق در فرا گرفتن است: 1- شایستگی که گاه به عنوان هوش و استعداد از آن یاد می شود.2- علاقه به مطالعه که معمولاً بر اساس ادراک صحیح از اهداف و مقاصد آینده پدید می آید.3- شیوه های مطالعه. ( اوتیس و موریس ترجمه آل رسول 1363)

بیان مسئله

در این پژوهش علاقه به مطالعه و تحقیق به عنوان یک موضوع و مسأله اجتماعی در میان جامعه،‌خصوصاً منتشر دانشجو مورد بررسی قرار می گیرد مطالعه به مثابه آئینه فرهنگ یک جامعه است به این معنا که مطالعه و تحقیق نمودن و اهمیت آن تا حد زیادی معرف فرهنگ آن جامعه است. مطالعه یک امر اکتسابی است که افراد از طریق مختلف و بر حسب شرایط و محیط اجتماعی و سیاسی خود سبک می کنند متأسفانه در کشور ما حتی در مراکز علمی و آموزشگاهی این مسأله از توجهات لازم و کافی برخوردار نیست (استیگر ترجمه شکوهی 1377)

در جهان متمدن همه کودکان به آموزشگاه می روند و برخی از آنها به دانشگاه راه می یابند و عده بسیاری که به آموزش رسمی ادامه نمی دهند با گوش دادن به برنامه های رادیویی و خاندن روزنامه و مجلات مورد علاقه خود به نحوی به مطالعه می پردازند. هر طرح کلی ناچار باید فشرده و تا اندازه ای گزیده و چکیده باشد از بررسی کامل فعالیتهای مربوط – مطالعه به یک کتاب بزرگی پیرامون روانشناسی انسانی نیاز دارد تا که پیرامون انسان و طبیعت او به بررسی و پژوهش بپردازد ( میس ترجمه فرهمند پور 1368)

پژوهشگر بر مبنای پژوهشها و تحقیقات انجام شود و منابع موجود در این رابطه مشتاق گشته که تحقیق در این زمینه در بین دانشجویان پسر و دختر رشته مدیریت و برنامه ریزی دانشگاه آزاد اسلامی ( واحد رودهن) انجام دهد تا نقش عوامل مختلف و چتر فلسفی حاکم بر جامعه در این رابطه مشخص و معین نماید.

ضرورت و اهمیت تحقیق

انسان در پی آن است که تا سطح زندگی خود را حفظ و بهبود بخشد. خواست انسان تنها آن نیست که با فرزندان خود زندگی جاودانه کند. بلکه او می خواهد زندگی فرزندانش بهتر از زندگی خود او باشد، دانشجو می خواهد مطالعاتش در خدمت این سطح عالیتر زندگی می باشد و در لذت بردن از زندگی او را کمک کند( میس، ترجمه فرهمند پور 1368)

ضرورت و اهمیتی که تحقیقات در هر زمینه ای دارند بیانگر آن است که می تواند مسأله و مشکلات را هر چه بهتر شناسایی و راهکارهائی برای نشر و توسعه آنها ارائه داد. از آنجا که مطالعه و علاقه به آن نمایانگر فرهنگ و تمدن جامعه و دولت است لذا در این پژوهش تلا ش می شود که با بهره گیری از تمامی امکانات و ابزار مناسب و با استفاده از منابع و کتب علنی مختلف سعی در روشن نمودن مسأله مورد تحقیق نمود تا مسبب حرکتی جهت دار به سوی رشد و پویایی در قشر محصل خصوصاً اقشار دانشجو گردد.

اهداف تحقیق

هدف کلی بررسی راههای مؤثر بر میزان افزایش رغبت و علاقه جهت مطالعه و تحقیق در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی ( واحد رودهن)

اهداف جزئی

1- تعیین میزان رغبت و علاقه دختران و پسران دانشجو به مطالعه و تحقیق.

2- تشخص نمودن عوامل مثبت و منفی در میزان رغبت و علاقه دانشجویان نسبت به مطالعه و تحقیق

3- اولویت بندی و درجه بندی عوامل آموزش در تعیین میزان رغبت و علاقه دانشجویان به امر مطالعه و تحقیق

4- شناخت روشهای آموزشی که موجب رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق می گردد.

فرضیه های تحقیق

1- جامعه نقش مهمی در میزان رغبتو علاقه دانشجویان به مطالعه دارد.

2- نقش طبقه بندی اجتماعی دانشجویان در میزان رغبت و علاقه آنها به مطالعه و تحقیق مؤثر است.

3-خانواده از عوامل مهم در ایجاد میزان رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق می شود.

4-مکان و فضای آموزشی مطلوب دانشگاهی موجب افزایش میزان رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق می شود.

5-شرایط تحصیلی نامتناسب موجب کاهش میزان رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق می شود.

6-عدم صلاحیت علمی و علاقة شغلی استادان از عوامل مؤثر در میزان رغبت و علاقه دانشجویان به شمار می رود.

7-رسانه های گروهی و مطبوعات می تواند موجبات افزایش رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق گردند.

سؤالات تحقیق

1-آیا جامعه نقش مهمی در میزان رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق دارد؟

2-آیا نقش جامعه اجتماعی دانشجویان در میزان رغبت و علاقه آنها به مطالعه و تحقیق مؤثر است؟

3-آیا خانواده از عوامل مهم در ایجاد رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق محسوب می شود؟

4-آیا مکان و فضای آموزشی مطلوب دانشگاهها موجب افزایش میزان رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق می شود؟

5-آیا شرایط تحصیلی نامتناسب موجب کاهش رغبت و علاقة دانشجویان به مطالعه و تحقیق می شود؟

6-آیا عدم صلاحیت علمی و علاقه شغلی استادان از عوامل مؤثر در میزان رغبت و علاقة دانشجویان به شمار می رود؟

7-آیا رسانه های گروهی و مطبوعات می توانند موجبات افزایش رغبت و علاقه دانشجویان به مطالعه و تحقیق گردند؟

تعاریف عملیاتی واژه ها

برای روشن شدن موضوع و قابل درک و فهم بودن کلمات و لغات به کار رفته در این پژوهش لازم است به تعاریف چند پیرامون اصطلاحات، رغبت، علاقه، مطالعه و تحقیق بپردازیم.

-رغبت: کلمة رغبت از راغب بودن می آید. یعنی انگیزه و هدفی که به فرد نیرو می دهد جهت انجام کار.

-علاقه: یک آمادگی روانی یا شناختی است که از تمرکز و ترکیب مجموعه ای از احساسات و هیجانها در بارة موضوعی معین به وجود می آید.

-مطالعه: مطالعه یا خواندن عبارتست از ارتباط کلی فرد با اطلاعات سمبولیک ـاطلاعاتی که با علائم و ناشنه های گوناگون القا می گردد) موجود در جنبة بصری یادگیری که از طریق 1-تشخیص 2-جذب 3-ادراک (یا ادراک درونی) 4-درک نهایی (ادراک خارجی)
5-ضبط (حفظ) 6-یاآوری 7-ارتباط یا به کارگیری الف – کتبی ب- شفاهی ج – تصور چ- تفکر حاصل می شود.

مطالعه همان خودآموزی است یعنی مطالعه عملی است که خود شخص آن را هدایت می کند.

-تحقیق: عبارتست از یک برنامه و یا مجموعه ای از جستجوهایی است که با اجرای ان محقق قادر می گردد تا به شکل یا مسئله مورد مطالعه پاسخ قابل قبول بگوید. و برای تحقیق و پژوهش محقق مراحل زیادی را می گذراند و از ابزار وسائل استفاده می کند تا به هدف خود برسد.

به نظر محقق مطالعه و تحقیق شیوه ای است هدایت گرانه و مرتبط با اطلاعات گوناگون که از طریق مختلف درفرآیند یادگیری برای هدفی خاص ایجاد می شود.

خلاصة فصل

در پایان این فصل پژوهشگر لازم می داند ضمن بیان نمودن اهمیت اهداف و موضوع تحقیق بر نقش حساس و کلیدی آن در شرایط و اوضاع کنونی جامعه خویش و جهان بشری اشاره کند. بنیان هر جامعه را علم و دانش تشکیل می دهد و اگر زمانی جامعه در این زمینه دچار کمبود و نقصان گشت کل بنیان آن جامعه دچار تزلزل می گردد، لذا این موضوع با داشتن چنین اهمیتی باید مد نظر همه افراد جامعه قرار گیرد و با گسترش فرهنگ مطالعه در جامعه و شکوفاسازی افراد خصوصاً استعدادهای نهانی سعی در پیشرفت و ترقی کشور و جامعه داشته باشیم و در جهت کمال انسانی گام برداریم.

فصل دوم: پیشینة تحقیق

مقدمه

به طور کلی می توان گفت که خواندن و مطالعه از دیرباز حتی به روایاتی مختلف از زمان خلقت انسان وجود داشت. زمانی که حضرت آدم (ع) به واسطة سرپیچی از فرمان الهی از بهشت بیرون شد پس از سالها ناراحتی و گریه به فرمان خداوند توسط فرشتة مقرب الهی به او کلمات استغفار آموخته شد تا بدین وسیله طلب بخشش نماید این حرکت با به وجود آمدن خط در میان انسانها رونق یافت و در پی آن زبانهای مختلف شکل گرفت از طرف دیگر امامان و پیشوایان اهل دین اهمیت و ارزش زیادی نسبت به این مسئله داشتند، چنانچه مولای متقیان حضرت علی (ع) می فرماید (هرکس به من جمله ای بیاموزد مرا بندة خویش ساخته است) در هر زمان بسته به شرایط و اوضاع حاکم بر جامعه مطالعه و کسب علم شدت و یا تضعیف می شد. در عصر حاضر (عصر صنعتی شدن) و عصر رونق و پیشرفت آموزش از اولویت خاصی برخوردار است. هر جامعه با اتخاذ نظامها و متدهای آموزشی و پرورش برتر سعی در سبقت و کمال انسانی هستند. جامعه ای پیروز و سربلند خواهد بود که به سلاح علم و دانش برتر و بهتر مجهز باشد و این امر مستلزم مطالعه و تحقیق و آگاهی افراد و جامعه در زمینه های گوناگون است. به نقل از کتب در ورایات معتبر اشتغال به درس و کتاب به زمانهای بسیار قبل برمی گردد. منصب نبوی پس از آدم الوالبشر و فرزندش شیت به حضرت ادریس رسید دو مختصات نبوی و اسم اعظم و مقام وصایت نصیب وی گردید. علت نامگذاری آن حضرت به ادریس نیز در روایات، کثرت اشتغال وی به درس و کتاب ذکر شده است وی اولین کسی بود که خط نوشت، جامه دوخت و علم خیاطی را تعلیم داد. آن حضرت را منشاء علم بسیاری از علوم مانند نجوم، حساب، هتدسه، هیئت و ... دانسته اند. ادریس (ع) سیاست و اداب تمدن و قوانین ممکلتی را به مردن یاد می داد. همچنین طرز ادارة شهرها و ساختمان سازی را به مردن آموخت و بر اثر تعلیمات آن حضرت 188 شهر برروی کرة زمین بنا گردید. (قصص قرآن، رسولی محلاتی 1377)

در کشور ایران در 25 سال اخیر توجه بیشتری به مسئله لزوم مطالعه و تحقیق و ایجاد عادات به مطالعه شده است. مقدار کتابخانه های عمومی در شهرها رو به افزایش است با تصویب قانون کتابخانه ها لزوم تشکیل کتابخانه های مدارس ایجاد و ادارة استفاده از آن در چند ماه مشخص شد و پیشرفت و ازدیاد آنها تا حدودی تامین شد. اما طبق آخرین آماری که چندی قبل از طرف یونسکو منتشر شده بود میانگین زمان مطالعه در شبانه روز در کشورهای مختلف بیان شده بود. ژاپن و آلمان را 4 ساعت ذکر کرده است و ایران، کشوری که زمانی پرچمدار علم و ادب و خطة دانشمندان و اندیشمندان بوده است این رقم به 2 دقیقه نزول کرده است (دارو، ترجمه حکیم جوادی 1377)

کتاب سازنده توسعه دهندة فرهنگ نخبگان است ادیانی که تا به امروز دوام آورده اند و صاحب کتاب بوده اند و جامعه ای که به کتاب اهمیت و اعتباری می دهد و در نشر و توسعه و توزیع آن سرمایه گذاری می کند، جامعه است که به پژوهش و تحقیق بها می دهد آن جامعه فرهنگی برپا و سازنده دارد. کتاب چه در زمینة شعر و قصه و چه در مضامین آموزشی و علمی می تواند نقض مؤثر در رشد و تربیت صحیح کودکان بازی می کند (خوش نظر، 1372)

محمود حکیمی نویسندة کتاب نوجوانان در بارة کتاب این چنین می نویسد: «کتاب خودب می تواند در درک کودکان و نوجوانان شوق پرس و جو و کنجکاوی فراهم کند و او را به جهان انسان بودن یعنی دنیای دانستن و آزاد زیستن رهبری کند» (خوش نظر 1372)

جوامع پویا در ازدیاد کنابخانه ها سهمی دارند وجود کتابخانه منشاء پیشرفت جامعه و انتقال افکار و تجربیات و نجات کشورها از خطرات است کسانیکه اوقات فراغت خود را به کتابخانه کب روند از ضعف و پریشانی روح در امان هستند و آرامش بیشتری در زندگی دارند. کتابخوانی علاوه بر استفاده علمی و اخلاقی بهترین سرگرمی و تفریح سالم است. پیشرفت کشورها را می تواند بتیراژ کتابها و کیفیت آنها و مقدار مطالعه کنندگان مورد بررسی قرار داد. همچنین می تواند گفت که کتاب رابطه مستقیمی با رشد فرهنگی آن جامعه دارد. برای هرچه بیشتر شرکت کردن دانش آموزان در مسابقات فرهنگی و هنری و نیز شرکت مداوم در کتابخانه های مدارس و یا کتابخانه های عمومی باید انگیزه مطالعه را در آنان ایجاد کنند همچنین کتابخانه های مدارس را در نظر شرکت دانش آموزان در آن فعال کرد.

(رفوث و همکاران ترجمه فرازی 1375)

یکی از اموری که هر جوینده اهل علم و دانش با آنان سر و کار دارد و همواره در طول زندگی به ان نیازمند است مطالعه و تحقیق و تداوم و افزایش مطبومات و اطلاعات است. اگر علم و. دانش اندک انسان با مطالعه و فراگیری و تحقیق و جستجو تکمیل نگردد و به آگاهی علم و دانش بگذرد و از حقایق یا عالم هستی با خبر و از آنها بهره مند گردد. در میان اقشار مختلف مردم کسانیکه به امر خطیر و ظریف تعلیم و تربیت و سازندگی و پرورش انسانها سر و کار دارند نیاز بیشتری به مطالعه و کسب علوم و معارف علمی و معنی دارند. (رفوث و همکاران ترجمه زازی 1375)

سخنی چند از بزرگان در باره مطالعه کتاب:

کتاب باغ و بوستان دانشمندان است	(حضرت علی)
در دنیا لذتی که با لذت مطالعه برابری کند نیست	(تولستوی)
هرکه مدرسه ای ایجاد کرد زندانی را خراب کرد	(ویکتور هوگو)
کتاب بنیاد تمدن است، کتاب بر عالم تمدن فرمانروائی می کند.	(ولتر)
کتاب بوستان خرمی است که گلهای آن از سلیقه بزرگان می روید	(حافظ)

کودک، کتاب، مطالعه

در عصر ما، ذکر این نکته که تا چه حد کتاب و کتابخوانی موجبی برای رشد دینی، اخلاقی، فرهنگی . عقلانی آدمی است، نمی نماید. زیرا همه می دانتد که کتابهای مفید و سودمند یکی از مهمترین ابزار رساندن پیام و استقلال فرهنگ و تمدن برشی به نسل دیگر است. با تأیید نقش مؤثر کتاب در زندگی فردی و اجتماعی و حرکات کمالی آدمی آنچه مهم است وجود نویسندگانی اسن که رسالت و تعهد خود را تسهیل و سیر صعودی کامل انسانی و ارج معنوی اش را احساس کنند و بدانند که چه و چگونه و برای چه کسی کتاب را می نویسند. و بر خوانندگان است که بدانند چه کتابهایی بخوانند و چگونه بخوانند تذکر این نکته لازم و ضروری است که مبادا در میان ضرورت کتاب و کتاخوابی غلو کنیم زیرا باید تا آن حد به کتال خواندن اعتنا داشت که ادمی را از تفکر بازنگیرد و در حقیقت کتاب آدمی را از خود نگیرد (آشوری 1374)

میلورال تبلچور در سال 1969 منشی بخش کودکان انجمن کتابداران امریکا بود توجهش بر امر ترجمه جلب شد و در این مورد دست به تحقیقاتی زد. او در صدد بود نظر اروپائیان را در بارة کتابهای انگلیسی و ادبیات امریکا بداند و در ضمن در بارة آنچه که امریکا از آثار اروپائی چاپ و منتشر می شد نیز نظریابی کند.

نتیجه این تحقیق معلوم داشت که در دنیای کودکان نیز همیشه بهترین و مناسبترین کتابها مورد استفاده و نشر قرار نگرفته اند (لویتیس و موریس ترجمه آل رسول 1363)

بزرگترها در انتخاب کتاب برای کودکان نیاز نیاز خداپسندانه جامعه بشیتر از نیازها و خواسته های کودکان در نظر دارند و هر یک ذوق و سلیقه ای خاص خود را دارند. و خوش آمدن و بد آمدن آنان از کتابی، غالب بر اساس تجربه و خواسته های بزرگسالی خودشان است به احتیاجات کودکان، حال آنکه با توجه به خصایص کودکان و نوجوانان و نیازهای این مراحل از زندگی آدمی، کتابی مفید است که محتوایش صلاح آنان را ابلاغ کند و مطلب آن چیزی باشد که در حضور بگنجد و با معاینه و مشاهده بتوان آنان را حاصل کرد شاید این نکته که گفته اند:

بچه ها را در حصار کتاب قرار دهید و با فزونی خاص زمینه را برای علاقمندی آنان به کتاب و کتابخوانی فراهم کنید برای آن است که آنچه به او ارائه می دهیم پسند بزرگترهاست.

حال آنکه کودکان از بدو تولد مطلوباتی دارند که در پی آنها می گردند و آنها را می جویند اگرچه آنچه را که می خواهند به ایشان ارائه دهیم خود به مطالعه راغب خواهند شد آنچه مهم است این است که خواسته های کودکان هیچ گاه رها نشود و غیر از دنیای آنها چیزی موضوع قرار داده نشود. (آدله و درون، ترجمة صراف تهران 1374)

بررسی نتایج تحقیقاتی که در اتریش بر بیش از 40000 شاگرد در مدرسه انجام شد نشان می دهد که یکی از عوامل در پرورش عادات واقعی به مطالعه ارتباط دادن مطالب خواندن است. به مهارت بچه ها در خواندن در مراحل سنی مختلف برای جوابگوئی این نیاز لازم است که:

اولاً: درج مشکل بودن مطالب خواندنی به وسیله یک فرمول خاص معلوم می شود.

ثانیاً: سن خواندن هر شاگرد معلوم شده است سنی که اغلب با سن تقریبی او فرق دارد. (اوتیس و موریس ترجمة آل رسول 1363)

تدارک محیط مناسب برای مطالعه

ایجاد محیطی که برای مطالعه شخص شما مناسب باشد اهمیت بسیار دارد. عناصر تشکیل دهنده یک محیط کاملاً مناسب برای مطالعه و تحقیق برای همه یکسان نیست و هرکس باید خود آنها را کشف و تعیین کند. برای نیل به این مقصود ابتدا باید اطاقی مختص مطالعه تعیین کنید. اطاقی را انتخاب کنید که هر روز در هر صورت امکان در ساعتهای معینی از روز، در اختیار شما باشد، زیرا استفاده از یک مکان ثابت سبب آمادگی ذهنی برای تمرکز حواس در حین مطالعه می شود این اطاق باید دارای شرایطی باشد، آن باید از بروز هر صدا و سایر موجباتی که به از هم گسیختگی حواس می شود دور باشد، جریان هوای تازه در اطاق تأمین باشد، درجة حرارت اطاق را ملایم نگهدارید و برای اطاق مطالعه نور مناسب در نظر بگیرید. میزی که برای مطالعه از آن استفاده می کنید باید راحت و به حد کافی بزرگ و جادار باشد، سطح میز نباید براق باشد چرا که این امر موجب انعکاس نور در چشم و سرانجام سبب خستگی شدید می شود، ایستایی را که موجب انحراف حواس است از روی میز بردارید. برای تحقیق باید محیطی و افرادی را انتخاب کنید که مناسب باشند، بدانید که آن محیط برای تحقیق کار شما محیطی مناسب است و یا آن افراد با شما همکاری دارند یا نه و اطلاعات کافی برای پاسخگویی به سؤالهای شما دارند (اونیس و موریس، ترجمنه آل رسول 1363)

اصول مطالعه و تحقیق و فراگیری بهتر آنها

برای بهبود افزایش توان یادگیری می بایست اصول ذیل را با دقت به اجرا بگذارید 1-اصولی که قبل از مطالعه و تحقیق باید رعایت کرد 2-اصولی که هنگام مطالعه و تحقیق باید رعایت کرد 3-اصولی که باید بعد از مطالعه و تحقیق مراعات کرد. (سیف 1374)

اصول قبل از شروع مطالعه و تحقیق

تعیین دقیق هدف: انگیزه و هدف یکی از مهمترین، عوامل در هر امری است که روند آن را آسان و سریع می کند. بنابراین باید از آغاز مطالعه ای دقیق برای خود هدفی را مشخص کنیم تعیین مدت زمان مطالعه و تحقیق و مقدار مطالعه کتاب: اولین اقدامی که بعد از تعیین هدف انجام می دهیم باید تعیین مدت زمانی باشد که می خواهیم مطالعه و تحقیق نمائیم. چه مقدار از کتاب و درجه زمانی و چه مدت زمانی و چند سؤال برای تحقیق. انتخاب محیط مناسب: یکی از مهمترین عوامل یادگیری و تحقیق تمرکز خواس است. یعنی در هنگام مطالعه ذهن شما باید روی موضوع مورد نظر دقیق باشد و بر آن توجه کند تا با فرآیند یادگیری به خوبی انجام گیرد. و در هنگام تحقیق باید سعی کنید که در مورد موضوع مورد نظر صحبت کنید و از موضوع اصلی منحرفنشوید. اجتناب از پرخوری، سعی کنید قبل از شروع مطالعه، غذای زیاد و سنگین نخورید و با وضعیت جسمانی راحتی به مطالعه بپردازید. (سیف 1374)

اصول هنگام مطالعه و تحقیق

-مطالعه فعالانه: دانش آموز یا دانشجوئی که به منظور یادگیری و به صورت هدفدار مطالعه و تحقیق می کند در واقع برای به نتیجه رسیدن و بهره بردن می کوشد برای یادگیری بهتر باید مطالعه را فعال کند و با کوشش مطالب بیاموزد و با دقت و توجه به امر تحقیق بپردازد. شما با گزینش نکته ها مهم، علامتگذاری، حاشیه نویسی. خلاصه نویسی، حل تمیرنها می توانید خود را فعال و پویا نمائید. حفظ تمرکز و آرامش هنگام مطالعه و تحقیق: مهمترین راه برای درک مطالب، این است که از هیجان زدگی در زمان مطالعه اجتناب ورزید زیرا این امر منجر به عدم تمرکز و درنتیجه عدم فهم مطالب می شود، تقویت حافظه و استراحت: برای درک و فهم فرایند مطالعه باید حافظه خود را از طریق روشهای گوناگون فیزیولوژیکی و فکری تقویت نمائید و با استراحت کوتاه خستگی را رفع و بحران فشار را کم کنید. تخمین مقدار دشواری مطالب و زمان مطالعه و تحقیق: مقدار زمانی که برای مطالعه کتاب و یا تحقیقی که در اختیار دارید و میزان دشواری کتاب و یا آن تحقیق مورد نظر را تخمین بزنید. توجه به هدف شما از مطالعه کتاب و میزان دشواری مطالب شما در طرح یک برنامه مناسب و کنترل صحیح روش مطالعه کمک می کند به طور کلی هدف از خواندن و یا هدف از تحقیق باید مشخص و به مبنای اصول و قواعد خاص انجام گیرد (نصرت 1371)

روشهای مطالعه:

الف) خواندن اجمالی: این نوع روش مبتنی بر یک نمونه گیری سریع از نکات اساسی و صرف نظر کردن از جزئیات است، در این روش، مطالعه در جستجوی نکات کلیدی در بارة مواد و ساختمان مطالب و دیدگاه و سبک مولف است، همچنین برای افزایش میزان علاقه خود نسبت به مطالب به طرح سؤالاتی در مورد مطالب خواندنی بپردازید، این روش دارای فنونی است که به شرح مختصری از آن می پردازیم (سیف 1368)

فنون خواندن اجمالی

1-کشف ساختمان مطالب: پیش از مطالعه کتاب به طور کامل قسمتهای اصلی کتاب که بر اساس آن مطالب کتاب سازمان یافته اند می پردازیم، همچنین به کشف اندیشه های مهم کتاب توجه می نمائیم. این کار مستلزم اندیشیدن و یا روی کاغذ آوردن یک جلد کامل در بارة عنوان و مقدمه و همچنین خلاصه فصل کتاب است 2-بیان هدف: ایا هدف خود را از مطالعه کتاب مشخص کرده اید؟ با چه دقتی می خوانید؟ اگر برای کسب اطلاعات کامل و جامع کتاب را می خوانید سرعت شما باید کمتر از موقعی باشد که به دنبال کسب یک دید کلی از کتاب و یا برای سرگرمی آن را مطالعه می کنید؟ (سیف 1368)

روش سریع خواندن

روش سریع خواندن مستلزم یک حرکت منظم و همراه با ریتم چشم برروی صفحات است در حالی که روش خواندن اجمالی مبتنی بر یک روش انتخابی و نمونه گیری از مطالب و عبارات اساسی و کلیدی است، این روش خواندن امکان مرور کردن مطالب را به طرز بسیار سریع می سازد، نتیجة این کار، گاهی خیلی وسیع، ولی نه خیلی دقیق از محتوای کتاب با مطالب خواندنی است، هدف از سریع خواندن یک کتاب، کسب یک اشنایی کلی مطالب از طریق مرور کردن با یک سرعت فوق العاده (سیف 1368)

روش خواندن تجسمی

هدف از خواندن تجسمی افزایش دامنة تمرکز حواس و درک عمیق معانی است طرح سؤال در تمام اوقات مفید است، طرح سؤال قبل از خواندن و در ضمن خواندن قدرت پیش بینی و علاقة شما را افزایش می دهد طرح سؤال به هنگام مطالعه، علاقه شما را حفظ می کند و در تجزیة و تحلیل مطالب دشوار به شما کمک می کند، این روش به تمرکز بیشتر حواس و درک عمیق تر معانی به شما کمک می کند. (سیف 1368)

روش خواندن انتقادی

منظور از خواندن انتقادی، قضاوت کردن در مورد درستی، اعتبار، یا ارزش مطالب خواندنی بر اساس ملاکها یا استانداردهای صحیح است، این روش با یک ذهن فعال و پرسنده برای قضاوت کردن صحیح اهمیت فراوان دارد، در این رابطه خواننده می تواند از چند روش استفاده کند. 1-سوال کردن: خواننده با مؤلف یک گفت و شنود برقرار می کند و به کشف علل و مهم بودن مطالب می پردازد. 2-استنباط کردن: خواننده به کشف فرضیه ها، نتیجه گیریها، مفاهیم صنفی مؤلف می پردازد. 3-ربط دادن: خواننده به رابطه بین مطالب یک اثر و همچنین رابطة مطالب و تجربیات خود دست می یابد. (سیف 1368)

روش خواندن عبارت تکراری

اگر خواننده با عبارات و جملاتی که مرتباً در بیان مطالب تکرار می شود. خصوصاً در مورد مطالب علمی می تواند با سهولت بیشتری مفید واقع شود روش عبارت خوانی دو سطح دارد: یکی سطح مکانیکی، دیگری سطح ادراکی، سطح مکانیکی مربوط به عادت دادن چشم برای حرکت سریع از طریق توجه کردن به گروه کلمات، در عوض توقف چشم برروی کلمات هرچند خواننده بر سطح مکانیکی روش سریع خوانی بیشتر تسلط یابد. در سطح ادراکی میزان فراگیری مطالب برای وی بیشتر می شود از نظر سطح ادراکی خواننده باید به تدریج یادگیرد تا معانی و مفاهیم مطالب خواندنی از ترکیب کلمات یعنی عبارت کسب کند. هدف از روش عبارت خوانی، افزایش سرعت مطالعه است از طریق خواندن عبارت و جملات به عوض خواندن کلمات (سیف 1368)

روش دقیق خواندن

فنون اساسی دقیق خواندن عبارتند از سازمان دادن، مرتب کردن، حاشیه نویسی، علامت گذاری و خلاصه کردن است که به شرح مختصری از هر یک می پردازیم 1-سازمان دادن و مرتب کردن: سازمان دادن مستلزم تعیین سطوح مختلف مطالب از نظر معانی است. با استفاده از این شیوه به فهمیدن بهتر مطالب و یادآوری سریعتر آنها کمک می کند، زیرا از این طریق یادگیرنده نکات اصلی و جزئیات را بهتر یاد می گیرد. 2-علامتگذاری و حاشیه نویسی: آن روشی است که با علامت گذاردن و نوشتن رمزها و نشانه ها برروی مطالب کتاب. ساختمان مطالب، مشخص می شود. این روش همچنین شامل نوشتن حواشی است که بدان وسیله تداعی، انتقادها و سؤالات شما مشخص می‌شود. 3-خلاصه کردن: خلاصه یک مرور از مطالبی است که خوانده اید: در واقع بیان مجردی است که از کلمات اصلی به زبان خود شماؤ خلاصه نمودن باعث می شود که درک و فهم ما از مطالب بیشتر شود و همچنین مرور کردن آسان یم شود. هدف از این روش درک مطلب، نگهداری منظم و منطقی در حافظه است (سیف 1368)

خواندن به عنوان یادگیری:

فرق بین یادگیری توام با آموزش و یادگیری به واسطة خودکشف کردن، کسب اطلاعات بیشتر یادگیری است و به این طریق آنچه را که انسان قبلاً نمی دانسته است یادمی گیرد. اما دو تفاوت مهم بین این دو نوع یادگیری وجود دارد. مطلع شدن از چیزی صرفاُ به معنی دانستن آن است، آگاهی داشتن یعنی آشنایی با تمام جوانب مطلبی که چرا چنین است، روابطش با دیگر حقایق چیست؟ این روابط از چه نظر متفاوت و از چه نظر یکسانند و غیره. این تصاویر مطالع شدن و آگاهی یافتن مانند تفاوتهای به خاطر آوردن و توانایی توضیح دادن این موجود است. تفاوت این دو نوع یادگیری در بدو امر تفاوتی است در مطالبی که فراگیر روی آنها کار می کند به طور خلاصه هنر خواندن شامل مقام مهارتهایی می شود که برای کشف و فهمیدن بدون کمک دیگران ضرور است. (آلدلروون دورن، ترجمه صراف تهرانی 1371)

فعالیت و خواندن

منظور از خواننده کسی است که قسمت زیادی از اطلاعات و دانش خود را راجع به جهان از طریق خواندن کسب کند. امروزه برخی معتقدند که خواند، ضرورت پیشین ندارد رادیو بخصوص تلوزیون بسیاری از وظایف چاپ را بدوش گرفته است. شاید دانش کنونی ما از دنیاست به سابق بیشتر باشد تا جائی که دانش لازمة فهمیدن است بسیار هم پسندیده است ولی آنقدر هم که عموماً تصور می کنند دانش لازمة فهمیدن نیست برای فهمیدن موضوعی، دانش جزئیات آن ضرورتی ندارد. داشتن حقایق بسیار در مورد یک مطلب اغلب مانند عدم آگاهی از آن باعث خود درک شدن مطلب می شود ما امروزیها آنقدر در حقایق غرق شده این که به ساختمان صدمه می زند (آلدلروون دورن، ترجمة صراف تهرانی 1371)

راههای مؤثر بر میزان افزایش رغبت و علاقه جهت مطالعهاصول قبل از شروع مطالعه و تحقیقروش خواندن تجسمی

بررسی ومطالعه ی کامل داده کاوی و داده کاوی با SQL SERVER2005 پیاده سازی آن روی بانک اطلاعاتی دانشگاه آزاد قوچان

امروزه با گسترش سیستم های پایگاهی و حجم بالای داده ها ی ذخیره شده در این سیستم ها ، نیاز به ابزاری است تا بتوان داده های ذخیره شده را پردازش کرد و اطلاعات حاصل از این پردازش را در اختیار کاربران قرار داد با استفاده از ابزارهای گوناگون گزارش گیری معمولی ، می توان اطلاعاتی را در اختیار کاربران قرار داد تا بتوانند به نتیجه گیری در مورد داده ها و رواب

دسته بندی	برنامه نویسی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	6521 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	217

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

چکیده

بررسی ومطالعه ی کامل داده کاوی و داده کاوی با SQL SERVER2005

پیاده سازی آن روی بانک اطلاعاتی دانشگاه آزاد قوچان

امروزه با گسترش سیستم های پایگاهی و حجم بالای داده ها ی ذخیره شده در این سیستم ها ، نیاز به ابزاری است تا بتوان داده های ذخیره شده را پردازش کرد و اطلاعات حاصل از این پردازش را در اختیار کاربران قرار داد.

داده کاوی یکی از مهمترین روش ها ی کشف دانش است که به وسیله آن الگوهای مفید در داده ها با حداقل دخالت کاربران شناخته می شوند و اطلاعاتی را در اختیار کاربران و تحلیل گران قرار می دهند تا براساس آنها تصمیمات مهم و حیاتی در سازمانها اتخاذ شوند.داده کاوی را تحلیل گران با اهداف گوناگونی از قبیل کلاس بندی, پیش بینی, خوشه بندی ,تخمین انجام می دهند. برای کلاس بندی, مدل هاو الگوریتم هایی مانند قاعده ی بیز, درخت تصمیم, شبکه ی عصبی, الگوریتم ژنتیک مطرح شده است.برای پیش بینی مدل رگرسیون خطی ومنطقی و برای خوشه بندی الگوریتم های سلسله مراتبی و تفکیکی, وبرای تخمین مدل های درخت تصمیم و شبکه ی عصبی مطرح می شود. در فصل دوم و سوم با الگوریتم ژنتیک که یکی از الگوریتم های داده کاوی و با شبکه ی عصبی که یکی از مدل های داده کاوی هستند آشنا می شویم .درفصل چهارم به محاسبات نرم و برخی از اجزای اصلی ان و نقش آنها در داده کاوی می پردازیم.

در فصل پنجم با ابزارهای داده کاوی آشنا می شویم . برای داده کاوی ابزارهای متنوعی وجود دارد. می توان ابزارداده کاوی را با تطبیق آن ابزار با داده های مسئله و با توجه به محیط داده ای که می خواهید از آن استفاده کنید، و امکاناتی که آن ابزار دارد انتخاب کنید.وسپس به داده کاوی با SQLSERVER2005 می پردازیم .ودرفصل ششم به داده کاوی با SQL SERVER2005 روی بانک اطلاعاتی دانشگاه آزاد قوچان پرداختیم.

کلمات کلیدی ،کلاس بندی ، خوشه بندی ، پیش بینی ، تخمین

فصــل اول

مقدمه ای بر داده کاوی ^[1]

1-1-مقدمه

امروزه با گسترش سیستم های پایگاهی و حجم بالای داده ها ی ذخیره شده در این سیستم ها ، نیاز به ابزاری است تا بتوان داده های ذخیره شده را پردازش کرد و اطلاعات حاصل از این پردازش را در اختیار کاربران قرار داد .با استفاده از ابزارهای گوناگون گزارش گیری معمولی ، می توان اطلاعاتی را در اختیار کاربران قرار داد تا بتوانند به نتیجه گیری در مورد داده ها و روابط منطقی میان آنها بپردازند اما وقتی که حجم داده ها خیلی بالا باشد ، کاربران هر چند زبر دست و با تجربه باشند نمی توانند الگوهای مفید را در میان حجم انبوه داده ها تشخیص دهند و یا اگر قادر به این کار هم با شوند ، هزینه عملیات از نظر نیروی انسانی و مادی بسیار بالا است .از سوی دیگر کاربران معمولا فرضیه ای را مطرح می کنند و سپس بر اساس گزارشات مشاهده شده به اثبات یا رد فرضیه می پردازند ، در حالی که امروزه نیاز به روشهایی است که اصطلاحا به کشف دانش^[2] بپردازند یعنی با کمترین دخالت کاربر و به صورت خودکار الگوها و رابطه های منطقی را بیان نمایند .

داده کاوی^[3] یکی از مهمترین این روش ها است که به وسیله آن الگوهای مفید در داده ها با حداقل دخالت کاربران شناخته می شوند و اطلاعاتی را در اختیار کاربران و تحلیل گران قرار می دهند تا براساس آنها تصمیمات مهم و حیاتی در سازمانها اتخاذ شوند .

1-2-عامل مسبب پیدایش داده کاوی

اصلی ترین دلیلی که باعث شده داده کاوی کانون توجهات در صنعت اطلاعات قرار بگیرد، مساله در دسترس بودن حجم وسیعی از داده ها و نیاز شدید به اینکه از این داده ها, اطلاعات و دانش سودمند استخراج کنیم. اطلاعات و دانش بدست آمده در کاربردهای وسیعی مورد استفاده قرار می گیرد.

داده کاوی را می توان حاصل سیر تکاملی طبیعی تکنولوژی اطلاعات دانست، که این سیر تکاملی ناشی از یک سیر تکاملی در صنعت پایگاه داده می باشد، نظیر عملیات جمع آوری داده ها وایجاد پایگاه داده، مدیریت داده و تحلیل و فهم داده ها.

تکامل تکنولوژی پایگاه داده و استفاده فراوان آن در کاربردهای مختلف سبب جمع آوری حجم فراوانی داده شده است. این داده های فراوان باعث ایجاد نیاز برای ابزارهای قدرتمند برای تحلیل داده ها گشته، زیرا در حال حاضر به لحاظ داده ثروتمند هستیم ولی دچار کمبود اطلاعات می باشیم.

ابزارهای داده کاوی داده ها را آنالیز می کنند و الگوهای داده ها را کشف می کنند که می توان از آن در کاربردهایی نظیر تعیین استراتژی برای کسب و کار، پایگاه دانش^[4] و تحقیقات علمی و پزشکی، استفاده کرد. شکاف موجود بین داده ها و اطلاعات سبب ایجاد نیاز برای ابزارهای داده کاوی شده است تا داده های بی ارزش را به دانشی ارزشمند تبدیل کنیم .

1-3-داده کاوی و مفهوم اکتشاف دانش (K.D.D)

با حجم عظیم داده های ذخیره شده در فایلها، بانکهای اطلاعاتی و سایر بانک های داده ای، توسعه ی ابزارهایی برای تحلیل و شاید تفسیر چنین داده هایی و برای استخراج علوم شگفت انگیزی که می توانند در تصمیم گیری مفید باشند، امری بسیار مهم و ضروری است. داده کاوی با عنوان کشف دانش در پایگاه های داده (KDD) شناخته می‌شود. کشف علومی که قبلا ناشناخته بوده‌اند و اطلاعاتی که در بانکهای اطلاعاتی موجود بوده و ذاتا بالقوه و مفید هستند.

با وجود آنکه داده کاوی و کشف دانش در پایگاه‌های داده مترادف همدیگر هستند، ولی در اصل، داده کاوی ذاتاً بخشی و تنها قسمتی جزئی از فرآیند کشف دانش است. فرآیند کشف دانش در بر گیرنده ی چندین مرحله می باشد که از اطلاعات خام، گونه هایی از علوم جدید را بدست می دهد. مراحل کشف دانش به قرار زیر است:

1- پاکسازی داده ها : در این فاز داده های اضافی و نامربوط از مجموعه داده ها حذف می شوند.(داده های ناکامل) [2]

2-یکپارچه سازی داده ها^[5] : چندین منبع داده ترکیب می شوند،

3-انتخاب داده ها : انبار داده ها شامل انواع مختلف و گوناگونی از داده ها است که همه آنها در داده کاوی مورد نیاز نیستند . برای فرایند داده کاوی باید داده ها ی مورد نیاز انتخاب شوند . به عنوان مثال در یک پایگاه داده های مربوط به سیستم فروشگاهی ، اطلاعاتی در مورد خرید مشتریان ، خصوصیات آماری آنها ، تامین کنندگان ، خرید ، حسابداری و ... وجود دارند . برای تعیین نحوه چیدن قفسه ها تنها به داده ها یی در مورد خرید مشتریان و خصوصیات آماری آنها نیاز است . حتی در مواردی نیاز به کاوش در تمام محتویات پایگاه نیست بلکه ممکن است به منظور کاهش هزینه عملیات ، نمونه هایی از عناصر انتخاب و کاوش شوند .

4-تبدیل داده ها : هنگامی که داده های مورد نیاز انتخاب شدند و داده های مورد کاوش مشخص گردیدند، معمولا به تبدیلات خاصی روی داده ها نیاز است. نوع تبدیل به عملیات و تکنیک داده کاوی مورد استفاده بستگی دارد، تبدیلاتی ساده همچون تبدیل نوع داده ای به نوع دیگر تا تبدیلات پیچیده تر همچون تعریف صفات جدید با انجام عملیاتهای ریاضی و منطقی روی صفات موجود.

5-داده کاوی : بخش اصلی فرایند ، که در آن با استفاده از روش ها و تکنیک های خاص ، استخراج الگو های مفید ، دانش استخراج می شود.

6-زیابی الگو^[6] : مشخص کردن الگوهای صحیح و مورد نظر به وسیله معیارهای اندازه گیری.

7-زنمایی دانش : در این بخش به منظور ارائه دانش استخراج شده به کاربر ، از یک سری ابزارهای بصری سازی استفاده می گردد.

1-3-1-تعریف داده کاوی

در متون آکادمیک تعاریف گوناگونی برای داده کاوی ارائه شده اند . در برخی از این تعاریف داده کاوی در حد ابزاری که کاربران را قادر به ارتباط مستقیم با حجم عظیم داده ها می سازد معرفی گردیده است و در برخی دیگر ، تعاریف دقیقتر که درآنها به کاوش در داده ها توجه می شود. برخی از این تعاریف عبارتند از :

• داده کاوی عبارت است از فرایند استخراج اطلاعات معتبر ، از پیش ناشناخته قابل فهم و قابل اعتماد از پایگاه داده های بزرگ که شامل بهره گیری از بزارهای آنالیز داده ها، برای کشف الگوهای موجود و روابط ناشناخته‌ی میان داده ها در حجمی وسیع می باشد. و استفاده از آن درتصمیم گیری فعالیتهای تجاری مهم.
• اصطلاح داده کاوی به فرایند نیم خودکار تجزیه و تحلیل پایگاه داده های بزرگ به منظور یافتن الگوهای مفید اطلاق می شود [3].
• داده کاوی یعنی جستجو در یک پایگاه داده ها برای یافتن الگوهایی میان داده ها [4].
• داده کاوی یعنی استخراج دانش کلان ، قابل استناد و جدید از پایگاه داده ها ی بزرگ .
• داده کاوی یعنی تجزیه و تحلیل مجموعه داده های قابل مشاهده برای یافتن روابط مطمئن بین داده ها .

همانگونه که در تعاریف گوناگون داده کاوی مشاهده می شود ، تقریبا در تمامی تعاریف به مفاهیمی چون استخراج دانش ، تحلیل و یافتن الگوی بین داده ها اشاره شده است .

1-3-2- فرآیند داده‌کاوی

می‌توان فرآیند داده‌کاوی را طی مراحل زیر به صورت نمودار نشان داد.

استخراج، ترجمه

و فراخوانی

مهیا کردن داده‌ها

کشف الگو

شکل 1-1فرآیند داده‌کاوی

در فرآیند بالا، داده‌های خام از منابع مختلفی جمع‌آوری می‌شوند و ازطریق استخراج، ترجمه و فرآیندهای بازخوانی به انبار داده‌ها وارد می‌شوند. بخش مهیاسازی، داده‌ها از انبار خارج شده و به صورت یک فرمت مناسب برای داده‌کاوی درمی‌آیند. در بخش کشف الگو از روش‌ها والگوریتم‌های داده‌کاوی، برای ساخت الگو استفاده می‌شود.

1-3-3- قابلیت های داده کاوی

باید توجه داشته باشید که داده کاوی یک ابزار جادویی نیست که بتواند در پایگاه داده شما به دنبال الگوهای جالب بگردد و اگر به الگویی جدیدی برخورد کرد آن را به شما اعلام کند بله صرفا الگوها و روابط بین داده ها را به شما اعلام می کند بدون توجه به ارزش آنها. بنابراین الگوهایی که به این وسیله کشف می شوند باید با جهان واقع تطابق داشته باشند.[5]

1-3-4-چه نوع داده‌هایی مورد کاوش قرار می گیرند؟

در اصل داده کاوی مختص یک رسانه یا داده‌ی خاص نیست و باید از قابلیت اجرا بر روی هر نوع داده ای برخوردار باشد، اگر چه الگوریتم‌ها و تلاشها ممکن است در مواجهه با گونه های مختلف داده، تفاوت داشته باشند.

• · فایلهای ساده (FLAT FILES):

رایج ترین منبع برای الگوریتم های داده‌کاوی هستند، خصوصا در مرحله ی تحقیق، فایل های ساده، فایل های ساده ی متنی یا با ساختار دودویی هستند و با ساختاری شناخته شده برای یک الگوریتم مشخص داده کاوی که روی آن پیاده می شود. داده های درون این نوع فایل ها می توانند تراکنش ها، داده های سریالی، اندازه گیری های‌ عملی و ... باشند.

• · پایگاههای داده ای رابطه ای(RDBMS):

مختصرا، یک پایگاه داده ی رابطه ای متشکل از مجموعه‌ای از جداول است که در بر گیرنده‌ی مقادیری برای صفات موجودیت ها و یا مقادیری از روابط بین موجودیت ها می‌باشد. هر جدول دارای چندین سطر و ستون می‌باشد که ستونها ارائه کننده‌ی صفات خاصه و سطرها ارائه کننده‌ی رکوردهای اطلاعاتی می‌باشند. یک رکورد اطلاعاتی در بر گیرنده‌ی صفات خاصه‌ی یک شئ یا روایط بین اشیا است که با یک کلید غیر تکراری تعریف می‌شود. الگوریتم های داده‌کاوی برای پایگاه‌های داده‌ای رابطه‌ای بسیار فراگیرتر و سریعتر از الگوریتم های داده‌کاوی روی فایل‌های ساده هستند.

· انبارهای داده ای[7]

وجود اطلاعات صحیح و منسجم یکی از ملزوماتی است که در داده کاوی به آن نیازمندیم. اشتباه و عدم وجود اطلاعات صحیح باعث نتیجه گیری غلط و در نتیجه اخذ تصمیمات ناصحیح در سازمانها می گردد و منتج به نتایج خطرناکی خواهد گردید که نمونه های آن کم نیستند .

اکثر سازمانها دچار یک شکاف اطلاعاتی^[8] هستند. در اینگونه سازمان ها معمولا سیستم های اطلاعاتی در طول زمان و با معماری و مدیریت های گوناگون ساخته شده اند ، به طوری که درسازمان، اطلاعاتی یکپارچه و مشخصی مشاهده نمی گردد . علاوه بر این برای فرایند داده کاوی به اطلاعات خلاصه و مهم در زمینه تصمیم گیری های حیاتی نیازمندیم .

هدف از فرایند انبارش داده ها فراهم کردن یک محیط یکپارچه جهت پردازش اطلاعات است . در این فرایند ، اطلاعات تحلیلی و موجز در دوره های مناسب زمانی سازماندهی و ذخیره می شود تا بتوان از آنها در فرایند های تصمیم گیری که از ملزومات آن داده کاوی است ، استفاده شود . به طور کلی تعریف زیر برای انبار داده ها ارائه می گردد : انبار داده ها ، مجموعه ای است موضوعی^[9] ، مجتمع^[10] ، متغیر در زمان^[11] و پایدار^[12] از داده ها که به منظور پشتیبانی از فرایند مدیریت تصمیم گیری مورد استفاده قرار می گیرد.

1-4- وظایف داده کاوی

وظایف داده کاوی معمولا بشرح زیر است:

• کلاس بندی[13]
• پیش بینی[14]
• خوشه سازی[15]
• تخمین[16]

1-1-4-کلاس بندی

هدف کلاس‌بندی داده‌ها، سازماندهی و تخصیص داده‌ها به کلاس‌های مجزا می‌باشد. در این فرآیند بر اساس داده‌های توزیع شده، مدل اولیه‌ای ایجاد می‌گردد. سپس این مدل برای طبقه‌بندی داده‌های جدید مورد استفاده قرار می‌گیرد، به این ترتیب با بکارگیری مدل بدست آمده، تعلق داده‌های جدید به کلاس معین قابل تعیین می‌باشد. کلاس‌بندی در مورد مقادیر گسسته و پیشگویی به‌کار می‌رود. [6]

در فرآیند کلاس‌بندی، اشیا موجود به کلاس‌های مجزا با مشخصه‌هایی تفکیک‌شده (ظروف جداگانه) طبقه‌بندی و به صورت یک مدل معرفی می‌گردند. سپس با در نظر گرفتن ویژگی‌های هر طبقه، شی‌ جدید به آنها تخصیص یافته، برچسب و نوع آن قابل تعیین می گردد.

در کلاس‌بندی، مدل ایجاد شده بر پایه‌ی یک‌سری داده‌های آموزشی، (اشیا داده‌هایی که بر چسب کلاس آنها مشخص و شناخته شده است) حاصل می آید. مدل بدست آمده در اشکال گوناگون مانند قوانین کلاس‌بندی (If-Then)، درخت‌های تصمیم، فرمول‌های ریاضی و شبکه‌های عصبی قابل نمایش می‌باشد.

به عنوان مثال فرض کنید مدیر فروشگاهی در نظر دارد مجموعه‌ی بزرگی از داده‌ها را بر اساس میزان فروش به زیاد، متوسط و کم طبقه‌بندی کند. وی می‌بایست مدلی ایجاد کند که بر اساس خصیصه‌های کالا مانند قیمت، مارک، محل ساخت و نوع کالا، کلاس مربوط به آن نوع کالا را تعیین نماید. طبقه‌بندی نهایی می‌بایست به طور ماکزیمال هر کلاسی را از دیگری تشخیص داده،و تصویر سازماندهی شده‌ای از داده‌ها را به نمایش در آورد. [7]

از کاربردهای کلاس‌بندی می توان بازاریابی، تشخیص بیماری، تحلیل اثرات معالجه، تشخیص خرابی در صنعت و تعیین اعتبار را نام برد. [6]

1-4-2- مراحل یک الگوریتم کلاس‌بندی

الگوی عمومی‌ برای الگوریتم‌های آموزش از طریق مثال با فرایند کلاس‌بندی به سه مرحله تقسیم می‌‌شوند:[2]

• پیش‌پردازش داده‌ها
• ساخت و ارزیابی قوانین کلاس‌بندی و هرس کردن قوانین اضافی که هدف ما می‌باشد.
• کلاس‌بندی نمونه‌های جدید

1-4-3- انواع روش‌های کلاس‌بندی

کلاس‌بندی به روش‌های زیر انجام‌پذیر است:

· طبقه‌بندی بیز

· درخت تصمیم

· K-Nearest Neibour

· الگوریتم‌های ژنتیک

· شبکه‌های عصبی

1-4-3-1- درخت تصمیم

درخت تصمیم عبارت است از یک مجموعه قوانین برای تقسیم کردن یک مجموعه ی ناهمگن بزرگ به مجموعه کوچکتر و گروه های همگن تر نسبت به متغیر هدف (فیلد موردنظر). درخت­های تصمیم روشی برای نمایش یک سری از قوانین هستند که منتهی به یک رده یا مقدار یا یک طبقه می­شوند. برای مثال، می­خواهیم متقاضیان وام را به دارندگان ریسک اعتبار خوب و بد تقسیم کنیم. شکل یک درخت تصمیم را که این مسئله را حل می­کد نشان می­دهد و همه مؤلفه­های اساسی یک یک درخت تصمیم در آن نشان داده شده است : نود تصمیم، شاخه­ها و برگ­ها درخت تصمیم برای موارد زیر به کار برده می شود. [9]

شکل1-2: نمونه یک درخت تصمیم

1-احتمال اینکه یک داده معلوم و معین متعلق به کدام دسته، را محاسبه می کند.

2-با اختصاص دادن آنها به دسته ای که احتمالش بیشتر است، رکوردها را دسته بندی می کند.

درخت تصمیم، براساس الگوریتم، ممکن است دو یا تعداد بیشتری شاخه داشته باشد. برای مثال، CART درختانی فقط با دو شاخه در هر نود ایجاد می­کند. هر شاخه منجر به نود تصمیم دیگر یا یک نود برگ می­شود. با پیمایش یک درخت تصمیم از ریشه به پایین به یک نمونه یک طبقه یا مقدار نسبت می­دهیم. هر نود از ویژگی های یک نمونه برای تصمیم­گیری درباره آن انشعاب استفاده می­کند.

درخت­های تصمیمی که برای پیش­بینی متغیرهای دسته­ای استفاده می­شوند، درخت­های classification نامیده می­شوند زیرا نمونه­ها را در دسته­ها یارده­ها یا کلاس ها قرار می­دهند. درخت­های تصمیمی که برای پیش­بینی متغیرهای پیوسته استفاده می­شوند درخت­های regression نامیده می­شوند.

1-4-3-1-1- کشف تقسیمات [17]

هدف از ساختن درخت این است که دستهای را برای یک رکورد برمبنای فیلد هدف تعیین کنیم. درخت بوسیله ی تقسیمات رکوردها بر اساس فیلد ورودی ایجاد می شود. در هر نود تقسیمات (انشعاب) رکوردها بر اساس فیلد ورودی انجام می شود.

اولین کار برای این منظور این است که تعیین کنیم که کدام فیلد ورودی تقسیم بهتری را می سازد. بهترین تقسیم در نتیجه ی یک جداسازی خوب رکوردها به گروه هایی که در این جا یک دسته این گروه ها را در بر می گیرد, کشف می شود.

یک معیار در ارزیابی تقسیم ، خلوص[18] است. یک متد با خلوص بالا، به این معنی است که اعضای آن دسته عالی و ممتازاند.

شکل 1-3: یک تقسیم بندی خوب ، درجه خلوص را برای فرزندان افزایش می دهد.

یک مجموعه از شکل های مثلث و دایره داریم (هدف جداسازی دایره ها از مثلث هاست)اولین تقسیم به دلیل اینکه افزایشی در خلوص نداریم نامرغوب است. (شکل سمت چپ) دومین تقسیم همچنان نامرغوب, چون خلوص کمی افزایش یافته است. سومین تقسیم خوب, چون به فرزندانی با اندازه ی یکسان منجر شده است و (تعداد مثلث و دایره با هم برابر است) خلوص از پدر نسبت به فیلد مورد نظر افزایش یافته است.

درخت تقسیم با دریافت متغیر ورودی (فیلد ورودی) ساخته می شود . معیار خلوص برای آن است که نتیجه ی هر تقسیم بوسیله ی آن متغیر (فیلد) بیان شود بعد از تست متغیرهای ورودی (فیلدها) آن متغیریی که بهترین تقسیم را تولید می کند برای تقسیم اصلی استفاده می شود.

1-4-3-1-2- دسته بندی با درخت تصمیم

هر کس که به بازی بیست سؤالی آشنا باشد براحتی متوجه می شود که درخت تصمیم چگونه رکوردها را دسته بندی می کند. در بازی بیست سؤالی شرکت کننده اول به یک چیز خاص فکر می کند و شرکت کننده دوم باید آن را تشخیص دهد . شرکت کننده اول هیچ راهنمایی را برای تشخیص آن چیز خاص ارائه نمی دهد و شرکت کننده دوم بوسیله یک سری سؤال های بله، خیر سعی می کند که آن چیز را کشف کند.

درخت تصمیم این طوری یک سری از سؤال ها را جواب می دهد . اگر سوال ها مناسب انتخاب شوند یک مجموعه ی کوچک از سؤال ها کافی است تا رکوردها را به دسته های مورد نظر وارد کنیم بازی بیست سؤالی فرایند استفاده از درخت برای افزودن یک رکورد به دسته مربوطه را روشن می کند. هنگامی که یک رکورد وارد ریشه درخت می شود گره ریشه از یک تست استفاده می کند برای این که تعیین کند که کدام فرزندان با آن برخورد کند همه ی گره های میانی به همین طریق عمل می کنند.

برگ‌ها برچسب کلاس را مشخص می کنند. یک مسیر منحصر به فرد از ریشه به برگ وجود دارد. این مسیر، قانونی را که برای دسته بندی رکورد استفاده کرده است را بیان می کند.

یک درخت تصمیم یک ساختار سلسله مراتبی می‌باشدکه در آن، گره‌های میانی برای تست یک خصیصه[19] به کار می روند. شاخه‌ها نشانگر خروجی تست بوده، برگ‌ها برچسب کلاس[20] و یا همان طبقه را مشخص می‌نمایند. نکات اساسی برای هر درخت تصمیم به شرح زیر هستند: [10]

• ملاک استفاده شده برای ساخت درخت چه عواملی هستند؟ یعنی کدام متغیر باید برای شکستن انتخاب گردد و این متغیر چگونه باید شکسته شود؟
• ملاک برای متوقف کردن رشد درخت کدام‌ها هستند؟ یعنی چه موقعی باید عمل شاخه شاخه شدن یک نود باید متوقف شود؟
• چگونه باید شاخه‌های درخت بدست آمده هرس شوند تا بیشترین کارایی را در کلاسه‌‌بندی داشته باشیم؟

1-4-3-1-3- انواع درخت‌های تصمیم

درخت‌های تصمیم بر دو نوعند:

• درختان تصمیم دودویی که در هر نود، فقط دو شاخه‌ی انشعابی از آن را داریم، مانند CART.
• درختان تصمیم خطی[21]، که هر نود می‌‌تواند به چند شاخه منشعب شود، مثل CHAID. که اگر ضریب انشعاب دو باشد به درخت تصمیم دودویی تبدیل می‌شود.

1-4-3-1-4- نحوه‌ی هرس کردن درخت

اگر به درخت اجازه دهیم بدون محدودیت رشد کند زمان ساخت بیشتری صرف می­­شود که غیرهوشمندانه است، اما مسئله مهمتر اینست که با داده­ها overfit می­شوند. اندازه درخت­ها را می­توان از طریق قوانین توقف کنترل کرد. یک قانون معمول توقف محدود کردن عمق رشد درخت است. راه دیگر برای توقف هرس کردن درخت است. درخت می­تواند تا اندازه نهایی گسترش یابد، سپس درخت به کوچکترین اندازه­ای که دقت در آن از دست نرود کاهش می­یابد.

تابع g(t) (تابع Strength) رابرای هر نود غیر برگ حساب می‌‌کنیم. سپس می‌‌توان زیر درختی را که دارای کمترین g(t) می‌‌باشد از درخت هرس کرد.

(2.1)

که در آن:

	مجموع الگوهای موجود در گره‌ی T	)	تعداد الگوهای با کلاس j در گره‌ی T	R(t) = Maxi
	مجموع الگوهای موجود در داده‌های آموزشی		مجموع الگوهای موجود در گره‌ی T

تعداد گره‌های برگ در زیر درخت با ریشه‌ی T = T'

1-4-3-2- نزدیکترین همسایگی_ K [22]

هنگام تلاش برای حل مسائل جدید، افراد معمولا به راه­حل های مسائل مشابه که قبلا حل شده­اند مراجعه می­کنند (K_NN) یک تکنیک دسته­بندی است که از نسخه­ای از این متد استفاده می­کند. در این روش تصمیم­گیری اینکه یک مورد جدید در کدام دسته قرار گیرد با بررسی تعدادی(k) از شبیه­ترین موارد یا همسایه­ها انجام می­شود. تعداد موارد برای هر کلاس یا طبقه شمرده می­شوند، و نمونه یا موارد جدید به دسته­ای که تعداد بیشتری از همسایه­ها به آن تعلق دارند نسبت داده می­شود .

شکل 1-4: محدوده همسایگی (بیستر همسایه ها در دسته X قرار گرفته اند)

اولین مورد برای بکاربردن (K_NN) یافتن معیاری برای فاصله بین صفات در داده­ها و محاسبه آن است. در حالیکه این عمل برای داده­های عددی آسان است، متغیرهای دسته­ای نیاز به برخورد خاصی دارند. هنگامیکه فاصله بین موارد مختلف را توانستیم اندازه گیریم، می­توانیم از مجموعه مواردی که قبلا دسته­بندی شده­اند را بعنوان پایه دسته­بندی موارد جدید استفاده کنیم، فاصله همسایگی را تعیین کنیم، و تعیین کنیم که خود همسایه­ها را چگونه بشماریم.

(K_NN) بار محاسباتی زیادی را روی کامپیوتر قرار می­دهد زیرا زمان محاسبه بصورت فاکتوریلی از تمام نقاط افزایش می­یابد. درحالیکه بکاربردن درخت تصمیم یا شبکه عصبی برای یک مورد جدید فرایند سریعی است، (K_NN) نیاز به محاسبه جدیدی برای هر مورد جدید دارد. برای افزایش سرعت (K_NN)معمولا تمام داده­ها در حافظه نگهداری می­شوند.

فهم مدل های (K_NN) هنگامیکه تعداد متغیرهای پیش­بینی کننده کم است بسیار ساده است. آنها همچنین برای ساخت مدلهای شامل انواع داده غیر استاندارد هستند، مانند متن بسیار مفیدند. تنها نیاز برای انواع داده جدید وجود معیار مناسب است.[5]

1-4-3-3-بیزی

اهمیت استدلال بیزی داده کاوی را می‌توان به دو دلیل عمده نسبت داد. اول اینکه ، الگوریتم‌های یادگیری بیزی که به طور صریح بر روی احتمالات فرض‌های مختلف کار می‌کنند‌، مانند naive Bayes classifier که از جمله کاراترین وعملی‌ترین الگوریتم‌های ممکن برای برخی مسائل یادگیری می‌باشد. به عنوان مثال Michie (1994) مقایسه کاملی بین این الگوریتم و سایر الگوریتم‌ها مانند درخت تصمیم و شبکه عصبی انجام داده است . این محقق نشان می‌دهد که الگوریتم naive Bayes classifier قابل رقابت با سایر الگوریتم‌ها و در برخی موارد بهتر از آنها عمل می‌کند.

دلیل دوم این است که روش‌های استدلال بیزی چشم انداز مفیدی برای درک عملکرد الگوریتم‌هایی که مستقیماً برروی احتمالات عمل نمی‌کنند ایجاد می‌کند.

از ویژگیهای یادگیری بیز می‌توان موارد زیر را نام برد :

• هر نمونه آموزشی جدید که مشاهده می‌شود می‌تواند احتمال درستی یک فرض را افزایش یا کاهش دهد . به این خاطر از روش‌هایی که بدلیل ناسازگاری یک نمونه فرض را کلاً حذف می کنند منعطف‌تر می‌باشد .

• دانش پیشین به وسیله (1 در نظر گرفتن احتمال هر فرض و (2 انتساب یک توزیع احتمال برای مشاهدات ، ساخته می‌شود . دانش پیشین می‌تواند با مشاهدات ترکیب شده تا دانش جدید یا به عبارت دیگر احتمال درستی فرضیات را به وجود آورد.

• روش‌های بیزی می‌توانند از فرض‌هایی که احتمال را پیش بینی می‌کنند بهره گیرند (به عنوان مثال « این مریض به احتمال 93% شانس بهبودی کامل را دارد »)

• نمونه‌های جدید می‌تواند با استفاده از ترکیب وزنی نمونه‌های قبل متناسب با احتمال آنها تولید شوند .

• حتی در مواردی که روش‌های بیزی از لحاظ پیچیدگی محاسبات غیر قابل استفاده باشند می‌توان ازآنها به عنوان بهترین روش (gold standard) برای مقایسه سایر روش ها استفاده کرد.

یک مشکل عملی در استفاده از روش‌های بیزی این است که آنها عموماً نیاز به دانستن احتمالات پیشین بسیاری دارند . وقتی این احتمالات از قبل معلوم نباشد آنها بر اساس داده‌های موجود ، توزیع احتمالی که بر روی فرض‌ها وجود دارد تخمین زده می‌شود. یک مشکل دیگر که در عمل به وجود می‌آید، هزینه محاسباتی زیاد هنگام محاسبه بهترین فرض بیزی در حالت عمومی است (هزینه محاسبات به طور خطی با تعداد فرض‌ها افزایش می‌یابد، یا به طور نمایی با تعداد متغیرها) . در موارد خاص این هزینه محاسبات می‌تواند به شدت کاهش یابد .

1-4-3-3-1 تئوری بیز

در بسیاری از موارد به دنبال پیدا کردن بهترین فرض در فضای مفروضات H، با در اختیار داشتن داده‌های آموزشی D هستیم . یک روش برای بیان بهترین فرض این است که بگوییم ما به دنبال محتمل‌ترین فرض، با داشتن داده D به علاوه دانش اولیه در مورد احتمالات پیشین فرض‌های H، هستیم. قضیه بیز روش مستقیمی برای محاسبه این احتمالات فراهم می‌آورد.برای تعریف قضیه بیز ابتدا کمی نماد گذاری لازم است.

ما از P(h) برای بیان احتمال اولیه‌ای که فرض h درست است استفاده می‌کنیم، پیش از آنکه داده‌های آموزشی را دیده باشیم. P(h) را عموماً احتمال پیشین می‌نامند و بیانگر هر دانش پیشینی می‌باشد که در مورد شانس درستی فرض h سخن می‌گوید . اگر هیچ دانش اولیه‌ای از مفروضات نداشته باشیم می‌توانیم یک احتمال یکسان به کل فضای مفروضات H اختصاص دهیم . به طور مشابه از P(D) برای بیان احتمال پیشین که داده‌های D مشاهده می‌شوند استفاده می‌کنیم. همچنین از P(D|h) برای بیان احتمال D در دنیایی که فرض h صادق است استفاده می‌کنیم . در یادگیری ماشین ما به دنبال P(h|D) هستیم ، یعنی احتمال درستی فرض h به شرط مشاهده داده‌های آموزشی D . P(h|D) احتمال پسین h نام دارد ، بدین علت که بیانگر اطمینان ما از فرض h پس از مشاهده داده‌های D می‌باشد .

قضیه بیز اصلی‌ترین سنگ بنای یادگیری بیزی می‌باشد، زیرا روشی برای محاسبه احتمال پسین P(h|D) را از احتمال پیشین P(h) به همراه P(D) و P(D|h) فراهم می‌آورد.

همانطور که انتظار می‌رود ، می‌توان مشاهده کرد که P(h|D) با افزایش P(h) و همچنین P(D|h) افزایش می‌یابد . به همین ترتیب منطقی به نظر می‌رسد که P(D|h) با افزایش P(D) کاهش یابد ، زیرا با افزایش احتمال وقوع P(D) که مستقل از h می‌باشد ، شواهد کمتری در D برای پشتیبانی از h وجود خواهد داشت .

در بسیاری از سناریوهای یادگیری، یادگیرنده مجموعه‌ای از فرض‌ها H را در نظر می‌گیرد وعلاقمند به یافتن فرضی می‌باشد که محتمل‌ترین باشد (یا حداقل یکی از محتمل‌ترین مفروضات اگر چندتا وجود داشته باشد) . هر فرضی که دارای این خصوصیت باشد به فرض (MAP) Maximum a posteriori نام دارد. می‌توان فرض MAP را با استفاده از قضیه بیز برای محاسبه احتمال پسین هر کاندیدا بیابیم .

توجه کنید که در مرحله آخر بالا P(D) را حذف کردیم زیرا محاسبه آن مستقل از h می‌باشد و همیشه یک عدد ثابت است. در برخی موارد، فرض می‌کنیم که تمام مفروضات احتمال وقوع یکسانی دارند (یعنی ). دراین صورت یک ساده سازی دیگر نیز در فرمول (4.1) می‌توان انجام داد . به عبارت دیگر می‌توان فرضی را که P(D|h) را ماکزیمم می‌کند در نظر گرفت (Maximum Likelihood) .

در اینجا، از داده‌های D به عنوان نمونه‌های آموزشی برای یک تابع هدف و از H به عنوان مجموعه‌ای از توابع هدف ممکن یاد می‌کنیم. اما در حقیقت قضیه بیز کلی‌تر از این بحث است . یعنی می‌توان آن را به گونه‌ای مشابه برای مجموعه‌ای از هر نوع مفروضات دو به دو مستقل از هم که مجموع احتمالات آنها یک می‌شود استفاده کرد.

1-4-3-3-2 -دسته بندی ساده بیزی

یک روش یادگیری بیزی، روش یادگیرنده ساده بیزی می‌باشد که عموماً روش طبقه‌بندی ساده بیزی نامیده می‌شود. در برخی زمینه‌ها نشان داده شده است که کارایی آن قابل قیاس با کارایی روش‌هایی مانند شبکه عصبی و درخت تصمیم می‌باشد. این بخش، روش طبقه بندی ساده بیزی را معرفی می‌کند .

طبقه‌بندی ساده بیزی برای مسائلی که هر نمونه x درآن توسط مجموعه‌ای از مقادیر صفات و تابع هدف f(x) از مجموعه‌ای مانند V انتخاب می‌گردد کاربرد دارد . مجموعه‌ای از داده‌های آموزشی و خروجی تابع هدف و یا طبقه‌ای که نمونه جدید به آن تعلق دارد مورد نظر است. روش بیزی برای طبقه‌بندی نمونه جدید این است که محتمل‌ترین طبقه یا مقدار هدف v_MAP را با داشتن مقادیر صفات که توصیف کننده نمونه جدید است شناسایی کند

با استفاده از قضیه بیز می‌توان عبارت (5.1) را به صورت زیر بازنویسی کرد،

حال با استفاده از داده‌های آموزشی سعی می‌کنیم دو جمله معادله (6.1)را تخمین بزنیم . محاسبه از روی داده‌های آموزشی به این صورت که میزان تکرار v_j در داده‌ها چقدر است، آسان می‌باشد. اما محاسبه جملات مختلف به این صورت قابل قبول نخواهد بود مگر اینکه حجم بسیار بسیار زیادی از داده‌های آموزشی در اختیار داشته باشیم . مشکل اینجاست که تعداد این جملات برابر تعداد نمونه‌های ممکن ضرب در تعداد مقادیر تابع هدف می‌باشد. بنابراین باید هر نمونه را چندین بار مشاهده کنیم تا تخمین مناسبی از آن بدست آید . فرض روش طبقه‌بندی ساده بیزی بر اساس این ساده سازی است که مقادیر صفات با داشتن مقادیر تابع هدف از یکدیگر مستقل شرطی می‌باشند. به عبارت دیگر، این فرض بیانگر این است که به شرط مشاهده خروجی تابع هدف احتمال مشاهده صفات برابر ضرب احتمالات هر صفت به طور جداگانه می‌باشد اگر این را جایگزین معادله (6.1) کنیم روش طبقه‌بندی ساده بیزی را نتیجه می‌دهد،

کلاس بندیخوشه بندیپیش بینیتخمین

بررسی وشناسایی کامل مشکل و شناسایی دقیق نیازهای مشتری وآنالیزکامل محصول نهایی

درطی این پروژه تلاش براین است تا روندی برای پیشبرد پروژه انتخاب شود تا به بهترین حالت مشکلات را برطرف نماید؛ براین اساس و باتوجه به انتظارات استاد محترم راهنمای پروژه روند کلی پروژه بر اساس شناسایی و تفسیرمشکل به صورت کامل وهمچنین شناسایی گروه های استفاده کننده است که درنهایت با این بررسی وشناسایی کامل مشکل و شناسایی دقیق نیازهای مشتری وآنالیزکامل

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	3014 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	123

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فصل اول

شناخت

1-1 موضوع

1-1-1-تعیین گرایش و عنوان پروژه

درطی این پروژه تلاش براین است تا روندی برای پیشبرد پروژه انتخاب شود تا به بهترین حالت مشکلات را برطرف نماید؛ براین اساس و باتوجه به انتظارات استاد محترم راهنمای پروژه روند کلی پروژه بر اساس شناسایی و تفسیرمشکل به صورت کامل وهمچنین شناسایی گروه های استفاده کننده است که درنهایت با این بررسی وشناسایی کامل مشکل و شناسایی دقیق نیازهای مشتری وآنالیزکامل محصول نهایی براساس مسایل ارگونومیک وابعاد آنتروپومتریک،مسایل مربوط به فرم وزیبایی وآنالیز استیتیک محصول،توجه به محصول در محیط استفاده وهمچنین در کنار محصولات دیگر در غرفه های نمایشگاهی و.....به ارائه طرح های متنوع بر اساس لیست بایدها پرداخته ودر نهایت از بین طرح های ارائه شده،طرح برتر انتخاب شده و پرزانته نهایی بر اساس این طرح صورت پذیرد.

1-1-2 –تعیین صورت مساله وتفسیر مشکل

نام تولید : غرفه های نمایشگاهی که به تبادل اطلاعات و تکنولوژی می پردازند و نه صرفا نمایش محصولی خاص.

مکان استفاده : نمایشگاهها که در این پرئژه محدود به نمایشگاه بین المللی تهران می باشد.

طرح مشکل:

1) نداشتن قابلیت استفاده مجدد.

2) انبارداری.

3) طریقه حمل ونقل.

4) نداشتن هارمونی مناسب.

5) مشکل اتصال قطعات مختلف.

6) مشکل بودن هماهنگی سیستم روشنایی با سازه های فضایی غرفه.

7) زمان زیادی که صرف اجرا و همچنین تخریب می شود.

8) عدم تاثیر بر محصولات نمایشی یا تبلیغی.

وضعیت اولیه

همانطور که عنوان شد نمونه های موجود غرفه ها دونوع هستند : غرفه های پیش ساخته وخودساز.

در غرفه های پیش ساخته بیشتر از پیچ ومهره استفاده می شود و می توان آنها را مجددا باز و بسته کرد .در این غرفه ها ورقه های کف اجاره داده می شود وبعضی بعداز استفاده آنها را آب کرده ومجددا می سازند در این نوع غرفه ها طراح برای طرح زدن از محدودیت های خاصی برخوردار است و تنها می تواند در محدوده یکسری متریال و فرمهای خاص در طرح خود استفاده کند.

در غرفه های خود ساز طرح ها از تنوع بیشتری برخوردار هستند و دست طراحان برای طراحی تقریبا آزاداست . در این نوع غرفه ها از رنگ بندی های متنوع وشادی استفاده می شود و همچنین فرمهای مختلفی در آنها به چشم می خورد از این رو تماشاگر را بیشتر جذب می کند؛مشکل بزرگ این غرفه ها هزینه بری بالای اینگونه غرفه هاست.

وضعیت ثانویه

این غرفه ها مدولار هستند و به راحتی در مکان مورد نظر نصب شده و نیازی به تخریب ندارند زیرا دارای قابلیت استفاده مجدد هستند.

با رنگ بندی وفرمهای متنوع در پک های مختلف به مشتری عرضه می شوند و به راحتی میتوان این غرفه ها را جابجا کرد به علاوه به مقدار زیادی در وقت و هزینه نیز صرفه جویی خواهد شد.

در این نوع غرفه ها نیازی به نصب سیستم روشنایی نیست ، زیرا این سیستم در دیواره ها سقف وکف تعبیه شده است که این مطلب نیز در چارت کلی وضعیت ثانویه نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

ارائه ایده

مدولار کردن غرفه برای:

1) سهولت در امر اجرا.

2) سادگی جمع کردن غرفه ها در مدت زمان کوتاه.

3) سهولت در انبار داری .

4) حمل ونقل.

5) قابیت استفاده مجدد.

6) سهولت در تولید.

7) تلفیق دیواره،سقف،کف وسایر امکانات.

8) امکان ایجاد فرمها و رنگهای متنوع در پک های مختلف.

9) تعبیه کردن سیستم روشنایی در دیواره ها سقف وکف این غرفه ها.

مشخص کردن حیطه تخصص های مربوطه

برای ساخت یک غرفه نیاز به متخصص هایی ازقبیل:

1) تیم طراحی ( گرافیست و طراحان دیگر)

2) تیم اجرا ( نجار و آهنگر متخصص در امر غرفه سازی) می باشد.

وجود گروههای تخصصی مختلف در ساختار پیشبران صنعت نمایشگاه ، این امکان را فراهم میاورد که کلیه گروهها در یک هماهنگی ارگانیک ، هدف ، استراتژی و ابزارها همگون و متوازن به صورت یک مجموعه عمل نمایند و یا آنکه هر تیم به صورت و بنا به ضرورت نیاز مشتری دستور کاری مشخصی را دنبال نمایند.

وضعیت اولیه	وضعیت ثانویه
عدم وجود سازه های مناسب برای برپاسازی سریع غرفه های نمایشگاهی.	برپاسازی غرفه ها به صورت سریع و در کوتاه ترین زمان ممکن.
عدم وجود سازه های مناسب برای دمونتاژ و جمع آوری غرفه ها.	دمونتاژ وجمع آمری غرفه ها به صورت سریع و در کوتاه ترین زمان ممکن.
سازه های موجود از نظر استیتیکی دارای اشکالی نامناسب وdemode هستند.	سازه ها از نظر استیتیکی دارای شکل زیبا،شکیل و به روز هستند.
محدودیت در قابلیت گسترش سازه ها.	طراحی سازه هایی مناسب با قابلیت گسترش .
با توجه به سازه های موجود امکان استفاده از مواد ومتریال مناسب تر وجود ندارد.	امکان استفاده از مواد و متریال مختلف در کنار سازه های جدید.
تاثیر مخرب سازه های موجود به لحاظ استیتیکی بر عناصر مرتبط.	امکان ایجاد ارتباط استیتیکی مناسب بین سازه با اجزای دیگر غرفه.
سازه های موجود به دلیل نداشتن عمر بالا قابلیت استفاده مجدد ندارند.	به دلیل دوام بالای سازه ها امکان اسنفاده مجدد از آنها وجود دارد.
حمل ونقل سخت سازه های موجود.	امکان حمل و نقل آسان سازه ها وجود دارد.
عدم وجود ارتباط مناسب ازنظراستیتیکی وسیستماتیک بین سطوح وکاربری کف،دیواره،سقف و امکانات.	به لحاظ استیتیکی وسیستماتیک،بین سطوح وکف،دیواره،سقف و امکانات ارتباط منطقی وجود دارد.
امکان استفاده ازسازه های موجود در تمامی بخش ها وجود ندارد؛به عنوان مثال سازه ها با بخشی مثل V.I.P هماهنگی ندارد.	از سازه های موجود می توان در تمامی بخش ها استفاده کرد.
سازه های موجود به لحاظ انبارداری فضای زیادی را اشغال می کنند.	با طراحی مناسب در سازه های جدید امکان انبارداری مناسب وآسان وجود دارد.
قیمت تمام شده غرفه ها با توجه به متریال مصرفی معمول بسیاربالاست.	قیمت تمام شده با توجه به متریال مصرفی مناسب،پایین است.

1-1-3- تعیین انتظارات کارفرما و محدودیت پروژه

برپاسازی غرفه ها به صورت سریع و در کوتاه ترین زمان ممکن.

دمونتاژ وجمع آمری غرفه ها به صورت سریع و در کوتاه ترین زمان ممکن.

سازه ها از نظر استیتیکی دارای شکل زیبا،شکیل و به روز هستند.

طراحی سازه هایی مناسب با قابلیت گسترش .

امکان استفاده از مواد و متریال مختلف در کنار سازه های جدید.

امکان ایجاد ارتباط استیتیکی مناسب بین سازه با اجزای دیگر غرفه.

به دلیل دوام بالای سازه ها امکان اسنفاده مجدد از آنها وجود دارد.

با طراحی مناسب در سازه های جدید امکان انبارداری مناسب وآسان وجود دارد.

از سازه های موجود می توان در تمامی بخش ها استفاده کرد

مکان حمل و نقل آسان سازه ها وجود دارد

قیمت تمام شده با توجه به متریال مصرفی مناسب،پایین است

با طراحی مناسب در سازه های جدید امکان انبارداری مناسب وآسان وجود دارد.

1-1-4- تعیین استرات‍ژی و اهداف کلان پروژه

درطی این پروژه تلاش براین است تا روندی برای پیشبرد پروژه انتخاب شود تا به بهترین حالت مشکلات را برطرف نماید؛ براین اساس و باتوجه به انتظارات استاد محترم راهنمای پروژه روند کلی پروژه بر اساس شناسایی و تفسیرمشکل به صورت کامل وهمچنین شناسایی گروه های استفاده کننده است که درنهایت با این بررسی وشناسایی کامل مشکل و شناسایی دقیق نیازهای مشتری وآنالیزکامل محصول نهایی براساس مسایل ارگونومیک وابعاد آنتروپومتریک،مسایل مربوط به فرم وزیبایی وآنالیز استیتیک محصول،توجه به محصول در محیط استفاده وهمچنین در کنار محصولات دیگر در غرفه های نمایشگاهی و.....به ارائه طرح های متنوع بر اساس لیست بایدها پرداخته ودر نهایت از بین طرح های ارائه شده،طرح برتر انتخاب شده و پرزانته نهایی بر اساس این طرح صورت پذیرد.

1-2 فرآیند برنامه ریزی

1-2-1- تعیین روند پروژه

اهداف اصلی پروژه در این رساله بر طرف کردن ایرادهای اصلی در محصولات موجود در بازار و بهینه سازی محصول بوده است . محصول مورد نظر ما که سازهُ نمایشگاهی است دارای اشکالات فراوانی می‌باشد ، در ضمن این سازه هاکه به لحاظ ساخت در تمام مراحل میتواند پروسه سریتری داشته باشد باید دچاره تحولاتی اساسی در مراحل ساخت شود .البته این نباید به این معنی باشد که ساخت تنها مورد اصلی در تفکر ماست بلکه اصلاح در مراحل طراحی ، طراحی ساخت و ساخت می تواند به نتایج بسیار بهتری منتج شود . از سوی دیگر ایرادهایی که مراحل نصب، بسته بندی ، جمع آوری ، مدولار نبودن و زیبایی شناسی در غرفه های نمایشگاهی به چشم می خورد . این نقاط ضعف مخصوصا" در بخش نصب و راه اندازی و جمع آوری بیشتر به چشم می خورد . ارزشهای افزوده نیز مبحث خاصی در طراحی و تعیین استراتژی ما در جهت روند پروژه دارد که این ارزشهای افزوده می تواند فاکتورهایی چون مدولار بودن ، استفاده ُ بهتر از فن آوریهای جدید در پرزانته اطلاعات ، وسایلی چون LCD و صفحات پخش video projection باشد در ضمن در روند پروژه و بررسی سازه های قبلی و طراحی های جدید می توان به تفکرات و نوآوریهای فنی و زیبایی شناسانه ای برخورد که اگر با درایت از این نکات کوچک استفاده مناسب را ببریم می توان در نهایت به نتایج خوبی دست پیدا کرد .

1-2--3 تعیین منابع و روشهای گردآوری اطلاعات

با توجه به موضوع منتخب این پروژه بهترین منبع تحقیقاتی غرفه های نمایشگاهی هستند که در حال ساخت و اجرا هستند که با بررسی این غرفه ها به خصوص در زمان مونتاژ و برپاسازی غرفه ها و همچنین در زمان دمونتاژ و جمع آوری آنها،می توان به راحتی یه شناسایی مشکلات عمده مربوط به کف سازی در غرفه ها پی برد.

به علاوه ساخت ،طراحی و اجرای غرفه ها تنها محدود به ایران ونمایشگاه بین المللی نیست وازمنابع تحقیقاتی دیگر در این پروژه می توان به غرفه های دیگری که در نمایشگاه های مختلف دنیا وجود دارند اشاره کرد که معمولا در طراحی وساخت این غرفه ها ازجدیدترین تکنولوژی روزدنیا برای ساخت استفاده می شود که این درنهایت دست طراح را برای ارائه ایده های بدیع و خلاقانه تر باز می گذارد.

درنهایت منابع تحقیقاتی کاملی نیزبرای بررسی کامل نکات ارگونومیک ومسایل آنتروپومتریک درطراحی غرفه ها وجود دارد که این منابع شامل استانداردهای جهانی می شود که درایران هم قابل اجرا و کاربردند.

فصل دوم

2-1-1 تاریخچه محصول

با گذشت زمان انسانها برای فروش بهتر محصولات خود به فکر تبلیغ افتادند ، در زمانهای قدیم برای انجام این کار دست نوشته ای روی چندین کاغذ تهیه می کردند و آنها را به وسیله چسب به دیوارها می چسباندند ، بعد از گذشت مدتی که تلویزیون وهمچنین چاپگر به بازار آمد امر تبلیغات به صورت تایپ شده در روزنامه ها ویا در تلوزیون انجام می شد.

امروزه تبلیغات از راههای مختلفی امکان پذیر است از جمله :

تبلیغات محیطی( بیلبورد، پوسترو… )، داخلی ، سمعی بصری ، تیزر های تلویزیونی و …

ولی جوابگوترین راه تبلیغات مشارکت در نمایشگاه است .

حدود 42 سال پیش نمایشگاه بین مللی وهمچنین نمایشگاههای کوچکتر شروع به فعالیت کردند در ابتدا تنها غرفه ها متشکل از سه دیوار بودند که نقش آنها جدا سازی قسمت های مختلف از یکدیگر بود .

اما امروزه غرفه سازی یکی از بزرگترین فعالیت ها در امر نمایشگاه است و فرم و رنگ آنها به نوبه خود گونه ای تبلیغ محسوب می شود .

در اوایل دورانی که غرفه سازی به صورت حرفه ای درآمد، برای ساختن دیواره های غرفه از موادی همچون گونی استفاده می کردند که آنها را از ریلهای آهنی در قسمت بالای غرفه آویزان می کردند.

عکس شماره 2-1

برای ایجاد حس استیتیکی مناسب در این روش از رنگ کردن بر روی گونی ها متناسب با محصول ارائه شونده استفاده می کردند.

بعد از آن در حدود 25 سال اخیر از روش ساخت پارتیشنهای آلومینیومی و در بعضی موارد از نوع چوبی ( نئوپان ) استفاده می شود. انواع آلومینیومها و پروفیلهای هشت پر در ساخت این پارتیشنها استفاده شده و هنوز نیز می شود.

عکس شماره 2-2

در بعضی موارد داخل این پروفیلها و آلومینیوم ها از پرکننده هایی نظیر چوب و یا شیشه استفاده می شود.

در 5 سال اخیر و در غرفه سازی امروزی معمولا از دیوارها و پارتیشنهای پیش ساخته استفاده نمی شود. و بیشتر طراحی و اجرای غرفه را به دست طراحان و متخصصان این حرفه می سپارند.

ایجاد تنوع در ساخت غرفه توسط فرم ها و متریالهای مختلف این امکان را به طراحان داده است تا روز به روز در این صنعت پیشرفت کنند و پا به عرصه رقابتهای بین المللی بگذارند.

بیشترین موادی که امروزه ازآن استفاده میشوداستیل،آلومینیوم،آهن، نئوپان ،کاغذ دیواری ، پروفیل و … می باشد . اما به طور کلی هیچ محدودیتی برای متریالی که در امر غرفه سازی استفاده می شود وجود ندارد وهمه چیز بستگی به میزان اطلاعات طراح و هزینه ای که شرکت و یا ارگان مربوطه برای آن در نظر گرفته است، دارد.

اما در این پروژه برآنیم تا پس از تحقیقات مناسب به سازه ای برسیم که نیاز اینگونه نمایشگاه ها را حتی الامکان برطرف نموده و همچنین از لحاظ استیتیکی نیازاستفاده کننده را برطرف نماید و همچنین قابلیت اجرا داشته باشد.

2-1-2- زیبایی شناسی محصول

انسان تمامی دانش و تجربه خود را در جهان هستی به وسیله دو عنصر فرم و رنگ کسب می کند. اشیاء موجود در طبیعت ابتدا از رنگ و سپس فرم آنها که از طریق چشم به مغز منتقل می شود ، قابل درک می گردند.

هرگونه تحریکات رنگی که توسط چشم دریافت می شود،علاوه بر واکنش احساسی و روانی ، واکنشهای فیزیکی را نیز در بردارد و این واکنشها به صورت ناخودآگاه است.

در طراحی حسی ارزشهای فرمی ، اندازه ، فرم و مواد به صورت آگاهانه و توسط فکر منطقی مورد تاکید قرار می گیرند.

اگر چه عملکرد ، قیمت وجنبه های جسمی ارگونومی در مراحل ابتدایی فرایند طراحی از اهمیت ویژه ای برخورار هستند ، ظاهر محصول نیز بیشتر در انتهای کار ، عامل اصلی در قابلیت های فروش آن محسوب می شود . چنین قضاوتی در بیشتر موارد منطقی وعادلانه به نظر می رسد. برای مثال ، برخورد یک خریدار بالقوه با محصولی که دارای طراحی آشفته است ، می تواند در ذهن خریدار نمودی از نداشتن کارایی نزد محصول و تولید کننده آن را پدید آورد. همچنان که یک محصول با طراحی قدیمی وظاهر از مد افتاده می تواند تداعی فناوریهای منسوخ باشد. پس، یک کار طراحی اصولی با استیتیک در خور توجه ، باعث خوشایند بیننده می شود واحساس بصری کاملی را از عملکرد محصول القا می کند .

اصول گوناگونی که بر زیبایی شناسی حاکم است ، در این فصل مورد بحث قرار خواهد گرفت ولی نکته قابل توجه این است که هرگز نباید این قواعد را ثابت فرض کرد. آنها از دیدگاه آرمانی به هم وابسته هستند وتحت تاثیر الزامات عملکردی ، ارگونومیک و تولیدی طرح قرار دارند.

2-1-3-مشخصات کلی و عملکرد فنی

در این پروژه منظور از غرفه بیشتر غرفه هایی است که در نمایشگاه بین المللی به تبادل اطلاعات می پردازند تا به نمایش محصولی خاص.

غرفه ها درسالن پوشیده و مجهز به وسایل پیش ساخته که ازاستانداردهای بین المللی تبعیت می نمایند هستند وشامل پانلهای جداکننده،موکت وباکفپوش کتیبه ووسایل روشنایی درحد معمول نمایشگاهی می باشند .

غرفه ها حداقل 12مترمربع هستند و تزئینات داخلی هر غرفه به عهده مشارکت کنندگان می باشد که باید باهماهنگی مدیر فنی نمایشگاه و با توجه به مسائل ایمنی واجرایی صورت پذیرد .

عکس شماره

2-4غرفه ها دودسته هستند : غرفه های پیش ساخته وغرفه های خودساز.

غرفه های ساخته شده بر اساس طراحی مجزا:غرفه هایی هستند که طراح بعد از گرفتن ابعاد و اندازه دقیق شروع به طراحی می کنند سپس جزئیات آنها ساخته می شود و در آخر در محل مقرر آنها را روی هم سوار می کنند.کفپوش این نوع غرفه ها از جنس پارکت ، چوب و متریالی از این قبیل می باشد.

غرفه های پیش ساخته:

دراین غرفه ها جزئیات از پیش ساخته شده و طراح پس از گرفتن ابعاد واندازه طرح خود را ارائه می دهد. سپس با قطعات از پیش ساخته شده طرح مورد نظر را اجرا می کنند کف این غرفه ها پوشیده از موکت می باشد که می توان انواعی از متریال های مختلف را بدان اضافه کرد.

از بزرگ ترین و مهمترین مشکلات در هر دو نوع این غرفه ها که به صورت عمده وجود دارد می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1) نیاز به زمان زیاد برای اجرا و تخریب غرفه.

2) طریقه حمل ونقل.

3) نداشتن قابلیت استفاده مجدد وغیره.

در راستای برطرف کردن نقایص طرح های موجود و افزایش کارایی ، ارائه طرحی با قابلیت های زیر لازم به نظر می رسد:

1) مدولار بودن غرفه برای.

2) سهولت در اجرا.

3) سهولت دربستن وجمع کردن محصول و …

ویژگیهای گروه استفاده گر

2-2-1 گروههای مرتبط با محصول

از تمامی شرکتهای بازرگانی ، اقتصادی ، فرهنگی ، تولیدی ، خدماتی و غیره که هر یک فعالیت و یا محصولی برای ارائه دادن در نمایشگاه ها دارند ، گرفته تا طراحان غرفه های نمایشگاهی ، تولید کنندگان اجزای غرفه و سازندگان غرفه ها در نمایشگاهها ، هر یک به نحوی از این محصول استفاده می کنند.

غرفه دارها به عنوان استفاده کننده نهایی از محصول و خدمات هر شرکت تجاری تولیدی و خدماتی در مرکز ثقل تصمیمات قرار دارد. کفپوشها برای این طراحی و تولید می شود که به فروش برسد و ایجاد رضایتمندی برای استفاده کننده از اهداف کوتاه مدت هر شرکت و موسسه ای می باشد.

در واقع هنگامی که خواسته های استفاده کننده به طور موثری برآورده شدند ، نوعی رضایت مندی ایجاد می گردد که شدت و ضعف آن بستگی به نحوه برآوردن خواسته می باشد.

اما اگر به بررسی شرکتهایی که تنها فعالیت آنها طراحی و اجرا و حتی تولید قطعات این محصول می باشد بپردازیم. این امر واضح است که برای هر بخش نیاز به یک متخصص می باشد که به تمامی امور نظارت داشته باشد .

مثلا در بخش طراحی نیاز به کسی است که در این رابطه تحصیل کرده باشد تا بتواند با طراحی خاص برای غرفه ای که می خواهد محصولی را ارائه دهد این امکان را فراهم کند تا آن شرکت به هدف خود یهنی جذب مشتری و تولید انبوه برسد.

یا در بخش اجرا نیاز به متخصصینی است که تنها در این بخش فعالیت حرفه ای می کنند. همیشه نمونه های فراوانی گویای آن است که طرح نا مناسب وضعیف منجر به محصولات ناقص شده است و یا اجرای ناموفق طرح ها و ایده های خوب باعث عدم موفقیت آن شرکت شده است. اما متاسفانه 90 درصد از کسانی که در این زمینه کار می کنند تنها به علت میزان درآمدی که این کار دارد وارد آن شده اند و هیچ تخصصی در این رابطه ندارند .

گروه های معین استفاده کننده

- صاحبان صنایع.

- بازدیدکنندگان.

صاحبان صنایع

- رائه محصول بسیار خاص مانند پورشه و بریجستون.

- ارائه محصول و تبادل اطلاعات.

- فقط تبادل اطلاعات.

-2-3- فرهنگ، هویت و جایگاه اجتماعی استفاده گر

استقاده‌گر محصول مورد نظر ما از محصول در محل خاصی یعنی نمایشگاه استفاده می‌کند ،محلی که تعاریف وی‍ژه و خاصی دارد به لحاظ رفتاری و فرهنگی و اجتماعی در نگاه اول قوانین رفتاری و فرهنگی استفاده از نمایشگاه بر روی فرد تاثیر می‌گذارد اما به هر صورت افرادی که برای دیدار از نمایشگاه می آیند افرادی هستند که از موقعیت و فرهنگ بالاتری نسبت به اقشار عادی مردم قرار دارند . این موزوع مؤید این است که می‌توان انتظار رفتار بهتر و سالمتری از طرف بازدید کنندگتن از غرفه ها داشت، در حقیقت نمایشگاه ها محیطی هستند برای صاحبان صنایع و فن آوری و مدیران واطلاعات و پیشرفتهای خود را به صاحبان دیگر صنایع بنمایش بگذارند .

در گروههای استفاده گر چه از صاحبان صنایع ،برگزارکنندگان ،بازدید کنندگان و..... از اقشار فرهنگی و طبقه تحصیل کرده جامعه می باشند.

2-2-4- قدرت اقتصادی استفاده گر

در هر فعالیت اقتصادی از سوی هر صاحب صنعت پیمانکار و یا عوامل دیگر شاید قبل از تفکری این گروه تفکر مقرون به صرفه بودن فعالیت را مد نظر قرار می دهند به بیان دیگر در فعالیت های اقتصادی و تجاری کاهش هر هزینه ای در مجموع به نفع مجری و صاحب صنعت خواهد بود پس با این تعریف می توان بر آ ن شد که برای طراحی و ساخت چنین محصولی می بایست گزینه و طراحی را انتخاب وپیش برد که مقرون به صرفه بودن در تولید انبوه ، قابلیت استفاده مجدد ، سادگی در مونتاژ و دمونتاژ (عدم نیاز به متخصص ) ، بسته بندی و حمل ونقل را کاهش دهد و صاحبان تجارت و صنعت را به خرید واستفاده از چنین محصولی ترغیب نماید.

2-2-5- نیازهای زیبایی شناسی گروه استفاده گر

فرم

جنبه دیگری از طراحی که نیازمند دقت است ، فرم کلی یا شکل نهایی محصول است. فرم محصول همچنان که باید ساده وسبک طراحی شود باید برای تحمل بارهای وارد از مقاومت کافی برخوردار باشد.

طبیعت ، بیشتر فرمهای خود را دست کم در یک محور، متقارن طراحی کرده است. این موضوع در ابتدا از سوی معمارانی کشف شد که به نوبه خود مورد تقلید مهندسان واقع شده بودند. چشم انسان به گونه ای تکامل یافته است که اشیاء را به شکل متقارن ببیند ونسبت به اشیای نا متقارن به مثابه نمادی از زشتی وغیر منتقی بودن واکنش منفی نشان دهد.

البته در خیلی از فرآیند های تولید از تقارن در فرم پیروی می شود ولی با انگیزه خاصی ، بیشتر برای مقاصد زیبایی شناسی در ظاهر محصول به کارمی رود. اگر بی تقارنی درفرم محصول با عملکرد آن متناسب باشد ، می توان ادراک انسانی را به گونه ای پرورش داد که آن را بپذیرد . ولی حتی در این حالت نیز چشم به دنبال احساسی از تعادل می گردد، این همان نیازی است که در فصل چهارم از آن صحبت کردیم .

از سوی دیگر واز آنجا که تقارن جنبه مهمی از فرم طراحی است ، هماهنگی بیش از اندازه نیز می تواند بیننده را دچار یکنواختی وخستگی کند. این موضوع همچنین طراحی ارگونومیکی ضعیفی را سبب می گردد. وقتی گروهی از محصولات را بازاریابی می کنند ، تنوع بویژه نقش مهم و مفیدی پیدا می کند .

در طراحی فرم غرفه های نمایشگاهی مسائل دیگری نیز مورد بحث قرار می گیرد که تناسب یکی از این موارد را تشکیل می دهد. تناسب به بررسی روابط میان ابعاد و اندازه های اجزای متصل یا مجزای یک مجموعه می پردازد . تناسب رایج وآشنا همواره در ارتباط نزدیک با نیازهای کاربردی منطقی شکل می گیرد وتکامل می یابد . ولی گاهی همین تناسبات نیزبه دلیل افزایش بار عملکردی ، ممکن است به افراط کشیده شوند . بنا براین تناسب رابطه نزدیکی دارد با آنچه که از طراحی فرم در ذهن ایجاد می گردد . در عین حال طراح نیز نباید کور کورانه از پندارهای کلیشه یی و پوسیده پیروی کند . بی رغبتی نسبت به تعقیر فرمهای رایج می تواند خلاقیت در طراحی را سرکوب کند.

می توان گفت که در طراحی این محصول ، فرم نقش مهمی را درتبلیغ ایفا می کند طراحان امروزه برای اینگونه طراحی از روشهای خاص خود استفاده می کنند برای مثال، برای طراحی برخی از غرفه ها در فرم آن، هم برای زیبایی هم برای تبلیغ بیشتر از شرکت مورد نظر، آرم شرکت را در قسمتی از طرح جای داده وبنا به فرم آرم ، آن را کامل می کنند .

تعیین صورت مساله وتفسیر مشکلطریقه حمل ونقلنداشتن هارمونی مناسب

بررسی و ساخت انواع سنسورها و سنسور پارک

امروز وابستگی علوم کامپیوتر، مکانیک و الکترونیک نسبت به هم زیاد شده‌اند و هر مهندس و با محقق نیاز به فراگیری آن‌ها دارد، و لذا چون فراگیری هر سه آنها شکل به نظر می‌رسد حداقل باید یکی از آن‌ها را کاملاً آموخت و از مابقی اطلاعاتی در حد توان فرا گرفت اینجانب که در رشته مهندسی مکانیک سیالات تحصیل می‌کنم، اهمیت فراگیری علوم مختلف را هر روز بیشتر حس می‌

دسته بندی	برنامه ریزی شهری
فرمت فایل	doc
حجم فایل	2259 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	110

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست

مقدمه ....................................................................................................................................7

فصل 1 : سنسور چیست ؟................................................................................................... 8

فصل 2 : تکنیک های تولید سنسور.......................................................................................11

فصل 3 : سنسور سیلیکانی ...................................................................................................13

3_1 : خواص سیلیکان ..................................................................................................15-13

3_2 : مراحل تولید در تکنولوژی سیلیکان.....................................................................16-15

3_3 : سنسور درجه حرارت ................................................................................................17

3_4 : سنسور درجه حرارت مقاومتی ....................................................................................17

3_5 : سنسور حرارت اینترفیس ............................................................................................19

3_6 : سنسورهای حرارتی دیگر و کاربرد آنها.......................................................................20

3_7 : سنسورهای فشار..........................................................................................................21

3-8 : اثر پیزو مقاومتی ..........................................................................................................22

3-9 : سنسورهای فشار پیزو مقاومتی ...................................................................................23

3_10 : اصول سنسورهای فشار جدید...................................................................................25

3_11 : سنسورهای نوری ......................................................................................................26

3_12 : مقاومت های نوری ..................................................................................................27

3_13 : دیودهای نوری و ترانزیستورهای نوری....................................................................28

3-14 : سنسورهای میدان مغناطیسی .....................................................................................30

فصل 4 : مولدهای هال و مقاومتهای مغناطیسی......................................................................31

4_1 : کاربردهای ممکن سنسورهای میدان مغناطیسی............................................................32

فصل 5 : سنسورهای میکرومکانیکی ......................................................................................34

5-1 : سنسورهای شتاب / ارتعاش ........................................................................................35

5_2 : سنسورهای میکروپل ...................................................................................................37

فصل 6 : سنسورهای فیبر نوری ............................................................................................39

6_1 : ساختمان فیبر ها .........................................................................................................40

6_2 : سنسورهای چند حالته ................................................................................................41

6_3 : سنسورهای تک حالته .................................................................................................44

6_4 : سنسورهای فیبر نوری توزیع شده ..............................................................................46

فصل 7 : سنسورهای شیمیایی ..............................................................................................52

7_1 : بیو سنسورها ................................................................................................................56

7_2 : سنسورهای رطوبت .....................................................................................................58

فصل 8 : سنسورهای رایج و کاربرد آن .................................................................................60

8_1 : سنسورهای خازنی .......................................................................................................60

فصل 9 : سنسور ویگاند..........................................................................................................62

فصل 10 : سنسورهای تشدیدی..............................................................................................66

10_1 : سنسورهای تشدیدی کوارتز.......................................................................................67

10_2 : سنسورهای موج صوتی سطحی ................................................................................69

فصل 11 : سنسورهای مافوق صوت ......................................................................................71

فصل 12 : سنسور پارک .........................................................................................................79

12-1: پتاسیومترها .................................................................................................................79

12-2 : خطی بودن پتاسیومترها .............................................................................................80

12-3 : ریزولوشن پتاسیومترها .............................................................................................82.

12-4 : مسائل نویزالکتریکی در پتاسیومترها..........................................................................84

12-5 : ترانسدیوسرهای جابه جایی القایی ...........................................................................85

12-6 : ترانسدیوسرهای رلوکتانس متغیر................................................................................85

12-7 : ترانسفورمورهای تزویج متغیر: LDTوLVDT ......................................................89

12-8 : ترانسدیوسرهای تغییرمکان جریان ادی..................................................................... 94

12-9 : ترانسدیوسرهای تغییرمکان خازنی .......................................................................... 96

12-10 : رفتارخطی ترانسدیوسرهای تغییرمکان خازنی ....................................................... 99

12-11: سنسورهای حرکت ازنوع نوری .............................................................................100

12-12 : ترانسدیوسرهای تغییرمکان اولتراسوند ..................................................................101

12-13 : سنسورهای پرآب هال سرعت چرخش وسیتم های بازدارنده

(کمک های پارکینگ ) .......................................................................................................104

12-14 : سیستم های اندازه گیری تغییرمکان اثرهال ...........................................................105

12-15 : سنسوردوبل پارک ................................................................................................106

12-16 : آی سی 555 درمواد ترانسمیتر..............................................................................107

مقدمه:

امروز وابستگی علوم کامپیوتر، مکانیک و الکترونیک نسبت به هم زیاد شده‌اند و هر مهندس و با محقق نیاز به فراگیری آن‌ها دارد، و لذا چون فراگیری هر سه آنها شکل به نظر می‌رسد حداقل باید یکی از آن‌ها را کاملاً آموخت و از مابقی اطلاعاتی در حد توان فرا گرفت. اینجانب که در رشته مهندسی مکانیک سیالات تحصیل می‌کنم، اهمیت فراگیری علوم مختلف را هر روز بیشتر حس می‌کنم و تصمیم گرفتم به غیر از رشته تحصیلی خود سایر علوم مرتبط با خودرو را محک بزنم. می‌دانیم که سال‌هاست علوم کامپیوتر و الکترونیک با ظهور میکروچیپ‌ها پیشرفت قابل ملاحظه‌ای کرده‌اند و این پیشرفت دامنگیر صنعت خودرو نیز شده است، زیرا امروزه مردم نیاز به آسایش، ایمنی، عملکرد بالا از خودرو خود توقع دارند. از نشانه‌های ظهور الکترونیک و کامپیوتر در خودرو پیدایش سنسورها در انواع مختلف، و سیستم‌های اداره موتور و سایرتجهیزات متعلقه می باشد. این تجهیزات روز و به روز تعدادشان بیشتر و وابستگی علم مکانیک به آن ها بشتر می‌شود. در ادامه سعی دارم نگاهی به تولید وسنسورهای موجود در بازار بیاندازیم و زمینه را برای ساخت یک سنسور پارک مهیا کنم، تا از ابزارهای موجود حداکثر بهره‌ را برده وعملکرد مطلوب ارائه داد.

فصل اول

سنسور چیست؟

امروزه بحث سنسور به اهمیت مفاهیمی از قبیل میکروپرسسور (پردارزش گر)، انواع مختلف حافظه وسایر عناصر الکترونیکی رسیده است، با این وجود سنسور هنوز هم فاقد یک تعریف دقیق است همچنانکه کلمات الکترونیکی از قبیل پروب، بعدسنج، پیک آپ یا ترنسدیوسر هنوز هم معانی لغوی ندارند. جدا از این‌ها کلمه سنسور خود ریشه بعضی کلمات هم خانواده نظیر المان سنسور، سیستم سنسور، سنسور باهوش و تکنولوژی سنسور شده است کلمه سنسور یک عبارت تخصصی است که از کلمه لاتین Sensorium، به معنی توانایی حس کرد، یا Sensus به معنی حس برگرفته شده است. پیش از آن که بحث را ادامه دهیم لازم است عبارت سنسور را در صنعت الکترونیک تعریف کنیم:

یک سنسور هم کمیت فیزیکی معین را که باید اندازه‌گیری شود به شکل یک کمیت الکتریکی تبدیل می‌کند، که می‌تواند پردازش شود یا به صورت الکترونیکی انتقال داده شود. مثلاً یک سنسور رنگ می‌تواند تغییر در شدت نور را به یک پروسه تبدیل نوری الکترونی به صورت یک سیگنال الکتریکی تبدیل کند. بنابراین سنسور را می‌توان به عنوان یک زیر گروه از تفکیک کننده‌ها که وظیفه‌ی آن گرفتن علائم ونشانه‌ها از محیط فیزیکی و فرستادن آن به واحد پردازش به صورت علائم الکتریکی است تعریف کرد. البته سنسوری مبدلی نیز ساخته شده‌اند که خود به صورت IC می‌باشند و به عنوان مثال (سنسورهای پیزوالکترونیکی، سنسورهای نوری).

وقتی ما از سنسوری مجتمع صحبت می‌کنیم منظور این است که تکیه پروسه آماده‌سازی شامل تقویت کردن سیگنال، فیلترسازی، تبدیل آنالوگ به دیجیتال و مدارات تصحیح‌ می‌باشند، در غیر این صورت سنسوری که تنها سیگنال تولید می‌کند به نا سیستم موسوم هستند.

در نوع پیشرفته به نام سنسور هوشمند یک واحد پردازش به سنسور اضافه شده است تا خورجی آن عاری از خطا باشد منطقی‌تر شود. واحد پردازش سنسور که به صورت یک مدار مجتمع عرضه می‌شود اسمارت (Smart) نامیده می‌شود. یک سنسور باید خواص عمومی زیر را داشته باشد تا بتوان در سیستم به کار برد که عبارتند از:

حساسیت کافی، درجه بالای دقت و قابلیت تولید دوباره خوب، درجه بالای خطی بودن، عدم حساسیت به تداخل و تاثیرات محیطی، درجه بالای پایداری و قابلیت اطمینان، عمر بالای محصول و جایگزینی بدون مشکل.

امروزه با پیشرفت صنعت الکترونیک سنسوری مینیاتوری ساخته می‌شود که از جمله مشخصه‌ی آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

سیگنال خروجی بدون نویز، سیگنال خروجی سازگار با باس، احتیاج به توان پایین.

فصل 2

کنیک های تولید سنسور

تکنیک‌هایی در تولید سنسور:

تکنولوژی سنسور امروزه براساس تعداد نسبتاً زیادی از سنسورهای غیرمینیاتوری استوار شده است. این امر با بررسی ابعاد هندسی سنسوریهایی برای اندازه‌گیری فاصله، توان، شتاب، سیال عبوری فشار و غیره مشاهده می‌شود. برای اکثر سنسورها این ابعاد از cm10 تجاوز می‌کند. اغلب ابعاد، سنسورها توسط خود سنسور تعیین نمی‌شود بلکه وسیله پوشش خارجی آن مشخص می‌گردد. با این وجود، حتی در چنین مواردی خود سنسورها از نظر اندازه در حد چند سانتی‌متر هستند. چنین سنسوریهایی که می‌تواند گاهی خیلی گرانبها باشند، برای مثال در زمینة اندازه‌گیری پروسة. تکنولوژی تولید و ربات‌ها، تکنولوژی‌های میکروالکترونیک زیر اکثراً به کار برده می‌شوند:

تکنولوژی سیلیکان، تکنولوژی لایه نازک، تکنولوژی لایه ضخیم/هیبرید، سایر تکنولوژی‌های نیمه هادیپرسوه‌های دیگری نیز در تولید سنسور بکار برده می‌شود، از قبیل تکنولوژی‌های فویل سینتر، تکنولوژی فیبرنوری، مکانیک دقیق، تکنولوژی لیزر نوری، تکنولوژی مایکروویو و تکنولوژی بیولوژی. بعلاوه، تکنولوژی‌هایی از قبیل پلیمرها، آلیاژهای فلزی یا مواد پیزوالکتریکی نیز نقش حساسی را در تولید سنسور بازی می‌کنند.از آنجایی که سیلیکان و نیمه هادی‌های دیگر بطور خیلی گسترده در میکروالکترونیک بکار برده می شوند. در ادامه به تشریح این پروسه تولید می‌پردازم.

فصل 3

سنسور سیلیکانی

استراتژی ترجیح داده شده در ساخت سنسوریها برمبنای سیلیکانی جدید بهره‌مند شدن از تکنیک‌ها و پردازش‌هایی هست که قبلاً در صنعت مدار مجتمع (IC) بر مبنای سیلیکان بنا نهاده شده است و به این طریق می‌توانذ از تجربیات و نتایج این بخش صنعتی سود جست

خواص سیلیکان واثرات آن بر سنسور:

سیلیکان یک ماده مناسب برای تکنولوژی سنسور است به ظرط آن که اثرات فیزیکی و شیمیایی کافی با قوت قابل قبول نشان دهد که می‌تواند در ساختارهای غیرپیچیده در طول گسترة وسیعی از درجه حرارت‌ها بکار برده شود. استفاده از سیلیکان دارای چندین پی آمد برای سنسورها می‌باشد. نخست آن که، خواص فیزیکی سیلیکان می‌تواند مستقیماً برای اندازه‌گیری کمیت اندازه‌گیری شوند. مطلوب به کار برده شود.

در جدیدترین تحولی که در سال 1980 جلوه‌گر شد، ارتباط تکنولوژی میکروالکترونیک با تکنیک‌های ایجاد شده بویژه برای تولید سنسور است، از قبل برداشتن نم غیریکسان، یا شیشه آندی در اتصال سیلیکانی. به این طریق خواص مکانیکی بسیار خوب سیلیکان تک کریستال می‌تواند برای ساخت سنسورهای بدیع به کار برده شود. ای تکنولوژی که به نام میکرومکانیک موسوم است منجر به تولید عناصر سیلیکانی مکانیکی یا مکانیکی/ الکترونیکی با ابعادی به اندازة مشابه الکترونیکی آنها می‌گردد، که از نظر اندازه چندین میکرومتر هستند. سیلیکان تک کریستالی بویژه بخاطر خواص مکانیکی عالی خود با این تکنولوژی بخوبی سازگار است. تک کریستالی تغییر ماهیت نمی‌دهد. با این وجود، شکنندگی آن می‌تواند یک ایراد باشد. همچون الماس، این کریستال می‌تواند در عرض ضخامت مختلف شکسته می‌شود. نتیجه آن که بسیاری از سنسورهای ساخته شده بر مبنای سیلیکان تک کریستالی به کاربردهایی که در آن درجه حرارت به بالاتر از 150-120 درجه سانتی گرد افزایش پیدا نمی کند محدود می‌شوند.

مراحل تولید در تکنولوژی سیلیکان:

ساخت سنسورهای سیلیکانی بطور عمده براساس عملیات بکار برده شده در تکنولوژی نیمه هادی مدرن استوار است. که برای تولید عناصر میکروالکترونیکی ابداع شده‌اند. تکنولوژی صفحه‌ای سیلیکان نه فقط برتولیدات مدارات مجتمع غلبه می‌کند، بلکه یک عنصر تعیین کننده در تولید بسیاری از سنسورهای سیلیکانی نیز می‌باشد این امر منجر به مزایای زیر می‌شود:

ساخت کم هزینه سنسورها به تعداد زیاد، مینیاتورسازی سنسور تجمع یکپارچه و الکترونیک، ساخت سنسورهای چند گانه (سنسورهای چند گانه برروی یک چیپ‌ تنها)، استفاده از چیپ‌های بزرگ یا، در بعضی موارد، و وینرهای کمل (مثلاً سلولهای خورشیدی، سنسوریهای نوری الکتریکی حساس به وضعیت)، امکان ساخت به بعدی که در آن تکنیک‌های خاص برای برش عمیق و غیر ایزوتروپیک و لایه‌های توقف برش خاص برای خلق شکل سه بعدی عناصر سیلیکاتی مینیاتور شده به کار برده می‌شود، استفاده از دیسک‌های خیلی نازک یا قسمت‌های خیلی نازک (سنسوریهای فشار یا شتاب)، نشست دادن لایه‌های سنسور نازک بر و روی زمینة سیلیکان که خواص سنسور محدود سیلیکانی را توسعه می‌دهد.

ویژگی‌های دیگر را می‌توانید در کتاب‌های میکرومکانیک مطالعه نمایید. ولی قبل از خلاصه‌ای از میکرومکانیک را خدمت شما عرض می کنم:عبارت میکرومکانیک، یا تشابهات آن به یک شاخه علمی گفته می‌شود که در آن هدف ساخت میکروسیستم‌های پیچیده متشکل از سنسورهای بسیار مجتمع، یک طبقه پردازش سیگنال لا+ رنجش‌های مکانیکی قابل حرکت می‌باشد. در این حرکت علمی به روش‌های علمی برای ساخت دست پیدا کرده‌اند که در روشهای مکانیکی معمول امکان ساخت آن غیرممکن است محدوده ساخت آن‌ها بین میلی متر و زیرمیکرومتر واقع می‌شود.

سنسورهای در بعد حرارت:

در بعد حرارت یکی از مهمترین کمیت‌های فیزیکی می‌باشد. بسیاری از اصول مربوطه به اندازه‌گیری درجه حرارت از دتها پیش شناحته شده‌اند، از قبل پدیدة انبسطا مکانیکی، ترموکوپل، ترمومتر و … پیشرفت‌های حاصل شده در علم مواد در دهه 1950 سبب پیدایش مقاومت‌هایی با ضریب درجه حرارت مثبت (PTC) یا منفی (NTC) شد، بر طبق سنسورهای موجود می‌توان سنسورهای موجود حرارتی را به 1-‌ سنسورهای مقاومتی 2-‌ سنسورهای درجه حرارت اینزفیس طبقه‌بندی کنیم.

سنسورهای درجه حرارت مقاومتی:

چنین سنسورهایی از وابستگی درجه جرارت انتقال عامل استفاده می‌کند. اصلاح مقاومت توزیعی، از روش برای سنجش مقاومت ویژة یک نیمه هادی با استفاده از روش تک پروپی ناشی می‌شود.

سنسوریهای سیلیکانی دارای این مزیت هستند که می توانند با اطمینان بیشتر و با سطوح قابل تحمل پایین‌تر دوباره تولید شوند. H-si بطور عمده در کاربردهای تکنیکی به کار برده می‌شود.

طول کنارة زمینه mm2-1، ضخامت تقریباً mm200 است. کل قطر dدارای مقداری به اندازه mm50-10 می‌باشد. ابعاد کوچک و زمان پاسخ دهی کوتاه باعث کاربرد آن شده است مثلاً سنسور نوع (ValVo) KTY 84 یک سنسور NTC در محدوده درجه حرارت بین 50- تا 300 درجه سانتی‌گراد است.

سنسورهای حرارتی اینترفیس:

این نوع سنسور بطور عمده از وابستگ حرارتی انتقال عامل با استفاده از اتصالات p-n به پایای دیودها، ترانزیستورها یا ترکیبات ترانزیستوری بهره‌برداری می‌کند. اثرات اصلاح وابستگی حرارتی پلاویتة انیترفیس مخازن‌های Mos با تغذیه AC نیز می‌تواند توسط این نوع سنسور بکار برده شود. هر دو اثر در مبدل‌های حرارتی- فرکانسی بکار برده می‌شوند. مثال‌های تجارتی از این نوع سنسور حرارتی عبارت است از انواع AD 590 (دستگاه‌های آنالوگ) هستند.

آن‌ها می‌توانند در حد دقتی به اندازه تقریباً 1k برای درجة حرارت‌هایc0‌50- و c0‌150 به کار برده شوند. اگر چه پیشرفت‌های دیگری در حال تجربه هستند، بیشتر آن‌ها هنوز در مرحلة آزمایشگاهی قرار دارند، مبدل‌های حرارتی فرکانسی بدلیل توانائی آن ها برای ایجاد یک سیگنال خروجی فرکانسی- آنالوگ جهت غالب دیگری از تکامل را ارائه می‌دهند. این مدار متشکل از تعدادی طبقات معکوس کننده با تراتزیستورهای جانبی (T1) .و عمودی (T2) می‌باشد ظرفیت اتصال طبقات معکوس‌کنندة انفرادی سبب ایجاد یک تاخیر سوپینگ می‌شود که، با فرض یک جریان تزریقی معین، فرکانس عملیاتی نوسان‌ساز حلقه‌ای را تعیین می‌کند که با تعداد طبقات معکوس‌کنندة بکار برده شده تغییر می‌نماید. وابستگی حرارتی VBE مستقیماً فرکانس نوسان ساز را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بنابراین برای درجه حرارت‌هایی بین 0‌20 و0‌80 درجه سانتی‌گراد یک وابستگی مغطی بین درجه حرارت و فرکانس با یک حساسیت نسبی، به اندازه‌ی تقریباً k 3-10 وجود دارد. اگر چه آیندة چنین سنسورهایی خوب است، ولی آن‌ها هنوز در زمینه قیمت با رقیبان خود قادر به رقابت نیستند.

سنسورهای حرارتی سیلکونی دیگر وکاربردها:

در درجه حرارت بالا (500 الی 3000 درجه سانتی گراد) غالباً با لومتر به عنوان یک عنصر حس کننده به کاربرده می‌شود. در این دستگاه‌ها درجه حرارت در نتیجه‌ی جذب تشعشع گرمایی توسط لایه‌های مقاومتی افزایش می‌یابد. غالباً مقاومت‌های لایه ای سیاه فلزی ومقاومت‌های لایه‌ای ترکیب فلز- اکسید فلز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

سیلیکون اغلب به عنوان زمینه به کار می‌رود. ترموپیل‌های مجتمع علاوه بر کاربردهای حرارتی کاربردهای دیگری نیز دارند به عنوان مثال اندازه گیری دبی سیال، آشکار سازی تشعشع ماوراء قرمز و اندازه گیری فشار خلاء از آنجایی که سیلیکان یک هادی گرمایی خوب است، روش‌های حکاکی اغلب می‌تواند به منظور وفق دادن ضخامت و شکل ترموپیل‌ها در کاربردهای ویژه به کار روند. آفست (offest) کم ترموپیل‌های مجتمع یک مزیت بزرگ است. بالابردن سی یک سیلیون نیز یک مزین است زیرا سیلیکون دارای اثر سی بک (ضریب) بیشتری نسبت به فلزات است از این رو برای اندازه گیری دماهای جزئی مورد استفاده قرار میگیرد (در حد میکروکلوین).

بررسی و ساخت انواع سنسورها و سنسور پارکسنسورهای میکروپلساختمان فیبر ها

بررسی میزان ونوع استفاده ازاینترنت

اینترنت، در ساده ترین تعریف، عبارتست از کامپیوترهایی که در سراسر دنیا به هم متصل هستند، شبکه ای که این کامپیوترها را به یکدیگر متصل می سازد، و متدهای انتقال اطلاعات روی این شبکه منشاء اینترنت را می توان در سالهای جنگ سرد یافت، زمانی که احتمال شروع یک جنگ هسته ای بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی کاملا وجود داشت در آن سالها وزارت دفاع آم

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	209 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	84

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه تعریف موضوع تحقیق

اینترنت، در ساده ترین تعریف، عبارتست از کامپیوترهایی که در سراسر دنیا به هم متصل هستند، شبکه ای که این کامپیوترها را به یکدیگر متصل می سازد، و متدهای انتقال اطلاعات روی این شبکه.

منشاء اینترنت را می توان در سالهای جنگ سرد یافت، زمانی که احتمال شروع یک جنگ هسته ای بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی کاملا وجود داشت. در آن سالها وزارت دفاع آمریکا بدنبال یک سیستم مخابراتی بود که بتواند حتی در مقابل ضربات یک جنگ اتمی دوام آورد و از هم نپاشد.

این پروژه که Arpanet نام گرفت، در سال 1968 شروع شد. این شبکه در اولین قدم (محکم) خود چهار کامپیوتر را در نقاط مختلف آمریکا به هم متصل کرد. خوب، این اقدام در آن سال ها بسیار فوق العاده بود .

بزودی معلوم شد که چنین شبکه ای بطور بالقوه دارای توانائیهای بسیار بیشتری از آنچه مسئولان وزارت دفاع در تصور داشتند، است. تبادل اطلاعات علمی و مهندسی از این نمونه بود.

همچنین معلوم شد که یک شبکه واحد هرگز نمی تواند به هدفی که برای آن در نظر گرفته شده بود (توانایی مقاومت در مقابل ضربه هسته ای) دست یابد. به جای آن تصمیم گرفته شد تا شبکه های موجود به هم متصل شوند و به عبارت دیگر شبکه ای از شبکه ها ساخت شود. نام اینترنت هم از همین جا نشات گرفت. اینترنت اولیه فقط دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی را به هم متصل می کرد و چون تحت کنترل دولت قرار داشت افراد و شرکتهای خصوصی راهی به آن نداشتند.

این وضع تا سال 1991 ادامه داشت، اما از این تاریخ اوضاع بسرعت دگرگون شد. در این سال بنیاد ملی علوم (NSF)، که بزرگترین تامین کننده مالی اینترنت بود، سرمایه خود را از آن خارج کرد و اینترنت را بر روی شرکتهای تجاری گشود. و بزودی سیل خروشانی ، که امروز آنرا می شناسیم تبدیل شد، و شروع این رشد

انفجاری با شبکه تارعنکبوتی جهانی (وب) همراه بود.

اینترنت یک چیز مستقل نیست که دیگران کامپیوترهایشان را به آن متصل کنند. بلکه اینترنت خود حاصل بهم پیوستن این کامپیوترهاست. در واقع وقتی به کامپیوترهای یک سرویس دهنده اینترنت (ISP) متصل می شوید، کامپیوتر شما هم جزئی از اینترنت می شود.

اینترنت به انواع بسیار گوناگونی از سرویس های مخابراتی ، از خطوط ساده تلفنی گرفته تا کابل های نوری پر سرعت و کانال های ماهواره ای، متکی است. اگر این کانال های مخابراتی را بزرگراه اینترنت بدانیم، مسیریاب ها (routers ) کامپیوترهایی که بر انتقال اطلاعات بین نقاط مختلف نظارت می کنند، پلیس های راهنمایی آن هستند.

حال ما میخواهیم دراین بحث به بررسی استفاده دانشجویان کشورخودمان ازاینترنت بپردازیم.اینکه میزان وهمچنین نوع استفاده ازاینترنت دربین دانشجویان مابه چه شکلی است.

اهداف کلی وآرمانی تحقیق

میزان استفاده دانشجویان دانشگاه آزادمشهدرادر استفاده ازاینترنت توصیف وبررسی کنیم.

انواع زمینه های مورداستفاده ازاینترنت راتوسط دانشجویان دانشگاه آزادمشهدتوصیف وبررسی کنیم.

هدفهایاسوالهایافرضهای ویژه تحقیق

1-استفاده ازاینترنت توسط دانشجویان دانشگاه آزادمشهدبه چه میزان است؟

2-آیاجنسیت درمیزان ونوع استفاده ازاینترنت تاثیرگذاراست؟

3-عمده استفاده دانشجویان دانشگاه آزادمشهددرچه زمینه ای است؟

4-آیااین دانشجویان ازکیفیت اینترنت درکشورراضی هستند؟

5-اهم مشکلات دانشجویان دانشگاه آزادمشهدچیست؟

روش انجام تحقیق

دراین تحقیق قصدبرآن است که ازیکی ازروشهای تحقیق توصیفی به نام تحقیق زمینه یاب(پیمایشی)استفاده شود.زیرادراصل مابه دنبال این هستیم که این پدیده:میزان ونوع استفاده ازاینترنت توسط دانشجویان راشرح وتوصیف نماییم.میخواهیم شرایط راآنگونه که درواقعیت وجودداردفقط توصیف کنیم.برای این منظورازروش تصادفی ساده بهره جسته ایم.برای آنکه نمونه هاتصویرواقعی ازجامعه موردنظر(دانشجویان دانشگاه آزادمشهد)باشندسعی شده حتی الامکان ازرشته های مختلف وسنهای مختلف وجنسیتها ی مختلف انتخاب شوند.

روش جمع آوری اطلاعات مابااستفاده ازپرسشنامه بود.همچنین برای تجزیه وتحلیل اطلاعات ازجداول فراوانی ورسم نمودارهای مختلف بهره جسته ایم.

اهمیت موضوع تحقیق

توسعه اطلاعات تحولات بنیادینی در حوزه‌های مختلف جامعه بشری اتفاق افتاده است که بعضا از آن تحت عنوان انقلاب یاد می‌شود یاد می شود .دستاورداین انقلاب در جامعه بشری بیشتر مربوط است به کاربردهای مختلف فناوری اطلاعات در حوزه‌های مختلف عملکرد اجتماعی نظیر اقتصاد، تجارت، بهداشت، آموزش و غیره.

سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD) در تعریف فناوری اطلاعات آن را مشتمل می‌داند بر مجموع صنایع تولیدی و خدماتی که برای نگهداری، انتقال و نمایش داده‌ها و اطلاعات به صورت الکترونیکی استفاده می‌شود. مهمترین مشخصه این فناوری نسبت به فناوری‌های قبلی که شکل انقلابی به آن داده است، مجتمع شدن ویژگی‌هایی نظیر دوطرفه بودن، جهانی بودن، فراگیر بودن، چند کاناله بودن و غیره بطور همزمان در یک فناوری خاص است. تمامی فناوری‌هایی که قبلا مورد بهره‌برداری اطلاعاتی و ارتباطی قرار می‌گرفت (نظیر تلفن، تلویزیون، رادیو، ماهواره، فاکس) از دو یا چند مورد از این ویژگی‌ها محروم بود. اما فناوری اطلاعات و ارتباطات که اکنون در قالب تحول صنعت ارتباطات از آن یاد می‌شود تمام این ویژگی‌ها را بطور همزمان و یکجا در خود جای داده است.

در رابطه با رشد فناوری اطلاعات در جهان، می‌توان به آمار متشره در این رابطه استناد کرد. نمودارهای شماره 1 تا 3 نشان‌دهنده شاخص‌های مختلف توسعه فناوری اطلاعات در جهان است.

شکل شماره 1: تعداد حوزه‌های ثبت شده برروی اینترنت

منبع: واقعیتهای اقتصاد دیجیتالی 2004

شکل شماره 2 : تعداد جمعیت برخط ایالات متحده

منبع: واقعیتهای اقتصاد دیجیتالی 2004

شکل شماره 3: روند روبه رشد تعداد کاربران اینترنتی در جهان

منبع: واقعیتهای اقتصاد دیجیتالی 2004

باتوجه به رشدروزافزون استفاده ازاینترنت درسراسرجهان بررسی مقدارونوع استفاده ازآن دربین دانشجویان کشورخودمان ناگزیرمینماید.درجامعه جوان وتحصیلکرده امروزکشورداشتن اطلاعات همه جانبه ازنحوه استفاده جوانان ازاین

تکنولوژی نه تنهاضروری مینمایدبلکه باآگاهی ازآن میتوانیم برنامه ریزی درستی درباره فرصتهاوچالشهای پیش رو انجام دهیم.اینکه جوان دانشجووتحصیلکرده مانیازهای مختلف خبری وتحقیقی وتفریحی خودرادردنیای مجازی چگونه برطرف میکنددغدغه بسیارپراهمیتی است. تحقیقاتی که تاکنون دراین زمینه درایران انجام شده است: 1-پایان نامه خانم لیلازکریائی باعنوان: ((بررسی میزان وچگونگی استفاده

ازاینترنت توسط دانشجویان دانشگاههای دولتی شهرتهران به تفکیک جنسیت،دوره تحصیلی ودانشگاه درسال تحصیلی 80-81)).

2-پایان نامه آقای محمدحسین حسنی باعنوان(( اینترنت وارزشها:بررسی رابطه بین استفاده ازاینترنت وگرایش دانشجویان به ارزشهای سیاسی)).

3-تحقیق خانم مهتاب پورآتشی-کارشناس ارشدآموزش کشاورزی دانشگاه تهران

باعنوان: ((عوامل پیش برندهاستفاده ازفناوری اطلاعات درآموزش عالی)).

محدودیتهای موضوع تحقیق

1-محدودیتهایی که خارج ازکنترل محقق هستند:

-عدم دسترسی به آماروارقام به روزشده درباره موضوع تحقیق.

-عدم همکاری کتابخانه های بزرگ بامحقق درجمع آوری اطلاعات درباره سابقه تحقیق ودراختیارنگذاشتن پروژه های مرتبط باموضوع تحقیق.

2-محدودیتهایی که محقق درکنترل ونظارت برآنهادخالت دارد:

-به دلیل کمبودکتاب درباره موضوع تحقیق واینکه کتابهای موجودآماروارقام جدیدرامنعکس نمی کردندلاجرم برای به دست آوردن آماروارقام موثق وتازه ازبریده جرایدوسخنرانیها که دراینترنت وجوددارداستفاده شد.

تعریف واژه هاواصطلاحات

اینترنت:شبکه ابربزرگراه اطلاعات صفحه وب ( web page ) : یک پرونده ساده وبه هر چیزی که در پنجره مرورگرتان (browser ) میتوانید بینید.

مرورگر، مرورگر وب ( browser , web browser ) : قسمتی از نرم افزار که در کامپیوتر و به شما اجازه می دهد تا صفحات وب را ببینید. معمولترین مرورگرهای وب یا web browser ها عبارتند از Internet Explorer و Netscape .

Web Site:یک سری از صفحات وب که به صورت منطقی با یکدیگرارتباط دارند و آنها معمولاً ظاهر و حال و هوای مشابهی دارند وبه یک موضوع مرتبط می شوند.

Home page : رساله مقدماتی یا صفحه خوش آمد گویی برای یک وب سایت را گویند.

homepage شخصی یک نفر یک صفحه وب است که خود او را توصیف می کند.

HTML : این زبانی است که تمامی صفحات وب بر اساس آن نوشته شده اند.

URL : ا ین آدرس یک صفحه وب است برای مثال :

http://english.unitecnology.ac.nz/resources/tutorial/introduction

URL یک صفحه وب است.

Download :به معنی انتقال یک فایل از یک کامپیوتر دور از کامپیوتر شما به کامپیوترتان است.از نظر فنی هر بار که شما یک صفحه وب را روی صفحه مانیتور خود نگاه میکنید آن را download میکنید. (و همه اجزای آن صفحه وب را از قبیل عکس ها و آنچه که در بر می گیرد ):ISP مخفف «internet service provider » است. آنها کمپانیهایی هستند که دسترسی به شبکه اینترنت را برای شما فراهم می کنند شما معمولاً از یک مودم که به یک خط تلفن وصل شده است استفاده میکنید که با گرفتن شماره شما را به ISP تان وصل می کندBand width :این یک تعریف فنی دارد اما بیشتر برای توصیف اینکه چه مقدار اطلاعات در واحد زمان یک خط معمولی می تواند انتقال دهد بکار میرود و این به سرعت خط ارتباطی شما با اینترنت بستگی دارد.

:ADSL مخفف کلمات Asymmetric Digital Subscriber Line به معنای خط اشتراک دیجیتال نامتقارن است. این تکنولوژی نسبتاً جدید است که خطوط تلفن فعلی را به راهی برای دستیابی به صوت و تصویر و تبادل اطلاعات با سرعت نسبتاً بالا تبدیل می کند.

ADSL می تواند بیش از 6Mb در ثانیه به مشترک تحویل دهد این بدان معناست که بدون سرمایه گذاری زیاد و با کابل های موجود می توان ظرفیت را تا 50 برابر افزایش داد. با این تکنولوژی حتی می توان محتوای فعلی موجود در اینترنت را از متن به صوت تبدیل کرد و دیگر احتیاجی به کوچک کردن حجم تصاویر گرافیکی و در نتیجه کاهش کیفیت آنها نخواهد بود. می توان به راحتی ویدیو کنفرانس بین دانشگاهها و مراکز صنعتی برگزار کرد.

بررسی میزان ونوع استفاده ازاینترنتپروژه که Arpanetاینترنت

بررسی فراوانی انواع بیماریهای هایپرتانسیو در زنان باردار بست

مقدمه اختلالات هایپرتانسیو بارداری یک عارضة شایع حاملگی هستند و در مجموع حدود 105 درصد تمامی حاملگیها را عارضه دار می کنند میزان بروز این اختلالات عمیقاً تحت تأثیر یک سری عوامل مانند سن، پاریته، نژاد، سابقة بیماری زمینه‌ای و … قرار دارد و فراوانی این اختلالات در مناطق و نژادهای مختلف تا حدودی متفاوت گزارش شده است این اختلالات یک علت مهم موربیدیته

دسته بندی	پزشکی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	1122 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	160

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست

عنوان	صفحه
چکیده فارسی	1
فصل اول: کلیات	4
- مقدمه پژوهش و بیان مسئله	5
- اهداف پژوهش	7
- هدف کلی	7
- اهداف جزئی	7
- سوالات پژوهش	7
- واژگان کلیدی	8
- تعریف واژگان	8
- اختلال فشار خون در دوران بارداری	9
- دسته بندی و تشخیص	9
- هایپرتانسیون	10
- هایپرتانسیون حاملگی	11
- پره اکلامپسی	12
- اکلامپسی	15
- پرفشاری خون مزمن	17
- پره اکلامپسی افزوده شده بر هایپرتانسیون مزمن	19
- عوامل خطر	20
- پاتوفیزیولوژی	24
- افزایش پاسخ های انقباضی	25
- پروستاگلندین ها	25
- اکسید نیتریک	26
- اندوتلین	26
- فاکتور رشد اندوتلیوم عروقی	27
- ژنتیک	27
- عوامل ایمونولوژیک	28
- عوامل التهابی	28
- دیس لیپیدمی و استرس اکسیداتیو	29
- فعال شدن سلول های اندوتلیال	30
- پاتولوژی	32
- تغییرات قلبی عروقی	33
- تغییرات هماتولوژیک	35
- حجم پلاسما	35
- انعقاد	36
- ترومبوسیتونی	36
- همولیز	37
- تغییرات اندوکرین و متابولیک	37
- تغییرات آب و الکترولیت	38
- کلیه	39
- کبد	40
سندروم HELLP	41
- مغز	42
- نقش جفت در پره اکلامپسی (اختلالات سیتوتروفوبلاستیک)	45
- خونرسانی رحمی – جفتی	46
- مرگ	47
- پیش بینی	48
- فشار خون	48
- ادم	48
- پروتئینوری	48
- سوابق	49
- انفوزیون آنژیوتانسین II	49
- تست ROLL_OVER	50
- اسید اوریک	50
- متابولیسم کلسیم	50
- پلاکتها	51
- شاخصهای استرس اکسیداتیو	51
- عوامل ایمونولوژیک	51
- پپتیدهای جفتی	52
- فیبرونکتین	52
- دفع ادراری کالیکرئین	52
- سرعت سنجی داپلر در شرائین رحمی	52
- پیشگیری	54
- تعدیل رژیم غذایی	54
- آسپرین	55
- آنتی اکسیدانها	56
- درمان	56
- تدابیر درمانی	56
- روند درمانی	57
- خاتمه دادن به حاملگی	59
- هایپرتانسیون پابرجا بلافاصله بعد از زایمان	61
- مایع درمانی	61
- درمان دارویی	62
- اقدامات لازم در پره اکلامپسی شدید	65
- درمان در اکلامپسی	67
- پیشگیری از تشنجات	69
- آثار سمی سولفات منیزیم	70
- پیش آگهی	71
فصل دوم:	73
مروری بر مطالعات انجام شده قبلی	74
فصل سوم: روش اجرای پژوهش	79
- نوع مطالعه	80
- جمعیت مورد مطالعه	80
- روش نمونه گیری و حجم نمونه	80
- معیارهای انتخاب نمونه	80
- روش انجام کار	81
- روش تجزیه و تحلیل داده ها	81
- جدول متغیرها	82
فصل چهارم:	83
- یافته های پژوهش	84
- جداول و نمودارها	92
فصل پنجم:	106
- بحث و نتیجه گیری	107
- محدودیت ها و پیشنهادها	112
فصل ششم: منابع و ضمائم	113
- فرم اطلاعاتی	114
- فهرست منابع	115
- چکیده انگلیسی	118

چکیده فارسی:

عنوان: بررسی فراوانی انواع بیماریهای هایپرتانسیو در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

استاد راهنما: سرکار خانم دکتر لادن حقیقی

نگارش: شیرین کمالی

واژگان کلیدی: هایپرتانسیون – پره اکلامپسی – اکلامپسی – پاریته – نولی‌پار

مقدمه: اختلالات هایپرتانسیو بارداری یک عارضة شایع حاملگی هستند و در مجموع حدود 10-5 درصد تمامی حاملگیها را عارضه دار می کنند. میزان بروز این اختلالات عمیقاً تحت تأثیر یک سری عوامل مانند: سن، پاریته، نژاد، سابقة بیماری زمینه‌ای و … قرار دارد و فراوانی این اختلالات در مناطق و نژادهای مختلف تا حدودی متفاوت گزارش شده است. این اختلالات یک علت مهم موربیدیته و مورتالیته مادر و جنین محسوب می‌شوند و همراه با خونریزی و عفونت تریاد مرگ آوری را تشکیل می‌دهند، این اختلالات به چند نوع تقسیم می شوند که شامل: هایپرتانسیون حاملگی، پره اکلامپسی، اکلامپسی، پره اکلامپسی افزوده شده بر هایپرتانسیون مزمن و هایپرتانسیون مزمن می شود و پروگنوز و پیامدهای مادری و جنینی در انواع این اختلالات متفاوت است و به روش درمانی متفاوت می انجامد.

متدولوژی: این مطالعه یک مطالعة مشاهده ای – مقطعی است و به صورت استخراج داده های موجود انجام شده و روش نمونه گیری به صورت سرشماری است و مجموعاً 55 بیمار مبتلا به اختلالات هایپرتانسیو بارداری که با توجه به معیارهای کالج زنان و مامایی آمریکا و گروه کاری آموزش فشار خون بالا دارای شرایط لازم بودند و در سال 1382 در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) بستری شده بودند مورد بررسی قرار گرفتند.

یافته‌ها و نتایج: فراوانی اختلالات هایپرتانسیو در زنان بارداری 5/8 درصد است. فراوانی انواع اختلالات هایپرتانسیو بارداری به این صورت است: اکلامپسی 5/5 درصد، پره اکلامپسی شدید 8/21 درصد و پره اکلامپسی خفیف 9/30 درصد و هایپرتانسیون مزمن 3/7 درصد و هایپرتانسیون حاملگی 2/18 درصد و پره‌اکلامپسی افزوده ده بر هایپرتانسیون مزمن 4/16 درصد. فراوانی اختلالات هایپرتانسیو بارداری که در این مطالعه برآورد شد در محدودة آمار جهانی قرار دارد. فراوانی این اختلالات در دو انتهای طیف سنی باروری کمتر بوده است و این مسأله با دانسیته های قبلی هماهنگی ندارد، اکثر موارد این اختلالات بعد از سن حاملگی 37 هفتگی آشکار شده اند و بیشتر از نصف بیماران یعنی 2/58 درصد نولی پار بودند و بیماریهایی که از عوامل خطر پره اکلامپسی هستند مثل دیابت و بیماری های عروقی و یا بیماری های کلاژن واسکولر در بیماران وجود نداشته است، 5/5 درصد بیماران سابقة هایپرتانسیون مزمن داشتند و 11 درصد بیماران مبتلا به عفونت ادراری بودند که نسبت به حاملگی طبیعی بیشتر بوده است. پره اکلامپسی سبب شده که میزان زایمان سزارین افزایش قابل توجهی داشته باشد و حدوداً 2 برابر زایمان طبیعی صورت گیرد. حدود 60 درصد بیماران حین مراقبت های بارداری تشخیص داده شده بودند و تنها 5/25 درصد بیماران با علائم پره اکلامپسی مراجعه کردند. سابقة اختلالات هایپرتانسیو بارداری در بیشتر از نصف بیماران وجود داشته است.

مقدمه پژوهش و بیان مسئله:

امروزه شاهد تغییر بیماریهای کشنده از گروه واگیر و عفونی به گروه غیرواگیر می باشیم که شایعترین آنها بیماریهای قلبی – عروقی می باشند و از مهمترین این بیماریها هایپرتانسیون می باشد. هایپرتانسیون یک مشکل جدی سلامت است و از هر 6 نفر، 1 نفر را مبتلا می کند و در تمام نژادها و گروههای سنی و در هر دو جنس دیده می شود. اختلالات هایپرتانسیو ممکن است در دوران بارداری نیز پیش بیایند ولی هنوز اتیولوژی شناخته شده‌ای در این مورد وجود ندارد. در مجموع این اختلالات 10-5 درصد تمام حاملگیها و 20 درصد کسانی را که حاملگی اولشان است را دچار عارضه ساخته است و 40 درصد از زنان با بیماری زمینه ای را متأثر می کند. این اختلالات طیف بالینی گسترده ای دارند و از آنجا که پروگنوز و پیامدهای مادری و جنینی بسته به شدت اختلال متفاوت است و اقدامات درمانی متفاوتی را می طلبد تقسیم بندی در این زمینه ارائه شده است و 5 نوع بیماری هایپرتانسیو وجود دارد که شامل هایپرتانسیون حاملگی، پره اکلامپسی (که خود می تواند به دو نوع خفیف و شدید تقسیم شود)، اکلامپسی، پره اکلامپسی افزوده شده به هایپرتانسیون مزمن و هایپرتانسیون مزمن می شود.

میزان بروز انواع این اختلالات تحت تأثیر یک سری عوامل خطر قرار دارد که سبب ایجاد تنوع در گزارش میزان بروز این اختلالات شده است، میزان بروز عمیقاً تحت تأثیر پاریته قرار دارد و هایپرتانسیون حاملگی با شیوع بیشتر در زنان نولی پار دیده می شود و زنان مسن تر با افزایش سن میزان بروز بالاتری از هایپرتانسیون مزمن را نشان می دهند، بنابراین زنان واقع در دو انتهای طیف سنی تولیدمثل استعداد بیشتری برای ابتلاء دارند. عواملی مثل سابقة هایپرتانسیون مزمن و یکسری بیماری های زمینه ای از جمله دیابت نیز در وقوع پره اکلامپسی مؤثرند. در تفکیک بیماریهای هایپرتانسیو حاملگی توجه به سن بارداری و زمان پیدایش اختلالات هایپرتانسیو کمک کننده است. در دهة اخیر میزان پره اکلامپسی حدوداً 40 درصد افزایش داشته است و افزایش سن زنان باردار و افزایش هایپرتانسیون مزمن در سنین بالاتر را از علل آن ذکر کرده اند. اختلالات فشار خون در دوران بارداری یک علت مهم موربیدیته و مورتالیته مادر و جنین محسوب می شود و عواقب جنینی آن شامل محدودیت رشد داخل رحمی، مرگ جنین داخل رحم و زایمان زودتر از موعد می شود و عواقب مادری از پرفشاری شدید خون، تشنج های بزرگ و صدمه به ارگان های انتهایی ناشی می شود. این اختلالات همچنین به عنوان سومین علت مرگ مادری در اکثر کشورهای جهان شناخته شده اند.

در مواجهه با اکلامپسی و پره اکلامپسی هدف اصلی خاتمه دادن به حاملگی با حداقل تروما به مادر و جنین و به دنیا آوردن نوزاد قابل حیات و برگرداندن سلامت کامل به مادر است. لازم به ذکر است که هزینه های مراقبت از مادران هایپرتانسیو در مقایسه با هزینة واحد مراقبت های ویژه نوزادان برای یک نوزاد پره ترم بسیار ناچیز است. در مطالعاتی که در بررسی فراوانی اختلالات هایپرتانسیو در بارداری صورت گرفته نتایج آماری نسبتاً متفاوتی گزارش شده است که احتمالاً تحت تأثیر اختلافات جغرافیایی و فرهنگی و اشکالات تکنیکی در اندازه‌گیری فشار خون بوده است، در ضمن با وجود چند دهه تحقیق گسترده هنوز چگونگی آغاز یا تشدید هایپرتانسیون در اثر حاملگی حل نشده باقی مانده است و اختلالات هایپرتانسیو هنوز مهمترین مشکل حل نشده در رشتة طب مامایی است. با توجه به مسائلی که ذکر شد لزوم مطالعه ای دقیق جهت تعیین فراوانی انواع بیماری‌های هایپرتانسیو در زنان باردار مشخص می شود، از طرف دیگر جهت پیش بینی و مشاهدة سیر بیماری در طول زمان لازم است مطالعات مقطعی در فواصل زمانی انجام گیرند.

اهداف پژوهش:

- هدف کلی:

- تعیین فراوانی انواع بیماریهای هایپرتانسیو در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

- اهداف جزئی:

- تعیین فراوانی بیماری های هایپرتانسیو به تفکیک نوع در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

- تعیین فراوانی بیماری‌های هایپرتانسیو به تفکیک سن در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

- تعیین فراوانی بیماری های هایپرتانسیو به تفکیک سن بارداری در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

- تعیین فراوانی بیماری های هایپرتانسیو به تفکیک پاریتی در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

- تعیین فراوانی بیماری های هایپرتانسیو به تفکیک بیماری های زمینه ای (مثل دیابت) در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382.

سوالات پژوهش:

- فراوانی بیماریهای هایپرتانسیو به تفکیک نوع در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382 چقدر است؟

- فراوانی بیماریهای هایپرتانسیو به تفکیک سن در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382 چقدر است؟

- فراوانی بیماریهای هایپرتانسیو به تفکیک سن بارداری در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382 چقدر است؟

- فراوانی بیماریهای هایپرتانسیو به تفکیک پاریتی در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382 چقدر است؟

- فراوانی بیماریهای هایپرتانسیو به تفکیک بیماری زمینه ای (مثل دیابت) در زنان باردار بستری در بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) در سال 1382 چقدر است؟

واژگان کلیدی: هایپرتانسیون – پره اکلامپسی – اکلامپسی - پاریته – نولی پار

- تعریف واژگان:

- هایپرتانسیون: زیادی فشار خون به صورت فشار خون سیستولی مساوی یا بیشتر از 140 میلیمتر جیوه و فشار خون دیاستولی مساوی یا بیشتر از 90 میلیمتر جیوه.

- پره اکلامپسی: هایپرتانسیون به همراه ادم یا پروتئینوری یا هر دو که معمولاً بعد از هفتة 20 حاملگی ایجاد می شود.

- اکلامپسی: تشنج حاملگی و تشنج غیرقابل انتساب به سایر علل - اضافه شدن تشنج به پره اکلامپسی

- پاریتی: تولد 1 یا چند نوزاد زنده یا مرده که لااقل 500 گرم وزن داشته باشد یا سن حاملگی آنها حداقل 20 هفتة کامل باشد.

- نولی بار: زنی که تا به حال زایمان نداشته است.

اختلالات فشار خون در دوران بارداری:

یکی از بیماریهای ناشناخته در علوم مامایی حاضر بیماریهای هایپرتانسیو می‌باشد، تحقیقات بسیاری در این مورد انجام شده است اما هنوز عبارت اتیولوژی ناشناخته در تمامی کتب در این خصوص مطرح است. ادم چشمگیر بدن در طی حاملگی که در برخی موارد با عارضة تشنج همراه می شد، توسط یونانیان باستان شناخته شده بود، در گذشته اصطلاح توکسمی به منظور توصیف اختلالات فشار خونی و بسیاری از اختلالات همراه آن و نیز عوارضی که در بارداری رخ داده اما دلایل آن به خوبی درک نشده بود بکار می رفت. تصور می کردند که این بیماری در اثر گردش توکسین در خون ایجاد می‌شود. تا کنون بیش از 60 نام انگلیسی و 40 نام آلمانی جهت اختلالات هایپرتانسیو بارداری مطرح شده است.

در مامایی نوین اختلالات فشار خون بارداری طیف بالینی از اختلالاتی را در بر می گیرد که از افزایش ناچیز فشار خون تا پرفشاری شدید خون همراه سوء عملکرد ارگان های متعدد متغیر است، این اختلالات شایع هستند و همراه با خونریزی و عفونت تریاد مرگ آوری را تشکیل می دهند. در مجموع این اختلالات %10-5 تمامی حاملگی ها و %20 کسانی را که حاملگی اولشان است را دچار عارضه ساخته است و 40 درصد از زنان با بیماری زمینه ای را متاثر می کند.

دسته بندی و تشخیص:

در مورد تقسیم بندی اختلالات فشار خون در بارداری کنتراورسی وجود دارد. کالج زنان و مامایی آمریکا در سال 1972 یک تقسیم بندی ارائه داد که در سال 1990 گروه کاری برنامة ملی آموزش فشار خون بالا این تقسیم بندی را کامل کرد. در این قسمت نحوة تشخیص اختلالات هایپرتانسیو عارضه دار کنندة حاملگی بر طبق نظر گروه کاری 2000 معین شده است، 5 نوع بیماری هایپرتانسیو وجود دارد که به شرح زیر می باشند:

1- هایپرتانسیون حاملگی که قبلاً هایپرتانسیون القا شده توسط حاملگی یا هایپرتانسیون گذرا نامیده می شد.

2- پره اکلامپسی

3- اکلامپسی

4- پره اکلامپسی افزوده شده بر هایپرتانسیون مزمن

5- هایپرتانسیون مزمن

اهمیت این تقسیم بندی در این است که در هرکدام از این اختلالات پروگنوز و پیامدهای مادری و جنینی فرق می کند و به روش درمانی متفاوت منجر می شود. برخی از نویسندگان، وضعیتی تحت عنوان هایپرتانسیون گذرا و پره اکلامپسی را در قالب اصطلاح گسترده ای به صورت هایپرتانسیون ناشی از حاملگی (Pregnancy Induced Hypertension: PIH) بیان می نمایند. لازم به ذکر است توضیحاتی که برای تمیز دادن انواع اختلالات هایپرتانسیو داده شده همواره یک موضوع بحث بوده است و منجر به عدم اطمینان در بارة شیوع واقعی، شرح حال حقیقی و پاسخ به درمان، در این اختلالات شده است.

هایپرتانسیون:

فشار خون بالا یک مشکل جدی سلامت است و 1 نفر از هر 6 نفر را مبتلا می‌کند و در تمام نژادها و گروههای سنی و هر دو جنس دیده می شود، بسیاری از مردم تا زمانیکه علامتی نداشته باشند متوجه فشار خون بالای خود که احتمالاً مخفی بوده است نمی شوند. فشار خون بالا در حاملگی می تواند جدی‌تر باشد و علاوه بر مادر، جنین را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. هایپرتانسیون هنگامی تشخیص داده می شود که فشار خون در حدود 90/140 میلیمتر جیوه یا بیشتر باشد، در گذشته توصیه می شد از افزایش فشار سیستولی در حد 30 میلیمتر جیوه یا افزایش فشار دیاستولی در حد 15 میلیمتر جیوه (حتی اگر مقدار مطلق کمتر از 90/140 میلیمتر جیوه باشد) به عنوان معیار تشخیصی استفاده شود. امروزه شواهد نشان می دهد که با وجود این معیار پیامدهای نامطلوب حاملگی لزوماً افزایش نمی یابد و باید گفته شود که زنانی که فشار سیستولی آنها به میزان 30 میلیمتر جیوه یا فشار دیاستولی آنها به میزان 15 میلیمتر جیوه افزایش یافته است نیازمند نظارت و بررسی دقیق هستند. به منظور تعریف دقیق فشار خون در حاملگی، فشارهای بالای خون باید حداقل دوبار با فاصلة 6 ساعت از هم اندازه گیری شوند. فشار خون باید در وضعیت مناسب (نشسته و در حالیکه بازوی بیمار به مدت 5 دقیقه در حالت استراحت در سطح قلب قرار گرفته است) و توسط ابزار مناسب و معاینه‌گر دقیق تعیین شود تا نتیجه درست گزارش شود.

هایپرتانسیون حاملگی:

تشخیص هایپرتانسیون حاملگی در زنانی مطرح می شود که اولین بار در طی حاملگی فشار خونشان به 90/140 میلیمتر جیوه یا بیشتر رسیده اما در آنها پروتئینوری به وجود نیامده است، در صورتیکه پره اکلامپسی رخ ندهد و فشار خون تا 12 هفته بعد از زایمان به حد طبیعی برسد، هایپرتانسیون حاملگی را هایپرتانسیون گذرا می نامند. با وجود اینکه فشار خون بعد از زایمان به حالت طبیعی برمی گردد اما اغلب در حاملگی بعدی عود می کند. در ضمن زنان با فشار خون گذرا در طول سالهای بعد بیشتر در معرض هایپرتانسیون مزمن قرار دارند. از آنجائیکه احتمال ابتلاء به پره اکلامپسی مطرح است تشخیص هایپرتانسیون حاملگی بعد از دوران بارداری قطعی می شود و بارد سایر اختلالات هایپرتانسیو دوران بارداری تشخیص داده می شود. افزایش قابل توجه فشار خون در نیمة دوم حاملگی حتی بدون پروتئینوری اهمیت دارد و بویژه برای جنین خطرناک است، 10 درصد تشنج های اکلامپتیک نیز قبل از بروز پروتئینوری آشکار رخ می دهند.

پره اکلامپسی:

پره اکلامپسی نوعی سندرم اختصاصی حاملگی است، هر سال بیشتر از 4 میلیون نفر در جهان دچار پره اکلامپسی می شوند پره اکلامپسی تقریباً در حدود 5% تمام حاملگیها (البته 3-2% نیز ذکر شده است) و %15-10 حاملگیهای اول (%7-5 نیز ذکر شده است) دیده می شود و در 25-20% زنانیکه سابقة هایپرتانسیون مزمن دارند روی می دهد البته پره اکلامپسی ریسک ابتلاء به فشار خون مزمن را افزایش نمی دهد. مطالعه ای شیوع پره اکلامپسی را در حاملگیهای زنان نرموتانسیو 9/11% و در زنانی که فشار خون مزمن داشتند 16% گزارش کرده است.

پره اکلامپسی با فشار خون مساوی یا بیش از 90/140 میلیمتر جیوه بعد از هفتة 20 حاملگی و پروتئینوری مشخص می شود و بیشتر بعد از هفتة 24 حاملگی روی می دهد. در صورت فقدان پروتئینوری تشخیص زیر سؤال می‌رود البته وجود پروتئین در ادرار بدون افزایش فشار خون ممکن است در اثر مخلوط شدن ادرار با ترشحات واژینال و یا در بیماران مبتلا به عفوت مجرای ادرار حاصل شود. پروتئینوری به صورت وجود 300 میلی‌گرم یا بیشتر پروتئین در ادرار 24 ساعته و یا حضور دائمی 30 میلی‌گرم در دسی لیتر پروتئین (نتیجه + 1 در تست نواری ادرار) در نمونه های تصادفی ادرار، تعریف می شود. یک نمونة تصادفی واحد ممکن است نتواند پروتئینوری قابل توجه را نشان دهد و نوسان های شدیدی در میزان پروتئینوری امکان دارد رخ دهد. پروتئینوری و تغییرات بافت شناختی گلومرولی در اواخر سیر اختلالات هایپرتانسیو ناشی از حاملگی خود را نشان می دهند و پروتئینوری نشانة دیررس پره اکلامپسی است. در واقع پره اکلامپسی در اواخر روند پاتوفیزیولوژیک نهفته ای که ممکن است 4-3 ماه قبل از بروز هایپرتانسیون آغاز شده باشد، از نظر بالینی آشکار می شود و نمونه های بیوپسی کلیه زنان حاملة هایپرتانسیو پیدایش ضایعات گلومرولی را قبل از ظهور علائم پره‌اکلامپسی تأیید می کند. ادم در پره اکلامپسی دیده می شود و از طریق بررسی درجة تورم یا افزایش وزن قابل ارزیابی است، ادم در حاملگی شایع است و بسیاری از زنان حاملة طبیعی در اواخر حاملگی دچار ادم ژنرالیزه بدن خصوصاً پاها می شوند و این ادم در آب و هوای گرم و نیز در اثر نشستن و ایستادن طولانی مدت و یا در افرادی که واریس دارند بارزتر است و اغلب افتراق آن از ادم پره اکلامپسی دشوار است، به این ترتیب ادم زمانی پاتولوژیک محسوب می شود که ژنرالیزه بوده و دست ها و صورت را نیز درگیر نماید. ادم در بیماران دچار پره اکلامپسی و اکلامپسی لزوماً وجود ندارد.

پره اکلامپسی را می توان به صورت خفیف و شدید عمدتاً بر مبنای میزان فشار خون و پروتئینوری و درگیری ارگان های بدن تقسیم بندی نمود و هرچه هایپرتانسیون یا پروتئینوری شدیدتر باشد، تشخیص پره اکلامپسی قطعی تر می شود و یافته های آزمایشگاهی غیر طبیعی در تست های عملکرد کلیوی و کبدی و هماتولوژیک قطعیت تشخیص را افزایش می دهند.

بنابراین معیارهای پره اکلامپسی شدید به صورت زیر است:

- فشار خون مساوی یا بیشتر از 110/160 میلیمتر جیوه

- پروتئینوری در حد 2 گرم در 24 ساعت و یا مساوی یا بیش از +2 در تست نواری ادرار

- تعداد پلاکت ها کمتر از 000/100 عدد در میلی متر مکعب

- افزایش LDH (همولیز میکروآنژیوپاتیک)

- افزایش ALT یا AST

- میزان کراتینین سرم بالای 2/1 میلی گرم در دسی لیتر در غیاب افزایش قبلی آن.

- علائم اخطارآمیز اکلامپسی مانند: سردرد پایدار – اختلالات بینایی یا سایر اختلالات مغزی – درد پایدار اپی گاستر – عقب ماندگی رشد جنین.

افزایش میزان کراتینین سرم به دلیل اختلال فیلتراسیون گلومرولی در درگیری شدید کلیه ایجاد می شود. ترومبوسیتوپنی مشخصة بدتر شدن پره اکلامپسی است و احتمالاً در اثر فعال شدن و تجمع پلاکت ها و همولیز میکروآنژیوپاتیک ناشی از اسپاسم عروقی شدید، رخ می‌دهد. هایپربیلی‌روبینمی و هموگلوبینمی و هموگلوبینوری شواهد همولیز شدید هستند. درد اپی گاستر یا درد ربع فوقانی راست شکم احتمالاً از نکروز، ایسکمی و ادم سلول های کبد که سبب اعمال کشش بر کپسول گلیسون می گردد ناشی می شود، این درد به طور شایع با افزایش میزان سرمی آنزیم های کبدی همراه است و معمولاً ضرورت ختم حاملگی را نشان می دهد، این درد نشانگر وقوع بعدی انفارکتوس کبد و خونریزی و نیز پارگی فاجعه‌آمیز هماتوم زیرکپسولی است، البته پارگی نادر است و در زنان مسن تر و مولتی پار شایعتر است. از عوامل دلالت کننده بر هایپرتانسیون شدید می توان به اختلال عملکرد قلب، ادم ریوی و محدودیت آشکار رشد جنین اشاره کرد.

اکلامپسی:

اکلامپسی شکل شدیدتری از پره اکلامپسی است، انسیدانس اکلامپسی حدود 2/0 درصد در تمام زایمان‌ها می باشد، البته حدود 4/0% نیز ذکر شده است. اکلامپسی با تشنج ژنرالیزه تونیک کلونیک یا کما همراه است، البته تشنجی که نتوان آن را به علل دیگر نسبت داد، حدود 5% زنان به دنبال حملة تشنج دچار اغماء می شوند که ناشی از ادم گسترة مغزی است. هرنیاسیون ترانس تنتوریال ممکن است سبب مرگ شود. با اینکه اغمای کشنده بدون تشنج نیز اکلامپسی نامیده می شود اما بهتر است تشخیص اکلامپسی فقط در زنان مبتلا به حملات تشنجی مطرح شود و مرگ زنان در موارد فاقد تشنج به پره اکلامپسی شدید نسبت داده شود. تشنج معمولاً با علائمی چون هایپرتانسیون شدید، سردرد، درد اپی‌گاستر، هیپررفلکسی، پروتئینوری و ادم ژنرالیزه آغاز شده اما گاهی اوقات به صورت ناگهانی و بدون علائم آگاه کننده و تنها با هایپرتانسیون خفیف ایزوله حاملگی ظاهر می شود و 20% از زنان مبتلا به اکلامپسی افزایش اندک در فشار خون نشان داده و بسیاری فقط پرفشاری خون در حد متوسط دارند. ممکن است تشنج ها قبل، در حین و یا بعد از لیبر پدیدار شوند، قبل از زایمان در حدود 50% از بیماران، در حین زایمان 25% موارد و در 25% بقیه در مراحل پس از زایمان تشنج رخ می دهد. تشنج‌هایی که با بیش از 48 ساعت فاصله از زایمان به وجود می‌آیند (بویژه در زنان نولی پار) ممکن است تا 10 روز پس از زایمان دیده شوند. اکلامپسی در تریمستر آخر شایعتر است و با نزدیک شدن به ترم، شیوع آن بتدریج افزایش می یابد. تقریباً در تمام موارد، پره اکلامپسی مقدم بر تشنجات اکلامپتیک وجود دارد و 2% زنان مبتلا به پره اکلامپسی دچار اکلامپسی می شوند. در حدود 3% زنان مبتلا به اکلامپسی، تشنج برای اولین بار 48 ساعت بعد از زایمان آشکار می شود و در این گروه تشخیص های دیگر نیز باید مد نظر باشند.

پروتئینوری و ادم ایجاد شده در عرض 1 هفته ناپدید می شوند. فشار خون در اکثر موارد در عرض چند روز تا 2 هفته پس از زایمان به حد طبیعی برمی گردد. در صورت وقوع اکلامپسی قبل و یا در حین زایمان فاصلة زمانی تا زایمان و یا مدت زمان زایمان کمتر می شود.

اکلامپسی بیش از حد واقعی آن تشخیص داده می شود زیرا ممکن است در اواخر حاملگی و بعد از زایمان، صرع، انسفالیت، مننژیت، تومور مغزی و پارگی آنوریسم مغزی از اکلامپسی تقلید کنند، با وجود این تا زمانیکه این علل جانبی رد نشده اند تمام حملات تشنجی در زنان حامله اکلامپسی در نظر گرفته می شود.

ادم ریوی به دنبال تشنج های اکلامپتیک ممکن است رخ بدهد که علت آن نارسایی قلبی (در اثر هایپرتانسیون شدید و تجویز زیاد مایعات داخل وریدی) و یا پنومونی آسپیراسیون در اثر حملات تشنجی می تواند باشد.

به دنبال حملة تشنج در 10 درصد زنان درجاتی از نابینایی به وجود می‌آید و دو علت ذکر شده است:

1- درجات متغیر دکولمان شبکیه

2- ایسکمی، انفارکتوس یا ادم لوب پس سری

پیش آگهی برگشت بینایی خوب است و معمولاً در عرض 2 هفته بینایی به حد کامل می رسد.

سایکوز به دنبال اکلامپسی ندرتاً رخ می دهد و معمولاً چند روز تا 2 هفته طول می کشد و در صورتیکه بیماری عقلانی قبلی وجود نداشته باشد، پیش آگهی خوب است.

مرگ ناگهانی همزمان با حمله‌ تشنجی یا با فاصلة کمی بعد از آن در اثر خون ریزی مغزی که در زنان مسن تر مبتلا به هایپرتانسیون مزمن زمینه ای محتملتر است رخ می دهد. در خون ریزی کمتر همی پلژی به وجود می آید.

پرفشاری خون مزمن:

هایپرتانسیون مزمن در بیشتر از 22% زنان در سنین باروری روی می دهد و شیوع آن با سن و نژاد و شاخص تودة بدن Body Mass Index) = (BMI تفاوت می کند، هایپرتانسیون مزمن در %5-1 حاملگیها روی می دهد، 25-20% زنان با هایپرتانسیون مزمن در طی حاملگی دچار پره اکلامپسی می شوند. هایپرتانسیون مزمن که می تواند حاملگی را دچار عارضه سازد با مشخصات زیر از پره اکلامپسی قابل افتراق است.

1- وجود هایپرتانسیون (90/140 میلیمتر جیوه یا بیشتر) مقدم بر حاملگی

2- تشخیص هایپرتانسیون (90/140 میلیمتر جیوه یا بیشتر) قبل از هفتة 20 حاملگی

3- وجود هایپرتانسیون پابرجا تا مدتها بعد از زایمان

اگر زن حامله تا نیمة دوم حاملگی ویزیت نشده باشد، ممکن است تشخیص هایپرتانسیون مزمن دشوار باشد. دلیل این دشواری این است که هم در زنان دارای فشار خون طبیعی و هم در زنان مبتلا به هایپرتانسیون مزمن، فشار خون در تریمستر دوم و اوایل تریمستر سوم کاهش می یابد، بنابراین آن دسته از زنان مبتلا به بیماری عروقی مزمن که اولین بار در هفتة 20 حاملگی ویزیت می شوند. به طور شایع دارای فشار خون طبیعی خواهند بود و در تریمستر سوم ممکن است فشار خون به سطح هایپرتانسیو قبلی خود برگردد و این مشکل تشخیصی را به وجود می آورد که آیا هایپرتانسیون جنبة مزمن دارد یا در اثر حاملگی القا شده است. هایپرتانسیون مزمن علل زیادی دارد شامل: هایپرتانسیون اساسی فامیلیال (بیماری عروقی هایپرتانسیو) – ناهنجاریهای شریانی (هایپرتانسیون رنوواسکولر – کوارکتاسیون آئورت) – اختلالات اندوکرین (دیابت – سندرم کوشینگ – آلدوسترونیسم اولیه – فئوکروموسیتوم – تیروتوکسیکوز) – گلومرولونفریت (حاد و مزمن) نارسایی حاد و مزمن کلیه – نفروپاتی دیابتی – بیماریهای بافت همبند (لوپوس‌اریتماتو – اسکلرودرمی – پری آرتریت ندوزا) – بیماری کلیة پلی کیستیک – چاقی. بیشتر بیماران با هایپرتانسیون مزمن دچار هایپرتانسیون اساسی هستند و هایپرتانسیون ثانویه به اختلالاتی که ذکر شد نسبتاً ناشایع است. هایپرتانسیون مزمن صرف نظر از حامله یا غیر حامله بودن زن، سبب موربیدیته می شود و بویژه ممکن است سبب هایپرتروفی بطن ها و نارسائی قلب، حوادث مغزی – عروقی یا آسیب داخلی کلیه شود. مخاطرات اختصاصی در حاملگیهای عارضه دار شده با هایپرتانسیون مزمن شامل خطر افزوده شدن پره اکلامپسی است که در 25 درصد زنان مبتلا به هایپرتانسیون مزمن روی می دهد، همچنین در زنانی که دچار افزوده شدن پره اکلامپسی می شوند، خطر دکولمان جفت به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.

همانطور که گفته شد افزایش موربیدیته و مورتالیته در این بیماران به بروز پره اکلامپسی و جداشدگی جفت وابسته است اما موارد نادری از مرگ مادر همراه با هایپرتانسیون مزمن در حاملگی وجود دارد که از افزایش بدخیم فشار خون و متعاقب آن نارسایی احتقانی قلب یا حوادث مغزی – عروقی ناشی می‌شود. علاوه بر این در جنین زنان مبتلا به هایپرتانسیون مزمن، احتمال محدودیت رشد جنین و مرگ جنین افزایش پیدا می کند.

پره اکلامپسی افزوده شده بر هایپرتانسیون مزمن:

همانطور که گفته شد پره اکلامپسی در حدود 25-20% زنان مبتلا به هایپرتانسیون مزمن روی می دهد و تمام اختلالات هایپرتانسیو مزمن صرف نظر از علت، مستعد افزوده شدن پره اکلامپسی هستند. هیپرتانسیون مزمن (موجود از قبل) در تعدادی از زنان به طور تیپیک پس از هفتة 24 حاملگی تشدید می یابد، در صورتیکه این تشدید با پروتئینوری همراه باشد، افزوده شدن پره اکلامپسی تشخیص داده می شود. بطور کلی شروع جدید پروتئینوری در حد مساوی یا بیش از 300 میلی گرم در 24 ساعت در زنان هایپرتانسیوی که قبل از هفتة 20 فاقد پروتئینوری بوده اند و یا افزایش پروتئینوری یا فشار خون و یا تعداد پلاکت کمتر از 100000 در میلی متر مکعب در زنان مبتلا به هایپرتانسیون و پروتئینوری قبل از هفتة 20 حاملگی، تشخیص پره اکلامپسی افزوده شده به هایپرتانسیون مزمن را مطرح می کند. فاکتورهایی که بیمار را در معرض خطر بروز پره اکلامپسی قرار می دهند شامل سن بالاتر از 40 سال مادر، هایپرتانسیون برای مدت طولانی تر از 15 سال، فشار خون بالاتر از 110/160 میلیمتر جیوه در اوان حاملگی، دیابت، کاردیومیوپاتی و بیماری های کلیوی یا خودایمنی است. در اغلب موارد، زمان افزوده شدن اکلامپسی زودتر از زمان بروز پره اکلامپسی خالص است، همچنین اکلامپسی افزوده شده معمولاً بسیار شدید است و با محدودیت رشد جنین همراه است.

عوامل خطر

معمولاً میزان بروز پره اکلامپسی حدود 5%ذکر شده است اما تنوع چشمگیری در این زمینه گزارش شده و اینگونه نتیجه گیری شده که میزان بروز عمیقاً تحت تأثیر یک سری عوامل قرار دارد. این عوامل خطر را می توان در 3 دسته: مادری – مدیکال – جفتی جنینی تقسیم بندی کرد که به صورت زیر است:

1- عوامل خطر مادری:

- پاریته

- سن

- شریک جنسی جدید

- سابقة پره اکلامپسی

- سابقة وجود پره اکلامپسی در اقوام درجه 1

- نژاد

2- عوامل خطر مدیکال:

- هایپرتانسیون مزمن

- سایرعلل‌هایپرتانسیون‌مزمن‌مثل‌هایپرکورتیزولیسم‌–هایپرآلدوسترونیسم – فئوکروموسایتوما – تنگی شریان کلیه

- دیابت (تیپ I یا تیپ II)

- بیماری کلیوی

- لوپوس

- چاقی

3- عوامل خطر جفتی – جنینی:

- حاملگی چندقلویی – مول هیداتیفرم

- هیدروپس جنینی

- اختلالات تروفوبلاستیک حاملگی

- تریپلوئیدی

هیپرتانسیون حاملگی با شیوع بیشتر در نولی پارها دیده می شود. زنان واقع در دو انتهای طیف سنی تولید مثل، استعداد بیشتری برای ابتلاء دارند یعنی سن کمتر از 18 سال و سن بیشتر از 35 سال. البته مادران جوان در سن کمتر از 17 سال در معرض خطر بیشتری هستند. زنان مسن تر که با افزایش سن (سن بیشتر از 35 سال) میزان بروز بالاتری از هایپرتانسیون مزمن را نشان می دهند در معرض خطر بالاتر افزوده شدن پره اکلامپسی قرار دارند. فرضیه ای مطرح است به این ترتیب که اختلالات هایپرتانسیو بارداری در اثر پاسخ ایمونولوژیکی مادر به آنتی‌ژن خارجی جنین که از اسپرم پدر حاصل شده است ایجاد می شوند و این پاسخ ایمونولوژیکی ممکن است با تماس طولانی مدت با آنتی‌ژن پدری کاهش یابد و بدین صورت علت وقوع کمتر پره‌اکلامپسی در مولتی پارها نسبت به نولی پارها تاحدودی مشخص می شود. البته در زنان مولتی پار با شریک جنسی جدید نیز از آنجائیکه با آنتی ژن پدری جدید روبرو می‌شوند افزایش میزان پره اکلامپسی و هایپرتانسیون حاملگی را داریم، درنتیجه تئوری ایمونولوژیک پره اکلامپسی تقویت می‌شود. در مطالعه ای چنین بیان شده است که اثر تغییر شریک جنسی به سابقة وقوع پره اکلامپسی – اکلامپسی با شریک جنسی قبلی بستگی دارد و در زنان بدون اکلامپسی و پره اکلامپسی در زایمان اول تغییر شریک جنسی افزایش 30% در خطر وقوع پره اکلامپسی و اکلامپسی داشته است و در زنانی که در زایمان اول خود پره اکلامپسی یا اکلامپسی داشته اند، تغییر شریک جنسی 30% کاهش در خطر رخ دادن پره اکلامپسی – اکلامپسی در زایمان بعدی داشته است به این ترتیب فرضیه ای مطرح می شود که اشتراک آنتی ژن لکوسیت انسانی والدین ممکن است در ایجاد پره اکلامپسی – اکلامپسی نقشی داشته باشد. عده‌ای از محققین پره اکلامپسی را بیماری زوج های جدید خصوصاً در صورت وقوع بارداری با فاصلة زمانی کوتاه بعد از رفتارهای جنسی دانسته‌اند.

احتمال عود پره اکلامپسی در حاملگی های بعدی وجود دارد، اگر پره اکلامپسی قبل از هفتة 34 حاملگی نمایان شود خطر پره اکلامپسی مجدد بیشتر است (حدود 40%) و در مواقعی که پره اکلامپسی دیرتر و در مراحل انتهایی حاملگی آشکار می شود خطر پره اکلامپسی مجدد حدوداً 10% است.

میزان بروز به نژاد و قومیت (و بنا بر این به زمینة ژنتیکی) وابسته است و پره‌اکلامپسی در نژاد سیاه نسبت به سایر نژادها بیشتر است البته شیوع هایپرتانسیون مزمن نیز در این نژاد بیشتر است، بروز و شیوع اختلالات هایپرتانسیو بارداری از یک کشور به کشور دیگر متغیر است. نژاد آفریقایی – آمریکایی بیشتر مستعد هستند.

عوامل محیطی نیز ممکن است نقشی در بروز این اختلالات داشته باشد و میزان بروز پره اکلامپسی در ارتفاعات بالا بیشتر ذکر شده است.

در تحقیقی نتیجه گیری شده است که در زنانی که از نظر اجتماعی – اقتصادی وضعیت بهتری دارند حتی پس از کنترل عوامل نژادی میزان بروز پره‌اکلامپسی کمتر است، در مقابل در مطالعه ای دیگر میزان بروز پره اکلامپسی تفاوتی در میان کلاسهای اجتماعی نداشته است.

همانطور که قبلاً نیز اشاره شد هایپرتانسیون مزمن خطر ابتلاء به پره اکلامپسی را افزایش می دهد.

ارتباط بین وزن مادر و خطر پره اکلامپسی خطری پیش رونده است و از 3/4% در زنانی که شاخص تودة بدن آنها کمتر از 8/19 کیلوگرم بر متر مربع است تا 3/13% در زنانی که شاخص تودة بدن مساوی یا بیشتر از 35 کیلوگرم بر متر مربع دارند، متغیر است.

در مطالعه ای در مورد ارتباط با دیابت، بروز اختلالات هایپرتانسیو در حاملگی در هر دو نوع دیابت I و II مشابه بوده و در دیابت تیپ I 41 درصد و در دیابت تیپ II 45 درصد ذکر شده است، اگرچه هایپرتانسیون مزمن در زنان مبتلا به دیابت II شایعتر بود زنان مبتلا به دیابت I پره اکلامپسی را به میزان بیشتر نشان دادند.

شرایطی مثل مول هیداتیفرم و حاملگی چندقلویی که با جفت بزرگ همراه هستند مستعد کنندة پره اکلامپسی می باشند (واسکولاریزاسیون نرمال جفت در جفت بزرگ برای خونرسانی ناکافی است و کاهش خونرسانی جفت آشکار می شود) در زنان با حاملگی دوقلویی در مقایسه با زنان دارای حاملگی تک قلویی میزان بروز هایپرتانسیون حاملگی 13% در برابر 6% و میزان بروز پره اکلامپسی 13% در برابر 5% ذکر شده است. در مول هیداتیفرم به وضوح مشخص نشده که اختلالات تروفوبلاست است که با بروز اکلامپسی پره‌اکلامپسی مرتبط است یا پترن غیرطبیعی کروموزومی منجر به آن می‌شود. مشخص شده که تریپلوئیدی نیز با بروز بالای پره اکلامپسی – اکلامپسی مرتبط است.

پاتوفیزیولوژی:

شرح حال بالینی و یافته های آناتومیک نشان داده است که پره اکلامپسی از گردش تعدادی مادة سمی در خون ناشی می شود که این مواد سبب بروز ترومبوز در بسیاری از عروق کوچک می شوند و سپس نکروز دژنراتیو در اعضای مختلف رخ می دهد.

اختلالات هایپرتانسیو ناشی از حاملگی با احتمال بسیار بیشتر در زنانی رخ می‌دهند که ویژگیهای زیر را داشته باشند:

1- برای اولین بار در تماس با پرزهای کوریونی قرار گرفته باشند.

2- در معرض تماس با پرزهای کوریونی بسیاری قرار داشته باشند (مانند حاملگیهای دوقلو یا مول هیداتیفرم)

3- از پیش دچار بیماری عروقی بوده باشند.

4- از نظر ژنتیک مستعد ایجاد هایپرتانسیون در دوران حاملگی باشند.

برای پره اکلامپسی 2 مرحله درنظر گرفته شده است که مرحلة 1 مربوط به کاهش خونرسانی است و مرحلة 2 یک سندرم مادری است که اگرچه با هایپرتانسیون و پروتئینوری مشخص می‌شود، بیش از این دو تغییر را شامل می‌شود. در واقع اولین اتفاق پاتوفیزیولوژیکال و اساس پاتوفیزیولوژی پره‌اکلامپسی – اکلامپسی وازواسپاسم است. انقباض عروقی در پاسخ به حساسیت عروق به منقبض کننده‌های خارجی روی می دهد و در نتیجه سبب مقاومت در برابر جریان خون شده و هایپرتانسیون شریانی ایجاد می کند، احتمالاً خود وازواسپاسم سبب آسیب عروقی می‌شود و انقباض سلول‌های اندوتلیال عروق منجر به آسیب این سلول ها می شود. کاهش حجم پلاسما و کاهش خونرسانی نیز در اثر آسیب اندوتلیوم عروق و نشت مایع فضای داخلی عروقی از سطح اندوتلیال ایجاد می شود. اجرای تشکیل دهندة خون (پلاکت ها و فیبرینوژن) نیز از سطح اندوتلیال نشت کرده و زیر اندوتلیوم رسوب می‌کنند، این تغییرات عروقی همراه با هایپوکسی موضعی بافت های اطراف، احتمالاً منجر به خونریزی، نکروز و سایر اختلالات اعضای انتهایی می شوند که در پره اکلامپسی شدید مشاهده می‌گردد.

یک سری عوامل در ارتباط با پره اکلامپسی – اکلامپسی مطرح می باشد که در ذیل به آنها اشاره می شود:

- افزایش پاسخ های انقباضی:

در زنان حامله طبیعی در برابر تزریق منقبض کننده های عروقی مقاومت وجود دارد، با استفاده از آنژیوتانسین II یا اپی نفرین افزایش واکنش عروقی را در زنان مبتلا به مراحل اولیه پره اکلامپسی شناسایی کرده‌اند که آشکارا قبل از شروع ‌هایپرتانسیون‌ ناشی‌ از حاملگی رخ می‌دهد و زنان نولی‌پاری که
نرموتانسیو مانده بودند به اثر تنگ کنندة آنژیوتانسین II مقاوم بودند اما زنانی که بعداً دچار هایپرتانسیون شدند، هفته ها قبل از شروع هایپرتانسیون این مقاومت را از دست داده بودند.

- پروستاگلندین ها:

بر اساس تعدادی مطالعه کند شدن پاسخ انقباضی عمدتاً ناشی از کاهش پاسخ‌دهی عروقی است که یکی از واسطه های آن، ساخته شدن پروستاگلندین ها یا مواد شبه پروستاگلندین توسط اندوتلیوم عروق است، دیده شده که مقاومت به آنژیوتانسین II در زنان حامله با تجویز مقادیر بالای مهارکننده پروستاگلندین سنتتاز برطرف می شود. مکانیسم دقیق عملکرد پروستاگلندین ها در جریان حاملگی ناشناخته است و در مشاهدات مختلف نمایان شده که در مقایسه با حاملگی طبیعی در پره اکلامپسی تولید پروستاسیکلین کاهش قابل توجهی دارد و افزایش میزان ترومبوکسان A₂ رخ می دهد، بنابراین در پره اکلامپسی افزایش ترومبوکسان و کاهش پروستاسیکلین و پروستاگلندین E₂ منجر به حساسیت در برابر آنژیوتانسین II و انقباض عروقی می شود.

- اکسید نیتریک:

اکسید نیتریک که قبلاً آن را فاکتور شل کنندة مشتق از اندوتلیوم می نامیدند از اندوتلیوم عروق ساخته می شود و یک متسع کنندة عروقی پرقدرت است. در ضمن مانع تجمع پلاکتی نیز می شود. در اختلالات هایپرتانسیو حاملگی، اشکالات در تولید و یا عملکرد این ماده را داریم، اکسید نیتریک سبب ابقای وضعیت طبیعی کم فشار و اتساع عروقی که مشخصة خونرسانی جفتی-رحمی در انسان است، می شود. ثابت نشده است که کاهش ساخت یارهایی اکسید نیتریک قبل از آغاز هایپرتانسیون رخ بدهد بنابراین چنین به نظر می رسد که تغییر غلظت اکسید نیتریک در زنان مبتلا به اختلالات هایپرتانسیو ناشی از حاملگی از عواقب هایپرتانسیون است و از حوادث برانگیزنده آن محسوب نمی شود. ممکن است درمان با نیتریک اکساید شدت عوارض را کاهش دهد.

- اندوتلین ها:

این پلی پپتیدها منقبض کننده های عروقی پرقدرتی هستند و اندوتلین I تنها نوع این مواد است که در اندوتلیوم انسان تولید می شود. میزان پلاسمایی آن در زنان نرموتانسیو در حال لیبر و حوالی لیبر افزایش می یابد، مقادیر بالاتر از این حد در زنان مبتلا به پره اکلامپسی گزارش شده‌اند، اما در یک سری مطالعات این مسأله تأیید نشده است.

- فاکتور رشد اندوتلیوم عروقی:

فاکتور رشد اندوتلیوم عروقی در فرایند رگسازی و کنترل نفوذپذیری میکروواسکولر اهمیت دارد در جفت انسان شناسایی شده است. میزان سرمی این ماده در نیمة اول حاملگی و همزمان با حوادث عروقی رحمی و حوادث تروفوبلاستی که مشخصه حاملگی هستند، افزایش می یابد. این ماده در سرم زنان پره اکلامپتیک نیز افزایش می یابد و مشخص شده است که میزان آن به موازات افزایش مقاومت عروقی رحمی – جفتی افزایش می یابد و افزایش مقادیر جفتی ممکن است نوعی مکانیسم جبرانی در تلاش برای طبیعی کردن جریان خون رحمی – جفتی باشد.

- ژنتیک:

استعداد ابتلاء به پره اکلامپسی - اکلامپسی، به ارث می‌رسد. در مطالعه ای که خواهران، دخترها، نوه ها و عروس های زنان مبتلا به اکلامپسی بررسی شدند، به این نتیجه رسیدند که پره اکلامپسی – اکلامپسی شدیداً جنبة ارثی دارند و مدل تک ژنی بهترین توجیه بوده است و همچنین توارث چند عاملی محتمل به نظر می رسد. ارتباط بین HLA DR₄ و هایپرتانسیون پروتئینوریک در مطالعه‌ای دیگر گزارش شده است. در مطالعه ای دیگر به این نتیجه رسیدند که نوعی پاسخ هومورال مادر علیه آنتی بادی ایمونوگلوبولینی آنتی HLA-DR جنین، احتمالاً در پیدایش هایپرتانسیون حاملگی موثر است. در مطالعه ای میزان قابل انتظار بیماری را در حاملگی اول دختران زنان مبتلا به اکلامپسی محاسبه کردند و از عروس های این زنان مبتلا به اکلامپسی به عنوان گروه شاهد استفاده نمودند و جنبة ارثی استعداد ابتلا به پره اکلامپسی را ثابت کردند.

- عوامل ایمونولوژیک:

در حالاتی که تشکیل آنتی بادی های بلوکان در برابر مناطق آنتی ژنی موجود در جفت مختل می شود، احتمال ابتلا به اختلالات هایپرتانسیو ناشی از حاملگی افزایش می‌یابد، این حالت ممکن است در موارد زیر به وجود آید: هنگامیکه ایمونیزاسیون مؤثر در حاملگیهای قبلی رخ نداده است (مثلاً در حاملگیهای اول) و هنگامیکه تعداد مناطق آنتی ژنی عرضه شده توسط جفت به طور نامعمول بیش از مقدار آنتی بادی است (مثلاً در حاملگی های چندقلویی) و یافته ای که از مفهوم ایمونیزاسیون حمایت می کند این است که در آن دسته از زنان مولتی پار که از همسر جدید خود باردار شده اند، میزان شیوع پره اکلامپسی بیشتر است. از طرفی در زنانی که قبلاً دچار سقط شده اند (و درنتیجه ایمونیزه هستند) و اکنون حامل اولین کودک خود هستند میزان اختلالات هایپرتانسیو فقط اندکی کاهش می یابد (22 در برابر 25 درصد) و این مسئله فرضیة ایمونیزاسیون را تأیید نمی کند. از اوایل تریمستر دوم به بعد، در زنانی که قرار است دچار پره اکلامپسی شوند در مقایسه با زنانیکه نرموتانسیو خواهند ماند، نسبت سلول های T-Helper به میزان قابل توجهی کمتر است. آنتی بادی های ضد سلول های اندوتلیال در 50 درصد زنان پره اکلامپتیک در برابر 15 درصد افراد شاهد نرموتانسیو یافت شده اند.

- عوامل التهابی:

افزایش تشکیل رادیکال های آزاد در حاملگی نرمال به اثبات رسیده است و می‌تواند وابسته به افزایش تکثیر سلولی در سطح جفتی – مادری یا تغییر در مکانیسم های ایجاد رادیکال های آزاد اندوژن باشد و برخی از محققین معتقدند که افزایش یا تولید نامنظم رادیکال های آزاد اکسیژن و به تبع آن پراکسیداسیون لیپیدهای پلاسما می توانند رادیکال های شدیداً توکسیکی را تولید کنند و علت زمینه ای صدمه اندوتلیال در پره‌اکلامپسی باشند و اختلالات خونرسانی جفتی است که سبب آزاد شدن بیش از حد این فاکتورهای پره‌اکلامپتیک می شود و اختلال عملکرد اندوتلیال عروق حاصل می گردد.

گروه آکسفورد ثابت کرده اند که در حاملگی نرمال افزایش مارکرهای التهابی را تا سطح سپسیس داریم و در پره اکلامپسی این افزایش بیشتر آشکار می‌شود و فرضیه ای موجود است که پره اکلامپسی را ناشی از فعالیت بسیار شدید لکوسیت ها در گردش خون مادر می داند.

- دیس لیپیدمی و استرس اکسیداتیو:

یک سری تشابهات بین پره اکلامپسی و آترواسکلروزیس وجود دارد که از آن جمله می توان به دیس لیپیدمی اشاره کرد. دیس لیپیدمی که پیشگویی کنندة آترواسکلروزیس است در پره اکلامپسی هم روی می دهد، زنان پره اکلامپتیک افزایش برگشت پذیر LDL و تری اسیل گلیسرول و کاهش HDL را دارند. LDL با دانسیتة پایین، لیپوپروتئینی است که ارزش پیشگویی کنندة آن برای آترواسکلروزیس بیشتر است و در زنان پره اکلامپتیک نیز افزایش می یابد. فرضیه ای استرس اکسیداتیو و دیس لیپیدمی را در تغییر عملکرد اندوتلیال که منجر به آترواسکلروزیس می شود با اهمیت می‌داند. تغییرات پاتوفیزیولوژیکال در آترواسکلروزیس ممکن است در پره اکلامپسی نیز نقش داشته باشند. LDLهای با دانسیته پایین در ایجاد استرس اکسیداتیو نقش دارند، این لیپوپروتئین در فضای ساب اندوتلیال وارد می شوند (از اثر آنتی اکسیدان های موجود در گردش خون محفوظ می مانند) و در ضمن این لیپوپروتئین ها جهت اکسیداسیون حساس تر هستند و درنتیجه LDL های اکسید شده ایجاد می شوند که کاملاً توکسیک هستند.

این مواد سبب تخریب پروتئین ها و DNA و آسیب اندوتلیوم می شوند و در ضمن آنتی ژن سطح سلول ها را فعال می کنند تا منوسیت های جدید به سطح اندوتلیوم بیایند و این منوسیت ها نیز رادیکال آزاد تولید می کنند که آسیب بیشتری به اندوتلیوم زده می شود و در ضمن ایجاد LDL های اکسید شده را نیز ادامه می دهند. بنابراین استرس اکسیداتیو بین دو مرحلة پره اکلامپسی ارتباط برقرار می کند. ثابت شده است که کاهش خونرسانی جفتی سبب تولید رادیکال های آزاد می شود و استرس اکسیداتیو سیستمیک را در بدن مادر ایجاد می کند. پس از تعدادی مطالعه که در مورد درمان با آنتی اکسیدان ها در حاملگی صورت گرفته توجه بیشتری به اثر سودمند احتمالی درمان با آنتی اکسیدان ها در پیشگیری از اختلالات هایپرتانسیون بارداری از طریق کاهش استرس اکسیداتیو شده است.

- فعال شدن سلول های اندوتلیال:

در طی سالهای اخیر اکثر محققین به این مسئله توجه داشته اند که ضایعه اولیه در پره اکلامپسی در سطح اندوتلیوم عروقی است. فعال شدن سلول های اندوتلیال ایفاگر نقش مرکزی در درک فعلی ما از پاتوژنز پره‌اکلامپسی است، بر این اساس پره اکلامپسی نوعی نقص با واسطة ایمنی است که منجر به کاهش خونرسانی جفتی – جنینی می شود و این نقص سبب آزاد شدن فاکتورهایی به داخل گردش خون مادر می شود که فعال شدن اندوتلیوم عروقی را برمی انگیزد و سندرم پره اکلامپسی از تغییرات گستردة عملکرد سلول های اندوتلیال ناشی می شود، به این ترتیب که آسیب اندوتلیوم سبب فعال شدن سلول های اندوتلیال در جهت تشدید انعقاد می شود و حساسیت به عوامل تنگ کنندة عروق را افزایش می دهد. افزایش انقباض عروقی به نوبه خود منجر به افزایش مقاومت نسبت به جریان خون و هایپرتانسیون شریانی می گردد. شواهد دیگری فعال شدن اندوتلیوم در پره اکلامپسی را نشان می دهند که شامل موارد زیر هستند:

- فاکتور شل کننده مشتق از اندوتلیوم که امروزه مشخص شده همان اکسید نیتریک است می تواند مدیاتور اولیه عدم پاسخ دهی عروق به تنگ کننده های عروقی در حاملگی باشد و تغییر تولید آن یا پاسخ عضله صاف عروقی به آن می تواند نقش خوبی در پره اکلامپسی داشته باشد.

- اخیراً افزایش غلظت فاکتور رشد اندوتلیال و فاکتور رشد مشتق از پلاکت را که می توانند سلول های اندوتلیال را فعال سازند در زنان دچار پره اکلامپسی نشان داده اند.

- فاکتورهای میتوژنیکی در سرم زنانی که تمایل به بروز پره اکلامپسی داشته اند یافت شده که این فاکتورها نشانگر صدمه یا فعال سازی اندوتلیوم هستند و شامل (فاکتور نکروز تومور آلفا)، انترلوکین‌ها و اندوتلین می شوند. به عنوان فعال کننده سلول‌های اندوتلیال و همچنین القا کننده صدمه اندوتلیال گلومرولی شناخته شده است و اندوتلین یک تنگ کننده و میتوژن قوی عروقی است.

- برخی از محققین آنتی بادی های ضد اندوتلیال را در سرم زنان مبتلا به پره اکلامپسی تشخیص داده اند.

- در پره اکلامپسی نقصان فعالیت پروستاسیکلین که یک گشاد کنندة عروقی قوی و مهار کنندة تجمع پلاکتی است و توسط اپی‌تلیوم عروقی و قشر کلیه ساخته می شود و افزایش ترومبوکسان A₂ که یک تنگ کنندة عروقی و افزایش دهندة تجمع پلاکتی است وجود دارد.

- کاهش سطح پروستاگلندین E₂ و I₂ در پره اکلامپسی سبب تقویت پاسخ انقباضی عروق به آنژیوتانسین می شود.

- تغییرات مشخص در مورفولوژی اندوتلیوم مویرگی گلومرولی در پره اکلامپسی دیده می شود.

- افزایش نفوذپذیری مویرگی (ادم و پروتئینوری) نیز در پره اکلامپسی دیده می شود.

پاتولوژی:

در موارد شدید پره اکلامپسی و اکلامپسی اختلالات پاتولوژیک عملکرد در تعدادی از اعضاء و سیستم ها، احتمالاً در نتیجه اسپاسم عروقی و ایسکمی ایجاد می شود که منجر به دو دسته عواقب مادری و جنینی می شود. این اختلالات اغلب به طور همزمان رخ می دهند. عواقب جنینی در اثر کاهش خونرسانی ایجاد می شود و شامل محدودیت رشد داخل رحمی – مرگ جنین داخل رحم – زایمان زودتر از موعد می شود. در کشورهای پیشرفته تا 25 درصد مرگ های پره ناتال به این اختلالات مربوط می شود. تعداد عواقب احتمالی مادری اختلالات هایپرتانسیو حاملگی زیاد است شامل تغییرات قلبی عروقی – هماتولوژیک - اندوکرین و متابولیک و آشفتگیهای اعضای نهایی و حتی در موارد نادر مرگ می شود. مطابق نظر برنامه ملی آموزش فشار خون بالا در زنان مبتلا به پره اکلامپسی عوارض کوتاه مدت مثل افزایش فشار خون با گذشت 6 هفته از زایمان به سطح قبلی و طبیعی خود برمی‌گردد ولی در مورد عوارض درازمدت تحقیقات بیشتری باید صورت گیرد.

بررسی فراوانی انواع بیماریهای هایپرتانسیو در زنان باردارپاتوفیزیولوژیپرفشاری خون مزمن

بررسی فراهنجاری های زبانی شعر شاملو

پژوهش حاضر با عنوان بررسی فراهنجاری های زبانی شعر شاملو کوششی است جهت شناساندن سبک فردی شعر شاملو به لحاظ معیارهای زبانشناختی یافته های این پژوهش از طریق بررسی منتخب اشعار شاملو در کلیه مجموعه آثارش بدست آمده است در این پژوهش این نکته را دریافتیم که راز زیبایی و زبان نسبتا منحصر به فرد شعر شاملو در فراهنجاری های زبانی خاصی است که او در اشعارش از آ

دسته بندی	تاریخ و ادبیات
فرمت فایل	doc
حجم فایل	199 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	180

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

بررسی فراهنجاری های زبانی

پژوهش حاضر با عنوان "بررسی فراهنجاری های زبانی شعر شاملو" کوششی است جهت شناساندن سبک فردی شعر شاملو به لحاظ معیارهای زبانشناختی. یافته های این پژوهش از طریق بررسی منتخب اشعار شاملو در کلیه مجموعه آثارش بدست آمده است. در این پژوهش این نکته را دریافتیم که راز زیبایی و زبان نسبتا منحصر به فرد شعر شاملو در فراهنجاری های زبانی خاصی است که او در اشعارش از آنها بهره برده است؛ فراهنجاری هایی از نوع واژگانی، صرفی، نحوی ،معنایی و کهن گرایی. با بررسی آین فراهنجاری ها در منتخب اشعار شاملو پی بردیم که برجسته ترین فراهنجاری بکار رفته در اشعار، فراهنجاری زمانی یا همان کهن گرایی است، که شاملو بطرز مبالغه آمیزی در اشعارش از آن بهره برده بطوری که زبان شعرش را نسبتا یکدست آرکائیک کرده است.

شاملو با بهره گیری از این قبیل شگردها نه تنها به زیبایی، صلابت، فصاحت و بلاغت اشعارش افزوده بلکه کاربرد فراهنجاری هایی از این دست توسط او به آفرینش سبکی منحصر به فرد با عنوان "شعر سپید" انجامیده است.

پیشگفتار

ادبیات به اقتضای ماهیت خود که دربارﮤ زندگی و پیچیدگی وجوه گوناگون آن است، از سرشتی پذیرنده برخوردار است و این قابلیت را دارد که از دیدگاه علوم دیگر مورد بررسی قرار گیرد. سالهاست که شیوه هایی در نقد ادبی متداول شده اند که اصول و روشهای آنها از علوم نشأت می گیرد؛ از قبیل نقد فلسفی، نقد روانکاوانه، نقد تاریخ مبنایانه، نقد ساختار گرایانه، نقد مارکسیستی، نقد صور نوعی، نقد جامعه شناسانه، نقد نشانه شناسانه، و... . با این حساب زبانشناسی را نباید یک استثنا تلقی کرد. از آنجا که زبانشناسی مطالعه ی علمی زبان یعنی تار و پود بوجود آورندﮤ ادبیات است، قاعدتاً می تواند با نقد ادبی پیوند داشته باشد.(خوزان مریم، 1369، ص 12)

پیشرفت سریع دانش زبانشناسی در قرن حاظر به فراهم آوردن امکاناتی جدید برای مطالعه ی زبان و ادبیات انجامیده است. حاصل پژوهش هایی از این دست در زمینه ی زبان به شکل مجموعه ای از دستورهای ساختاری در اختیار ما است، و اگرچه استفاده از امکانات ساختگرایی در زمینه ی ادبیات و بررسی ویژگی های آن گامهای نخستین راه را می پیماید، بازده آن حتی امروز نیز چشمگیر است.

پیشگامان استفاده از زبانشناسی در ادبیات و پیروان آن سعی داشته و دارند که برای ادبیات بطور اعم و هر یک از گونه های ادبی بطور اخص توجیهی زبانشناختی بیابند و توصیفی علمی از هر فن ادبی به دست دهند، زیرا چنین می نماید که استفاده از فنون پراکنده ای چون عروض و قافیه، بدیع، معانی و بیان در مطالعات ادبی سنتی در چهارچوب مبنایی نظری قابل توجیه نباشد.(صفوی کورش، 1383، ص 7)

مجموعه ی حاضر با این امید نوشته شده است که دانشجویان و علاقه مندان به زبانشناسی بتوانند تصویری کم و بیش روشن از کاربرد زبانشناسی در ادبیات بدست آورند. اما پنداری خطاست اگر تصور کنیم صرف آشنایی با مباحث زبانشناسی می تواند مجوزی برای بررسی ادبیات باشد.

از آنچه گفته شد می توان چنین نتیجه گرفت که زبانشناسان مایل به تجزیه و تحلیل متون ادبی از دیدگاه زبانشناسی، باید پیش از کار، شناخت کافی از ادبیات داشته باشند؛ و به همین ترتیب، منتقدان ادبی که قصد نقد متون ادبی با شیوﮤ نقد زبانشناسانه را دارند، باید نخست با آن مباحثی از زبانشناسی که به این زمینه مربوط می شود آشنا باشند.

زبان با تمام شگردهای شاعرانه ای که آن را به چشم خواننده بیگانه و خلاف عادت می سازد، در خدمت بیان عاطفه و حادثهٴ ذهنی انگیخته از آن است. اما زبان خاص شعر نه تنها بیگانه نمایی خاص خود را در پرتو عاطفه ی آمیخته با معنی یا معنی گرایی حادثه انگیز به دست می آورد، بلکه در عین حال کلید های گشودن طلسم گنج عاطفه و معانی پنهان و رمز زیبایی ها و ظرافت های شعر را در خود نهفته دارد. عناصر آشنایی زدایی از زبان که هم می تواند با کاهش و هم افزایش عناصری از زبان و بر زبان صورت گیرد، متعدد است. اما برجسته ترین آنها را می توان به مقوله های موسیقی، بیان و بلاغت، صرف و نحو و واژگان زبان و مطالب فرعی مربوط به هر یک از آنها محدود کرد. زبان از این نظرگاه گسترده که به آن بنگریم، چنان که اشاره کردیم، از دیدگاه نظریه پردازان جدید، مهم ترین عنصر شعر است. شکلوفسکی، که شعر را رستاخیز کلمه ها خوانده است، زبان شعر را از همین چشم انداز گسترده دیده است و به همین سبب تعریف او می تواند دربرگیرندﮤ تعریف های متعدد دیگری که بر اساس توجه و تاکید بر یکی از این ابعاد گستردﮤ زبان، صورت گرفته است، نیز باشد: (( اگر بپذیریم که مرز "شعر و نا شعر"، همین رستاخیز کلمه هاست، یعنی تمایز و تشخیص بخشیدن به واژه های زبان، آنگاه به این نتیجه خواهیم رسید که چون "رستاخیز کلمه ها" یا صورت تشخیص یافتن آنها در زبان می تواند هم علل و هم صور متعدد داشته باشد، کسی که در تعریف شعر، وزن و قافیه را اساس قرار می دهد، درک او از قیامت کلمه ها، و تمایز زبان شعر از زبان مبتذل و اتوماتیکی، در حد وجود وزن و قافیه و یا عدم آنهاست، آنکه فراتر از این می رود و شعر را کاربرد مجازی زبان تعریف می کند، او نیز تمایز با قیامت کلمات را در جابجا شدن مورد استعمال آنها می داند...)).(شفیعی کدکنی محمدرضا، 1358، ص 6)

به هر حال هر تعریفی که از شعر تا کنون به دست داده شده است براساس مصادیق موجود بوده است. و این مصادیق همواره رو به تغییر و تبدیل و تحول پذیر بوده است. نظریه های جدید تکمیل و توسعه ی نظریه های قدیم براساس دگرگونی و غلبه ی نوعی خاص از مصادیق، یا پیدا شدن مصداق های تازه به علت تغییر وضع هستی انسان در جهان بوده

است. زبان عاطفه در شعر، اگر در مفهومی گسترده آن را در نظر آوریم، مهم ترین عنصر مشترک و پایدار شعر در طول قرن ها هم در حوزﮤ مصادیق و هم در حوزﮤ نظریه های متنوع است. (تقی پور نامداریان، 1381، ص 82)

پژوهش حاضر با نام بررسی فراهنجاری های زبانی در شعر احمد شاملو به عنوان پایان نامه ی کارشناسی ارشد، طرحی بین رشته ای محسوب شده و مانند پلی بین زبانشناسی به لحاظ علمی از یک سو، و ادبیات فارسی به لحاظ ادبی از سوی دیگر، ارتباط برقرار می کند.

به دلیل این که در ادبیات فارسی بیشتر به ویژگی های زیبایی شناختی آثار ادبی پرداخته شده، و جای بررسی های علمی آن تقریبا خالی مانده یا اگر پژوهشی انجام شده رد پای آن در تحقیقات زبانشناسی بسیار کمرنگ است؛ لذا به جز تعداد محدودی اثر پژوهشی با موضوعاتی از این قبیل، این طرح کار نسبتأ نویی به حساب می آید. از این جهت در این پژوهش سعی بر این بوده تا از زبانشناسی به عنوان دانش بررسی زبان بطور عام، و زبان شعر بطور خاص، برای انجام این مهم استفاده شود.

در زمینه آشنایی با شعر شاملو تالیفات اندکی وجود دارد که می توان گفت هر کدام در کامل کردن دیگری نقش بسزایی داشته است اما با این حال بدلیل پیچیده بودن شعر شاملو چه به لحاظ ادبی و چه به لحاظ زبانشناختی این کوششها هنوز هم بسیار اندک بوده و بررسی های بیشتری را می طلبد.

بعضی از این تالیفات که به نقد و بررسی شعر شاملو پرداخته است را می توان شامل موارد زیر دانست:

امیرزاده کاشی ها، نوشته دکتر پروین سلاجقه؛ سفر در مه، نوشته تقی پور نامداریان؛ طلا در مس، نوشته ابراهیم براهنی؛ سنگ بر دوش؛ شعر زمان ما وغیره.

تا جایی که نویسنده این سطور بررسی کرده است در بین مقالات و رساله های انجام شده نیز تحقیقی که مستقیما به بررسی شعر شاملو پرداخته باشد وجود ندارد به جز دو پایان نامه کارشناسی ارشد با موضوعات مشابه، بررسی زبانشناختی اشعار فروغ فرخزاد و سهراب سپهری در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

این پژوهش بطور کلی تلاشی است در جهت طبقه بندی زبانشناختی فراهنجاری های زبانی شعر شاملو، و در تحلیل نهایی کوششی است برای یافتن پاسخ به این پرسش که میزان بکارردن فراهنجارهایی در شعر به چه گونه ای است.

به این ترتیب می توان گفت که پژوهش حاضر به بررسی زبانشناختی شعر شاملو به عنوان سبکی از شعر فارسی می پردازد و هدف های زیر را دنبال می کند:

هدف اول این پایان نامه، بررسی زبانشناختی و علمی فراهنجاری های زبانی گزیده ای از اشعار احمد شاملو، یعنی آنچه زبان او را به شعر بدل کرده است، و پس از آن تبیین و رده بندی این فراهنجاری ها به لحاظ جنبه های مختلف زبانی، از جمله نحوی، معنایی، واژگانی و غیره می باشد.

هدف دوم در این طرح، شناساندن یک سبک ادبی به لحاظ معیارهای زبانشناختی خاص آن سبک است.

در واقع منظور اصلی از این طرح، فراهم آوردن زمینه های آشنایی بیش تر و دقیق تر و سنجیده تر با شعر شاملوست.

بنا بر آنچه اشاره شد، اساس بررسی شعر شاملو در این پایان نامه بررسی و توصیف زبان شعر او است. از این رو در این پژوهش به تحلیل و توصیف عناصری که زبان شعر شاملو را فراهنجار کرده است، به خصوص در حوزﮤ صرف و نحو و واژگان و ترکیبات زبان و دیگر عناصری که به این مباحث و به دیگر شگرد های فراهنجاری از زبان مربوط است، خواهیم پرداخت.

شاید اشاره به این نکته بی فایده نباشد که در این بررسی، به توصیف شعر شاملو و قضاوت درباره ی آن بر اساس این توصیف پرداخته شده است. بنابراین بررسی افکار و عواطف مطرح در شعر او که بخشی از این توصیف است، دلیل قبول یا رد نظرگاه های شاملو درباره ی مقوله های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیست.

به هنگام جمع آوری نمونه های ادبی به هیچ وجه به ارزش ادبی آن ها توجه نشده است؛ زیرا این کار ممکن است از ارزش علمی کار بکاهد؛ به همین دلیل تمامی نمونه ها بطور اتفاقی و بدون کوچکترین پیش انگاری انتخاب شده اند. در ضمن شاملو در نوشتن اشعارش از دیکتهٴ خاص خود استفاده کرده است؛ در واقع او در نوشتن روش جدایی کلمه ها از پیشوند و پسوند آنها، و استفاده از "ی" به جای همزه، را به کار برده است. در این پایان نامه سعی بر آن شده تا حد ممکن در نوشته های شاملو هیچ دست کاری نشود، لذا ممکن است خطا های دیکته ای و نگارش زیادی در این پایان نامه دیده شود که به لحاظ بکر ماندن دست نوشته های شاملو آنها را نادیده می انگاریم.

ساختمان اصلی رسالهٴ حاضر در سه فصل به دست داده شده است. فصل نخست الزامأ به ملاحظات نظری اختصاص یافته است تا چهارچوب نظری این بررسی مشخص گردد.

فصل دوم به پیشینهٴ مطالعات زبانشناختی ادبیات اختصاص یافته است. در این فصل بیشترین توجه معطوف مطالعاتی می شود که به شکلی با بررسی حاضر ارتباط دارند.

فصل سوم در برگیرندﮤ هستهٴ اصلی بررسی حاضر است. در این فصل فراهنجاری های زبانی در شعرهای منتخب شاملو مورد بررسی قرار می گیرد. در فصل چهارم از طریق آمار و اطلاعات به دست آمده در فراهنجاری های زبانی توصیف و طبقه بندی می شوند. این فصل حاوی مرتبط با تعداد و آمار فراهنجاریهای زبانی در منتخب اشعار شاملو نیز می باشد.

مقدمه

فصل حاضر شامل پنج بخش است که در مجموع، چهار چوب نظری بررسیهای بعدی رابه دست میدهد. از آنجا که مبنای نظری بررسی حاضر نقش ادبی زبان است، بخش نخست به ارائه ی نقشهای زبان از دیدگاه صورتگرایان می پردازد. در بخش بعد نقش ادبی زبان به صورتی دقیق تر مورد بررسی قرار می گیرد. بخش سوم و چهارم به بررسی نقش های زبان هنجار و فراهنجار اختصاص داده خواهد شد و سر انجام با توجه یه این که از دیدگاه ساختگرایان، هنر آفرینی در قلمرو ادبیات از طریق فرایند برجسته سازی توجیه می گردد، بخش پنجم به این فرایند و دو گونهٴ آن یعنی هنجار گریزی و قاعده افزایی می پردازد. در این بخش به فرایند قاعده افزایی کمتر پرداخته می شود، زیرا هدف اصلی این نوشته در کل، بررسی فرایند هنجار گریزی و طبقه بندی گونه های آن است.

1-1 نقشهای زبان

کمتر کتابی درزمینه ی زبانشناسی می توان یافت که بخشی از آن به توصیف نقش های زبان اختصاصی داده نشده باشد. درمیان تمامی این توصیف ها، بیش از همه باید به دید گاه مارتینه(Martinet, A 1960) هلیدی(Halliday, M.A. K. et al.1973. ) ویا کوبسن(Jakobson, R, 1960) توجه کرد.

در قرن بیستم که زبان شناسی وارد مرحله نوینی شد زبان شناسان نظراتی متفاوت درباره نقش های زبان ارائه دادند، همچنین روان شناسان و اهل منطق. بعضی نقش های زبان را چهار تا دانسته اند و بعضی بیشتر، حتی یعضی برای زبان پانزده نقش بر شمرده اند. چند عامل یا اشکال سبب اختلاف نظر دانشمندان در مورد نقش های زبان شده است. ما در این گفتار ضمن بررسی نظرات این سه زبان شناس معروف درباره نقش های زبان، به بررسی اشکالات تقسیم بندی آنان می پردازیم و نظر جدید خود راارائه می دهیم.( وحیدیان کامیار، تقی. 1383. صص 28-29.)

نقش های گوناگون که این زبانشناسان به دست داده اند، به نظر می رسد که کامل کننده یکدیگرند وچنین می نماید که طرح به دست داده شده از سوی یا کوبسن را بتوان نمونه ای منسجم تر دراین میان دانست.

یاکوبسن به هنگام طرح نقش های زبان(فالر، راجر و دیگران. 1369، ص 77) .

ابتدا نموداری کلی از روند ایجاد ارتباط به دست می دهد. به اعتقاد وی، گوینده پیامی را برای مخاطب می فرستد، پیام زمانی موثر خواهد بود که معنایی داشته باشد وطبعاً می باید از سوی گوینده رمز گذاری واز سوی مخاطب رمز گردانی شود. پیام از طریق مجرای فیزیکی انتقال می یابد. وی فرایند ارتباط کلامی را درنمودار (1) به دست می دهد. فالر، راجر و دیگران، 1369، ص 77.)

یا کوبسن شش جزء تشکیل دهندهٴ فرایند ارتباط یعنی گوینده، مخاطب، مجرای ارتباطی، رمز پیام وموضوع را که حاصل معنی است، تعیین کنندﮤ نقشها ی ششگانه­ی زبان می داند.

1-1-1 نقش های زبان از دیدگاه یاکوبسن

وی دراصل دیدگاه بولر را مبنای کار خود قرارمی دهد(Bühler, K, 1935. P. 25 ) وبه تکمیل آن می پردازد این نقشهای ششگانه عبارتند از:

1-1-1-1 نقش عاطفی(emotive)

به اعتقاد یاکوبسن دراین نقش از زبان جهت گیری پیام به سوی گوینده است. این نقش زبان تأثیری ازاحساس خاص گوینده را به وجود می آورد، خواه گوینده حقیقتاًًًًًً آن احساس را داشته باشد وخواه وانمود کند که چنین احساسی را دارد فالر، راجر و دیگران،1369، ص 78). یاکوبسن معتقد است که نقش صرفاً عاطفی زبان در حروف ندا تظاهر می یابد، مانند « ای وای » یا حتی اصواتی نظیر«نچ نچ »وجز آن. این نقش نخستین بار توسط مارنی مطرح شد(Lyons, J. 1977. P. 52.

). این همان نقشی است که مارتینه آن را با اندکی کسترش «حدیث نفس» می نامد(Martinet, A. Eléments de Linguistique Générale, Paris, 1977. p. 10. )

1-1-1-2 نقش ترغیبی(conative )

دراین نقش جهت گیری پیام به سوی مخاطب است. ساختهای ندایی یا امری را می توان بارز ترین نمونه های نقش ترغیبی زبان دانست. صدق یا کذب این گونه ساختها قابل سنجش نیست، مانند«این کتاب را بخوان »، «ای خدا» و جزآن. این نقش زبان، پیش از یاکوبسن با اندک تفاوتی از سوی بولر مطرح شده بود. آنچه مارتینه تحت عنوان حدیث نفس به دست می دهد، در اصل آمیزه ای از نقش عاطفی و برخی از ساختهای ندایی مطروحه درنقش ترغیبی است. ازنظر مارتینه صورتهایی نظیر«ای وای»و« یا خدا» هردو در چهار چوب نقش حدیث نفس زبان قرار می گیرند.( Martinet, A. 1977. PP. 9-10.)

1-1-1-3 نقش ارجاعی(refrential)

دراین نقش، جهت گیری پیام به سوی موضوع پیام است و صدق وکذب گفته هایی که ازنقش ارجاعی برخوردارند به دلیل آن که جملاتی اخباری به شمار می روند، از طریق محیط امکان پذیر است. مانند « امروز باران می بارد»، « برادرم به دانشکده رفته است» وجز آن. یا کوبسن براین نکته تاکید دارد که تمایز میان نقش ارجاعی ونقش ترغیبی زبان از طریق امکان تشخیص صدق یا کذب گفته مشخص می گردد وجملات اخباری زبان تماماً از نقش ارجاعی برخوردارند. لاینز(Lyons, J, 1977. P. 50.)

این نقش را توصیفی(Descriptive) و بولر آن را بیانی انگلیسی می نامد(- Lyons, J 1977. P.52.).

1-1-1-4 نقش فرازبانی(metalinguistic )

به اعتقاد یا کوبسن، هرگاه گوینده یا مخاطب یا هر دو آنها احساس کنند لازم است از مشترک بودن رمزی که استفاده می کنند مطمئن شوند، جهت گیری پیام به سوی رمز خواهد بود. درچنین شرایطی زبان برای صحبت دربارﮤ خود زبان به کار می رود و واژگان مورد استفاده شرح داده می شود. از نقش فرازبانی بویژه درفرهنگهای توصیفی استفاده می شود، برای نمونه جمله ای نظیر «عمو یعنی برادر پدر» نشان دهندﮤ کاربردی فرازبانی است، یا مثلاً « گفتم جواد، جیم واو الف دال » Lyons, J 1977. P.10.)

1-1-1-5 نقش همدلی(phatic)

دراین نقش، جهت گیری پیام به سوی مجرای ارتباطی است. بنا به گفته­ی یاکوبسن، هدف برخی از پیام ها این است که ارتباط برقرار کنند، موجب ادامه­ی ارتباط شوند یا ارتباط را قطع کنند، برخی دیگر عمدتاً برای حصول اطمینان از عمل کردن مجرای ارتباط استفالر، ترجمه مریم خوزان. ، ص79). مانند «الو؛ صدایم را می شنوی؟ »،« خانم وبچه ها چطورند؟» وجز آن.

1-1-1-6 نقش ادبی(literally)

دراین نقش از زبان، جهت گیری پیام به سوی خود پیام است. دراین شرایط پیام فی نفسه کانون توجه قرار می گیرد. به اعتقاد یاکوبسن، پژوهش دربارﮤ این نقش زبان بدون درنظر گرفتن مسائل کلی زبان به ثمر نخواهد رسید واز سوی دیگر بررسی زبان نیز مستلزم بررسی همه جانبهنقش شعریpoetic آن است(فالر، راجر و دیگران، 1369، ص 81.)

به اعتقاد نگارنده این سطور کاربرد اصطلاح « نقش شعری» واستفاده از واژﮤ« شعر» یاکوبسن خود براین نکته اذعان دارد که نقش شعری زبان را نمی توان محدود به شعر دانست وساختار شعر نیز محدود به نقش شعری زبان نیست بنابراین شاید بهتر باشد از این پس دراین مختصر به هنگام طرح این زبان از اصطلاح « نقش ادبی» استفاده شود، که دراصل همان نقشی است که ماتینه آن را« نقش زیبایی آفرینی» می نامد.( Martinet, A, 1977. P. 10.)

به این ترتیب می توان براساس دیدگاه یاکوبسن، نمودار (2) را که تلفیقی از عناصر سازندﮤ ارتباط ونقشهای ششگانه­ی زبان است به دست داد:

موضوع

(نقش ارجاعی )

دربخش بعد به بررسی دقیق تر نقش ادبی خواهیم پرداخت، زیرا هستهٴ جهت گیری پیام به سوی خود پیام است.( صفوی، کوروش.1383.صص. 21-51.)

1-1-2 اشکالات تقسیم بندی یاکوبسن

یاکوبسن زبانشناس روسی الاصل آمریکایی نقش های زبان را این شش تا می داند.

نقش فرا زبانی که در فرهنگ های توصیفی بیشتر از آن استفاده می شود مثل "عمو یعنی برادر پدر" این همان نقش ارجاعی یا ارتباطی است.

در مورد اشکال نقش ادبی بعدا بحث خواهیم کرد.( وحیدیان کامیار، تقی 1383. صص 29-30)

1-1-3 اشکالات تقسیم بندی مارتینه

اشکال اول نقش پنداشتن چیزهایی که نقش نیست. مارتینه، زبان شناس فرانسوی، زبان را دارای چهار نقش می داند: ارتباطی، تکیه گاه اندیشه، عاطفی (حدیث نفس)، و ایجاد زیبایی. (مارتینه، 1966: 18-19)

بر این نظر دو اشکال وارد است. نخست این که تکیه گاه اندیشه و ابزار تفکر بودن زبان نقش نیست. گرچه اندیشیدن به معنی واقعی آن بدون زبان میسر نیست و بعضی از دانشمندان قوانین اندیشه را متکی بر قوانین زبان می دانند، اما بعضی دیگر بر این باورند که اندیشیدن به صورت ساده و ابتدایی یک گام جلوتر از زبان است؛ به هر حال اندیشه و زبان همیشه با هم هستند و رابطه متقابل دارند. اصولا وقتی می گوییم اندیشیدن بدون زبان ممکن نیست، یعنی علت وجودی اندیشه زبان است نه این که یکی از نقش های زبان اندیشیدن باشد؛ به عبارت دیگر می شود گفت که زبان را می توان برای برقراری ارتباط یا حدیث نفس به کار برد اما نمی شود گفت زبان را برای اندیشیدن هم می توان به کار برد، زیرا همیشه اندیشه با زبان همراه است حتی در نقش های دیگر مانند حدیث نفس یا ترغیبی. ناگفته نماند به همین دلیل زبان شناسان دیگر مانند یاکوبسن و هلیدی اندیشیدن را جزو نقش های زبان نیاورده اند.

1-1-4 اشکالات تقسیم بندی هلیدی

اشکال دیگر(نقش ادبی) در نظر مارتینه را بعد بررسی می کنیم.

اشکال دوم این است که زیر طبقه های یک مقوله را نقش های متفاوت پنداشته اند. مثلا مایکل هلیدی زبان شناس انگلیسی برای زبان هفت نقش می شناسد (هلیدی، 1973، صص 19-21)

1. ابزاری، مانند: این دادگاه شما را مجرم می داند.

2. تنظیم کننده، مانند: من شما را مجرم می دانم و به دو سال زندان محکوم می کنم.

3. توضیحی یا پرسشی، مانند: رئیس جمهور دیشب نطقی کرد؟

4. عمل متقابل که برای برقرار کردن و نگه داشتن ارتباط به کار می رود.

5. شخصی یا عاطفی.

6. کاوشی یا اکتشافی که برای پرسش برای دانستن است.

7. تخیلی یا ادبی.

از این هفت نقش، نقش های ابزاری، تنظیم کننده و توضیحی زیر مجموعه های نقش ارتباطی هستند. نقش توضیحی نیز همان ارتباطی است منتها به صورت پرسش.

در مورد نقش تخیلی یا ادبی اینک بحث خواهیم کرد (وحیدیان کامیار، تقی. 1383. صص 29-30).

1-2 نقش زیبایی آفرینی یا ادبی

چنان که دیدیم هر سه زبان شناس یکی از نقش های زبان را نقش ادبی یا زیبایی آفرینی می دانند، حال آنکه زیبایی آفرینی یکی از نقش های زبان نیست بلکه زبان زیبا خود زبانی مستقل است و متفاوت با زبان معمولی یا هنجار.

اصولا زیبایی آفرینی چگونه ممکن است یکی از نقش های زبان باشد حال آنکه نقش های دیگر زبان مانند عاطفی، ارتباطی، ترغیبی نی می توانند زیبا باشند؟

مارتینه خود به این مشکل پی برده و چنین گفته: «نقش ایجاد زیبایی مخصوصا در آثار ادبی چنان با نقش های ارتباطی و حدیث نفس در آمیخته است که غالباً نمی توان آنها را از یکدیگر جدا کرد و تحلیل آن دشوار است (مارتینه 1966: صص 18-19).

اعتقاد به وجود نقش ادبی موجب تداخل نقش های زبان هنجار با نقش ادبی گردیده و بعضی از زبان شناسان مانند هلیدی و یاکوبسن برای پرهیز از این تداخل، نقش های ارتباطی، عاطفی، و ترغیبی را فقط در زبان هنجار بررسی می کنند و به مواردی که زیبا هستند نمی پردازند، بعلاوه نقش های ارتباطی، عاطفی، و ترغیبی که همه نقش های مختلف زبان معمولی یا هنجار هستند هیچ کدام زبانی متفاوت ندارند، اما نقش زیبایی آفرینی زبانی خاص و متفاوت دارد، زبانی که از هنجار های زبان عادی می گریزد، و چنان که گفتیم، اگر هنجار گریز نباشد و با زبان هنجار متفاوت نباشد زیبا و ادبی نمی شود؛ به عبارت دیگر، زیبایی آفرینی معلول و مرهون همین هنجارگریزیها یا دقیقتر بگوییم فراهنجاریها و تفاوتهاست.

اصولا زیبایی آفرینی خود زبانی متفاوت و فراهنجار دارد و مستقل است و به همین دلیل مانند زبان هنجار خود نقش های متفاوت دارد، یعنی نقشهای عاطفی، ارتباطی، ترغیبی و ...

متفاوت بودن زبان ادب با زبان معمولی امری بدیهی است و زبان شناسان بر این نکته تاکید کرده اند، مثلاً یاکوبسن می گوید که زبان شعری نوعی تهاجم سازمان یافته بر زبان محاوره یا اطلاع رسانی است (یاکوبسن: 77، 350.) اشکلوفسکی و هاورانک و دیگر صورتگرایان شعریت شعر و ادبیات را در برجسته سازی و آشنایی زدایی و هنجارگریزی زبان می دانند و بر این باورند که زبان هنجار بر اثر تکرار و حالت روزمرگی داشتن فاقد جاذبه و زیبایی است و در صورتی زیبا می شود که شاعر و نویسنده هنجار های زبان را رها کنند و زبان را بیگانه و نا آشنا سازند و به عبارت دیگر زبانی نو و بدیع پدید آورند تا برجستگی و جاذبه و زیبایی پیدا کند.

البته این تهاجم علیه زبان و گریز از هنجارهای زبان موجب نمی شود که زبانی کلاً متفاوت با زبان هنجار به وجود آید زیرا زبان فراهنجار و زیبا در اصل همان زبان هنجار است، منتها شاعر و ادیب همین زبان هنجار را بصورت های گوناگون نو و متفاوت می سازند و هنر شاعری و ادبی در همین نو و متفاوت ساختن زبان است. مثلا جمال الدین عبدالرزاق در غزلی می گوید:

جز سیم نسیم تو نبوید ای شادی آنکه سیم دارد

منظور جمال الدین به زبان هنجار و روزمره این است که «فقط ثروتمندان به وصال او می رسند، خوشا به حال کسی که ثروت دارد». گرچه معنی شعر همین است اما بدلیل هنجارگریزی زبان شعرش کاملاً متفاوت است، چندان که درک آن نیاز به تأمل دارد. به هر حال این کلام به سبب فراهنجار بودنش برجسته است و بسیار زیبا.

این هنجارگریزی و آشنایی زدایی در سطوح مختلف زبان ممکن است رخ بدهد، مثل صرفی، نحوی، معنایی، واژگانی. البته در صرفی اندک و در معنایی بسیار:

صرفی مثل شعر زیر از مولوی:

در دو چشم من نشین ای آن که از من من تری تا قمر را وا نمایم کز قمر روشن تری

«من تر» ضمیر به صورت تفضیلی به کار رفته حال آن که در دستور زبان ضمیر تفضیلی وجود ندارد.

نحوی مثل شعر زیر از شاملو:

شب که جوی نقره ی مهتاب

«بیکران دشت» را دریاچه می سازد...

بیکران دشت در زبان به کار نمی رود بلکه «دشت بیکران» کاربرد دارد.

معنایی مثل شعر زیر از شاملو:

تو از خورشید ها آمده ای، از سپیده دم ها آمده ای

تو از آئینه ها و ابریشم ها آمده ای.

واژگانی مثل:

اخمناز، گلدیس، شب زده، امید فرسا، ابرگین

گریز از هنجار در سطح واجی رخ نمی دهد، زیرا تعداد واج ها در یک زبان در مقطع زبانی خاص ثابت است.

ناگفته نماند که هر گریز از هنجاری الزاماً زیبا و ادبی نیست. به عبارت دیگر بسیاری از گریز از هنجار ها که از ضعف شاعر یا به ضرورت وزن و قافیه و غیره می آید نه تنها معمولًا زیبا نیست بلکه نازیبا و زشت است.

برای روشن شدن مطلب بهتر است هنجارگریزی تقسیم شود به فراهنجاری که کلامی است برتر از کلام عادی و ادبی، و انحراف از هنجار که فروتر از کلام عادی است و ناپسند.

مانند آمدن نشانه نکره و هم معرفه برای «نحوی» در این بیت مولوی که انحراف از هنجار است و نازیبا:

آن یکی نحوی به کشتی در نشست رو به کشتیبان نمود آن خودپرست

یا آمدن هجای CVCCC در این بیت که انحراف از هنجار است و نازیبا:

دو دهان داریم گویا همچو نی یک دهان پنهانست در لبهای وی

برای شناخت بیشتر بیگانه سازی زیبا و فراهنجار به تقسیم بندی جی. ان. لیچ اشاره می کنیم (لیچ؛ 1968.) که آشنایی زدایی را سبب برجسته سازی می داند و آن را بر دو گونه تقسیم می کند:

الف) گریز از هنجار که همان فراهنجاری است. در حقیقت فراهنجاری خود دو گونه است:

1. قاعده شکنی، یعنی خلاف قواعد زبان شعر سرودن که کم رخ می دهد و دارای محدودیتهایی است.

2. نوآوریهایی که مطابق با قواعد زبان است.

ب) قاعده افزایی، یعنی به کار گرفتن قواعدی مانند: وزن، قافیه، ردیف، نغمه حروف، تضاد، عکس، جناس، و غیره.

به هر حال زبان ادبی یا زیبا زبانی است متفاوت با زبان هنجار و به عبارت دیگر زبانی است فراتر از هنجار. متفاوت بودن زبان شعر و ادب با زبان هنجار و عادی امری اجتناب ناپذیر است زیرا شعر و ادب هنر است و مصالح و مواد کارش زبان، یعنی هنر زبانی است، همانگونه که نقاشی هنر تصویری است و مصالحش رنگ و مصالح هنر موسیقی صوت است و مصالح هنر پیکرتراشی سنگ و فلز و غیره.

باید دانست که یک تفاوت بسیار اساسی میان مصالح هنر ادبی یعنی زبان با مصالح دیگر هنر ها وجود دارد و آن این است که مصالح هنر های نقاشی، موسیقی، و پیکرتراشی مانند رنگ، صوت و سنگ طرح قبلی ندارند و این هنرمند است که به آن طرح می دهد.

اما مصالح هنر ادبیات زبان است که دارای طرح بسیار دقیق و پیچیده است در سطوح مختلف واجی، صرفی، نحوی، و معنایی. چون مصالح کار شاعر و ادیب خود دارای نظام است، کار شاعر و ادیب بر خلاف دیگر هنرمندان این است که نظام را به نوعی بر هم بزند و طرحی نو بیفکند یا به گفته­ی یاکوبسن علیه آن تهاجم کند. به عبارت دیگر، زبان پیش از اینکه ادبیات بشود دارای نظامهایی دقیق است، منتها تکراری و روزمره و فاقد هر گونه نویی. و این شاعر است که با فراهنجار کردن آن یعنی نو ساختن قواعد در سطوحی که امکان دارد و قوالب و افزودن قواعد آن را بدل به زبانی برجسته و بدیع و پر جاذبه و زیبا و متفاوت با زبان هنجار می سازد. به هر حال چون مصالح ادبیات یعنی زبان خود دارای نظام و طرح است شاعر و ادیب تنها با طرح نو افکندن و بیگانه و بدیع ساختن آن را بدل به هنر ادبی می سازند.

با این مقدمات زبان ادب و فراهنجار زبانی است مستقل نه یکی از نقشهای زبان. زبان ادب یا فراهنجار به دلیل اینکه زبانی مستقل است همانند زبان هنجار خود دارای نقشهایی است.

برای روشن تر شدن مسئله به نقش های زبان هنجار و فراهنجار اشاره می کنیم.

1-3 نقش های زبان هنجار

1. نقش ارجاعی مانند: فردا باران خواهد بارید.

2. نقش عاطفی مانند: بدبخت شدم.

3. نقش ترغیبی مانند: کتاب را بیاور.

4. نقش ارتباطی مثلا چند نفر بیگانه که در مکانی کنار هم هستند برای برقراری ارتباط و آشنایی جمله هایی بکار می برند مانند: امروز هوا خیلی سرد است و غیره.

1-4 نقش های زبان فراهنجار

1. نقش زیبایی محض بدون معنی. شعر بی معنی شعری است زیبا دارای وزن و قافیه و موسیقی حروف و زیبایی های دیگر، اما بدون معنی (nonse verse) یا اینکه جمله های آن با هم پیوند معنایی ندارند، مثل اشعار عامیانه یا بعضی از اشعار کودکان:

اتل متل توتوله گاو حسن چه جوره

گاوشو بردن هندستون یک زن کردی بستون

****

هر که دارد خال گردن آن نشان سر بریدن

****

یک و دو و سه پونزه هزار و شصت و شونزه

هر کی میگه شونزه نیس هفده هجده نونزه بیس

****

نمد سبزوار از پشم است

زیرا برای دختران چشم است

به ندرت بعضی شاعران شعر بی معنی نیز سروده اند مانند این شعر:

اگر عاقلی بخیه بر مو نزن بجز پنبه بر نعل آهو مزن

ز افسار زنبور و شلوار ببر قفس می توان ساخت اما به صبر

به مطبع میفکن ره کوچه را منه در بغل آش آلوچه را

2. نقش عاطفی: مهم ترین نقش شعر نقش عاطفی است یعنی زیبا ارائه شدن عواطف سرشار شاعر، چندان که وقتی شعر را می خوانیم همان عاطفه و احساس در ما بوجود می آید. شعر و به ویژه غزل زیبا، ارائه دادن عواطف با زبان است، مانند این بیت داعی اصفهانی:

از برم رفتی و می میرم ازین غم باری به کنارم ننشستی به مزارم بنشین

یا این بیت حافظ:

به یاد یار و دیار آنچنان بگریم زار که راه و رسم سفر از جهان براندازم

تنها شعر نیست که زبان عواطف است. نثر بویژه نثر های سورئالیستی همه شرح و نمایش عواطف و وجدانیات ناخودآگاه نویسنده است.

نقش عاطفی در زبا هنجار بسیار عادی و کم اهمیت است و فاقد زیبایی، اما نقش عاطفی در زبان ادب چندان است که بخش اعظم ادبیات را در بر می گیرد.

3. نقش ترغیبی. نقش ترغیبی در زبان هنجار بسیار کم اهمیت است مانند: نامه را پست کن. اما در ادبیات اهمیت بسیار دارد و می تواند در عواطف و احساس و حتی عقل شنونده اثر کند چندانکه با طیب خاطر با نویسنده و شاعر هم باور می شود. نمونه معروف آن شعر رودکی است: امیر بخارا که به سکونت در هرات دل خوش کرده بود و سخن بزرگان را در رفتن به بخارا نمی پذیرفت با شنیدن این شعر رودکی بدون پای پوش بر اسب می نشیند و راهی بخارا می شود:

بوی جوی مولیان آید همی یاد یار مهربان آید همی...

4. نقش ارتباطی. نقش ارتباطی در زبان هنجار بسیار مهم است، اما یکی از نقش های زبان فراهنجار هم می تواند باشد و آن در صورتی است که در عین اطلاع رسانی زیبا هم باشد، مثلاً جمله­ی «شهر را تسخیر کردند و شاه را به اسارت در آوردند» به زبان هنجار است در نقش ارتباطی، اما جمله­ی «شهر را تسخیر کردند و شهریار را اسیر» نقش ارتباطی دارد و به زبان فراهنجار و زیبا.

به هر حال گاه سخنانی که نقش ارتباطی دارند زیبا ارائه می شوند و در این صورت نقش فراهنجاری دارند، مانند به نظم در آوردن تاریخ یا دستور زبان و غیره. مثل این ابیات از بوستان سعدی:

ملک صالح از پادشاهان شام برون آمدی صبحدم با غلام

بگشتی در اطراف بازار و کوی به رسم عرب نیمه بر بسته روی

به هر حال چنان که دیدیم هر یک از زبانهای هنجار و فراهنجار دارای چهار نقش هستند که سه تای آنها (ارتباطی، عاطفی، ترغیبی) در هر دو زبان مشترک است، منتها در زبان هنجار عادی و تکراری و فاقد زیبایی هستند اما در زبان فراهنجار، بدیع و برجسته هستند و زیبا.

از این بحث نتیجه می گیریم که زیبایی آفرینی نقشی از زبان نیست بلکه زبانی خاص خود دارد فراهنجار و متفاوت و مستقل، که خود همانند زبان هنجار دارای نقشهایی است: با روشن شدن این مسئله دیگر شکل متداخل بودن نقش های زبان با زبان ادب که مارتینه و دیگر زبان شناسان به آن اشاره کرده اند از میان می رود. ( وحیدیان کامیار، تقی، 1382. صص 31-37.)

1-5 برجسته سازی ادبی

دربخش 1-1 نقشهاﯼ زبان براساس دیدگاه یا کوبسن به دست داده شد و در بخش 1-2 گفته‌شد که صورتگرایان از میان دو فرایند خود کاری وبرجسته سازی ، فرایند دوم را عامل به وجود آمدن زبان ادب می دانند لیچ پس از طرح فرایند برجسته سازی به دو گونه از این فرایند توجه نشان می دهد(G. H. A Longman, 1969.pp. 56-69.) به اعتقاد وی ، برجسته سازی به دوشکل امکان پذیر است؛ نخست آنکه نسبت به قواعد حاکم بر زبان خود کار انحراف صورت پذیرد ودوم آنکه قواعدی برقواعد حاکم برزبان خود کار افزوده شود به این ترتیب برجسته سازی از طریق دو شیوه­ی هنجاری گریزی وقاعده افزایی تجلی خواهد یافت.

شفیعی کدکنی هنگام بحث درباره­ی برجسته سازی به همین نکته اشاره می کند ومعتقد است که انواع برجسته سازی را می توان دردو گروه موسیقایی و زبانی تبیین کرد (شفیعی کدکنی، محمد رضا. 1368. ص. 7.) وی گروه موسیقایی را مجموعه عواملی می داند مورد عواملی چون وزن، قافیه، ردیف وهماهنگی های آوایی را به دست می دهد (شفیعی کدکنی، محمد رضا. . 1368. ص. 9.). به اعتقاد او گروه زبانی مجموعه عواملی است که به اعتبار تمایز نفس واژگان درنظام جملات میتواند موجب برجسته سازی شود او دراین مورد عواملی چون استعاره مجاز، ایجاز وجز آن را بر می شمارد دیدگاه شفیعی کدکنی همان است که لیچ با اندک تفاوت به دست می دهد. لیچ آنچه را که شفیعی کدکنی درچهارچوب گروه موسیقایی مطرح می سازد در مقوله ای کلی وتحت عنوان توازن(parallelism ) به دست داده است وگروه زبانی را ازطریق انواع هنجار گریزی ها قابل تبیین می داند .

لیچ هنگام بحث درباره­ی هنجار گریزی وقاعده افزایی محدودیتی برای این دو قائل می شود از نظر او هنجارگریزی می تواند تنها تا بدان جا پیش رود که ایجاد ارتباط مختل نشود وبرجسته سازی قابل تعبیر باشد. شفیعی کدکنی نیز براین نکته تاکید دارد ومعتقد است که هنجار گریزی می باید اصل رسانگی را مراعات کند (شفیعی کدکنی، محمد رضا.. 1368. ص. 13.).

پیش از این اشاره شد که هنجار گریزی در کل انحراف از قواعد حاکم بر زبان هنجار است؛ به اعتقاد دکتر وحیدیان کامیار هر گریز از هنجاری الزاما زیبا و ادبی نیست. به عبارت دیگر بسیاری از گریز از هنجار ها که از ضعف شاعر یا به ضرورت حفظ وزن و قافیه و غیره می آید نه تنها زیبا نیست بلکه نازیبا و گاه زشت است(وحیدیان کامیار، تقی.. سال 17. پاییز و زمستان 1381) وی برای روشن تر شدن مطلب هنجارگریزی را تقسیم می کند به فراهنجاری که کلامی است برتر از کلام عادی و انحراف از هنجار که فروتر از کلام عادی است و ناپسند.( وحیدیان کامیار، تقی، 1382 )

1-5-1 فراهنجاری

گفتیم که هنجار گریزی درکل انحراف از قواعد حاکم بر زبان هنجار است، و فراهنجاری گونه ای از هنجارگریزی است که سبب برجسته سازی ادبی از نوع زیبایش می شود.

شفیعی کدکنی بدون آنکه به صراحت درباره­ی فراهنجاری سخن گفته باشد میان دو گونه انحراف مستعمل وخلاق تمایزی قایل است (شفیعی کدکنی، محمد رضا. 1368. ص. 14.) به اعتقاد وی هنجار گریزی مستعمل، انحرافی است که براثر کثرت استعمال مبتذل شده وبه تدریج در زبان هنجار نیز به کار گرفته شده است شفیعی کدکنی دراین مورد «لوبیای چشم بلبلی» را نمونه می آورد وبه این نکته اشاره می کند که این ترکیب تشبیهی بر اثر کثرت استعمال برجسته سازی خود را از دست داده است در حالی که درآغاز نوعی بدعت هنری به شمار می رفته است (شفیعی کدکنی، محمد رضا. 1368. ص. 15) براساس نظریه­ی شفیعی کدکنی شاید بتوان درکنار دو فرایند خود کاری و برجسته سازی به وجود فرایند سومی قائل شد واصطلاح خود کار شدگی » را دراین مورد به کار برد. این فرایند در اصل می تواند توجیه کننده صورتهایی نظیر مثالی باشد که شفیعی کدکنی به دست می دهد ومواردی را شامل شود که در گذشته درچهار چوب برجسته سازی با گذر از زبان به ادبیات تحقق می یابد وعکس آن یعنی استعمال مواردی از ادبیات در زبان به ادبیات تحقق می یابد وعکس آن یعنی استعمال مواردی از ادبیات درزبان خود کار تحت فرایند خود کار شدگی مطرح می گردد. دراین مورد می توان نمودار (3) را به دست داد .

برجسته سازی

زبان .............................. ادبیات

خود کار شدگی

نمودار (3)

از آنجا که در فصل های بعد فراهنجاری به عنوان یکی از دو گونۀ برجسته سازی و هدف اصلی این پایان نامه مفصلاً مورد بحث قرار خواهد گرفت در این جا صرفاً به ذکر انواع فراهنجاری های زبانی به آن شکلی که مورد نظر لیچ بوده است بسنده خواهد شد.

( Leech, G., 1969.pp. 42-53)

1-5-1-1 فراهنجاری واژگانی

این گونه از فراهنجاری یکی از شیوه هایی است که شاعر از طریق آن زبان خود را برجسته می سازد بدین ترتیب که برحسب قیلس وگریز از قواعد ساخت واژه زبان هنجار واژه ای جدید می آفریند وبه کار می بندد .

(26)

با آنکه شب را دیر گاهی ست

با ابرها ونفسدودها یش

تاریک وسرد و مه آلود کرده است ...

اخوان ثالث

بکار گیری واژه ای چون "نفسدود" که درزبان هنجار به کار نمی رود، نشان دهندۀ فراهنجاری واژگانی است .

1-5-1-2 فراهنجاری نحوی

شاعر می تواند در شعر خود با جابه جا کردن عناصر سازندۀ جمله از قواعد نحوی زبان هنجار گریز بزند و زبان خود را از زبان هنجار متمایز سازد .

(27) با چکا چک مهیب تیغها مان ، تیز

غرش زهره دران کوسها مان ف سهم

پرش خارا شکاف تیرها مان، تند ...

اخوان ثالث

درنمونۀ (27) کاربرد صفت پس از ضمیر ملکی نوعی فراهنجاری نحوی است.

1-5-1-3 فراهنجاری آوائی

در این نوع فراهنجاری شاعر از قواعد آوایی هنجار گریز می زند و صورتی را به کار می برد که از نظر آوایی در زبان هنجار متدوال نیست .

(28)

دودهان داریم گویا همچو نی یک دهان پنهانست درلبهای وی مولوی

1-5-1-4 فراهنجاری نوشتاری

گاه شاعر از نوعی فراهنجاری درنوشتارسود می برد که معادل آوایی ندارد.

به عبارت دیگر شاعر شیوه ای را درنوشتار به کار می برد که تغییری درتلفظ واژه به وجود نمی اورد بلکه مفهومی ثانوی برمفهوم اصلی واژه می افزاید

(29)

رفتم درانتهای جاده نگاهی کردم

از روی نرده

خم شده

روی

رود

حمید مصدق

درنمونه (29) می بینیم که شاعر چگونه از هنجار گریزی نوشتار سود برده است. واژۀ «رود» چنان نوشته شده است که وضع خم شدن «او» را روی رود نشان می دهد.

1-5-1-5 فراهنجاری معنایی

حوزۀ معنی به عنوان انعطاف پذیرترین سطح زبان بیش از دیگر سطوح زبان در برجسته سازی ادبی مورد استفاده قرار می گیرد همنشینی واژه ها براساس قواعد معنایی حاکم برزبان هنجار تابع محدودیتهای خاص خود است. نمونه های (30) تا (32) را می توان مثالهایی از فراهنجاری معنایی دانست.

(30) ای درختان عقیم ریشه تان

درخاکهای هرزگی مستور

یک جوانه ی ارجمند درهیچ جانان

رست نتواند ..... اخوان ثالث

(31) زخود هرچند بگریزم همان دربند خود باشم

رم آهوی تصویرم شتاب ساکنی دارد واعظ قزوینی

(32) ما نه مرغان هوا نه خانگی دانه ما دانه بی دانگی

هرکبوتر می پرد زی جانبی وین کبوتر جانب بی جانبی مولوی

به این ترتیب صنایعی از قبیل استعاره، مجاز، تشخیص، پارادوکس وجز آن که به صورت سنتی درچهار چوب بدیع معنوی وبیان مطرح می شوند بیشتر درچهار چوب فراهنجاری معنایی قابل بررسی اند (شفیعی کدکنی، محمد رضا. 1368. ص. 37.)

1-5-1-6 فراهنجاری گویشی

دربرخی موارد می بینیم که شاعر ساختهائی را گویشی غیر از زبان هنجار وارد شعر می کند. چنین انحرافی از زبان فراهنجاری گویشی می نامیم.

(33) وما بر پیکران سبز ومخمل گونه دریا

می اندازیم زورقهایمان را چون کٌل بادام... اخوان ثالث

«کل» درگویش یزدی به معنی «پوست» است .

(34) زیر شماله می گذرد ده

جدا راه چیده شده است

با تن هایی از زنان .... نیما یوشیج

«شماله» درگویش مازندرانی چوبی است برای افروختن.

1-5-1-7 فراهنجاری سبکی

این امکان برای شاعر وجود دارد که از لایۀ اصلی شعر که گون. نوشتاری معیار است گریز بزند و از واژگان یا ساختها ی نحوی گفتاری استفاده کند .

(35) عصر عظمت غول آسای عمارت ها

ودروغ

عصر رمه های عظیم گرسنگی

و وحشتبار ترین سکوت ها

هنگامی که گلّه های عظیم انسانی

به دهان کوره ها می رفت

وحالا اگه دلت می خواست

می تونی با یه فریاد گلویم پاره کنی دیوار از بن مسلحن احمد شاملو

1-5-1-8 فراهنجاری زمانی

شاعر می تواند از گونه زمانی زبان هنجار بگریزد وصورتها یی را به کار ببرد که پیشتر در زبان متداول بوده اند و امروزه دیگر واژگان یا ساختهای نحوی مرده اند. این دسته از فراهنجاری ها را کهن گرایی می نامند (شفیعی کدکنی، محمد رضا 1368. ص.24.)

(36) غبار آلوده از جهان

تصویری باژگونه درآبگینۀ بی قرار .... احمد شاملو

(37) باکجی آورده های آن بد اندیشان

که نه جز خواب جهانگیری ازآن می زاد

این به کیفر باد ..... نیما یوشیج

1-5-2 قاعده افزایی

قاعده افزایی برخلاف فراهنجاری، انحراف از قواعد زبان هنجار نیست؛ بلکه اعمال قواعدی اضافی بر قواعد زبان هنجاری به شمار می رود و به این ترتیب ماهیتاً از فراهنجاری متمایز است.

(38) رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار

دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود حافظ

نمونه (38) بدون تحلیل دربارۀ فراهنجاری دارای برجسته سازی است که از طریق قاعده افزایی قابل بررسی می نماید. شاعر درنمونۀ (38) از تکرار هجایی برای بوجود آوردن وزن و از تکرار آوایی برای بوجود آوردن گونه ای از هماهنگی آوایی یعنی هم حروفی سود برده است کاربرد چنین فرایندهایی گریز از زبان هنجار نیست بلکه افزودن نظم برقواعد زبان است (صفوی، کوروش. 1383.صص. 21-51.)

از آنجا که هدف اصلی این مختصر نسبت به قاعده افزایی به عنوان یکی از گونه های برجسنه سازی بی ارتباط می نماید، از پرداختن بیشتر به این مقوله صرفنظر می کنیم.

بررسی فراهنجاری های زبانی شعر شاملومعیارهای زبانشناختینقشهای زبان

بررسی عوامل موثر بر دوست یابی های اینترنتی بین دانشجویان 18-30 ساله

انسان امروز دز جامعه ای زندگی می کند که نیازمند برقراری رابطه با محیط اطراف و افراد حاضر در جامعه خویش می باشد جهان امروز به دنیای الکترونیک و دهکده جهانی معروف می باشد که در این دهکده جهانی افراد از هر سوی دنیا با هر ملیت و هر عقیده ای که باشند در آن حضور می یابند و با یکدیگر تبادل نظر و مبادله اطلاعات می نمایند

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	217 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	79

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول ---------------------------------------------------

مقدمه -----------------------------------------------------

بیان مساله --------------------------------------------------

اهمیت و ضرورت ---------------------------------------------

فصل دوم ---------------------------------------------------

پیشینه داخلی و خارجی -----------------------------------------

مصاحبه کارشناس/ مصاحبه اکتشافی -------------------------------

مقاله ------------------------------------------------------

فصل سوم --------------------------------------------------

تحلیل نظری--------------------------------------------------

مدل نظری --------------------------------------------------

فصل چهارم-------------------------------------------------

روش شناسی تحلیل -------------------------------------------

روش تحقیق-------------------------------------------------

جامعه آماری ------------------------------------------------

شیوه انتخاب واحد نمونه-----------------------------------------

روش گردآوری ----------------------------------------------

فصل پنجم---------------------------------------------------

فرضیات ----------------------------------------------------

تعریف عملیاتی -----------------------------------------------

فصل ششم- ضمائم--------------------------------------------

پرسشنامه---------------------------------------------------

مصاحبه----------------------------------------------------

منابع ------------------------------------------------------

فصل اول : کلیات تحقیق

مقدمه

انسان امروز دز جامعه ای زندگی می کند که نیازمند برقراری رابطه با محیط اطراف و افراد حاضر در جامعه خویش می باشد .

جهان امروز به دنیای الکترونیک و دهکده جهانی معروف می باشد که در این دهکده جهانی افراد از هر سوی دنیا با هر ملیت و هر عقیده ای که باشند در آن حضور می یابند و با یکدیگر تبادل نظر و مبادله اطلاعات می نمایند .

یکی از این ارتباطات ، ارتباط از طریق دنیای اینترنت و گفتگوهای چند نفره در اتاق های گفتگوی چت می باشد . که افراد از هر سوی دنیا با عقاید و اعتقادات متفاوت وارد این اتاق های گفتگوی چت شده و با یکدیگر ساعتها بی آنکه متوجه گذر زمان باشند به گفتگو می پردازند البته از نوع نوشتاری .

حال در این پژوهش سعی بر آن است تا انواع گفتگوها از طریق چت و انواع روم های موجود را بررسی کنیم . و اینکه آیا این ارتباط می تواند سالم باشد یا خطر آفرین برای نسل حاضر است .

افراد چت را فقط بعنوان ابزاری برای سرگرمی و گذران وقت می دانند و نه وسیله ای برای آموزش از راه دور و ارتباط آفرینی با دوستانی از هر سوی دنیای بیکران .

در این پژوهش علل کشش و جاذبه دو جنس مخالف به یکدیگر و چرا انتخاب یکدیگراز طریق چت مورد بررسی قرار خواهد گرفت .

و چرایی بیشتر وقتی خود را نشان می دهد که جوانان 30-25 ساله ایرانی هنوز ساعتها وقت خود را صرف چت میکنند و چرا باید جوانی که به این سن و سال هنوز به خط مشی واقعی زندگی خود دست نیافته باشند ؟ و وقت خود را پای کامپیوتر و بیهوده گرایی بگذراند.

و اینکه در نهایت بدانیم در دنیای امروز چت خوب یا بد؟

2-1 بیان مسئله :

می توان گفت که شبکه اینترنت همانند یک محل مجازی ملاقات عمومی شهروندان جهانی است ، یک نقطه تلاقی عمومی است که در آن میلیونها نفر بیش از 155 کشور جهان با هم در رابطه قرار میگیرند و سازمان عظیمی است که نظم آناز پیش تا حدودی تنظیم شده است. آنان در هر آن به کسب اطلاع درباره چیزها ی مختلف ، گفتگو ، بازی ، تجارت ،جستجوی علمی ، مشاهده تصاویر مختلف ، استماع صداها و آهنگها ، مشاهده فیلم ها و بسیاری اقدامات دیگر می پردازند . قاعده کلی حاکم بر اینترنت استفاده از اطلاعات به گونه ای آزاد است . ( محسنی ، 71،1380 )

واقعیت آن است که این نظام ارتباطی تا به حال حداقل در کلیت آن در ابعاد جهانی نظارت نشده آزاد ، خصوصی ، همگانی و نیز تنوع و تکثرگرا باقی مانده است ، هر چند سانسورها و نظارتها می تواند حداقل در بخشی از جهان در آن مداخله داشته باشد . مبالغه آمیز نخواهد بود که اینترنت را از مهم ترین فصول جامعه اطلاعات بدانیم . برای برخی از قشرهای جامعه ما « اینترنت» نامی کم و بیش آشنا ، اما در عین حال مبهم و اسرار آمیز است . نامی که دانستنیهای پراکنده درباره آن همواره در طول چند سال اخیر رو به افزایش بوده است و توسعه و تحول سریع آن هم سبب گردیده است که اطلاعات در این باره به سرعت کهنه شود. ( محسنی ، 1380 ،71 )

اینترنت در حکم مخزنی از اطلاعات خوب و بد ، زشت و زیبا ،اخلاقی و غیر اخلاقی می تواند تلقی شود ، البته مسئله در این است که مرزهای میان این صفات دوگانه را جامعه های مختلف چگونه تعریف کنند ، با اتصال به شبکه اینترنت می توان با دیگران رابطه برقرار کرد ، از اطلاعات علمی ، سیاسی ، ادبی ، تاریخی و ... بهره مند شد .

( محسنی، 1380، 71 )

چت به معنای گفتگوی عامیانه بین افراد مختلف می باشد . در محیط اینترنت معنای این فناوری گفتگو در اتاقهای خصوصی و عمومی است و به سطح برخورداری و استفاده افراد از آن بستگی دارد .

3-1 اهمیت و ضرورت مسئله :

چت در ایران برای نسل جوان جایگاه ناشناخته ای داردو باید آموزش های لازم در این زمینه لحاظ شود . چت یک مبع تبادل اندیشه است و در کنار دیگر رسانه های الکترونیکی باید به جایگاه مناسب خود برسد . ( کریم خانی ،1386، 17 )

80% مراجعین به چت روم ها از سایت yahoo ، 6/5 % از MSN و تنها 7% از سایت های فارسی زبان هستند .

75% چت کنندگان در چت نقش های متفاوتی را بازی می کنند که سهم پسران 89% و دختران 11% است . در این میان پسران بیشتر از دوربین و صدا بهره میگیرند. (کریم خانی، 1386 ، 17 )

نتایج بدست آمده از تحقیقات محمد ابراهیم برزگر در ارتباط با گرایش مذهبی جوانان در هفت موضوع مرتبط با چت نشان می دهد . که : (همان منبع )

نگاه به چت بعنوان بازی و سرگرمی24% وسیله برای ارتباط دوستانه18%

چت بعنوان تداوم زندگی واقعی17% چت بعنوان امکانی برای جستجو گری9%

چت بعنوان ارتباط نا مطمئن ناکار آمد 20% چت بعنوان ابزاری برای سوء استفاده 12%

4-1 سوالات پژوهش :

حال دراین پژوهش سعی بر آن است تا بتوانیم سوالات ذیل را پاسخگو باشیم .

1- انگیزه های روانی میان دانشجویان در استفاده ازچت و دوستیابی اینترنتی چیست ؟

2- تاثیر چت بر فرهنگ و هنجار جامعه چیست ؟

3- تاثیر پدیده جهانی شدن و دنیای مدرنیته بر چت چیست ؟

5-1 تعریف مفاهیم :

شبکه اینترنت : همانند یک محل مجازی ملاقات عمومی و شهروندان جهان است . سازمان عظیمی که نظم آن از پیش تا حدودی تنظیم شده است . قاعده کلی حاکم بر اینترنت استفاده از اطلاعات به کونه ای آزاد است . اینترنت در حکم مخزنی از اطلاعات خوب و بد ، زشت و زیبا ، اخلاقی و غیراخلاقی میتواند تلقی شود .

چت : به معنای گفت و گوی عامیانه در محیط اینترنت است . چت یک منبع تبادل اندیشه است و در کنار دیگر رسانه های الکترونیکی باید به جایگاه مناسب خود برسد . چت در اتاق های خصوصی یا عمومی در محیط اینترنت انجام می گیرد . چت می تواند بصورت صوتی ، تصویری یا نوشتاری ( تایپی ) باشد .

چت روم : به اتاق های گفتگو گفته می شود که در واقع افراد از مکان های مختلف دنیا دور هم جمع می شوند و با یکدیگر صحبت می کنند . هر شهر معمولاً روم مشخصی دارد .

فصل دوم : مطالعات اکتشافی و مرور پیشینه تحقیق :

پیشینه های مورد استفاده در این تحقیق شامل کتاب ، مقالات علمی و اینترنت می باشد . که به دلیل عدم دسترسی به کتاب های مرتبط با موضوع با موضوع تحقیق بیشترین منبع مورد استفاده اینترنت و مقالاتی که در رابطه با موضوع مطرح شده می باشد .

این پیشینه که شامل یک پیشینه خارجی و دو پیشینه داخلی و نظریات کارشناسان که بصورت ؟؟ جمع آوری . نتیجه گیری شده و نیز مقاله ای تحت عنوان موضوع پژوهش می باشد .

1-2 پیشینه داخلی

الف ) این پیشینه از سایت شبکه فن آوری اطلاعات ایران W W W . IRITN . COM نوشته شده توسط استفاده شده است .

مقام اول حضور در اتاقهای چت در خاورمیانه ازآن ماست .

احساس تنگنا و در مضیقه بودن به لحاظ برقراری ارتباط و عدم تعریف واحد از چگونگی وجود ارتباطات از جانب دستگاه های مسئول افرادرا به سمت استفاده از محیط های گفت و گوهای اینترنتی سوق می دهد . دکتر طهمورث شیری – عضو هیاًت علمی گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی گفت :

در زمینه روی آوردن به فناوری های مدرن باید نیازهای موجود در جوانان و اقشار مختلف جامعه مورد بررسی قرار گرفته و تحلیل و طبقه بندی از این نیازها ارائه شود تا میزان پاسخ دهی فناوری جدید سنجیده شود .

آنچه حائز اهمیت است ، وجود یکسری موانع و گسلهایی است که به عنوان موانع ارتباطی وجود دارد و وجود یکسری مواردی مانند اینترنت ، و از طریق آن دسترسی به CHAT ROOM ،امکانی را فراهم می کند بدون احساس وجود موانع ارتباطی بتوانند به بحث و تبادل نظر بپردازند .

وی گفت : به عقیده من به جای اینکه به وجود معضل بودن CHAT بپردازیم به این موضوع که اسباب ترویج این پدیده در جامعه ما چه بوده بپردازیم و از دو جهت آن را شامل از معلول به علت و اشاره به زمینه های اجتماعی موجود در جامعه مورد بررسی قرار دهیم

منبع اینترنت : سایت W W W.IRITN . COM شبکه فن آوری اطلاعات ایران

ب ) در طرح نظر سنجی « بررسی نحوه کاربرد اینترنت ؟؟و جوانان مشهد » که در دی ماه سال 83 توسط خانم راضیه آذرنیا انجام گرفت . نظر کاربران در ارتباط با مدت دوستی و ازدواج های اینترنتی بدین شرح می باشد:

بیشتر دوستی های اینترنتی دارای دوام کمی بوده است . بطوریکه 7/25 % کمتر از یک ماه ، 6/32 % بین یک تا شش ماه و 3/14% تا یکسال طول کشیده است . 4/27 % افراد پاسخگو دوستی شان بیش ازیکسال به طول انجامیده است .

در ارتباط با انتخاب همسر اینترنتی : اکثریت کاربران با انتخاب همسر اینترنتی هیچ گونه موافقتی نداشتند این افراد 3/55% نمونه را تشکیل میدادند . 5/13% در حد کم و 2/2% در حد متوسط با انتخاب همسراز طریق اینترنت موافق بوده اند . 1/11% افراد پاسخگو نیز در حد زیاد و خیلی زیاد با انتخاب همسر اینترنتی موافق بودند .

این پیشینه برگرفته از کتاب تکنولوژی جدید ارتباطی در کشورهای در حال توسعه نوشته جریس- هسنون – ( چاپ سال 81 )می باشد .

ج ) بر طبق گفته پژوهشگران ، اجتماعی بودن رسانه بیشتر به این امر وابسته است که یک فن آوری ارتباطی چگونه می تواند بین پیوندهای شبکه ای قوی و ضعیفی که افراد ایجاد کرده اند توازن برقرار کند . بطورکلی ، آنها اظهار داشته اند : همجواری فیززیکی از پیوندهای قدرتمند فردی پشتیبانی میکند . اینترنت بصورت بالقوه از اهمیت همجواری فیزیکی برای ایجاد و نگهداری شبکه های قدرتمند پیوندهای اجتماعی می کاهد ... اینترنت فرصت هایی را برای تعاملات اجتماعی فراهم می آورد که به ( دوری یا نزدیکی ) فاصله بین افراد وابسته نیست . مردم اغلب برای حفظ رابطه با افرادی که از قبل با آنها ارتباط داشته اند از اینترنت استفاده می کنند . اما آنها هم چنین رابطه های درون خطی جدیدی را فراهم نیز برقرار میکند . اغلب این ارتباطات جدید ضعیف هستند .

بنابراین اینترنت نه تنها ممکن است برای جایگزینی با سایر انواع فعالیت های اجتماعی کاربرد داشته باشد بلکه ممکن است جایگزینی برای روابط قدرتممند اجتماعی نیز به حساب آید . دوستی های درون خطی نسبت به دوستی هایی که در اثر همجواری فیزیکی حاصل می آیند . احتمالاً محدودترند . ( اسلوین – ص153-1380 )

از این پیشینه می توان چنین برداشت نمود که اغلب افراد ی که به ارتباطات درون خطی و مجازی روی می آورند فاقد ارتباطات صریح و روشن و یا اکثریت آنها از اعتماد به نفس کافی برای ارتباطات واقعی برخوردار نبودده و دلیل دیکر آن نیز حس کنجکاوانه افراد و روابط با سایر افراد از هر سوی دنیا می باشند .

3-2 نظریه کارشناسان :

به طور کلی کارشناسان معتقد بودند که : ننیاز به همصحبتی و تخلیه روانی و وجود فاصله بین جوان و خانواده و همچنین محدودیت های موجود در روابط دختر و پسر و سهولت ایجاد ارتباط از طریق اینترنت از عوامل موثر در شکل گیری این روابط از طریق چت می باشد .

از کارکردهای مناسبی که این کارشناسان برشمردند عبارت بودند از : یافتن افرادی که در ارتباط با موضوعاتی که برای فرد مهم است وارد مباحثه می شوند . سرگرمی و تجربه این ارتباطات در فضای مجازی شاید زمینه ای برای هوشیاری او در فضای واقعی است .

و نظر یکی از کارشناسان درد تضاد با دیگر کارشناسان بود : آقای علیزاده معتقدند که از بیخ و بن مزخرف است ولی آنها منع افسد به فاسد میکنند . عفت چشم را نمی دانند و مبانی دینی محکمی نیز ندارد .

3-2 مصاحبه اکتشافی :

مصاحبه اکتشافی با خانم 22 ساله در ارتباط با دوستیابی های اینترنتی و چتی که موارد زیر را می توان استخراج نمود . چت کردن بیشتر تحت تاثیر گروه همسالان و برای اینکه در مقابل دوستان خود احساس کمبود و حقارت نکنند روی می آورند و حتی خود این بچه ها چت و دوست یابی های اینترنتی را مزخرفترین حالت دوستیابی بین خودشان می دانند . و تنها به خاطر کمبودها و عقده های روانی و نیازهای ارضا نشده توسط خانواده و جامعه و قدم در این راه می گذارند تا شاید مرهمی بر حقارتهای درون باشد .

محدودیت و معذوریت بیش از حد خانواده نیز می تواند دلیلی دیگربه روی آوردن جوانان به این سمت باشد .

جوانانی که هر روز با گذر زمان بیشتر به پوچ گرایی و از خود بیگانگی می رسند که باید هر چه سریعتر اقدامی را برای نجات این گروه نمود .

از هم پاشیدن این دوستی ها معمولاً بخاطر حس قدرت طلبی در میان مردان ایرانی بیشتر از جانب پسران می باشد و تنها زمانیکه پسران حاضر به ادامه رابطه باشند معمولاً دوام دارد .

دلیل دیگری که می توان علتی بر کشش این گروه باشد حس کنجکاوی نسبت به جنس مخالف و ویژگی های جذابی که شاید در فرد مخالف خود می بیند .

4-2 مقاله :

این مقاله توسط نازنین هنر پروران و ژاله رفاهی نوشته شده از سایت W W W. WIT.IR( مقاله ) گرفته شده است .

موضوع : زمان و پیامدهای روانشناختی چت و دوستیابی اینترنتی :

مرکز آمار ایران جهان در فوریه 2005 تعداد کاربران اینترنتی در ایران را چهار میلیون و هشتصد هزار نفر اعلام نمود که 47% این رقم را زنان و دختران ایرانی تشکیل می دادند .

62% دختران ایرانی بطور متوسط 11 ساعت در هفته چت کرده و حداقل 30% نیز 20 ساعت در هفته مشغول چت کردن و دوستیابی می باشند .

روش پژوهش : این مطالعه توصیفی بصورت مقطعی با هدف کلی تععین میزان فراوانی ، تنوع کاربردی و بررسی پیامدهای روانشناختی استفاده از چت در شیراز در کاربران زن انجام گرفته گردید . جامعه پژوهش را زنان کاربر شهر شیراز تشکیل می دادند. که پس از یک مطالعه آزمایشی با اطمینان 95% و با استفاده از فرمول آماریتعداد نمونه ها برآورد و 258 نفر از کاربر زن مراجعه کننده و به 5 کافی نت در شیراز در طول مدت 6 ماه بطور تصادفی انتخاب و بوسیله پرسشنامه ایکه متناسب با اهداف طراحی شده بود ، مورد بررسی قرار گرفت .

از میان 238 پاسخگو در فاصله سنی48-16 سال که اکثر مجرد ( 88% ) و دانشجو

( 78% ) بودند .68%30-10 ساعت در هفته آن لاین بوده که 62% هر روز چت میکردند . بیشترین میزان استفاده کاربران ار اینترنت به ترتیب چت (72%) ، پست الکترونیک (62%)، سایت های پرونو(32%) ، یافتن اطلاعات علمی (50%) و بازی یارانه ای (6%) بود . انگیزه کاربران از چت به ترتیب عبارت بود از : دوست یابی (82%) ، سرگرمی(74%)، ازدواج(41%) فرار از مشکلات (33%) کنجکاوی نسبت به جنس مخالف(31%) ،در 47%کاربران دوستان اینترنتی آنان بیش از دوستان واقعی شان بوده ، 32% علاقه مند به چتهای شهوانی بودند ، 43% روابط اینترنتی آنان به روابط حقیقی مبدل شده بود و 18% با دوستان اینترنتی خود روابط جنسی داشتند . 78% در صحبت های اینترنتی خود اطلاعات نادرست به طرف مقابل داده بودند و47% بدلیل اعتماد به اطلاعات گرفته شده از اتاقهای چت دچار مشکل شده بودند . در مورد اثرات روانشناختی این نتایج بدست آمده :

38% برای بدست آوردن رضایت خاطر باید وقت بیشتری را پای اینترنت می ماندند . 43% در هنگام استفاده از اینترنت گذشت زمان را احساس نمی کردند . 66% هنگام قطع ارتباطی دچار افسردگی و عصبانیت می شدند ، 78% از ساعت خواب و استراحت خود برای اتصال به اینترنت استفاده می نمودند .26% ارتباط در چت روم را به ارتباط حقیقی ترجیح می دادند . 32% به دلیل استفاده از اینترنت از انجام مسولیت های شغلی و تحصیلی بازماند بودند . 12% چت کنندگان زنان خانه دارمتاًهل بودند که علت روی آوردن به این فناوری را به ترتیب نارضایتی از همسر، انتقام از همسر و سرگرمی ذکر نمودند .معمولاً افرادی که از ضعف شدید در روابط اجتماعی رنج می برند، به ارتباط با اینترنت پناه می برند . ارتباطات در اتاق چت ، فرصتی را برای فرد فراهم می آورد که خودش نباشد و یا کسی که دوست دارد باشد . این تغییر شخصیت در دنیای مجازی راهی برای گریز از واقعیتها بوده و برای مدت محدودی فرد از نظر روانی تخلیه می گردد . برخی از محدودیتها ی رایج نسبت به زنان از جاهای دیگری مانند چت رومهاسرباز زده است و چت بعنوان جایگزین کمبود زنان ایرانی انتخاب و در حال گسترش است.

در این فصل در ارتباط با چهارچوب نظری تحقیق بحث می کنیم و نظریه هایی که به موضوع تحقیق بررسی ما نزدیکتر است را ذکر می کنیم ، نظریه ها به تحقیق جهت داده و نشان دهنده این است که از کدام جهت باید حرکت کرد . در این پژوهش از نظریات مختلف جامعه شناسان بهره گرفته شده و نیز از دو نظریه انباشت و نظریه پذیرش نوت زنی استفاده شده است .

1-3 گیدتر: اظهار می دارد که امروزه در شرایط نوگرایی غیرارادی ،در بیشتر جنبه های روزمره تئوریهای اساسی وجود دارند .که برای شخصیت ، به عنوان طرحی نمادین ، پی آمدهای مهمی داشته است . دست کشیدن از قدرت های بی چون و چرا به این معنی است که در هر لحظه زمانی، افراد نمی توانند دوباره شیوه ادامه طرح شخصیتی خود پاسخ روشنی ارائه دهند . سیستم های ارجاع درونی همواره مورد تردیدقرار گرفته ، ضعیف شده و گاهی از هم می پاشند . ( اسلوین ، 1380، ص146،145 )

زندگی در جهان نوگرایی نوین مستلزم آن چیزی است که گیدتر در کتاب نوگرایی و هویت فردی خود از آن به عنوان چهار « معضل شخصیتی » یاد می کند اگر افراد بخواهند به روایتی متجانس از شخصیت خویش دست یابند . باید درباره این چهار معضل تصمیم گیری نمایند :

1) وحدت در برابرکثرت : در نوگرایی کثرت نیز نوعی وحدت است .

2 ) ضعف در برابر تصاحب : ما به شدت به اثبات حکمی کلی نیاز داریم ، چرا که با آمدن موسسات نوین اغلب افراد نسبت به زمان های قبل ، احساس ضعف بیشتری می کنند ... همه انواع سلب مالکیت ها لزوما به مالکیت دوباره نمی انجامد .

3 ) در شرایط نوگرایی غیرارادی ، هیچ اقتدار تعیین کنده ای ، جز جمعی مدعی قدرت ، وجود ندارد .

4 ) تجربه شخصی در برابر تجربه شیئی :بحث درباره شخصیت ، با نوگرایی آغاز شد اما در موقعت های مختلف از اثرات استانداردشدن محصولات سرمایه داری تاثیر پذیرفت . گیدتر به این تنیجه رسید که:

« نظارت بر تغییر در سبک زندگی ، مستلزم پیکار با جهان اجتماعی بیرون ، و نه فرار ازآن است » تا زمانیکه اینترنت این معضلات شخصیتی را تشدید می کند . هنوز باید ، بیش از گذشته پیکار کرد . این پیکار مسلزم توسعه مهارتها و راهبردهایی است که به صورت فعال ، تهدیدات بی هدفی که و واپس زدگی را خنثی میکند .(اسلوین ، 1380 ص146 و 147 )

2-3 به اعتقاد آبگرن هر تکنولوژی جدید (در آن روز ها عمدتاً تلفن و اتومبیل) فاصله ای در جامعه ایجاد خواهد کرد چون به هر حال هستند که می تواننداین وسایل تجملی را خریداری کنند و دیگرانی که قادر به خرید آن نیستند نوآوریهای تکنولوژیک سبب خواهد شد تا همیشه عده ای از دیگران عقب بمانند . ( هسنون- رولا-1381 )

3-3 گیدتر توصیف می کند : جهانی شدن ، آرامشس دوباره زمان و مکتنی است که فعالیت از راه دور آن را تسهیل کرده است . در ابتدا و همانطور که گیدتر استدلال

می کند، به نظر می رسد که جهانی شدن فرایندی بیرونی است که توسعه تعاملات هدف اج را در بر دارد . زندگی روزمره ما از آن تاثیر پذیرفته اما در فاصله دوری از آن قرار دارد . امروزه جهانی شدن مسئله درونی تاثیرگذاری است که به روش های مختلف با خصوص یترین چیزهای زندگی ما نیز ربط می یابد .( اسلوین ،1380 ، 182)

4-3 به نظر تامپسون ، شبکه های نوین ارتباطی نه تنها امکان بررسی جهانی و مرئی شدن جهانی را افزایش می دهد . بلکه امکان بازپرسی متقابل را نیز فراهم می آورند.

( منبع قبلی 182 )

5-3 تامپسون خاطر نشان می سازد ، ادبیات جهانی شدن فرهنگی به طور گسترده بر تحقیقات رسانه های ارتباطی تاثیر می گذارند . دو مسئله ای که به طور برجسته در تحلیل تامپسون مطرح است : اول مسئله صنعت فرهنگ ماکس؟؟؟ و تئودورآدورنو و دوم مسئله امپریالیزم فرهنگی که هربرت شیلر آن را مطرح کرده است .

(اسلوین،1380، 183)

6-3 ایزومی آیزو : با وجود اینترنت ظاهراً فرهنگ های فرد می توانند خود را عرضه کنند . ایزومی آیزو بعنوان متخصص ارتباطات بین فرهنگی در ژاپن اشاره می کند که اینترنت عرصه ای جهانی فراهم آورده است تا ظاهراً فرهنگ های خرد ... که به رسانه های جمعی یا اقتصاد جمعی توجهی ندارند شکل گیرد . او ادامه میدهد که در برخی از کشورهای در حال توسعه اکنون افراد نه تنها برای دستیابی به دانش یا اطلاعات در کشورهای پیشرفته بلکه برای اشتراک و تبادل اطلاعات خود با دیگران خیز برداشتنه اند . ( اسلوین ،189،1380 )

نکته مهم درباره این گونه نظریه ها این است که درستی آنها در یک مدت طولانی و با جمع آوری اطلاعات بسیار ثابت می شود و فقط متکی به تایید شواهد پژوهشهای تجربی نیست . هنوز هم آنچه گفته شده در حد نظر و حدس است ، تاثیرات قدرتمند رسانه ها وقتی آشکار می شود که با مشاهدات دقیق و بررسی تاریخ حوادث و گرایش های متنوع در این زمینه تکمیل گردد .(612)

7-3 نظریه انباشت: ( Accumulation theory ) روی هم انباشتگی تاثیرات جزیی

یک راه برای درک تاثیرات باند مدت رسانه ها بر جامعه آن است که معیارها و شرایطی را که باید همراه با تاثیرات جزیی فراهم باشند ، تا اینکه این تاثیرات با هم جمع شوند ، بررسی کنیم . سه شاخه اصلی باید فراهم باشند تا پدیده انباشت و یا جمع تاثیرات کوچک حادث شود و بتوانیم توضیح دهیم که چگونه این تغییرات کوچک موجب تحولات عظیم در دراز مدت می شوند .اول ک رسانه ها باید به صورت تکراری روی مسئله ای تمرکزداشته باشند. دوم : رسانه ها باید در این کارشان پیگیر و همسو باشند و کم وبیش تفسیر و توضیح مشابهی از قضیه ارائه دهند . سوم : رسانه های متنوع و مهم نظیر روزنامه ها ، رادیو، تلویزیون و مجلات باید در واقع فعالیت های یکدیگر را تقویت کنند و مکمل تعهدهایشان در این زمینه باشند . به طور کلی نظریه انباشت درواقع نشان دهنده و تشریع کننده علل تغییرات اجتماعی و فرهنگی در جامعه است که در نتیجه نفوذ وسایل ارتباط جمعی و انباشت آثار جزیی بوقوع پیوسته است . نتیجه نهایی می تواند حقیقتاً راوی تغییرات شگرفی باشد که به دلیل نقش ظاهراً ناپیدا ولی به هر حال پرقدرت رسانه ها در جامعه اتفاق می افتد . این تاثیرات وقتی حادث می شوند که رسانه ها مکرراً بر موضوع خاصی تمرکز پیدا می کنند و آنها را نسبتاً از طریق پایداری توضیح می دهند و. شاخه های مختلف رسانه ای نیز یکدیگر را در این راه همیاری و تقویت می کنند . (ملوین و فلور / انتشارات دانشکده صدا و سیما / 619 )

8-3 نظریه پذیرش نوسازی : نقش رسانه ها Adoption of Innovtion Theory) )

منبع اغلب نوسازی ها در واقع اختراعات هستند ، حتی اگر این اختراعات از جوامع دیگری به عاریت گرفته شوند ، اختراع روندی است که طی آن شخص یا گروهی ، عناصری را که قبلاً در متن فرهنگ جامعه وجود داشته است ، در کنار هم قرار می دهد و از ترکیب آنها در واقع یک نوع اختراع و در نتیجه نوسازی ارائه می کند . بصورت کاملاً آشکاری ، مردم هر نوع نوآوری را به محض آنکه عرضه شد قبول نمی کنند ، حتی اگر قبول آن منطقی و به نفعشان باشد ، در واقع در اینجا نیز روند انباشت کار می کند . بدین معنی که به تدریجح و با جمع آثار جزیی تبلیغات ، استفاده از آن شروع می شود . وسایل ارتباط جمعی در واقع ایجاد آگاهی می کنند ، گسترش اطلاعات از طریق رسانه ها و قبول و پخش نوآوری ها دارای ارتباط نزدیکی با یکدیگر هستند . در جوامع قدیمی قبول نوآوریها بدون وجود رسانه ها انجام می شد . در واقع اطلاعات سینه به سینه نقل قول و موجب گسترش استقبال از نوآوریها می شود . (ملوین دلور / ج دوم / 623 )

عوامل موثر بر دوست یابی های اینترنتی بین دانشجویانجامعه آماریشیوه انتخاب واحد نمونه

بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)

از مهمترین مسائلی که در علومی چون علم جامعه شناسی ،روان شناسی، و به آن پرداخته می شود این است که انسان از منظر شخصیتی و بعد اخلاق فردی او مورد بررسی قرار گیرد ویژگی های متعدد اخلاقی که در یک فرد مشاهده می شود اعم از طرز خوردن و خوابیدن، شیوه ی گفتار و کردار او و اعمال او در جنبه های مختلف زندگی اش از دیدگاه دیگران مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت

دسته بندی	معارف اسلامی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	91 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	175

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: طرح تحقیق

1- مقدمه....................................................................................................................

2- اهمیت و ضرورت ...............................................................................................

3- پیشینه ی تحقیق ...................................................................................................

4- اهداف تحقیق .......................................................................................................

5- روش تحقیق ........................................................................................................

6- محدودیت های تحقیق و پیشنهادات .....................................................................

7- معانی لغوی واژه ها ............................................................................................

فصل دوم: یافته های تحقیق

بخش اول: اخلاق فردی ...........................................................................................

مقدمه .........................................................................................................................

1- عبادت ..................................................................................................................

2- سخاوت ...............................................................................................................

3- زهد و پرهیزگاری ...............................................................................................

4- ادب ......................................................................................................................

5- صبر و استقامت...................................................................................................

بخش دوم: اخلاق سیاسی........................................................................................

مقدمه..........................................................................................................................

1- مسئولیت پذیری....................................................................................................

2- رعایت امانت.........................................................................................................

3- التزام به تعهدات...................................................................................................

4- برخوردهای مودبانه با دستگاه حاکم .................................................................

الف- عمل به سیره ی پیامبر اکرم.............................................................................

ب- موعظه..................................................................................................................

1- رهنمودهای اخلاقی امام به مامون.......................................................................

2- رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان.....................................................................

3- احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی..............................................................

بخش سوم: اخلاق خانوادگی...................................................................................

مقدمه..........................................................................................................................

1- محبت و مهرورزی با اعضای خانواده

2- محبت به خدمتکاران و غلامان.............................................................................

3- تامین مخارج زندگی..............................................................................................

بخش چهارم: اخلاق مردمی.....................................................................................

مقدمه..........................................................................................................................

1- حسن خلق نسبت به دیگران..................................................................................

2- همدلی امام (ع) با توده ی مردم...........................................................................

الف- ناکامی مامون در سیاست های عوام فریبانه....................................................

ب- تلاش امام (ع) در جهت اعتلای اسلام..................................................................

فصل سوم:

جمع بندی و نتیجه گیری...........................................................................................

فهرست منابع و مآخذ ...........................................................................................................

فصل اول

طرح تحقیق

1- مقدمه

2- تعریف موضوع

3- اهمیت و ضرورت تحقیق

4- مروری بر مطالعات انجام شده

5-اهداف تحقیق

6- طرح سؤال و فرضیه

7- روش تحقیق

8- محدودیت هاو پیشنهادات

9- معانی لغوی واژه ها

مقدمه

یکی از مهمترین مباحثی که امروزه در علوم انسانی مطرح می شود بحث های اخلاقی است. در اینکه فلسفه ی اخلاقی چیست و بهترین و موثرترین فلسفه ی اخلاق چه نوعی از آن است کتب بسیار زیادی در این رابطه تهیه و تدوین شده است و از اصول اساسی آن و راههای رسیدن به فضایل اخلاقی بحث شده است. باید توجه داشت که آدم همواره در زندگی اش برای تشخیص درست امور و در نهایت داشتن زندگی سالم و سعادتمند نیازمند راهنما و الگوهای اخلاقی و تربیتی است و البته با مطالعه در زندگی انسان های بزرگی چون پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه ی معصومین، افراد می توانند در این راه قدم برداشته تا به کمال و سعادت حقیقی دست یابند.

امام رضا (ع) به عنوان یک انسان نمونه و کامل از جمله همان افراد برگزیده ای هستند که مسلمانان و شیعیان با مطالعه و تحقیق در سیره ی اخلاقی ایشان در ابعاد گوناگون زندگی ایشان می توانند راه سعادت حقیقی را پیدا کرده و به کمال مطلوب نائل آیند. اصولاً از آن جا که ائمه ی اطهار مورد تایید خداوند متعال بوده و همواره آنها از فیوضات ویژه الهی برخوردار بوده اند رفتار و منش آن بزرگواران می تواند راهگشای خوبی جهت سعادت و خوشبختی جوامع انسانی تلقی می شود. از این رو با توجه به اهمیت مباحث اخلاقی و تاثیر آنها در زندگی انسان ها، در این تحقیق سعی شده است که با استمداد از اخلاقیات امام هشتم (ع) الگوی مناسبی جهت افراد طالب کمال ارائه شود. امید است که مورد رضایت حضرت حق و امام رضا (ع) واقع شود.

اهمیت و ضرورت تحقیق

با توجه به فاصله ی بسیار طولانی که جامعه ی امروزی با عصر رسالت و امامت ائمه اطهار (ع) دارد ضرورت یادآوری و بررسی سیره ی عملی و رفتاری آنها در ادوار مختلف زندگی آن بزرگواران امری اجتناب ناپذیر است .بررسی جنبه های مختلف زندگی آن پیشوایان معصوم در امور مخلفی چون سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و.. امری لازم وحیاتی است تا با کمک از سیره ی اخلاقی و اجتماعی آنها بتوان بسیاری از مسائل و مشکلات اخلاقی و... را در دنیای امروزی را برطرف ساخت.

مروری بر مطالعات انجام شده

در رابطه با سیره ی اخلاقی امام رضا (ع) کتب و مقالات متعددی تالیف شده است. اما کتب و مقامات بسیاری که اینجانب مورد مطالعه قرار دادم همه جوانب و خصوصیات اخلاقی ایشان از قبیل اخلاق فردی و خانوادگی، اجتماعی و سیاسی را به طور کامل و یک جا مشاهده نکرده ام. لذا در اکثر کتب مطالعه شده بیشتر به جنبه ی سیاسی زندگانی امام رضا (ع) پرداخته شده است. از جمله کتاب تحلیلی از زندگانی امام رضا (ع) از محمد صادق عارف که این کتاب به 2 بخش گسترده تقسیم می شود که تنها در صفحات محدودی از بخش اول به بعد اخلاقیات ایشان آن هم از نظر فردی و اجتماعی پرداخته شده و در ادامه آن و بخش دوم منحصر به زندگانی فکری و سیاسی ایشان می شود.

اهداف تحقیق

هدف کلی:

بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)

اهداف جزئی:

1- بررسی اخلاق فردی امام رضا (ع)

2- بررسی اخلاق سیاسی امام رضا (ع)

3- بررسی اخلاق خانوادگی امام رضا (ع)

4- بررسی اخلاق مردمی امام رضا (ع)

طرح سؤال و فرضیه

سؤال اصلی:

ویژگی های اخلاقی امام رضا(ع) در ابعاد مختلف چگونه بوده است؟

سوالات فرعی:

1. اخلاقیات فردی امام رضا(ع) چگونه بوده است؟
2. اخلاق سیاسی امام رضا(ع) چگونه بوده است؟
3. شیوه ی برخورد اخلاق اجتماعی امام رضا(ع) چگونه بوده است ؟
4. نحوه تعامل اخلاقی امام رضا(ع) با خانواده و نزدیکان چگونه بوده است؟

فرضیه­ها:

1. امام رضا(ع) در برخورد با کلیه افراد حتی مخالفین رعایت اخلاق اسلامی را می نمودند.
2. اخلاق سیاسی امام رضا(ع) جدای از اخلاق اجتماعی و عبادی ایشان نبود.

روش تحقیق:

روش تحقیق در این پروژه ی تحقیقاتی کتابخانه ای –توصیفی است که با راهنمایی استاد گرامی جناب آقای عامریان نکات اخلاقی امام رضا (ع) در ابعاد فردی، اجتماعی و خانوادگی و سیاسی از کتب مختلف تاریخی ،روایی و.. استخراج شده و به تحلیل آنها پرداخته شد.

محدودیت ها:

با وجود کتب متعددی که درباره ی زندگانی امام رضا (ع) تالیف شده است اما مطالب موجود در اکثر کتاب ها تکراری است و اینجانب برای به دست اوردن نکات ویژه ی اخلاقی امام رضا (ع) با مطالب کاملاً تکراری مواجه می شدم.

پیشنهاد:

اگر مسئولین محترم دانشکده علوم قرآنی امکانات بیشتری در قسمت انتشارات داشته باشند تا دانشجویان بتوانند پروژه های تحقیقاتی خود را در همین مکان تایپ و صحافی نمایند بهتر است.

بررسی معانی لغوی واژه ها:

سیره: به همان سبک ها و روش های خاص و شیوه های زندگی پیغمبر و ائمه اطهار گفته می شود. یعنی همان اصول و روشهای اخلاقی و عملی ثابتی که در برخورد با دشمنان با دوستان ،با مردم عادی، با خانواده در تبلیغ و رهبری، در عبادت و سیاست و.. داشتند و نکته مهمتر اینکه در بررسی سیره شرح ولادت و شهادت، خصوصیات ظاهری و جسمانی مهم نیست زیرا اینها به سیره شناسی مربوط نیست.[1]

اخلاق: گروهی گفته اند اخلاق همان وجدان فطری است و گفته اند نداهای وجدانی را باید تقویت نموده و با تقویت آنها و پاک شدن محیط آنها، نداهای مخالف خاموش می گردد[2]

فصل دوم

یافته های تحقیق

بخش اول

مقدمه

1- عبادت

2- سخاوت

3- زهد و پرهیزگاری

4- ادب

5- صبر و استقامت

مقدمه

از مهمترین مسائلی که در علومی چون علم جامعه شناسی ،روان شناسی، و... به آن پرداخته می شود این است که انسان از منظر شخصیتی و بعد اخلاق فردی او مورد بررسی قرار گیرد. ویژگی های متعدد اخلاقی که در یک فرد مشاهده می شود اعم از طرز خوردن و خوابیدن، شیوه ی گفتار و کردار او و اعمال او... در جنبه های مختلف زندگی اش از دیدگاه دیگران مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت. حال مشاهده ی اینگونه رفتارها در اشخاص بزرگ، تاثیرگذاری بزرگتری را به دنبال خواهد داشت. پس قاعدتاً در انسانهای بزرگ همیشه رفتارهایی سر می زند که مورد تایید اطرافیان و آیندگان باشد.از جمله انسانهای بزرگ تاریخ اسلام که اخلاق و کردار فردی او همیشه مورد تحسین همگان بوده است امام رضا (ع) است. ایشان در بعد اخلاقیات فردی خویش در ابعاد مختلفی چون عبادت، سخاوت، زهد وپرهیزگاری ،ادب و صبر و استقامت و.. نمونه سرلوحه ی تمام شیعیان جهان اسلام هستند که در این بخش به شرح عناوین ذکر شده پرداخته خواهد شد.

1- عبادت

«عبادت از ریشه ی عَبَدَ یعنی اظهار فروتنی و طاعت و فرمانبرداری. واژه ی عباده از عبودیّه بلیغ تر است زیرا عبادت نهایت فروتنی و طاعت است.»[3]

حال این نوع ستایش و خضوع در برابر هر فردی که موقعیت بالاتر از انسان را دارد چه خضوع برده در برابر مولایش چه خضوع محتاج در برابر فرد غنی و بی نیاز و چه خضوع بنده در برابر خدا همه و همه نوعی عبادت است.

عبادت در اسلام نوعی از خضوع و خشوع و نهایت اطمینان قلبی نسبت به معبود ازلی است این نوع عبادت ریشه در فطرت آدمی دارد و مسئله ای انکار ناشدنی است.

«عبادت خداوند به 3 وجه صورت می گیرد:

1- خوف 2- رجاء 3- حب

1- خوف: بعضی از مردم به خاطر ترس از عذاب الهی ،تهدید و وعیدهای الهی است که به عبادت خدا می پردازند.

2- رجاء: عده ای هم به خاطر رسیدن به نعمت ها و کرامات و دریافت ثواب و درجاتی که خداوند نوید آن را داده است به تقوا و التزام اعمال صالح می پردازند.

3- حب: اما بهترین نوع عبادت که بیشتر مخصوص طبقه ی علمای اسلام است خداوند را نه از ترس از عبادت و از روی طمع به ثواب بلکه او را عبادت می کنند چون خداوند است که تنها سزاوار عبادت است و اوست که مالک سود و اراده ی انسان و بلکه لایق تمامی صفات و اسماء حسنی است لذا محبت خدا چنان در دلهایشان جای گیر شده است که فقط او را غایت و نتیجه ی همه ی امور می دانند و رضای او را مد نظر قرار می دهند»[4]. این بهترین و شایسته ترین نوع عبادت است که همان طور که گفته شد ائمه ی معصومین و علمای اسلام بیش از دیگران متصف به این صفت هستند.

امام رضا(ع) نیز همان طور که ازنام مبارک ایشان پیدا است که تنها رضای الهی را در تمامی کارهایشان مدنظر قرار داشتند در مسئله ی عبادات خویش نیز از ویژگی ها و مزایای منحصر به فردی برخوردار بودند. «ابراهیم بن عباس می گوید: حضرت رضا (ع) شب ها کمتر به خواب می رفت و بسیاری از شب ها را بیدار بود. بعضی از شب ها را که از اول شب تا صبح بیدار می ماند و روزه زیادی می گرفت و روزه داشتن 3 روز در هر ماهی را هرگز ترک نمی کرد و می فرمود: هرکس 3 روز از هر ماه را روزه بگیرد مثل این است که همه ی عمرش را روزه گرفته باشد».[5] فلسفه ی وجودی اقامه ی نماز در اوقات خویش و سربه بالین تراب گذاشتن در چنین انسانهایی به این دلیل بوده است که آن را وسیله ی تقرب به سوی خداوند متعال و عامل پاک شدن از تکبر و خود بزرگ بینی است. به همین دلیل امام رضا (ع) «بسیار کم خواب و شب زنده دار[6] بود» تا از این طریق زمینه های عبودیت حقیقی را با تهجدهای شبانه ی خویش به دست آورد.

عشق به عبادت و پرستش خداوند متعال از جمله اموری است که در نهاد و قلب همه ی انسانهای عاشق وجود دارد و از طریق این عشق الهی است که آنها را به آرامش و طمانینه نائل می شوند. اصولاً اولیاء الهی نه تنها در عصر نبوت و امامت خود به این فضیلت بزرگ اخلاقی آراسته بودند بلکه قبل از رسیدن به این مقام بزرگ الهی تشنه ی چنین حقیقتی بودند. البته در مورد برخی از امامان شیعه مثل امام رضا (ع) نقل شده است که حتی در شکم مادر خود نیز به تسبیح و تقدیس خداوند مشغول بوده و در هنگام تولد نیز با بلند کردن دستهای کوچک خود به سمت معبود خویش به راز و نیاز مشغول شد. آن چنان که این حقیقت بزرگ نیز از ناحیه ی مادر ایشان نیز اینگونه روایت شده است که فرمودند: «هنگامی که فرزند بزرگوار خود رضا(ع) را حامله شدم هیچ بار سنگینی در خود احساس نکردم و هنگامی که به خواب رفتم صدای تسبیح و تمجید حق تعالی از شکم خود می شنیدم و هنگامی که فرزند بزرگوار خود را به دنیا آوردم دیدم که او دستهای خود را بر زمین گذاشت و سر مطهرش را روبه سوی آسمان بلند کرده و لب های مطهرش حرکت می کرد و سخنی می گفت که نفهمیدم و در آن ساعت امام موسی (ع) نزد من آمد و مرا گفت: گوارا باد تو را ای نجمه بر این فرزند و او را در جامه ای سپید پیچید و امام موسی (ع) در گوش راستش نماز خواند و در گوش چپش اقامت و آب رات طلبید و کامش را با آن برداشت و او را به من داد و فرمود که او حجت خدا بعد از من است».[7]

به راستی این چنین خضوع در برابر یکتا معبود آفرینش و سر تسلیم در برابر او فرود آوردن، شایسته ی چنین انسانهای والامقام است.

آن چنان که این امام همام در عین دارا بودن از صفات نیک و بارزی که دارد اما در برابر معبود خویش سر به سجده می گذارد و اقرار به ناتوانی خود در برابر قدرت بی همتای او می کند و تنها او را شایسته ی تمجید و برتری از همه ی کائنات می داند. این اطمینان قلبی که از این طریق با یاد و نام خداوند حاصل می شود نکته ی بسیار با اهمیتی است که ائمه ی معصومین بالاخص امام رضا (ع) با مد نظر قرار دادن این مهم در زندگی شان آن را سرلوحه ی زندگی همه ی مسلمین قرار داده اند خداوند متعال می فرماید: «الذین آمنوا و تطمئن قلوبهم بذکر الله الا بذکر اله تطمئن القلوب»[8].

آنها کسانی هستند که ایمان آورده و دل هایشان به یاد خدا آرامش می گیرد. آگاه باشید که تنها با یاد خدا دلها آرامش پیدا می کند.

(همان کسانی که که پس از بازگشت از بیراهه و گناه به یکتایی خدا و صفات ویژه ی او ایمان آورده و رسالت و دعوت پروردگارش را با جان و دل می پذیرند و به کتاب خدا ایمان آورده دل هایشان به یاد خدا به ساحل آرامش می رسد و آرامش می یابد)[9].

اطمینان و سکینه ای که خداوند از آن یاد می کند به هیچ وجه قابل مقایسه با آرامش های کاذب مادی دیگر نیست بلکه آرامش حقیقی است که سعادت اخروی را به دنبال دارد. و کسانی را که خداوند به عنوان الگو برای ما برگزیده است تا منش اخلاقی و رفتاری آنها را سرلوحه ی زندگی مان قرار دهیم برگزیدگان الهی هستند که همواره خط و مشی آنها در حیات مسلمین موثر بوده است. آن چنان که امام علی (ع) در فضیلت طاعت و بندگی فرموده اند: «ان اولی الناس بالانبیاء اعملمهم بما جاوا به»[10]. شایسته تر و نزدیکترین مردم به پیغمبران داناترین ایشانند به آنچه را که آنان از جانب حق تعالی آورده اند. زیرا شایستگی و نزدیکی به پیغمبران به اثر طاعت و بندگی است و طاعت و بندگی به اثر دانستن احکام است که ایشان از جانب خدا آورده اند.

بنابراین بهترین عبادت و پرستش ،تسبیح و تقدیس تنها معبود یگانه است که از این ره آورد می توان به آرامش حقیقی و ابدی دست یافت. از این رو پیامبر گرامی اسلام بهترین یاور و مونس انسان را در تمامی مراحل زندگی او خداوند و ذکر او می دانند و می فرمایند: «اذکر اله فانه عون لک علی ما تطلب».[11] همواره خدا را یاد کن که او در آنچه می جویی یار و یاورت خواهد بود.

امید است که روزی انسانهایی که غوطه ور در عشق های کاذب و ستایش معشوقه های دنیایی اند به این درجه از باور و یقین برسند که تنها کسی شایسته ی تقدیس و پرستش است که برتر و نزدیکتر از هرکس به آدمی است و اوست که ذات پاک خویش را در فطرت انسان نهاد تا او قادر باشد در تمامی لحظات عمرش حتی زمانی که به اوج ناباوری از بی مهری روزگار پی می برد تنها و تنها به او بیندیشد و رو به سوی او کند و به ریسمان محبت الهی چنگ زند.

2- سخاوت

«سخاوت از سخا گرفته شده و سخا النار و یسخوها یعنی اینکه اگر خاکستر آتش را از آتش پاک کنیم بهتر می سوزد و روشنائی اش بیشتر می شود. بنابراین تعریف سخاوت که از همین ریشه است موجب روشنایی و گرم کردن خانواده های بینوایان می شود»[12].

حضرت علی (ع) در بیان سخاوت می فرماید: «الجود الذی یستطاع ان یتناول به کل احد هو ان ینوی الخیر لکل احد»[13]. جود و بخشش آن است که همه ی مردم بتوانند از آن بهره مند شوند و آن بدین معنی است که: بخشنده و جوانمرد برای همگان نیت خیر داشته باشد.

بنابراین سخاوت یعنی اینکه انسان از تمامی امکاناتی که دارد به تنهایی استفاده نکند بلکه دیگران را نیز در آن سهیم بدارد. این صفت نیک و حسنه در بسیاری از آیات و روایات دینی آمده است و به آن تاکید بسیار شده است و از جمله ی آثار نیکویی این فضیلت حسنه این است که خداوند به هر سخاوت نیک مومنی، پاداشی مضاعف به او می دهد.

«من ذاالذی یقرض اله قرضا حسنا فیا ضعفه له و له اجر کریم».[14]

کیست که از طریق انفاق به دیگران به خداوند وام نیکو دهد و خداوند در عوض مال او را چند برابر افزونی بخشد و نیز برای او پاداش الهی سخاوتمندانه ای خواهد بود.

(خداوند به هیچ یک از بندگان خود نیازمند نیست و ما اگر مالک چیزی هم هستیم این همه از فضل اوست که به ما رسیده و دعوت او از ما برای انفاق به نفع خود ماست که با انفاق در راه او نفس های خود را پاکیزه می سازیم و در آخرت مزد و پاداش بزرگ می بریم. هم چنین او از ما نمی خواهد که تمام اموال خود را در راه او هزینه کنیم بلکه فقط پاره ای از آن را می خواهد واژه ی قرض به معنی جدا کردن و بریدن (جزئی از کل) است)[15].

پس انسان سخاوتمند می داند که در ازای انفاقات خویش به دیگران چه مادی و چه معنوی نه تنها چیزی از او و یا دارایی او کم نشده است بلکه خداوند متعال طبق پاداشی که برای این دسته از مردم قرار می دهد افزون تر از مقدار بخشش آنها خواهد بود. سخاوت را می توان از دو دیدگاه بررسی نمود:

الف: سخاوت مادی ب: سخاوت معنوی

الف- سخاوت مادی:

این سنت بزرگ و پسندیده در سیره ی معصومین و از جمله آنها امام رضا (ع) بسیار دیده می شود. مزین بودن ایشان به این صفت ارزنده و نیک برگرفته از ایمان و مبدا خیر بر مبنای فضل خداوند درباره ی ایشان سرچشمه می گیرد.

ملتزم شدن به این امر نیکو نه تنها برای ایشان بلکه برای اطرافیانشان نیز مهم بوده است و آنها را سفارش به بذل و بخشش به دیگران کرده اند. آن چنان که امام جواد (ع) به فرزند بزرگوار ایشان به این امر مهم سفارش شده اند تا مردم از وجود مبارک ایشان ر جهت سخاوت های مالی و غیر مالی بهره مند شوند.« بزنطی نامه ای را روایت می کند که امام علی (ع) برای فرزندش جواد (ع) فرستاده و از آن روح سخا و بخشش و نیکوکاری که در نفوس اهل بیت (ع) راسخ و ریشه دار است را برای ما مجسم می سازد. او می گوید: نام ابوالحسن الرضا (ع) را به ابی جعفر جواد (ع) که بدین شرح بود خواندم .ای ابا جعفر به من رسید که هنگامی که سوار می شوی غلامان تو را از باب صغیر بیرون می برند و این از بخل آنهاست تا خیری از تو به کسی نرسد. به حقی که به تو دارم از تو می خواهم که ورود و خروج تو جز از باب کبیر نباشد و زمانی که سوار می شوی با خود دینار و درهمی بردار باید هرکسی از تو طلب کند به او بدهی و اگر کسی از عموهایت درخواست احسان کند به او کمتر از 50 دینار مده و بیش از آن را مختاری. خواستار آنم که خدا مرتبه ی تو را بلند گرداند پس بخشش کن و به یاری خود ازر تنگدستی بیمناک مباش».[16]

از نکات اخلاقی مهم در سیره ی اخلاقی امام رضا (ع) این بوده است که همیشه از باب احسان و سخاوت خویش بهترین و مطلوبترین امر نیک و پسندیده را برای دیگران ترجیح می داند. بنابراین هیچ انسان نیازمندی نبوده که به ایشان مراجعه کند و از دریای بیکران رحمت و بخشش این امام عالی مقام بهره مند شود. چراکه در مراجعه به امام (ع) نه تنها نیازش مرتفع می شد بلکه مازاد بر نیازش به او کمک و احسان می نمودند تا بتوانند در بقیه ی اموراتش نیز استفاده کند.«غفاری گفته مردی به نام و نشان از خانواده ی ابورافع مولای رسول خدا طلبی از من داشت و اصرار زیاد می کرد به زودی بدهی او را بپردازم و از آن جا که خود را در دست او ناتوان دیدم نماز صبح را در مسجد رسول خدا به جای آورده بلادرنگ حضور امام رضا (ع) شرفیاب شدم و تصادفاً آن روز هم ماه رمضان بود نزد حضرت رفتم و به ایشان عرض کردم فدای شما. فلان مولای شما طلبی از من داد و مرا رسوا ساخته است تا بدهی اش را بدهم ولی در وسع مالی من نیست خدمت جنابعالی رسیدم تا مرا از آسیب او حفظ نمائید و کمک مالی ام نمایید. حضرت دستور دادند تا در عریض بمانم تا زمانیکه حضرت خود مراجعت نموده و نیازم را مرتفع سازند. به هنگام افطار مرا فرا خواند و به من فرمودند که گمان دارم هنوز افطار نکرده . گفتم آری. سپس مرا امر کردند که برایم غذا آوردند. پس از افطار فرمودند که فرش را بالا بزن و هرچه قدر که می خواهی بردار در آن جا دینارهای چندی دیدم. برداشتم و رفتم. البته حضرت امر کرده بودند که چند تن از غلامانشان مرا تا خانه ام مشایعت کنند تا کسی قصد سرقت و دستبرد به من را نداشته باشد. هنگامی که به منزل رسیدم دینارها را شمردم. آنها 48 دینار بود در حالی که نیاز من فقط 28 دینار بود. در بین دینارها ،دینار درخشنده ای بود که بر روی آن نوشته بود فلانی از تو 28 دینار طلب داشت و اینکه طلب او را بپردازد و مابقی را صرف امورات دیگر خویش کن. سوگند به خدا که من مقدار بدهکاری خویش را با آن حضرت به طور قطع نگفته و معلوم نکرده بودم».[17]

این چنین بذل و انفاق به یک فرد مستمند به طوری که او را شرمنده ی مولایش نسازد و برآورده ساختن نیاز یک فرد تا حد بیش از نیاز او و به دست آوردن آبرو و اعتبار اجتماعی اش درس اخلاقی بزرگ دیگری را به همراه دارد و اینکه هرچقدر این لطف و احسان پنهانی تر صورت گیرد مزایای اخلاقی و اخروی بسیاری را نیز برای فرد بخشنده به همراه خواهد داشت. زیرا که در سایه ی چنین صفاتی است که صفات رذیله ی عجب و غرور و تکبر در داشتن اموال و دارائی های آدمی از بین می رود و انسان باحس بذل و بخشش امکانات خویش به هم نوعش بالاخص انسان نیازمند از شادی و فرح خاصی برخوردار می شود که قاعدتاً این احسان درونی دست مایه ی لطف و احسان و بلکه بالاتر اطمینان و باور قلبی نسبت به کاری است که منشا از ذات یگانه ی خداوند است.

«از طرف دیگر باید جنبه های روحی انفاق و سخاوت رعایت شود و در غیر این صورت زیان یک عمل از فایده اش بیشتر است. جنبه های روحی در فرد انفاق کننده که باید رعایت شود این است که کمک و دستگیری او نباید به صورتی درآید که شخصیت روحی طرف مقابل را خرد کند».[18]

بنابراین سخاوت های مالی انسان هرچه قدر که پنهانی تر صورت گیرد آثار فردی و اجتماعی زیادتری را در پی خواهد داشت. زیرا که اولاً برای شخص بخشنده کبر و غرور نمی آورد. ثانیاً فرد نیازمند نیز شرمنده ی این بذل و بخشش نخواهد بود. قرآن کریم نیز در همین رابطه می فرماید:«ان تبدوا الصدقات فنعماهی و ان تخفوها و توتوها الفقراء فهو خیر لکم و یکفر عنکم من سیاتکم و الله بما تعملون خبیر»[19]. اگر به مستحقان انفاق صدقات آشکار کنید کاری نیکوست ولی اگر در پنهانی به فقیران (آبرومند) رسانید نیکوتر است و خدا به پاداش آن گناهان شما را مستور دارد و خدا از آشکار و نهان شما آگاه است.

در نتیجه ی این تقابل دوستانه حس مودت و انسان دوستی در جامعه نیز زیاد خواهد شد

سخاوت معنوی (علمی):

همان طور که در تعریف سخاوت نیز آمده است سخاوت نوعی بخشش و انفاق است این انفاق تنها در حیطه ی مسائل مادی نمی گنجد بلکه به هر نوعی از اعطائ و بخشش نیک و هر زمینه ای اطلاق می شود. از این رو نوع دیگری از سخاوت وجود دارد که می توان از آن به بخشش معنوی و علمی یاد کرد. یعنی فردی که بهره مند از علم و دانش و کمال مطلوب می باشد بتواند آن را با همه ی رضایت و باور قلبی خویش به هم نوعش اعطا کند. داشتن چنین ارزش اخلاقی در نهاد آدمی از دیگر صفات برجسته در ائمه ی اطهار(ع) بوده است. بنابراین در دنباله ی مباحث گذشته نوعی صفت بارز اخلاقی دیگر در وجود مبارک امام رضا (ع) مشاهده می شود و آن سخاوت های علمی ایشان است که نه تنها خود مزین به این منابع وسیع بوده اند بلکه دیگران را نیز به داشتن آن و تعلیم و ترویج آن سفارش می نمودند.

«صالح هروی گفت: یک روز از امام رضا (ع) شنیدم که فرمود: خداوند رحمت کند بنده ای را که برنامه و کارهای ما را ترویج نموده و زنده بدارد .عرض کردم: آقا! چگونه برنامه شما را زنده بدارم؟ فرمود: دانش و علوم سخنان ارزشمند ما را بدانند و از کار، برنامه ،سیره و منش نیک ما آگاه شوند از سنّت و سیره­ی ما پیروی می کنند»[1].

بنابراین فراگیری علم و دانش و ترویج آن به دیگران از جمله سنت های مهم در سیره ی ائمه ی اطهار (ع) بوده است و چون امام رضا (ع) از چنین جایگاهی برخوردار بودند لذا دیگران را نیز سفارش به این امر مهم می نمودند. هم چنین آگاهی به علوم مختلف از قبیل فراگیری زبان ها و لهجه های مختلف مردم از هر قوم و سپس تعلیم آن به دیگران از دیگر نکات مهم و قابل اشاره است که در ذیل به نمونه ای از آن اشاره خواهد شد.

«داود جعفری گفته با مدادی با حضرت رضا(ع) صبحانه می خوردم امام رضا (ع) با برخی از غلامان صقلبی با زبان صقلابی و با برخی به پارسی حرف می زد گاهی من غلام خودم را می فرستادم تا از غلام پارسی زبان آن حضرت پارسی بیاموزد و بسا لغتی بر غلام آن حضرت مشکل می افتاد و حضرت اشتباه او را برطرف می کرد»[2]. بنابراین دارا بودن صفت اخلاقی سخاوت از جمله صفات پسندیده است که در متون دینی مسلمانان به آن بسیار سفارش شده است پیامبر گرامی اسلام می فرماید:«الجنه دار الاسخیاء».[3] بهشت خانه اهل سخاوت است. هم چنین گفته شده است:«آدم سخی به خدا و بهشت مردم نزدیک است و بسا از این صفت که انسان اگر آن را داشته باشد از کشته شدن نجات پیدا می کند خطاب شده به حضرت موسی که سامری را نکش.چون سخاوت دارد».[4]و اینگونه است که اگر آدمی در اوج ذلت و پستی نفس باشد و در عین حال، انفاقات نیک هم در جای خود داشته باشد همین امر می تواند راهگشای او برای رسیدن به پاکی درون شود و مورد بخشش و مغفرت الهی قرار گیرد.

روایت دیگری نیز وجود دارد که دال بر سخاوت های علمی ایشان به دیگران است . امام رضا (ع) هنگامی هم که در مقام مناظره با اندیشمندان مختلف در حوزه ی مسائل گوناگون به بحث و مناظره می نشستند با تعهد به وظایف اخلاقی وانسانی خویش تمامی سوالات را پاسخگو بودند. «ایشان با کمال احترام به یکایک پرسش ها و شبهات و مسائل آنان پاسخ می دهد و از هیچ رویارویی علمی روی برنمی تابد و یک تنه از عهده ی این مواجهه برمی آید و از طرح هیچ شبهه ای از سوی مناظره کنندگان دغدغه ای به خود راه نمی دهد و اینگونه معنای امام بودن را در فرهنگ اسلامی در عرصه ی دید جهانیان می گذارد»[5]. و این بیان کننده ی تسلط ایشان در امر پاسخگویی به سوالات متعدد در حوزه ی مسائل مختلف بوده است و دانشمندان از انوار ان حضرت بهره مند می شدند و همواره اعتراف بر مقام و الای ایشان می نمودند و در واقع سخاوت های علمی ایشان بوده است که باعث شده ایشان این رسالت جهانی را به نحو احسن انجام داده و در معرض دید همگان قرار می دهند.گسترش حیطه ی علم و دانش ایشان و نشر آن به دیگران تنها در جهان مادی نمی گنجد بلکه جن و انس نیز از دریای علم و معرفت ایشان بهره مند بوده اند. فضل اله بن روزبهانی خنجی اصفهانی (م927) در شرح این صفت اخلاقی ایشان این چنین روایت می کند: «اللهم وصل و سلم علی الاامام الثامن السید الاحسان السند البرهان حجه اله علی الانس و الجان الذی هو لجند الاولیاء سلطان صاحب المروه و الجود و الاحسان».[6]

بار خدایا درود و صلوات فرست بر امام هشتم. آن حضرت مهتر نیکو خصال، نیکوکار، نیکوسیرت را اشاره به این است که آن حضرت جامع انواع محاسن صوری و معنوی و مکارم خلقی و خلقی بود و گویا نیکویی صفت ذات اوست و احسان ،صناعت و پیشه ی او. او حجت خدای تعالی بر انس و جن است (و این اشاره به آنچه از اوصاف ائمه ی هدی است که ایشان حجت خدای تعالی بر انس و جن اند. روایت کرده اند هم چنان که انسان از آن حضرت تلقی علوم و معارف می کرده اند جن در صحبت آن حضرت حاضر می شده اند و علوم ومعارف را از آن حضرت فرا می گرفته اند و قواعد دین را می آموخته اند.پس آن حضرت حجت خدای تعالی بر انس و جن باشد. و آن حضرت بر لشگر اولیاء سلطان است و صاحب مروت و سخاوت و احسان است.و این اشاره به جود و بخشش آن حضرت است که در عالم مشهود بوده و تمامی ائمه ی هدی اگرچه موصوف به این وصف کامل بوده اند و لیکن آن حضرت را مزید اختصاص به این وصف بوده است و حکایت جود و بخشش و کرم آن حضرت مشهور است .

یکی از مهمترین مسائلی که امروزه باید توجه خاصی و اکید به آن را داشت توجه به نشر علوم و فنون در زمینه های مختلف است با توجه به پیشرفت جوامع بشری و وجود اندیشمندان و عالمان بالاخص در جامعه اسلامی ضرورت نشر و فراگیری علم و دانش روز به روز بیشتر می شود.

از جمله نکات مهم در این رابطه این است که علما و اندیشمندان از علوم مختلفی که از آن بهره مند هستند در جهت انتقال آن به دیگران گام مهمی را بردارند. خوشبختانه در این مورد فعالیت های بسیاری صورت گرفته است گسترش علوم در رشته های مختلف وسعت مراکز و موسسات علمی و آموزشی با وجود انسانهای فرهیخته و دانشمند از جمله آن است.

و اما نکته مهم تر و قابل توجه این است که تمامی این افراد تعلیم دهنده بدانند که نباید در تحت هیچ شرایطی از این رسالت و وظیفه بزرگ و معنوی خویش سرباز زنند بلکه همواره همه ی سعی و هم آنها در جهت تعلیم هرچه بیشتر و بهتر علوم و شکوفایی انسانهای بااستعداد در زمینه های مختلف علمی باشد. بنابراین این نوع سخاوت ریشه در وجدان پاک آدمی دارد. زیرا او نیز خواستار این است که دیگران نیز همانند او بتوانند بهره مند از تمامی علوم سازنده و نیک باشند. بنابراین با درونی کردن این صفت نیک در نهاد آدمی می توان جامعه ای کاملاً پویا و سازنده در جهات مختلف علمی را پایه گذاری نمود.

3- زهد و پرهیزگاری:

«زهد عبارت است از بی رغبتی به دنیا و اینکه با قلبت طالب دنیا نباشی مگر به قدر ضرورت .امام علی (ع) می فرماید: الزهد فی الدنیا قصر الامل و شکر کل نعمته و الورع عن کل ما حرم اله عزوجل. زهد از دنیا عبارت است از کوتاه کردن آرزو و شکر هر نعمت و پرهیز از تمام آنچه که خداوند حرام کرده است»[7].

نکته ی حائز اهمیت این است که زهد به معنی ترک کردن تمامی وظایف و تکالیف دنیوی نیست بلکه به معنی قانع بودن به امکانات دنیوی در حد نیاز و قطع نظر کردن از غیر خدا است تا در نهایت همه ی اینها آدمی به آن پاداش و درجات معنوی و اخروی برسد. امام علی (ع) درباره بی اعتباری و زودگذر بودن دنیا می فرماید:«الدنیا خلقت لغیرها و لم یخلق لنفسها»[8]. دنیا برای دیگری آفریده شده است و برای خود آفریده نشده است. دنیا راهی است به آخرت که باید آدمی در آن بندگی کند تا پاداش یابد نه آنکه همیشگی باشد که فقط در آن خوش بگذراند.

پس خوش به حال کسی که توشه ای از زهد و تقوا داشته باشد. این فضیلت نیک در بین تمامی انبیاء الهی و ائمه ی معصومین (ع) وجود داشته است. زیرا آنها با داشتن چنین صفات برجسته ای برگزیده شده اند برای هدایت مردم تا همگی این انسانهای وارسته و بزرگ را سرلوحه ی زندگی خویش قرار دهند.

پیشوای هشتم شیعیان اسلام، امام رضا(ع) نیز آراسته به این مرتبه ی نیک بوده اند تا جایی که تمامی مردم و حتی گروههای مختلفی که به دیدن ایشان می آمدند و ایشان را از نزدیک ملاقات می کردند قائل به این امر بودند زیرا که ایشان زهد و مراتب آن و وارستگی را در تمامی جوانب زندگی رعایت می کردند و با آگاهی از حقیقت زندگی و عاقبت خویش و پرهیز از دنیاپرستی به فضل و معرفت و زهد واقعی رسیدند و از این جهت برگزیده ی خداوند شدند. «در نثر الددر آمده است که گروهی از صوفیان در خراسان به امام رضا(ع) وارد شدند و به آن حضرت عرض کردند که امیرالمومنین (ع) درباره ی امری که خداوند بر عهده ی او گذاشته اندیشه کرد و دریافت که شما اهل بیت از همه ی مردم به امانت و پیشوایی امت سزاوارترید. سپس به اهل بیت نظر انداخت و دانست که تو از همه ی آنان شایسته تری .از این رو بر آن شد امر خلافت را به شما بازگرداند. اکنون امت به پیشوا و رهبری نیازمند است که جامه اش خشن و طعامش ساده باشد و بر الاغ سوار شود و از بیمار عیادت کند»[9].

با سرلوحه قرار داده این الگوی اخلاقی و ترتبیتی باید دانست که یکی از نکات مهم در امر هدایت و رهبری جامعه برای کسی که خواهان اداره کردن و مدیریت یک بخش یا جامعه ای است این است که خودش را هم سطح با مردم زمان و عصر خویش سازد. در پرتو این سازگاری است که ارتباط هرچه بیشتر و صمیمانه تر مردم و رهبری جامعه برقرار می شود. نیز اعتقاد متقابلی را بین مردم و رهبر فراهم می سازد و نهایتاً موفقیت مدیریتی را به همراه خواهد داشت. پس با تامل در سیره ی اخلاقی امام رضا(ع) مشاهده می شود که ایشان هم به عنوان فردی که مسئولیت هدایت و رهبری جامعه ی مسلمین را به عنوان ولی عهد خلافت مامون دارند در سراسر زندگی شان به این امر مهم پای بند بوده اند. «اباصلت هروی می گوید: امام غذایی ساده داشت و خوراکی اندک. بنابراین هنگامی که تنها و از صحنه ی زندگی عمومی دور بود روش آن حضرت با طبیعت او که دوری گزیدن از پدیده های پوچ و زخارف دنیاست هماهنگی داشت. او حتی زمانی که رسماً ولی عهد خلافت بود از همان زهد و پارسایی و ساده زیستی جدایی نداشت»[10].

زهد و وارستگی است که باعث می شود انسانی که خواهان رشد و کمال در مسیر هدایت است بتواند با موفقیت در این شاهراه قرار گیرد و تمام موانعی که انسان را از این مسیر دور می سازد را کنار بزند. این دنیا محل گذر است پس نباید به آن وابسته بود بلکه با وارستگی از دنیا و بی اعتنایی به ارزشهای پوچ و فریبننده آن است که می توان بالاترین درجه ی خودسازی و زهد و پرهیزگاری رسید. همچنین روایت دیگری نیز وجود دارد که تصریح به زهد و وارستگی این امام همام دارد. «علی بن محمد، عن سهل بن زیاد، عن علی بن محمد القاسانی قال: اخبرنی بعض اصحابنا انه حمل الی ابی الحسن الرضا مالاله خظر فلم اره سر به قال: فاغتممت لذلک و قلت فی نفسی: قد حملت هدا المال و لم یسر به فقال: صب علی الماء قال: فجعل یسیل من بین اصابعه فی الطست ذهب ثم التفت الی فقال لی: من کان هکذا (لا) یبالی بالذی حملته الیه».[11]

علی بن محمد قاسانی می گوید: پول بسیاری را نزد امام رضا(ع) آوردم ولی آن حضرت از این شادمان نگشت. من اندوهگین شدم و با خود گفتم :چنین پولی برایش می آورند و او خوشحال نمی شود. امام فرمود: ای غلام آفتابه و لگن بیاور سپس بر روی تختی نشست و دستش را گرفت و به غلام فرمود: آب بریز راوی می گوید همینطور طلا بود که از میان انگشتان در طشت می ریخت سپس متوجه من شد و فرمود: کسی که چنین است به پولی که تو برایش آورده ای اعتنایی ندارد.

آری امام رضا(ع) چنین بود که با همه ی امکانات مالی و دنیوی که داشت اما نسبت به همه ی آنها بی اعتنا بود ایشان در واقع ادامه دهنده و پیرو سنت و سیره ی نبوی هستند چراکه پیامبر اکرم نیز این چنین زندگی می کردند.

بنابراین برای انسان عاقل و عالمی که از این دنیای مادی ماورای آن را می بیند تا بتواند به حقیقت راستین دست یابد این دنیای سراسر از ریا و تزویر برای او جایگاهی ندارد. پس خود را اسیر تعلقات مادی و شهوانی نمی کند. بلکه همواره تلاش و فعالیت او در این دنیا در راه رسیدن به مقامات روحی و معنوی در جهان دیگر است.

امام رضا(ع) می فرماید:«هرکه صبح و شام کند و بدن او صحیح باشد و از کسی مضطرب و خائف نباشد و قوت شبتنه روز خود را داشته باشد گویا که همه ی دنیا از برای او برای او جمع است و شکی در این نیست».[12]

امید است که با پند گرفتن از رهنمودهای این بزرگان و پرهیز از زخارف پوچ دنیوی، در آن صراطی قدم بگذاریم که مورد رضای الهی است.

4- ادب:

یکی از اصول مهم در تمامی تعاملات اجتماعی که لازمه ی آن رعایت هنجارهای یک جامعه مطابق با موازین و اصول حاکم بر یک جامعه است رعایت ادب و احترام هم به شخصیت خویش و هم به دیگران است که در صورت عدم داشتن چنین ویژگی بارز شخصیتی دیگران آن طور که باید و شاید به شخصیت متقابل احترام نمی گذارند. زیرا که او را شایسته ی چنین عزت و احترامی نمی بینند. بنابراین رعایت هنجارهای یک جامعه بالاخص در یک جامعه ی اسلامی امری لازم و ضروری است. بنابراین سنن و قوانینی که در جامعه حکم فرماست از همان هنجارهای مخصوصی برخوردار است که بر همه ی افراد جامعه لازم و ضروری است که آنها را رعایت کنند. در سیره ی پیشوایان دینی به نمونه های متعددی از برخوردهای مودبانه ی ایشان دست می یابیم. و گفته اند «کمال ادب هیچ کس را نبود مگر انبیاء و صدیقان را»[13].

در وجود مبارک امام رضا(ع) نیز این صفت اخلاقی بسیار مشهود است از ابراهیم بن عباس صولی نقل شده که گفته:«من ابوالحسن الرضا(ع) را هرگز ندیدم که سخن کسی را پیش از فراغ از آن قطع کند. هرگز پاهای خود را جلوی هم نشین دراز نمی کردند و هرگز ندیدم آب دهان بیندازد و هرگز ندیدم که امام رضا(ع) با سخنش کسی را ناراحت کند و برنجاند».[14]

آیا به کار گرفتن چنین منش اخلاقی و رفتاری در جامعه ی کنونی ما که آدمی از نبود موازین اصلی و اخلاقی و یا عدم رعایت حقوق انسانی رنج می برد لازم و ضروری نیست؟ قرآن کریم می فرماید: «قل لعبادی یقولوا التی هی احسن ان الشیطان ینزع بینهم ان الشیطن کان للانسن عوا مبینا».[15]

.

بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)حسن خلق نسبت به دیگرانتلاش امام (ع) در جهت اعتلای اسلام

کارآموزی پروژه احداث برج شهران

گزارش کارآموزی پروژه احداث برج شهران که شامل مباحث زیر می باشد

دسته بندی	عمران
فرمت فایل	zip
حجم فایل	2163 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	62

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 7218

تمام فایل ها

شرح پروژه

مشخصات فنی برج

امکانات برج مسکونی شهران

سیستم کوپلر

انواع نقشه های ساختمانی

موارد استفاده از نقشه های تاسیساتی و برقی

طراح، محاسب و پیمانکاری ساختمان

محل احداث ساختمان

انواع ساختمان

انواع ساخاتمان از لحاظ مصالح مصرفی

ساختمانهای بتنی

ساختمانهای فلزی

ساختمانهای آجری

ساختمانهای خشتی و گلی

انواع ساختمان از لحاظ کار کرد

ماشین آلات کارهای بتنی

ماشین آلات مربوط به تهیه مصالح سنگی بتن

ماشین آلات مخلوط کردن بتون

پمب بتون

بتونیر

اتوبتونیر

دامپر

تاریخچه مصرف فولاد در بتون

علل مصرف فولاد در بتون

انواع فولاد های مصرفی در بتون

فرمهای کاربرد میلگرد در بتون

حفاظت و انبار کردن میلگردهای فلزی

حداکثر قطر زنگ زدگی میلگردها

روش انبار کردن سیمان

روش انبار کردن میلگردها

شناسایی زمین

آزمونهای برجا

آماده سازی محوطه

آماده سازی اولیه

گود بـــرداری و پی کنی

پی ( انواع ، ابعاد و چگونگی اجرا)

پی ساختمان

پی سازی

پی های گسترده

قالب بندی پی

شمع

کارآیی و روانی بتن تازه

آزمایش اسلامپ

مدت زمان تراکم

محدودیت زمانی در ریختن و متراکم

کردن بتن

عمل آوردن و بهسازی بتن

سقف

سقف تیرچه و بلوک

آرماتور گزاری ستون

قالب بندی ستونها

تیرها

قالب بندی تیرهای اصلی

تیر لانه زنبوری

عکسهای مربوط به برج شهران

کارآموزی مهندسی عمرانکارآموزی مهندسی معماریمشخصات فنی برجامکانات برج مسکونی شهرانسیستم کوپلرانواع نقشه های ساختمانیموارد استفاده از نقشه های تاسیساتی و برقیطراح، محاسب و پیمانکاری ساختمانمحل احداث ساختمانانواع ساختمانانواع ساخاتمان از لحاظ مصالح مصرفیساختمانهای بتنیساختمانهای فلزیساختمانهای آجریساختمانهای خشت

بررسی سیر تحولات ستارگان

ستاره شناسی می تواند به دو روش مورد بررسی قرار گیرد یکی به عنوان قدیمی ترین دانش مشاهده ای که درباره ی آسمان پر ستاره بحث می کند؛ دیگری به عنوان جوانترین علم هنگامی که با اختر فیزیک نظری ترکیب شود ستاره شناسی و اختر فیزیک پهنه کیهان را می پوشانند از سیارات نزدیک تا اختروش های دور قابل دسترس در حقیقت ستاره شناسی و اختر فیزیک در تمام ازمنه از آغا

دسته بندی	جغرافیا
فرمت فایل	doc
حجم فایل	5919 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	175

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

«فهرست مندرجات»

پیشگفتار

چکیده

بخش اول : کلیّات ستاره شناسی

فصل اول : ستاره شناسی 2

مقدمه 3

1-1 پیشینه ستارگان 4

1-2 ستاره چیست؟ 11

1-3 اندازه گیری فاصله ستارگان 14

1-4 رصد خانه ها و تلسکوپ ها 18

فصل دوم : انواع ستارگان 21

مقدمه 22

2-1 ستاره ای به نام خورشید 23

2-2 ستاره های هالی 28

2-3 ستاره های دنباله دار و شهابها 30

2-4 ستارگان متغییر 40

2-5 نواخترها، ابر نو اخترها 41

2-6 خوشه پروین 45

2-7 ستارگان تپنده 47

2-8 ستاره نوترونی 49

نتیجه گیری بخش اول 51

بخش دوم : تحولات ستارگان

فصل سوم : ویژگی های ستارگان 57

مقدمه 58

3-1 طیف ستارگان 59

3-2 دمای ستارگان 61

3-3 جرم ستارگان 64

3-4 رنگ ستارگان 66

3-5 درخشندگی ستارگان 67

3-6 حرکت ستارگان 71

3-7 نیرو گرانشی ستاره 74

3-8 مختصات استوایی ستارگان 77

فصل چهارم : از تولد تا مرگ 80

مقدمه 81

4-1 نحوه تشکیل ستاره 81

4-2 منابع انرژی ستاره 86

4-3 زندگی ستاره 87

4-4 واکنش زنجیری 89

4-5 انفجار ستارگان 91

4-6 تکامل ستارگان 94

4-7 تحول ستارگان 98

4-8 مرگ ستارگان 99

4- 9 سیاه چاله ها 105

4-10 کوتوله سفید 105

نتیجه گیری بخش دوم 107

بخش سوم : نجوم، فیزیک ستاره

فصل پنجم : فیزیک ستاره 111

مقدمه 112

5-1 ابرهای گازی بین ستاره ای 113

5-2 ستاره های دوتایی 115

5-3 اجتماعات ستارگان 119

5-4 ستارگان جوان 122

5-5 ستارگان خاموش 122

نتیجه گیری بخش سوم 129

فصل ششم : نتایج و ضمائم 132

ضمائم 133

واژه نامه فارسی به انگلیسی 140

منابع 147

سؤالات مصاحبه

1- نحوه ی تشکیل یک ستاره چگونه است؟

2- آیا ستارگان در تمامی نقاط آسمان به طور یکنواخت پراکنده شده اند یا به علت خطای دید است که ستارگان انبوهی را در یک قسمت از آسمان مشاهده می کنیم؟

3- مهم ترین ویژگی ها برای شناسایی یک ستاره چیست؟

4- چه عواملی باعث تفاوت میان ستارگان می شود؟

5- آیا احتمال دارد که خورشید پس از تبدیل به غول سرخ، نواختر شود.

6- هر ستاره از تولد تا مرگ خود چه مراحلی را طی می کند؟

7- با توجه به اینکه نمودار HR یکی از مهم ترین نمودارها برای تعیین درخشندگی ستارگان برحسب رده ی طیفی آن ها است در این باره توضیح دهید.

8- آیا مراحل تحول برای تمامی ستارگان یکسان است و به چه عواملی بستگی دارد؟

9-چه چیز ترکیبات شهاب سنگی را که ما مشاهده می کنیم ایجاد کرده است؟

10- آیا مرگ ستاره به معنی نابود شدن و ناپدید شدن آن از آسمان است؟

عنوان تحقیق : بررسی سیر تحولات ستارگان

هدف های انجام تحقیق :

1- آشنایی با ستارگان و نجوم

2- نحوه تشکیل تا انهدام ستارگام

3- شناخت انواع ستارگان

4- آشنایی با ویژگی ها و خصوصیات ستارگان

سؤالات یا (فرضیه) تحقیق :

1- آیا علت تحولات ستارگان ناشی از انرژی درونی آن هاست.

2- میزان عمر، درخشندگی، رنگ ها و سایر ویژگی های ستارگان به چه عواملی بستگی دارد؟

3- فاصله ی ستارگان تا زمین را چگونه و با چه وسایلی می توان اندازه گیری کرد؟

4- خورشید به عنوان یک ستاره چه ویژگی هایی دارد؟ و جزء کدام دسته از ستارگان قرار می گیرد؟

5- چه تفاوتی میان ستاره ها، سیاره ها، شهاب سنگ ها و دیگر اجرام آسمانی وجود دارد؟

6- هر ستاره از زمان تولد تا مرگ خود چه مراحلی را طی می کند؟

7- آیا مراحل تحول برای تمامی ستارگان در هر نقطه آسمان یکسان است؟

8- چه شواهدی حاکی از آنند که نواخترها، ستاره های دوتایی هستند؟

9- آیا محتمل است که خورشید پس از تبدیل به غول سرخ نواختر شود؟

پیشگفتار

ستاره شناسی می تواند به دو روش مورد بررسی قرار گیرد : یکی به عنوان قدیمی ترین دانش مشاهده ای که درباره ی آسمان پر ستاره بحث می کند؛ دیگری به عنوان جوانترین علم هنگامی که با اختر فیزیک نظری ترکیب شود. ستاره شناسی و اختر فیزیک پهنه کیهان را می پوشانند. از سیارات نزدیک تا اختروش های دور قابل دسترس . در حقیقت ستاره شناسی و اختر فیزیک در تمام ازمنه از آغاز جهان تا پایان ممکن را دربرمی گیرد. بنابراین ستاره شناسی هم کیهان و هم بشر را در زمان و همچنین در فضا در نظر می گیرد.

ستاره شناسی یا نجوم یکی از قدیمی ترین دانشهای بشری است که ظهور آن را می توان با پیدایش انسان همزمان دانست.

دنیاهای دیگر، سیارات و اقمار آنها، ستارگان و منظومه های خورشیدی، کهکشانها و سحابیها و سرانجام، فضای بیکران سبب شده است که در همه اعصار و سرزمینها دانش ستاره شناسی مورد توجه قرار گیرد و گسترش یابد. در این میان، مسلمانها و بخصوص ایرانیان در توسعه و تکامل این علم سهم مؤثری داشته اند و در حقیقت می توان آنها را پایه گذاران ستاره شناسی مدّون و علمی به حساب آورد. نام رصدخانه های بزرگی مانند رصدخانة مراغه و منجمان دانشمند چون ابوریحان بیرونی، عبدلرحمن صوفی و خواجه نصیرالدین طوسی همواره در تاریخ علم نجوم به جای خواهد ماند.

واقعیّات ستاره شناسی حتی بسیار بیشتر از دنیای تخیّلی افسانه های علمی، جالب و شگفت انگیز است.

هنگام روز نیز آسمان دارای ستاره است؛ اما به دلیل روشنایی عظیم خورشید دیدن این ستارگان غیر ممکن است.

تاریخ ستاره شناسی تاریخ مبارزه آشتی ناپذیر بین اندیشه های کهنه و نو است. دانش نوین ستاره شناسی به ما یاد می دهد که جسم های آسمانی همیشه در حال تغییر و تحول می باشد.

فضانوردان شجاعی چون یوری گاگارین که برای اولین بار در جهان به فضا رفت و پای انسان را به فضا کشاند. مایکل کالینز، ادرین آلدرین، نیل آرمسترانک این انسان های از جان گذشته در راه دانش بشری که برای اولین بار در تاریخ بشریت یعنی در 29 تیرماه 1348 خورشیدی به وسیله آپلو11 خود را به کره ماه رسانیدند و دوتن از آنان در سطح ماه پیاده شدند و مقداری خاک از سطح ماه برای تکمیل پژوهشهای دانشمندان در کیهان به زمین آوردند. همگی در تاریخ بشریت گرامی و بمثابه قهرمانان دوره ای از تاریخ هستند و بشریت همیشه خاطره آنان را زنده نگه خواهد داشت.

نخستین بار برونو، پیشاهنگ و مبارز سرسخت دانش اظهار داشت که ستاره ها، خورشید دور دستی می باشند. عقیده های برونو بوسیله کلیسای کاتولیک محکوم و ممنوع شد ولی برونو از عقیده خود دست نشست تا این که او را زنده زنده در آتش افکندند. تهدیدهای دشمنان دانش، دانشمندان روسی، لوموتوسف را دچار وحشت نکرد او هم می گفت که ستاره ها خورشید هستند و سیاره ها دور آن به گردش در می آیند.

اکنون ثابت شده است که طیف ستاره ها مانند خورشید است. ترتیب و رنگ خط های طیف نشان می دهد که در ستاره ها عناصری وجود دارد که در خورشید هم هست.

اندازه های ستاره ها بسیار بزرگ می باشد و برخی صدها برابر خورشید می باشند ولی در عوض ستاره هایی پیدا شدند که حتی از زمین هم کوچک ترند.

مواد اصلی منظومه شمسی به تعداد زیادی اجسام کوچک تقسیم شده اند، که این موضوع سر رشته ای برای درک چگونگی تشکیل منظومه شمسی است اکنون، فصل اول شامل پیشینه ای از ستارگان و مختصری در مورد تلسکوپ و آشکارسازها می باشد، ولی از نظر تکنیکی بحثی نمی شود، تأکید ما روی مقاصد مشاهدات است. همچنین در فصل دوم انواع ستارگان را نام برده و تا حدودی در مورد ویژگی ها و خصوصیات آن ها سخن به میان آورده ایم. فصل سوم هم شامل ویژگی ها و خصوصیات ستارگان می باشد که بر اساس نمودار HR ذکر شده است. فصل چهارم که مهم ترین و اصلی ترین فصل در این تحقیق می باشد و زندگی یک ستاره را از تولد تا مرگ آن با بیان جزئیات ذکر می کند و فصل پنجم شامل ضمائم مورد نیاز و تصاویر و جداول و اطلاعاتی در مورد فیزیک ستاره است. با آرزوی مثمر ثمر بودن این تحقیق برای تمامی افرادی که این تحقیق را مطالعه و بررسی می کنند.

چکیده :

« آسمان شب طبیعت فراموش شده»

• ستارگان همچون پولک های زرین بر چادری مخلمی در بالای سر ما پراکنده شده اند.
• در شرایطی که هوا پاک و بدون آلودگی باشد بیشتر از 2000 ستاره در هر شب و بدون کمک هرگونه ابزار، با چشم بطور مستقیم قابل رویت است.

«مقدمات نجوم»

• از زمانی که بشر از خود و جهانی که در آن سکنی دارد آگاهی یافت آسمان را با ترس و شگفتی منبع جنبه ای پایدار و افسون کننده دانسته است. این ترس و شگفتی مطالعه و علم را سبب می شود.
• بشر که بی وقفه در تلاش جهت فائق آمدن بر جهل و حل اسرار بود، سرانجام علم نجوم را پدید آورد.

چرا به مطالعه ی نجوم می پردازیم؟

• آدمی از همان آغاز هر وقت که به بالای سر نظر افکنده است، آسمانی را دیده که همیشه با مسائلی گوناگون در برابرش قرار گرفته و همواره او را برای حل رازهایش به مبارزه می طلبد.
• بشر در یک مرحله واکنش خود را به صورت جادو و اسطوره بیان کرده است و این واکنش در هند، ادبیات و ... تجلی یافته است.
• در مرحله ای دیگر کوشیده است تا پدیده های آسمانی را که به مدد حواسش دریافته و با بیانی علمی توضیح دهد و این توضیحات موضوع علم نجوم را تشکیل داد.

«تاریخچه ی نجوم»

1- دوره زمین مرکزی : منجمان نخستین معتقد بودند که زمین باید در مرکز عالم باشد.

2- دوره خورشید مرکزی : کوپرنیک نشان داد که زمین فقط یکی از سیاراتی است که به دور خورشید مرکزی می گردد. در این دوره گالیله اولین تلسکوپ را به سمت آسمان نشانه رفت.

3- دوره کهکشانی : در حقیقت آشکار شد که خورشید یکی از میلیونها ستاره کهکشان راه شیری است.

4- دوره کیهانی : نیم قرن اخیر به این کوشش اختصاص یافته که تصویری نسبتاً کامل از جهان بدست آوریم.

«اجزاء آسمان»

ستارگان – سیارات – اقمار – سیارک ها – دنباله دارها – شهاب ها – سحابی ها – کهکشان ها

تفاوت ظاهری ستاره و سیاره چیست؟

1- ستاره ثابت است اما سیاره متحرک است.

2- ستاره چشمک می زند اما سیاره نوری ثابت دارد.

3- ستاره خود نور تولید می کند ولی سیاره نور ستاره را بازتاب می کند.

4- با چشم مسطح ستاره نقطه ای است اما سیاره کروی است.

چرا ستاره ها چشمک می زنند؟

• باید دانست که چشمک زدن ستاره ها مربوط به جو زمین است.
• به نظر می رسد که ستاره ها هرچه به افق نزدیک تر باشند بیشتر چشمک می زنند زیرا نور آن ها از جو قطورتری عبور می کند ستاره های روشن تر در موقع چشمک زدن رنگین تر به نظر می آیند.
• این رنگ ها در اثر شکسته شدن نور در ستاره در درون جو زمین ظاهر می شود.

«رنگ ستارگان»

• خیلی از ستارگان رنگ های قابل توجهی دارند. رنگ ستاره ها در مورد حرارت آن ها به ما اطلاعات می دهد.
• رنگ آبی – سفید معرف ستاره هایی بسیار داغ است و رنگ زرد – قرمز معرف ستاره هایی سردتر است.

«صورتهای فلکی »

پیشینیان ستارگان آسمان را تقسیم بندی نموده و نقوشی ساده همچون نام خدایان، قهرمانان، جانوران و حتی اشیاء و ... را بر آنها نهاده اند. این نقوش امروزه صورت فلکی خوانده می شود.

امروزه 88 صورت فلکی همه آسمان را پوشانده است که 48 تای آنها در نیم کره شمالی دیده می شود. ستاره ها هر صورت فلکی معمولاً با هم ارتباط ندارند و در فواصل مختلف از ما و یکدیگر قرار دارند.

بررسی سیر تحولات ستارگانمرگ ستارگانپیشینه ستارگانرصد خانه ها و تلسکوپ هاستاره های دنباله دار و شهابهاستارگان تپندهابرهای گازی بین ستاره ایاجتماعات ستارگانمنابع انرژی ستاره

بررسی روابط زوجین با والدین خود و مشکلات ناشی از آن

والر در این باب اشاره دارد به گرایش ناآگاهانه ای که در افراد وجود دارد، میل به این باشد که در زندگی زناشویی خویش تصویر دوست داشتنی والدین خود را جستجو می کنند (همان) با این نکته در حقیقت می توان این پرسش را مطرح کرد که آیا فرد در انتخاب همسر خود آزاد است گاه ندانسته انتخاب می کند که همسان والدین خود باشد؟ آیا پدر و مادر علی رغم آزادگذاردن فرزندان

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	123 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	112

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول ---------------------------------------------------

مقدمه -----------------------------------------------------

بیان مسئله --------------------------------------------------

اهمیت و ضرورت ---------------------------------------------

فصل دوم---------------------------------------------------

پیشینه داخلی ------------------------------------------------

مقاله ------------------------------------------------------

مصاحبه اکتشافی و مصاحبه کارشناسی -----------------------------

فصل سوم---------------------------------------------------

تحلیل نظری -------------------------------------------------

مدل نظری --------------------------------------------------

فصل چهارم-------------------------------------------------

روش شناسی تحلیل -------------------------------------------

روش تحقیق -------------------------------------------------

جامعه آماری ------------------------------------------------

شیوه انتخاب واحد نمونه-----------------------------------------

روش گردآوری ----------------------------------------------

سئوالات و فرضیات تحقیق ---------------------------------------

تعریف عملیاتی -----------------------------------------------

فصل پنجم---------------------------------------------------

یافته ها-----------------------------------------------------

فصل ششم--------------------------------------------------

نتیجه گیری--------------------------------------------------

محدودیت ها-------------------------------------------------

فصل هفتم --------------------------------------------------

ضمایم-----------------------------------------------------

پرسشنامه---------------------------------------------------

آراء صاحبنظران----------------------------------------------

منابع ------------------------------------------------------

چکیده :

این پژوهش باهدف بررسی روابط زوجین با والدین خود و تاثیراتی که این روابط بر روابط بین زوجین می گزارد و مشکلاتی که طی آن به وجود می اید در بین زنان و مردان متاهل شهر کاشمر انجام گرفته است

این تحقیق دارای یک پیشینه داخلی ، مقاله و مطالعات اکتشافی است .

نمونه گیری به صورت تصادفی صورت گرفته ، داده ها از طریق پرسشنامه جمع اوری و تحلیل شده است و نتایج آن به این شرح است :

زوجین به دلیل عدم آشنایی با خصوصیات رفتاری همسر خود و همچنین عدم استقلال فکری ، فضای پدر سالارانه و مادر سالارانه خانواده از والدین خود در بروز مشکلات ناشی از آن خط میگیرند و تحت تاثیر والدین خود قرار میگیرند .

مقدمه :

والر در این باب اشاره دارد به گرایش ناآگاهانه ای که در افراد وجود دارد، میل به این باشد که در زندگی زناشویی خویش تصویر دوست داشتنی والدین خود را جستجو می کنند (همان) با این نکته در حقیقت می توان این پرسش را مطرح کرد که آیا فرد در انتخاب همسر خود آزاد است گاه ندانسته انتخاب می کند که همسان والدین خود باشد؟ آیا پدر و مادر علی رغم آزادگذاردن فرزندان خود را در این امر، در واقع نفوذ گاه کاملاً ناآگاهانه ای برایشان اعمال نمی کنند.

جامعه شناسان در تشریح رفتار انسان به وسیله محیط پیرامون برای تبیین حال، به تعمق در گذشته نمی پردازند که این کار روانکاوان است.

ترمان عقیده داردکه مرد خواستار ازدواج با دختری است که مادرش را در خاطره او زنده می کند پاتریک نیز بر شباهت خصوصیات ظاهر زن با خصایص مادر تکیه می کند.

نتیجه گیری استروس مبنی بر اینکه هر یک از والدین در موضعی قرار می گیرند که از آن بر فرزندان خود تاثیر گذارند، می تواند به ما نشان دهد که در حقیقت بنیان تصویر آرمانی زناشویی در واکنش غریزی فرزند نسبت به مادر یا پدر خویش قرار ندارد بلکه بر اساس این تصویر مبتنی بر رفتارهای عاطفی آنهاست . نظریه همسان همسری به معنای این اصل است که در زندگی به ویژه آن کسانی که با هم ازدواج می کنند که مانند هم هستند به عقیده بسیاری از دانش پژوان شباهات و همسانی از نظر فردی یا اجتماعی، فرهنگی و ... نخست اشخاص را به سمت خود جلب می کند و آنگاه پس از آن که وصلت کردند خوشبختی خانوادگی آنها را تامین می کند (همان) فرضیه هایی که از این نظریه استخراج می شود:

R والدین با القاء طرز تفکر خود بر فرزندان خود اعمال نفوذ می کنند.

R زوجین در زندگی زناشویی تصویر والدین خود را جستجو می کنند.

2-3 نظریه میدانی لوین

بسیاری از شرایط اجتماعی از جمله شرایط زن و شوهر به شدت وابسته به شرایط زمانی و مکانی می باشد. شرایطی که با دارا بودن عناصر مختلفی می توانند در ابعاد گوناگون بر زندگی زن و شوهر از جمله رضایت و موفقیت در زندگی آنها موثر باشد بررسی اختلافات خانوادگی در قالب شرایط زمانی و مکانی خاص، ایجاب می کند که از نظریه میدانی لوین نیز استفاده شود. (مهدوی، 1375؛ 28).

لوین واژه فیلو (پهنه یا میدان) را از فیزیک برگزیده است و همانند آن رفتار انسانی را تابع عوامل مختلفی و به هم پیوسته می داند وی این عوامل را نیروهای میدان می نامد.

لوین عوامل مذکور را به دو گروه تقسیم می کند خصوصیات شخصی و محیطی بدین ترتیب رفتار هر فرد تابع خصوصیات شخصی او و خصوصیات محیطی است. (همان)

با استفاده از این می توان بسیاری از مسایل جامعه شناختی از جمله اختلافات خانوادگی را مورد تبیین قرار داد لوین معتقد است که به منظور بررسی زندگی زن و شوهر، باید عوامل محیطی و روانی مربوط به شرایط زن و شوهر که شامل انتظارات و خصوصیات همسر نیز می شود مورد تحلیل قرار گیرد (مهدوی،‌ 1375؛ 29).

از نظر لوین شخصیت و محیط مستقل از هم نیستند بلکه ارتباط تنگاتنگی با هم دارند وی ارتباط و وابستگی متقابل عناصر فوق را در مجموع فضای زندگی می نامد (همان)، به این ترتیب نزاع زن و شوهر از دیدگاه این نظریه به قرار زیر است. دیگران مهم ومیزان آگاهی بر رضایت زوجین در نتیجه بر میزان اختلافات خانوادگی موثر است.

فرضیه های مرتبط با این نظریه:

R زوجین به دلیل عدم شناخت از هم از والدین خود راهنمایی می جویند.

R فضایی که زوجین در آن رشد کرده اند بر اعتماد به نفس زوجین موثر است.

3-3 نظرات کارشناسان و سایر موارد:

در برخی موارد ممکن است زوجین تحت تاثیر راهنمایی های اشتباه والدین خود قرار گیرند و درگیری هایی را درخانواده ایجاد کنند. در اینجا نیاز است بزرگترها و والدین بین احترام و شان ومنزلت والدین و همچنین دخالت تفاوت قایل شوند ( باباصفری، 271،‌ 39).

از نظر ویژگی های اجتماعی و فردی معمولاً‌ زوجینی که به والدین خود اجازه دخالت در زندگی خود را می دهند معمولاً ‌افرادی هستند که از کودکی حق انتخاب نداشته اند حتی در زمان ازدواج والدین برای آنها تصمیم گرفته اند و از کودکی به والدین خود متکی بوده در مقابل این گونه فرزندان والدین نیز به کودکان خود اجازه تصمیم گیری را نداده اند امروز نیز که مستقل شده اند هنوز شیوه قدیمی را به کار می برند.

فرضیه های استخراج شده در این بخش والدین و بزرگترها تفاوت بین احترام و دخالت را نمی دانند. زوجین تحت تاثیر رفتار عاطفی والدین به سمت آنها گرایش دارند.

زوجین به دلیل عدم استقلال فکری در زندگی زناشویی از والدین خود خط می گیرند.

استقلال فکری زوجین

4-3 مدل نظری تحقیق

		R استقلال فکری زوجین بر روابط زوجین با والدینشان موثر است. R وابستگی های عاطفی زوجین به روابط آنها با والدینشان مربوط است. R تحصیلات بر روابط زوجین با والدینشان در هنگام بروز مشکل تاثیر دارد. 6- متغیرهای پژوهشمتغیر وابسته این تحقیق روابط زوجین با والدینشان است و متغیرهای مستقل شامل استقلال فکری زوجین، شناخت زوجین از هم، القاء تفکرات والدین به زوجین،‌ وابستگی های عاطفی زوجین، فضای رشد زوجین در خانواده (پدرسالار یا مادرسالار بودن)، تحصیلات

7- تعریف عملیاتی

تعریف عملیاتی متغیرها در جدول زیر انجام شده است.

متغیر	شاخص	سئوالات	سطح سنجش
تحصیلات	مدرک	تحصیلات شما چقدر است	ترتیبی
استقلال فکری	مدرک	نظرات دیگران تا چه حد در تصمیم گیری شما نقش دارد	ترتیبی
شناخت خصوصیات رفتاری	مدرک	شما تا چه حد از لحاظ فکری همسرتان را می شناسید	ترتیبی
وابستگی عاطفی	درد دل	شما چقدر با والدین خود درد دل می کنید	ترتیبی
القاء تفکرات والدین به زوجین	درد دل	هنگام بروز مشکل شخصی برای شما برخورد والدینتان چگونه است	اسمی
القاء تفکرات والدین به زوجین	درد دل	هنگام بروز اختلاف با همسرتان برخورد آنها چگونه است	اسمی
فضای پدر سالارانه یا مادرسالار	درد دل	در خانه پدری شما چه کسی حرف آخر را می زند	اسمی
تفاوت احترام و دخالت	درد دل	دخالت در امور خانه از ناحیه عضوی از خانواده همسر	اسمی

متغیر وابسته	سوال	سطح سنجش
رابطه زوجین با والدین	ارتباط شمابا والدینتان چگونه است	ترتیبی

فصل چهارم

روش شناسی تحقیق

مقدمه:

در این فصل به ویژگیهای روش شناسی تحقیق می پردازیم که شامل روش تحقیق، جامعه آماری و حجم نمونه، شیوه انتخاب واحد نمونه، روش گردآوری سوالات تحقیق و فرضیات، متغیرهای پژوهش و تعریف عملیاتی متغیرها می باشد.

1. روش تحقیق: روش تحقیق در این پژوهش پیمایش است. این روش متداولترین روشی است که در تحقیقات اجتماعی به کار می رود. پیمایش جمع آوری اطلاعات به عنوان راهنمایی عملی توصیف یاپیش بینی و یا به منظور تجزیه و تحلیل روابط بین برخی متغیرها است. این تحقیق از نظر معیار وسعت (کلان، میانه، خرد) در سطح خرد است و از لحاظ سطح تحقیق از نوع توصیفی تبیینی می باشد.

2. جامعه آماری و حجم نمونه: جامعه آماری این پژوهش 50 نفر از زنان و مردان متاهل در شهر کاشمر است .

3. شیوه انتخاب واحد نمونه: از بین خیابانهای اصلی و فرعی شهر کاشمر به طور تصادفی چند منطقه انتخاب شده و در بین این مناطق کوچه هایی به طور تصادفی انتخاب و پرسشنامه به صورت تصادفی سه تا در میان بین خانه های مسکونی توزیع شده است.

4. روش گردآوری: ابزار اصلی جهت جمع آوری اطلاعات در این تحقیق پرسشنامه است که توسط محقق ساخته شده شامل 11 سوال بسته می باشد.

5. سوالات و فرضیات تحقیق:

1-5. سوالات:‌

1. آیا روابط زوجین با والدین خود در روابط آنها با هم تاثیر دارد؟

2. آیا این تاثیر مفید است یا مضر؟

3. آیا مشکلاتی ایجاد می کند چگونه مشکلاتی؟

4. والدین که در زندگی فرزندانشان مشکل ایجاد می کنند چه ویژگی های فردی رواج دارند؟ ( توصیفی)

5. زوجینی که تحت تاثیر والدین خود هستند چه ویژگی هایی دارند؟ ( توصیفی)

2-5. فرضیات تحقیق:

القاء تفکرات والدین بر روابط زوجین با هم تاثیردارد.

فضایی که زوجین در آن رشد کرده اند براعتماد به نفس آنها موثر است. ارتباط زوجین با والدینشان به دلیل عدم شناخت از هم بر روابط آنها با هم تاثیر دارد.

ارتباط زوجین با والدینشان به برداشت آنها از احترام فرزندانشان مربوط است.

براساس جدول فوق 0.18پاسخگویان مردو.0.82زن بوده اند

براساس جدول فوق .0.28پاسخگویان زیر دیپلم 0.56دیپلم0.16لیسانس بوده اند

براساس جدول فوق 2%پاسخگویان کم,22%متوسط,24%زیاد,22%خیلی زیادبا خصوصیات همسرشان اشنا بوده اند

بررسی روابط زوجین با والدین خود و مشکلات ناشی از آنروش شناسی تحلیلروابط بین زوجین

بررسی رباتهای صنعتی و مشخصات آنها در جوشکاری

از اواخر دهه هفتاد، تقاضا برای استفاده از رباتها در صنایع شروع به پیشرفت فوق العاده ای نمود دلیل اصلی رشد چشمگیر صنایع رباتیک، عمدتاً به خاطر ملاحظات اقتصادی است جنبه دیگر استفاده از رباتها بالا رفتن سرعت تولید و دقت کار می باشد بطوریکه بعلت دقت کامپیوتری، رباتها نسبت به کارگر در این حالت ضایعات کمتر شده و مصرف مواد اولیه پایین می آید به عنوان مث

دسته بندی	الکترونیک و مخابرات
فرمت فایل	doc
حجم فایل	9002 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	112

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول : جایگاه و کاربرد ربات در صنعت......................................... 1

1-1- مقدمه ........................................................................................................... 1

2-1- تاریخچه ...................................................................................................... 1

3-1- تعریف ربات .............................................................................................. 2

4-1- کارگاه Work life 2000................................................................... 3

1-4-1- تاثیر تغییرات تکنولوژیکی بر رفتار اپراتورها.......................... 4

2-4-1- جوشکاری و سلامتی....................................................................... 5

3-4-1- مدیریت منابع انسانـی................................................................. 6

5-1- درسهایی مهم برای صنایع تولیدی ........................................................ 8

6-1- مزایای استفاده از ربات در صنعت......................................................... 8

1-6-1-1. کاهش حجم انبارها و تسهیل در جریان گردش کار ...................... 9

2-6-1- بهبود کیفیت و افزایش میزان فروش ...................................................... 9

3-6-1- کاهش هزینه های مربوط به ضایعات و دو باره کاری......................... 10

4-6-1- کاهش حوادث ناشی از کار و افزایش ایمنی در آن ................................... 10

5-6-1- کاهش هزینه های ناشی از تغییر خط تولید ............................................... 10

7-1- تجزیه و تحلیل اقتصادی استفاده از ربات در فرایند تولید ............................. 11

1-7-1- مدت زمان بازگشت سرمایه (The Payback Period)................. 12

2-7-1- سود سرمایه گذاری (Return on Investiment ROI)....... 12

فصل دوم: مشخصات ربات های صنعتی ........................................ 14

1-2- مقدمه ..................................................................................................................... 14

2-2- اجزای رباتهای صنعتی ................................................................................... 15

2-2-1- واحد مکانیکی ..................................................................................................... 15

2-2-2- کنترل کننده(Contoroller) .................................................................... 28

2-2-2-1- رباتهای نقطه به نقطه (Point to point serro controlled Robots)... 29

2-2-2-2- رباتهای با مسیر پیوسته .................................................................... 30

3-2-2-2- ترکیب دو روش نقطه به نقطه و مسیر پیوسته .............................. 31

4-2-2-2- رباتهای با مسیر کنترل شده ........................................................ 31

3-2-2- منبع قدرت (Power supply) ................................................................. 32

1-3-2-2- انواع مکانیزمهای تغییر نسبت سرعت و قدرت................................. 38

4-1-2- حساسه ها (sensors) .................................................................................. 40

1-4-1-2- حساسه های نیرو و ممان (Force and moment sensors).................... 41

2-4-1-2حساسه های لامسه ای (Touch sensors) ................................................... 41

3-4-1-2- حساسه های مجاورتی (Proixinity sensors) .......................................................... 42

4-4-1-2- حساسه های مکان و حرکت ........................................................................................................ 42

5-4-1-2- حساسه های بینایی ........................................................................................................... 43

2-2- شکل هندسی بازو............................................................................................... 44

3-3- تعاریف و اصطلاحات فنی ............................................................................. 46

1-3-2- درجات آزادی .................................................................................................. 46

2-3-2- فضای کاری ربات (work space).............................................................. 46

3-3-2- بار مجاز(pag load) .................................................................................... 47

4-3-2- سرعت ربات .................................................................................................. 47

5-3-2- دقت (Auuracy) .......................................................................................... 47

6-3-2- تکرارپذیری(Repeatabilty) .................................................................... 47

4-2-نکاتی در مورد استفاده از ربات صنعتی در یک فرآیند تولیدی مکانیزه 47

فصل سوم: ربات صنعتی جوشکار............................................... 49

1-3- مشخصه­های عمومی........................................................................................... 49

2-3- بازوی مکانیکی ................................................................................................... 50

1-2-3- پیکربندی یا شکل مهندسی بازو................................................................. 51

2-2-3- درجات آزادی .................................................................................................. 52

3-2-3- تکرارپذیری ..................................................................................................... 52

4-2-3- بار مجاز(Pag load) ................................................................................... 52

5-2-3- سرعت حرکت ................................................................................................. 52

6-2-3- سیستم محرک ................................................................................................ 53

7-2-3- دقت در مکان­یابی نقاط ................................................................................ 53

8-2-3- موارد متفرقه ................................................................................................. 54

3-3- سیستم کنترل .................................................................................................... 54

1-3-3- سخت افزار ........................................................................................................ 54

1-1-3-3- محورهای حرکتی ..................................................................................... 54

2-1-3-3- اندازه حافظه و مدت زمان ممکنه نگهداری اطلاعات در حافظه......... 54

3-1-3-3- ذخیره سازی جانبی برنامه ها ............................................................ 55

4-1-3-3- مرتبط سازی بوسیله بردها............................................................................................... 55

2-3-3- نرم افزار ......................................................................................................... 55

1-2-3-3- روش های برنامه ریزی ربات................................. 56

2-2-3-3- روش برنامه ریزی راهنمایی..................... 56

3-2-3-3- روش برنامه ریزی (work through).................................................. 57

4-2-3-3- روش برنامه­ریزی گاهی (walk – through) و زبان برنامه­نویسی بصورت همزمان ............................................................................................................................................. 58

5-2-3-3- عوامل عمومی مؤثر در برنامه­ریزی ربات....................................... 58

4-3- ویژگی های سیستم جوشکاری........................................................................ 59

1-4-3- توانایی چند عملیاتی بودن ........................................................................ 59

2-4-3- کنترل خودکار ولتاژ ..................................................................................... 59

3-4-3- تصحیح مسیر درز جوش ........................................................................... 61

4-4-3- مشخص کردن برخورد ................................................................................. 61

5-3- پارامترهای ورودی و خروجی در فرآیند جوشکاری .................................. 61

6-3- استفاده از ربات برای کنترل پارامترهای ورودی جوشکاری ................... 63

فصل چهارم: جوشکاری با کامپیوتر (CWS) و نمونه­ای از ربات جوشکار........... 64

4-1- مقدمه...................................................................................................................... 64

2-4- آشنایی با CWS................................................................................................. 64

3-4- CWSچگونه کار می­کند؟ ................................................................................. 65

4-4- دستگاه شبیه ساز جوشکاری Simulator ................................................. 66

1-4-4- دستگاه شبیه‌ساز مدل ETS-OIM ........................................................ 66

2-4-4- امکانات دستگاه ETS-OIM ..................................................................... 67

3-4-4- ویژگی های فنی دستگاه .............................................................................. 67

4-4-4- اجزای متعلقات شبیه ساز ........................................................................... 68

5-4-4- روش کار و انتخاب حالت ........................................................................... 69

6-4-4- نحوه محاسبه خطاها از طریق دستگاه OIM- ETS ........................... 70

5-4- ساخت ربات جوشکار در داخل کشور ............................................................ 71

فصل پنجم : طراحی مکانیزم و اجزاء و سیستم های عمل کننده هیدرو لیکی ربات های صنعتی :79

1-5 طراحی مکانیزم : 79

1-1-5 : طراحی مکانیزم اصلی : 79

2-1-5 طراحی مکانیزم غلتش ( ROLL ) در مچ : 82

3-1-5 طراحی مکانیزم گریپ : 83

2- 5 * طراحی اجزاء اولیه * 85

1 – 2 – 5 – مشخصات کلی : 85

2-2-5 : طراحی اجزاء مکانیزم اصلی : 86

3-2-5 طراحی اجزاء مکانیزم مچ و گریپ 90

3-5- طراحی مدار سیستم‌های عمل‌کننده (هیدرولیک) 93

1-3-5 شرایط خاص و انتظارات از سیستم هیدرولیک 93

2-3-5 طراحی بخش تولید فشار، دبی و ایجاد فشارهای لازم 94

3-3-5 طراحی مدارهیدولیک بخش ویژه محورهای B,C 95

4-3-5 طراحی مدارهیدرولیک بخش ویژه محور A 96

5-3-5 طراحی مدار هیدرولیک بخش ویژه محور D ( هیدروموتور) 98

6-3-5 طراحی مدارهیدورلیک بخش ویژه گریپ 99

منابع.................................................................................................................................. 102

فصل اول : جایگاه وکاربرد ربات در صنعت

1-1 مقدمه

از اواخر دهه هفتاد، تقاضا برای استفاده از رباتها در صنایع شروع به پیشرفت فوق العاده ای نمود. دلیل اصلی رشد چشمگیر صنایع رباتیک، عمدتاً به خاطر ملاحظات اقتصادی است. جنبه دیگر استفاده از رباتها بالا رفتن سرعت تولید و دقت کار می باشد بطوریکه بعلت دقت کامپیوتری، رباتها نسبت به کارگر در این حالت ضایعات کمتر شده و مصرف مواد اولیه پایین می آید. به عنوان مثال، صرفه جویی در مصرف رنگ را در رباتهای رنگپاش حدود 10 تا 50 درصد است. همچنین در بکارگیری رباتها مخارجی چون لباس،دستکش، خوراک و وسایل نظافت کارگر را نیز کاهش می دهد که به جنبه اقتصادی بودن آن می افزاید. در بسیاری از بخشهای تولید که عملیات خطرناک بوده و یا محیط کار پر سروصدا وآلوده است، استفاده از رباتها می تواند کارگران را از خطرات ناشی از کار حفظ نماید. یک مثال چنین عملیاتی پرسکاری است که بطور مرتب موجب نقص عضو و صدمه به کارگران می گردد و یا رنگ پاشی که محیط آن بعلت استفاده از مواد شیمیایی برای سلامت کارگران مناسب نیست با جایگزین شدن رباتها در مراکز کارهای طاقت فرسا و حساس، کمک بسیار موثری به سلامت کارگران و دیگر پرسنل و رشد فکری آنها و رشد و بهبود تولید خواهد شد.

اینها دلایلی هستند که تا کنون باعث رشد روز افزون کاربرد رباتهای صنعتی در صنایع مختلف شده است.

2-1 تاریخچه:

با اختراع کامپیوتر و پیوند آن با ماشین های مکانیکی کم کم رباتهای صنعتی بوجود آمدند که می توان از یک دست مکانیکی که در سال 1947 در آزمایشگاه ملی آرگون ساخته شدند به عنوان اولین ربات نام برد .توضیح مختصری که در مورد کلمه ربات لازم به نظر می رسد این است که این کلمه از واژه (Robota) در نمایشنامه رباتهای همه کاره در سال 1921 بکار برده شده.

سیر تکامل رباتهای صنعتی شاهد سه نسل بوده است. این تقسیم بندیها در حقیقت متکی به اصول طراحی سیستم های کنترل آنها است و به این صورت نامگذاری شده اند.

نسل اول: رباتهای قابل برنامه ریزی (prigigramable)، این ربات ها به طور پیوسته و یکنواخت حرکات برنامه ریزی شده را انجام می دهند ولی قابلیت نشان دادن عکس العمل در برابر حوادث پیش بینی نشده را ندارند.

نسل دوم: رباتها مجهز به حساسه هایی هستند که قادر به ادراکاتی از قبیل بینایی، احساس گرما و موقعیت و همچنین انجام واکنش در برابر نیرو می باشند. آنها قادرند با توجه به اطلاعات دریافتی عملیاتی را کنترل کنند.

نسل سوم: رباتها دارای هوش مصنوعی (Artifcias In telligevcp Robots) دارای ادراکاتی بیشتر از نسل دوم مانند قدرت تصمیم گیری و تشخیص طرح و ابعاد قطعه و همچنین تکمیل و تصحیح حرکات در عملیات مختلف هستند. قدرت بینایی، مشابه سازی از تأثیرات محیطی به صورت دیجیتال و استفاده از حس کننده ها از ویژگی های این نسل از رباتهاست.

لازم به توضیح است که پیدایش یک نسل جدید از رباتها به معنی زوال نسل قبلی نیست بلکه نسلهای قبلی ضمن حیات خود، کاربرد گسترده تر و روزافزونی نیزپیدا می کند و هریک قادر به انجام کارهای به خصوصی در صنعت هستند.

تعریف ربات:

با وجود پیشرفتهای زیاد در ساختن و بکارگیری رباتها هنوز دانشمندان در مورد تعریف ربات با هم به توافق نرسیده اند.

انجمن رباتهای صنعتی ژاپن رباتها را شش گروه زیر تقسیم می کند.

1- یک دست مکانیکی که توسط اپراتور کار می کند (Mechanical Monipulator)

2- ، یک دست مکانیکی که کارهای تکراری را قدمهای متوالی تعریف شده انجام می دهد و به سادگی ترتیب کارها قابل تغییرنیست. (fixed sequence)

3- ربات با ترتیبات متغیر (variable sequence) ،یک دست مکانیکی که کارهای تکراری را قدمهای متوالی با ترتیب تعریف شده است انجام می دهد و این ترتیب به سادگی قابل تغییر است.

4- ربات قابل آموزش (plag. Back) که عبارت است از دست مکانیکی که توسط حافظه خود می تواند عملیاتی را که قبلاً انجام شده است تکرار نماید.

5- ربات با کنترل عددی (Numericol control) عبارت است از رباتی که با برنامه کامپیوتری کار می کند.

6- ربات با هوش (intelle gont) توانایی درک از محیط و استعداد انجام کار با توجه به تغییر در شرایط محدوده عمل کار را دارد.

شکل (1- 1 ) نمونه ای از ربات جوشکار

1-3 کارگاه Work life 2000

با ورود سیستمهای اتوماتیک و روباتیک‌، طبیعی است که ویژگیهای کاری کلیه پرسنل تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. این طــور به نظر می رسد که در اثر به کارگیـری استـــراتژی جدید صنعتی ( ماشینی شدن )‌، استفاده از نیرو و کارهای یدی به مـــــرور زمان به فراموشی سپرده می شود. با این وجود گروهی معتقدند که منابع انسانی همچنان اهمیت خود را حفظ کرده و حتی به آن بهای بیشتری نیز داده خواهد شد.

جهت شفاف ساختن مطالب مورد بحث‌، کارگاهی تحت عنوان work life 2000 برگزار گردید. در این کارگاه‌، جوشکاری به عنوان یکی از زیر شاخه های تولید که تغییرات تکنولوژیکی در آن به وضوح آشکار بوده و خصوصا صنایع کشورهای اروپایی به دلیل رو به نقصان گذاشتن جوشکاران ماهر توجه خاصی نسبت به آن دارند، مورد بررسی قرار گرفت. در دنیا پیشرفت تکنولوژیکی تدریجی در صنایع جوش قابل مشاهده است. روش ها و مواد جدید مرتبا معرفــی می گردند. به موازات پیشرفت های ذکر شده‌، واضح و مبرهن است که منابع انسانی نیز رکن مهمی را تشکیل میدهند که نباید به فراموشی سپرده شوند. در بسیاری از کشورها‌، صنعت جوشکاری با معضل بزرگی مواجه شده و آن عبارت از حفظ نیروی جوشکار ماهر و عدم استقبال جوانان از این فن می باشد. از آنجایی که جهت احراز صلاحیت لازم برای عنوان جوشکار ماهر‌، سالها آموزش و تمرین لازم بوده و از سوی دیگر محیط کار جوشکاری پر خطر بوده و تمیز نمی باشد‌، لذا خصوصا جوانان چندان تمایلی جهت پذیرش جوشکاری به عنوان شغل آینده خود ندارند. این امر به خصوص در کشورهایی که آمار بیکاری بالایی دارند بسیار نمایان می باشد. واضح است که صنعت جوشکاری می بایستی به فکر چاره بوده و راه حلی جهت این معضل بیندیشد.

در کارگاه مربوطه مطالب ذیل مورد بحث و بررسی قرار گرفت :

- تاثیر اتوماسیون و روبات بر صنعت جوش

- انواع عاملی که در محیط کار بر سلامتی جوشکار تاثیر می گذارند.

- مهارتهایی که پرسنل می بایستی در کارگاههای جوشکاری سال 2000 کسب نمایند.

- موقعیت فعلی و آتی جوشکاری با توجه به اینکه جوانان رغبت چندانی به پذیرفتن این فن به عنوان شغل آتی ندارند.

- چگونه جوشکاران می توانند به عنوان عضوی فعال و مولد تا سن بازنشستگی در این حرفه به خدمت ادامه دهند.

- با توجه به عدم تمایل افراد به کار در صنایع تولیدی‌، وضعیت احتمالی آینده چگونه خواهد بود.

- با توجه به روابط بازار کار‌، آیا نیاز به ساختار جدیدی می باشد.

بطور کلی بحث بر روی تاثیر تغییرات تکنولوژیکی بر شخصیت کاری و مهارتهای مـورد نیاز‌، موارد بهداشتی و مدیریت منابع انسانی متمرکز شده بود.

تاثیر تغییرات تکنولوژیکی بر رفتار اپراتورها

تجزیه و تحلیل در زمینه معرفی تکنولوژی های جدید‌، بر پایه کارهای تحقیقاتی چندین موسسه جوشکاری در نقاط مختلف دنیا انجام پذیرفت. این پروژه توسط آقای Boekholt‌، مشاور ارشد یک شرکت بین المللی جوشکاری انجام گرفت.

تغییرات تکنولوژیکی ذکر شــده شامل مکانیزه شــدن و استفاده از روبات در صنایع جوشکاری می گردد.

در زمینه مکانیزه نمودن جوشکاری‌، به اهداف مهمی در جهت استفاده از سیستمهای مکانیکی با هزینه کم یعنی استفاده از ماشین های کوچک و یا کله گی هایی که تــرچ جوشکاری بر روی آنها نصب بوده نایل گردیدند.

مزایای این سیستم ساده به قرار زیر است :

- حداقل هزینه سرمایه گذاری

- بالا بردن بازدهی جوشکاری

- تجهیزات قابل حمل بوده و انعطاف بالایی دارند

- کیفیت یکنواخت و خوب جوشکاری

روباتها می توانند توسط افرادی که جهت کار با آنها آموزش دیده اند به کار گرفته شوند. احتیاجی نیست که این اشخاص در رابطه با روشهای جوشکاری و یا رفع عیب اطلاعاتی داشته باشند و بطور کلی از سازماندهی تولید جدا می باشند. بنظر می رسد که این سیستم بسیار نسبت به اختلالات حساس باشــد . روش دیگر‌، استفاده از سیستم روبات به عنوان بخشی از پروسـه می باشد. گروهی از جوشکاران ماهر نه تنها دانش کار را می آموزند بلکه برنامه ریزی و سرویس روبات را نیز فرا خواهند گرفت.

این سیستم احتیاج به سرمایه گذاری اولیه بیشتری دارد ولی در مقابل قابلیت بالایی برای مشکلات عملی و همچنین انطباق با تغییرات خصوصا" تولیدات جدید دارد.

مطالب فوق الذکر حاکی از آن است که در آینده احتیاج به اپراتورهای صلاحیت دار جهت کار با روباتها افزونی خواهد یافت و این اپراتورها می بایستی دانش کافی در زمینه روشهای جوشکاری داشته باشند. بنابر این استخدام های آتی بر پایه به کارگیری جوشکاران دستی ماهر می باشد.

این نکته را نبایستی فراموش نمود که درصد بالای از تولیدات جوشکاری به صورت دستی و با روشهای نیمه اتوماتیک Tig , Mag / Mig و جوشکاری قوســی با الکترود روکش دار انجام می پذیرد . همچنین روشهای دیگری نیز برای مقاصد خاصی به کار می روند . در واقـع اکثر پروژه های جوشکاری توسط جوشکاران ماهری که از روش های دستی چون Mag / Mig برای جوشکاری لوله استفاده می کنند‌، انجام می پذیرد.

4-1 جوشکاری و سلامتی

شرایط کاری که در کارگاههای سنتی جوشکاری برای سلامت جوشکاران مضر است به قرار ذیل می باشند:

- تشعشع شدید اشعه

- گاز و دودهای حاصل از جوشکاری

- سر و صدای زیاد

- موقعیت های کاری نامناسب

- قطعات سنگین

در اکثر کشورهای صنعتی تعداد کمی از جوشکاران می توانند تا سن بازنشستگی همچنان به صورت حرفه ای فعال بمانند. دلیل عمده این امر مشکلاتی است که در رابطه با سلامتی شخص پدید آمده و موجب بازنشستگی زود هنگام و یا انتقال به مشاغلی دیگر می گردد.

جوشکاران در معرض عوارض وخیم ناشی از آتش سوزی‌، سقوط از ارتفاع و یا برق گرفتگی می باشند. همچنین در معرض آسیب های فیزیکی چون بریدگی‌، سوختگی در اثر تماس با فلز داغ‌، جرقه های جوشکاری و تابش اشعه های مادون قرمز و ماوراء بنفش نیز می باشند. ذرات ریز و گازهای حاصله از جوشکاری نیز موجب بیماریهای جدی می شوند. گازهای حاصله از جوشکاری می توانند موجب حالت خفگی‌، ذات الریه و تب فلزی گردند.

همچنین اثرات مزمن این گازها بر سیستم تنفسی سبب آسم و برونشیت مزمن می شود. از آنجائیکه جوشکاران در معرض غبارهای آزبست و همچنین دود و غبار آلومینیومی می باشند بنابراین عوارضی چون تصلب بافت ها دامن گیر آنها می گردد و جذب آلومینیوم و منگنز نیز سبب بیماریهای مربوط به سیستم اعصاب مرکزی می شود. جوشکاران مرد در معرض کاهش قدرت باروری قرار گرفته که این نیز به دلیل کرم و منگنز ناشی از جوشکاری می باشد . بنا به گزارش انجمن مطالعات بهداشتی در سوئد ‌، 90 درصد از جوشکاران در معرض بازنشستگی زود هنگام هستند . در این آمار‌، جوشکاری رتبه هفتم را دارد‌، بدین معنی که 6 نوع شغل دیگر نیز موجود می باشد که خطر آنها از لحاظ موارد پزشکی بیشتر از جوشکاری می باشد. از دلایل اصلی این بازنشستگی بیش از موعد‌، بیماریهای عضلانی و جمجمه ای و سیستم گردش خون می باشد . در مطالعات دیگری که بر روی جوشکاران شاغل در کشتی سازی انجام گرفت‌، مشخص گردید که ضایعات پزشکی در جوشکاران نسبت به کارگرانی که در سایر بخش ها چون کشتی و یا تعمیرات موتور کار می کنند بسیار بیشتر می باشد و جوشکارانی که بخاطر عوارض ناشــی از شغل‌، کار خود را تــرک می کنند 20 درصد بیشتر از کارگـرانی است که در بخش کنتــرل کار می کنند.

از موارد بالا چنین نتیجه گیری می شود که از نقطه نظر پزشکی‌، مشکلی که بیش از همه سلامتی جوشکاران را به مخاطره می اندازد ناراحتی های مربوط به عضلات و جمجمه می باشد. در آینده‌، مطمئنا" جوشکاری بر روی مواد پرآلیاژ و آلومینیوم که احتیاج به مهارت بالا دارد ادامه خواهد داشت و موارد محدودی خواهد بود که این جوشکاری ها با سیستم های روباتیک انجام پذیرد . بنابر این در سالیان آتی نیز جوشکاران در معرض ذرات و غبار مضر و تنش ها خصوصا" در شرکتها و سازمانهای کوچک خواهند بود. ساعات جوشکاری در روز افزایش یافته و بدین ترتیب تاثیر این مواد بر جوشکاران بیشتر خواهد گردید. این مشکل به خصوص در کارگاههای تولید قطعات بـــزرگ که جوشکاری در یک محل و بر روی یک قطعه انجــام می پذیرد بیشتر نمایان می باشد. از لحاظ مسایل اجتماعی یکی از بیماریهای رایج شغلی‌، بیکاری می باشد. بایستی به این مسئله توجه نمود که استفاده از سیستمهای اتوماتیک در جوشکاری منجر به بیکاری گشته که خود سبب تاثیرات مضری بر سلامتی می گردد.

5-1 مدیریت منابع انسانـی

با وجود آنکه اتوماسیون و استفاده از روبات در صنایع جوشکاری به مرور زمان اهمیت بیشتری می یابد، ولی در آینده جوشکاری دستی همچنان به عنوان یک فعالیت مهم در صنعت جوش ارزش خود را حفظ خواهد نمود و تعادلی مابین روشهای دستی و اتوماتیک بوجود خواهد آمد. معمولا" یک جوشکار در سن 30 الی 35 سالگی مهارتهای بالای جوشکاری به عنوان مثال مهارت و ظرفیت فیزیکی لازم را کسب مینماید و با بیشتر روشها و مواد جوشکاری آشنا بوده و به عنوان عضو فعال انجام وظیفه می نماید. در سن 40 و یا کمی بالاتر‌، مشکلاتی در رابطه با برآورد کردن نیازهــای کار گریبان گیر او خواهد شد. و در این مرحله اگر وظایف کاری جوشکار تغییر نکند‌، مشکلات پزشکی برای او پیش خواهد آمد و بعد از گذشت چند سال مسئله بازنشستگی زود هنگام و یا تغییر شغل مواجه خواهد شد . این وضعیت در شرایطی که نیروی کار ارزان و قابل دسترس بود و همچنین تقاضا برای جوشکاران ماهر زیاد نبود‌، به خوبی قابل حل بود. ولی امروزه شرایط تغییر کرده و دلایل این تغییرات به قرار ذیل می باشد :

- در اکثر کشورها‌، ترغیب جوانان به جوشکاری روز بروز مشکل تر می گردد.

- آمار حاکی از آن است که در آینده خصوصا" در اروپا رقابت شدیدی برای نیروی کار خواهد بود.

- رتبه و موقعیت اجتماعی جوشکاری در جامعه پایین می باشد و اکثرا" فرزندان خانواده های کم درآمد به این شغل روی می آورند.

- افزایش تقاضا برای تولید سبب افزایش زمان جوشکاری می گردد که خود موجب بار کاری بیشتر برای جوشکاران می شود. این امر خود سبب ایجاد تنش بر کلیه افراد دخیل در تولید می شود.

- تقاضا برای کیفیت بالاتر موجب آن می گردد که جوشکار تحت آموزش دائمی برای کسب مهارتهای لازم باشد .

- اتوماسیون و استفاده از روبات نیاز به اپراتورهای دارای دانش کافی در جوشکاری و برنامه ریزی تولید را می طلبد.

با توجه به مطالب ذکر شده چنین می توان نتیجه گرفت که صنایع می بایستی متوجه مسئله رقابت فشرده در جهت استخدام و حفظ جوشکاران ماهر باشند. در این رابطه حرفه جوشکاری بایستی مورد حمایت قرار گیرد. معرفی تکنولوژی جدید در یک سازمان باید با همیاری مشترک کارگر و کارفرما انجام پذیرد. روش و رفتار به کار گرفته شده در موسسات و جامعه بطور فزاینده ای جوشکاران را به بازنشستگی زود هنگام ترغیب می نماید. این شرایط می بایستی تغییر یابد. دانش کافی برای شروع اقداماتی در این زمینه موجود می باشد . در کشور فنلاند با اعمال شرایط خاصی‌، جوشکاران تا سن معمول بازنشستگی یعنی 65 سال به کار ادامه می دهند. مواردی که در نظر گرفته شد شامل شرایط اقتصادی‌، وضع جسمانی خوب‌، علاقه به کار و مناسبات اجتماعی بودند.

مکانیسم های ارتقاء و توانایی کار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و یک جعبه ابزار (box tool) برای مؤسسات طراحی گردید . این به اصطلاح جعبه ابزار در واقع به عنوان راهنمایی برای :

الف) اشتغال

ب) برنامه ریزی

ج) تنظیمات بر حسب تقدم کار

نتایج نه تنها از لحاظ توانایی کار رضایت بخش بودند، بلکه سبب بهبود در مسئله بازنشستگی نیز گشتند.صنایع اروپایی با کمبود نیروی کار مواجهند. این امر نه تنها به ظاهر عدم توانایی حفظ و نگهداری نیروهای ماهر فعال می باشد، بلکه استخدام نیروی جوان هم روز به روز رو به کاهش می گذارد.

در کل اروپا، مدارس مهندسی، آموزش و برنامه های آموزشی دیگر جذابیتی برای نسل جوان ندارد.

صنعت جوش نسبت به سایر شاخه های تولید با این مشکلات بیشتر مواجه است. بنابراین مباحث مطرح شده در این مقاله بایستی با جدیت بیشتری در نظر گرفته شود.

:

1. در آینده جوشکاری دستی و اتوماتیک بطور مشترک و در کنار هم خواهد بود ولی جوشکاری دستی با مسائل مواجه خواهد شد که ناشی از پیشرفت های تکنیکی می باشد و لذا در آینده به کارگران با مهارتهای بالاتر نیاز می باشد.

2. رباتها و سایر ماشین ها در صورتی که توسط اپراتور هایی که دارای دانش کافی در رابطه با روشهای پایه باشند به کار گرفته شوند، درجنین شرایطی بازدهی افزایش خواهد یافت. معرفی تکنولوژی های جدید تولید بایستی با همکاری مدیریت و اپراتور ها انجام پذیرد.

3. مؤسسات بایستی تغییرات اساسی در سازمان خود داده تا در بکارگیری افراد مشکلی نداشته باشند لذا به مسئله مدیریت منابع انسانی باید توجه داشت.

4. صنایع باید قابلیت ارائه کار جذاب، محیط کاری خوب، فرصتهای شغلی خوب و حقوق مناسب را داشته باشند.

6-1 مزایای استفاده از ربات در صنعت

اکثر اوقات در تهیه و توجیه اقتصادی و مالی برای یک پروژه رباتیک بسیاری از قسمت های قابل صرفه جویی حذف گردیده زیرا تهیه آن احتیاج به زحمت و کوشش بیشتری دارد.

تعیین صرفه جویی مستقیم، از کارگر آسانترین قدم است و در نتیجه آن پایه ای برای توجیه اقتصادی پروژه می شود. این عمل میتواند اثرات منفی روی کارگران و افراد عادی بگذارد زیرا بلافاصله تصور آنها این خواهد بود که سیاستها و برنامه های مدیریت و رؤسای کارخانجات تنها حذف نیروی کارگری می باشد . در صورتی که استفاده از کارگر با وظیفه سخت تر و حتی آموزش کار با همان ربات ها میتواند اثرات منفی را پوشش دهد و اگر تعیین صرفه جویی های غیر مستقیم که بسیار مشکل تر می باشند از قبیل استفاده بهتر از ماشین ها و کیفیت بهتر تولید و کاهش ضایعات و دو باره کاری و کاستن ذخایر انبارها و برنامه بهتر تولیدی و کاستن سطح مورد نیاز کارخانجات و بسیاری از منابع دیگر که در این توجیهات اقتصادی منظور نمی شوند برای کارگران تشریح شوند. شاید بسیاری از مسائل درگیری ها و مقاومت کارگران با روند این تکنولوژی از بین رفته و یا تا حد زیادی تقلیل پیدا کند.

این صرفه جویی ها می تواند از نظر کمیت بسیار قابل توجه باشد معمولاً صرفه جویی مستقیم در هر پروژه مشخص و معین می شود و این صرفه جویی ها بطور معمول در سه گروه تقسیم بندی می شوند:

1- صرفه جویی مستقیم از هزینه های کارگری

2- افزایش تولید از نظر تیراژ و کاهش ضایعات

3- صرفه جویی در مواد اولیه با کاهش ضایعات ، اجرای طرحهای پیچیده

صرفه جویی مستقیم هزینه کارگر باید شامل تمام مخارج آنها برای کارخانجات یعنی منافع جنبی کارگران از قبیل بیمه و درمان و بازنشستگی و غیره هم باشد و این اضافه بر مزد ساعتی کارگران می باشد وقتی که کارگر را با ربات مقایسه می کنیم حتماً اثرات تورم را نیز باید در محاسبات منظور گردانیم مثل افزایش دستمزدهای مستمر .

افزایش تولید در نتیجه استفاده از یک سیستم رباتیک حاصل می شود که باعث ساخت قطعات بیشتری در زمان تعیین شده ساعتی، روزانه یا شیفت در مقایسه با روش دستی کارگران است، مثلاً اگر یک سیستم رباتیک تولیدی در حدود 25درصد بالاتر از روش قبل ایجاد کند مقدار صرفه جویی شده مستقیم از کارگران حدود 25/1 ضربدر خرج روش دستی قبلی خواهد بود.

اغلب رباتها قادر نیستند که سریعتر از یک کارگر در هر سیکل عمل نمایند زیرا کارگران با استفاده از تطابق دست و چشم می توانند در مدت زمان کوتاه بازدهی بیشتری داشته باشند. اما از آنجائیکه بدلیل فاکتور های خاص انسانی از قبیل خستگی و کم شدن توجه به کاربر و بی حوصلگی و دیگر فاکتورها، یک کارگر نمی تواند در دراز مدت به همان سرعت و کیفیت یکنواخت عمل نماید. در انتهای یک شیفت هشت ساعته عادی است که تنها شش تا هفت ساعت یا کمتر کارمفید بتواند ارائه دهد.

لازم به توضیح است که تجربیات و آمار شرکتهای معتبر نشان داده است که از هر هشت ساعت کار روزانه تعداد ساعت کارمفید در ژاپن در حدود هفت ساعت و در آ مریکا حدود 5/6 ساعت و در اروپا 6-5/5 ساعت و در کشورهای حوزه خلیج فارس مانند کویت که از رفاه مادی بیشتری برخوردارهستند نیم ساعت و در ایران ما در حدود یک ساعت می باشد و بنابراین روند اتوماسیون در کشور ما، برای رسیدن به اهداف برنامه های اقتصادی و صنعتی که بالا رفتن کیفیت تولیدی و پایین آمدن قیمت را سبب می شود سریع می باشد. در زیر به تعداد دیگر از مزایای بکارگیری رباتها اشاره می شود:

1-6- 1 کاهش حجم انبارها و تسهیل در جریان گردش کار:

اگر قطعات بدون استفاده در انبار قرار بگیرند و یا منتظر فرآیند بعدی در خط تولید معطل شوند، نه تنها ارزش به آن قطعات اضافه نشده است بلکه خرج نگهداری آن در انبار نیز اضافه شده است.

یک سیستم رباتیک با در اختیار گرفتن قطعه و حمل آن در جهت یک سری از فرآیند های لازم و زنجیره ای باعث کاسته شدن ذخیره انبارها می گردد و نتیجه آن صرفه جویی در زمان است و همچنین حذف فرآیند های جانبی و کاستن فضای کاری و ذخیره انبارها تا حد بسیار زیادی می تواند در پایین آوردن مخارج تولیدی یک قطعه نقش عمده ای داشته باشند و به عنوان مثال یک ربات جوشکار (arc welding) با یک مشعل (torch) به طور میانگین می تواند به اندازه سه کارگر جوشکار کار انجام دهد و این به علت بهبود در زمان جرقه ایجاد قوس الکتریکی (Arc) می باشد.

همچنین وسایل ایمنی و محافظتی که برای جداسازی کارگران از محیط سخت کاری استفاده می شود در خصوص رباتها حذف می شوند

2-6-1 بهبود کیفیت و افزایش میزان فروش:

کار یکنواخت باعث کیفیت خوب و یکنواخت و ارزان می شود و این از اثرات مثبت اتوماسیون است . امروزه در بازار های جهان تمام مشتریان به دنبال کیفیت بالا و قیمت ارزانتر هستند. استفاده از رباتها در صنعت اتومبیل سازی بخصوص در جوشکاری نقطه ای (spot welding) به مقداری بسیار زیاد کیفیت بدنه های اتومبیل ها را افزایش داده و این خود بعنوان وسیله تبلیغی از طرف کارخانه های تولیدی در دنیا استفاده شده است .

در عمل کیفیت بهتر باعث کاسته شدن دفعات بازرسی در خط تولید می گردد.

3-6-1 کاهش هزینه های مربوط به ضایعات و دو باره کاری:

ضایعات در مورد مواد مصرفی بیشتر به علت عدم توجه و یا عدم رعایت فرآیند کار از طرف کارگران می باشد. مانند اسپری کردن قطعات که ممکن است بیش از حد در یک یا چند نقطه زده شود، با استفاده از رباتهای صنعتی این کار بهتر و آسانتر کنترل می شود و از ضایعات کاسته خواهد شد و همچنین ضایعات کارهای دستی کارگران به علت خستگی و یا عدم توجه که باعث دوباره کاری می شود، با استفاده از رباتهای صنعتی حذف می شود و احتیاج به کارگر مجدد برای دوباره کاری نخواهد بود.

4-6-1 کاهش حوادث ناشی از کار و افزایش ایمنی در آن:

با توجه به جداول و آمار و ارقام موجود رابطه با حوادث و سوانح ناشی از کار می توان به اهمیت استفاده هرچه بیشتر از سیتم های خودکار و رباتیک پی برد و دیده می شود که تعداد صدمه در مردان بیشتر از زنان است و عمده صدمات در گروه سنی 20 تا 40 سال اتفاق می افتد و همچنین باید توجه داشت که بسیاری از حوداث اصولاً گزارش نمی شوند.

5-6-1 کاهش هزینه های ناشی از تغییر خط تولید:

در اتوماسیون انعطاف پذیر، رباتها این قابلیت را دارند که تغییرات در سیستم و فرایند تولیدی را آسانتر انجام دهند. درنتیجه در اتوماسیون انعطاف پذیر رباتها می توانند به طور جدی در کاسته شدن مخارج طراحی قطعات موثر واقع شوند. این فاکتورها همه باید در توجیه مالی و اقتقصادی سیستم های رباتیک در مقابل حالتهای دیگر دستی مورد توجه قرار بگیرند.

7-1 تجزیه و تحلیل اقتصادی استفاده از ربات در فرایند تولید:

به منظور بررسی اقتصادی عملکرد یک ربات لازم است تا مجموع هزینه های انجام شده و نتایج حاصل از صرفه جویی در هزینه را بدانیم، وقتی در مورد هزینه ربات صحبت می شود باید مطمئن شد که تمام هزینه ها در نظر گرفته شده است. علاوه بر هزینه اصلی خود ربات، هزینه های زیر نیز وجود دارند:

1- مکانیزم پنجه ربات (Gripper)

2- حساسه (Sensors) برای حصول اطمینان از قرار گرفتن قطعه در محل مورد نظر

3- تغییر در ربات و وسایل جانبی همانند کمپرسور هوای فشرده، واحد برق

4- تغذیه کننده ها و وسایل مورد نیاز برای گذاشتن قطعه در مکانی مشخص

5- هزینه نگهداری سالیانه

مواردی که با استفاده از ربات در هزینه ها صرفه جویی می شود به قرار زیر است:

1- جایگزینی کارگر، شامل هزینه ایست که بعنوان پرداخت مستقیم به یک یا چندین کارگر که توسط ربات جایگزین شده اند، می شود.

2- افزایش کیفیت: مطلوبست این افزایش کیفیت کمی شود تا با ضرب حاصل کمی شدن در اثر افزایش کیفیت در تعداد قطعات تولید شده در یکسال بتوان نتیجه حاصل از افزایش کیفیت را بدست آورد.

3- ماشین می تواند سرعت سیکل تولید را افزایش دهد. استفاده از ربات باعث افزایش تولید به میزان 25 درصد شود.

4- صرفه جویی غیر مستقیم، یک ربات می تواند بصورت غیر مستقیم باعث صرفه جویی در هزینه شود مثل صرفه جویی درمواد اولیه، کاهش دوباره کاری، کاهش هزینه در اثر مجروح شدن کارگر.

هزینه ها و صرفه جویی ها به صورت زیر فهرست می شوند:

تغذیه کننده ها = f

حساس ها= s

هزینه اولیه ربات = r

هزینه نگهداری سالانه= m

تغییر طرح = D

پنجه ربات= g

صرفه جویی های سالیانه:

- افزایش تولید = I (labor saving)

- افزایش کیفیت = Q

- صرفه جویی در پرداخت سخت کار = L

مجموع هزینه ها عبارتست از:

(1-1) C = R+G+D+F+S

مجموع صرفه جویی های سالیانه عبارت است از:

(2- 1 ) A = L+Q+I

در صنعت از دو روش برای بررسی نتایج اقتصادی کاربرد ربات استفاده می شود این دو روش عبارتند از : .

1-7-1- مدت زمان بازگشت سرمایه (The Payback Period)

در این روش، مدیران کارخانه می خواهند بدانند چقدر زمان لازم است تا سرمایه اولیه بازپرداخت شود. دور، بازگشت با P نمایش داده می شود و واحد آن سال است که برابر است با هزینه اولیه تقسیم بر صرفه جویی خالص سالیانه عموماً این مقدار برای رباتها کمتر از 2 سال بدست می آید.

1-7-2- سود سرمایه گذاری: (Return on Investiment ROI)

این روش از دقت بیشتری برخوردار است و به مدیر اجازه می دهد تا سود سرمایه گذاری توسط ربات را با سایر جایگزین های سرمایه گذاری مقایسه کند (چه در داخل شرکت و چه در خارج) دو متغیر مورد نیاز جدید به صورت زیر تعریف می شوند.

n = تعداد سالهای سر به سر شدن طرح که این مقدار را معمولاً پنج سال در نظر می گیرند. (4- 1 )

C = تساوی (4-1 )، رابطه بین M , A , C , n , i را مشخص می کند.

بعد از عدد گذاری در عبارت ( 4- 1 ) می توان مقدار i را محاسبه کرد و از آن در بررسی ها استفاده کرد. مثال از یک ربات برای تغذیه ماشین های خط تولید استفاده می شود. قیمت ربات 46000 دلار، قیمت پنجه مخصوص آن 5000 دلار، قیمت حساسه ها مورد نیاز 1000 دلار و قیمت قسمت تغذیه کننده 30000 دلار برآورد شده است. فرض بر این است که هیچ گونه تغییر طرحی برای خط تولید در نظر نیست و یک ربات می تواند جایگزین یک کارگر شود. کارگر مذکور با 8 ساعت کار روزانه در کل 24 ساعت روز کار در سال، ساعتی حدود 16 دلار مزد دریافت می کند. در اینجا فرض بر این است که هیچگونه افزایش تولید و افزایش کیفیت در اثر جایگزینی وجود ندارد. حال می خواهیم مدت زمان بازگشت سرمایه و نرخ سود حاصله از سرمایه گذاری (ROI) را محاسبه نمائیم

حل: متغییرهای تعریف شده بصورت زیر است:

R= 4600

G=5000

S=1000

D=0

Q=0

I= 0

F=30000

(46000از10%)M=4600

شیفت / سال

کل صرفه جویی سالیانه برابر است با

مدت زمان بازگشت سرمایه برای یک شیفت کاری در روز

سال

با فرض سربه سر شدن طرح در پنج سال، مقدار ROI (سود سرمایه گذاری) برابر است با:

(برای یک شیفت کاری در روز) ROI=20%

(برای دو شیفت کاری در روز) ROI=67%

فصل دوم

مشخصات ربات های صنعتی

2- مقدمه

بدون شک رباتها یکی از پدیده های نوین جهان معاصر هستند و از بدو پیدایش تا به امروز پیشرفت های زیادی نموده اند و با نفوذ چشمگیری که در صنایع مختلف در رشته های تحقیقاتی و پژوهشی داشته اند، در بسیاری موارد جایگزین انسان شده و ناممکن های بیشماری را ممکن ساخته اند و بار سنگین انجام کارهای تکراری را از دوش بشر برداشته اند.

امروزه با اتکا به سیستم های کامیپوتری و به خدمت گرفتن کامپیوتر در ابعاد وسیعی از صنعت اعم از طراحی، تولید، کنترل، و .... ساختار صنعتی جهان با سرعت فزایند ه ای رو به دگرگونی است و سیستم های مدرن با شتاب چشمگیری، صنعت سنتی را در تمامی طیف وسیعش از صنایع سنگین تا صنایع ظریف از صحنه صنعت دور می کنند و در این خصوص، ربات ها بعنوان آخرین نسل ماشین های مدرن در هر پروسه و در هر مرحله ای از تولید صنعتی ظاهر شده و مطابق برنامه های از قبل تعیین شده از ظریفترین عملیات تا پیچیده ترین آنها را با سرعت، دقت و هزینه ای غیر قابل مقایسه با محصول کار متخصص ترین نیروهای انسانی، انجام می دهند . به این ترتیب استفاده از ربات این امکان را فراهم می سازد تا انسان ها به مشاغل جدید و فعالیت هایی که قوای فکری و خلاقیت و ابتکار آنها را بکار گیرد، روی آورند.

کشورهای صنعتی پیشرفته، این نقش اعجاز آفرین ربات ها را دریافته اند و برآنند که با استقرار گسترده ربات ها در صنایع مختلف در جهت افزایش تولید و کاهش هزینه ها گام بردارند و در حقیقت می توان گفت که حفظ حیات و اقتدار صنعتی خود را تنها در گرو بکارگیری وسیع ربات ها می دانند، پس این ربات ها هستند که آینده صنعت را رقم می زنند.

لزوم سرمایه گذاری های کلان در ایجاد صنایع روباتیک، حتی برای تولید کنندگان که در حال ورشکستگی هستند نیز آنها را از رو آوردن به چنین پروژه هایی بازنداشته است، چرا که می دانند رباتیک کردن صنایع، هزینه خودش را خود تامین و جبران می کند و هر چه بیشتر ربات بکار گرفته شود بازده بالاتری خواهد داشت. اصولا کشورهای صنعتی منافع خود را در این می بینند که مشکل تامین بیکاران را که بر دوش دولتهایشان سنگینی می کند، تحمل نمایند. ولی دست از رباتیک کردن صنایع برندارند، چون پیروزی در رقابت های صنعتی را تنها در گرو بکارگیری رباتها می دانند.

هدف از بیان مطالب فوق درک دقیقتر و عمیقتر از فاصله ای که بین ما و آنها اتفاق افتاده است فاصله ای که جز تلاش همه جانبه و برنامه ریزی شده از بین نخواهد رفت متاسفانه باید اذعان داشت که روحیه فرار از تکنولوژی پیچیده و کامپیوتری و رو آوردن مشتاقانه به صنایع کلاسیک و روشهای اولیه و ابتدایی وضوح به چشم می خورد، هرچه ممکن است بطور مقطعی تا حدودی نیاز به خود کفایی و استقلال صنعتی را برآورده سازد، اما باید توجه داشت که تداوم این طرز تفکر و غفلت از روند رشد صنعتی جهان ه در جهت بکارگیری هرچه بیشتر از کامپیوترها و میکروپروسورها در طراحی وتولید گام بر می دارد، نتیجه ای جز کمک به هرچه عمیق تر کردن فاصله بین صنایع ما و صنعت پیشرفته امروزی نخواهد داشت. با توجه به مطالب فوق، چنین به نظر می رسد که اگر چنانچه در چنین مرحله ای، استفاده از سیستمهای پیچیده کامپیوتری از جمله ربات، عملی، مقرون به صرفه، مفید و یا حتی از نظر سیاسی و اقتصادی مصلحت نبوده و بکارگیری آنها در صنایع امروزی ایران قابل توصیه نباشد، فراگیری دانش فنی چنین سیستمهایی لازم و اجتناب ناپذیر است و درهیچ موقعیتی ازآن بی نیاز نخواهیم بود.

1-2 اجزای رباتهای صنعتی:

رباتهای صنعتی به تناسب کاربرد با اشکال گوناگون و با توانایی های متفاوت ساخته می شوند، ولی به طور کلی دارای وجوه مشترکی هستند. رباتها معمولاً از چند قسمت اصلی تشکیل شده اند:

1- واحد مکانیکی شامل موتور، پیستون، تسمه، چرخ‌ها، چرخ دنده‌ها و ...

2- کنترل کننده مکانیکی که اطلاعات را ذخیره و حرکت واحد مکانیکی را هدایت می کند.

3- منبع قدرت که انرژی لازم را برای حرکت واحد مکانیکی تامین می کند.

4- سنسور که می‌تواند از انواع بینایی، صوتی، تعیین دما، تشخیص نور، تماسی یا حرکتی باشد

1-1-2 واحد مکانیکی

سینماتیک

سینماتیک ربات چگونگی حرکت نسبی بین اجزای مختلف ربات و نحوه قرارگیری آنها را مشخص می کند. چهار نوع حرکت اساسی در رباتهای صنعتی وجود دارد که عبارتند از:

الف) دکارتی

ب) استوانه ای

ج) کروی

د) بازویی

این چهار حرکت در شکل ( 1-2 ) نشان داده شده اند.

الف) حرکت دکارتی : رباتهایی که از این سیستم حرکتی استفاده می کنند از یک ستون ثابت و یک بازوی متحرک و دوتکه L شکل، تشکیل شده اند. به این رباتها، رباتهای XYZ نیز گفته می شود. همان طور که در شکل مشاهده می شود نحوه اتصال و یاتاقان بندی اجزا به گونه ای است که تکه دوم بازو، قابلیت حرکت در سه راستای طولی، عرضی و ارتفاعی را دارد. موارد استفاده از این حرکت در شکل( 1-2 ) مشخص گردیده است.

ب) حرکت استوانه ای : رباتهای با حرکت استوانه ای متشکل از یک صفحه ثابت و یک ستون گردان هستند. روی ستون گردان بازویی نصب شده که قابلیت حرکت در جهت عمود بر ستون را دارد. با ترکیب حرکات فوق بازو را می توان به هر نقطه ای در فضای سه بعدی هدایت کرد.

ج) حرکت کروی : یک تیر که به صورت تلسکوپی باز و بسته می شود و با اتصال کاسه ساچمه ای به یک صفحه ثابت متصل شده است، اساس چنین حرکتی را شکل می دهد. این سیستم حرکتی انعطاف بیشتری نسبت به سیستم های قبلی دارد.

د) حرکت بازویی : این سیستم الهام گرفته از حرکت بازوی انسان است. بازو به صورت دو تکه، سه تکه ویا بیشتر ساخته می شود و در جهاتی که در شکل نشان داده شده قابلیت حرکت وجود دارد. این سیستم کارایی بیشتری نسبت به انواع قبلی دارد و موارد استفاده آن در شکل ( 1-2 ) نشان داده سده است.

شکل ( 1-2 ) چهار نوع حرکت در رباتهای صنعتی

واحد مکانیکی از یک سری لینک (Link) و لولا که قابلیت حرکت در جهات مختلف را داشته باشد تشکیل شده است و درنتیجه، حرکت تعریف شده ای را برای ربات ایجاد می کند.

این مکانیزم ها بوسیله محرک هایی که می توانند سیلندرهای نیوماتیک یا هیدرولیک، موتورهای الکتریکی و یا محرک های هیدرولیکی دوار باشند، به حرکت در می آیند. این محرک ها می توانند مستقیماً به اتصالات و لینکهای مکانیکی متصل باشند ویا اینکه بطور غیر مستقیم توسط زنجیره ها، چرخدنده ها، و تسمه ها و یا پیچ های ساچمه ای به حرکت در آیند. در صورت استفاده از محرک های نیوماتیک و یا هیدرولیک، جریان هوا یا روغن به محرک ها توسط شیرهای کنترل کننده که روی واحد مکانیکی نصب می شوند، کنترل می شوند. به منظور درک موقعیت های لینک ها و اتصالات نسبت به یکدیگر، از تعدادی پس خور (feed back) که روی اتصالات مکانیکی نصب می شوند، استفاده می شود. این پس خورها اطلاعات اخذ شده را به واحد کنترل کننده انتقال می دهند. از میکروسوئیچ هائی ساده که بوسیله بازوهای ربات تحریک می شوند و یا از وسایل سنجش موقعیت مانند انواع پتانسیومترها، سرعت سنج ها، تنش سنج ها و سایر وسایلی از این قبیل می توان به عنوان پس خور استفاده کرد.

اطلاعات پس خور به تناسب وسایل سنجش مورد استفاده، می تواند دیجیتال یا آنالوگ باشد، ساختمان واحد مکانیکی از سه قسمت زیر تشکیل شده است:

الف) عمل کننده انتهائی(End-effector): عمل کننده های انتهایی در رباتها دارای اشکال مختلف هستند و هر یک قادر به اجرای عملیات مخصوص به خود می باشند. به عنوان مثال می توان از پنجه ها (Grippers)با بالشتک های مکشی برای گرفتن اشیاء، نازلهای مختلف برای انجام عملیات برش با گاز و مشعل ها برای جوشکاری قوس الکتریکی نام برد.

نقش عمل کننده انتهایی بسیار حساس است، چرا که در ارتباط مستقیم با نوع کار قرار دارد و حرکات مختلف خود رااز طریق لینک های متصل به یکدیگر ربات تامین می کند. صرف نظر از جزئیات ساختمانی عمل کننده انتهایی، می توان آن را به عنوان یک سیستمی که غالبا پیچیده است و دارای اجزای متحرکی می باشد و به طور معمول یک یا چند محرک مخصوص را دارا است بشمار آورد. عمل کننده های انتهائی اغلب مجهز به حس کننده های ویژه ای هستند که به آنها قابلیت انطباق با شرایط محیطی را بطور دقیق می دهد.

ب) بازو (Arm): عمل کننده انتهائی نمی تواند به تنهای از عهده انجام عملیات برآید و برای انجام یک کار مستلزم حرکت های اضافی به منظور قرار گرفتن در وضعیت صحیح و دقیق مورد نظر می باشد. این حرکات اضافی بوسیله یک سیتسم مکانیکی با شکل هندسی قابل تغییر که اصطلاحاً بازو نامیده می شود و قادر به انجام حرکاتی با دامنه محدود می باشد، تامین می گردد.

ج) چرخ‌های ربات

اگر روبات شما دارای چرخ برای حرکت است جنس و اندازه چرخ یکی از اساسی ترین مسائلی است که می تواند میزان توانایی ربات را مشخص کند. چرخ ربات را با توجه به جنس مکانی که ربات باید در آن حرکت کند به گونه ای انتخاب کنید که بیشترین ضریب اصطکاک را داشته باشد. در واقع عامل انتقال انرژی چرخها به زمین و در نتیجه حرکت ربات، اصطکاک چرخها با زمین است. اگر نیروی محرکه بسیار قوی در اختیار داشته باشیم ولی چرخ های ماشین بر روی زمین سر بخورد قطعاً نتیجه مناسبی نخواهید گرفت. در صورتی که چرخ روکش مناسبی ندارد و ضریب اصطکاک آن کم است باید یه گونه ای این مشکل را حل کرد . اگر ربات بر سطح صاف و محکمی مانند چوب حرکت می کند، لاستیک های ژله ای بهترین گزینه هستند.

چرخ ربات را باید در اندازه ای انتخاب کرد که در هنگام حرکت قدرت و سرعت مناسب را برای شما ایجاد کند. اصولاً هر چقدر قطر چرخ را افزایش دهیم سرعت ربات زیاد شده و در عوض قدرت آن کاهش می یابد. برای

بدست آوردن سرعت ربات باید محیط چرخ آن را بدست آورد و در سرعت چرخش آن ضرب کرد در این صورت میزان حرکت در واحد زمان بدست خواهد آمد

شکل (2-2 ) موتور DC که توسط گریبکس به چرخ متصل است

د ) معرفی چند مکانیزم پرکاربرد

آشنایی با مکانیزم ها تاثیر بسزایی در طراحی و ساخت مکانیک ربات دارد. به مجموعه ای از اجزای مکانیکی که به یکدیگر متصل و یا در تماسند و می توتنند نسبت به هم حرکت کنند، مکانیزم می گوییم. از مکانیزم ها برای تبدیل حرکت چرخشی الکتروموتورها به حرکات مورد نظر خود استفاده می کنیم.

1- مکانیزم چرخ وشانه (Rack & Pinion)

این مکانیزم از دو عضو چرخ (Pinion) و شانه(Rack) تشکیل شده است و از آن برای تبدیل حرکت دورانی چرخدنده به حرکت مستقیم الخط شانه استفاده می کنیم. در مواردی که بخواهیم دریچه ای را باز و بسته کنیم و نیز در بسیاری موارد دیگر می توانیم از این مکانیزم بهره بگیریم. در اشکال زیر نمونه هایی از کاربرد این مکانیزم را می بینید.

بررسی رباتها صنعتی و مشخصات آنها در جوشکاریجایگاه وکاربرد ربات در صنعتطراحی مکانیزماستفاده از ربات برای کنترل پارامترهای ورودی جوشکاریپارامترهای ورودی و خروجی در فرآیند جوشکاریدستگاه شبیه ساز جوشکاریطراحی مکانیزم و اجزا و سیستم های عمل کننده هیدرولیکی ربات های صنعتی

جزوه نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک 3 رشته تجربی

کتاب مذکور از 4 فصل تشکیل شده است در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 15 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 16 عنوان طبقه بندی و حل شده است دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته تجربی یا ریاضی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	6027 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	88

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جزوه تایپ شده ، رنگی و مصور " نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک3 (رشته تجربی)".
کتاب مذکور از 4 فصل تشکیل شده است. در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 15 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 16 عنوان طبقه بندی و حل شده است. دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته تجربی یا ریاضی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند.

ویژگی های بسته آموزشی

- تعداد فصل های کتاب: 4
- تعداد سرفصل های تدریس شده: 16
- تعداد کل مسائل حل شده: 180
- تعداد دوره های امتحانی : 15
- تعداد صفحات جزوه : 88

استاد: میرزائی (کارشناسی ارشد فیزیک ذرات بنیادی)

عناوین آموزشی:

فصل اول: الکتریسیته ساکن
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 25 مساله )
- رسانای مخروطی شکل ( 3 مساله )
- میدان الکتریکی ، اختلاف پتانسیل الکتریکی ( 5 مساله )
- قانون کولن، برآیند نیروها و میدان های الکتریکی ( 13 مساله )
- ظرفیت ، انرژی ذخیره شده در خازن ها ، خازن معادل ( 10 مساله )

فصل دوم: جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 16 مساله )
- مسائل مربوط به کدگذاری مقاومت ها و قانون اهم ( 7 مساله )
- قانون های گره ،حلقه ،کیرشهف و مدارهای الکتریکی ( 13 مساله )


فصل سوم: میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 30 مساله )
- ذره و سیم درون میدان ( 8 مساله )
- پیچه مسطح ( 6 مساله )
- سیملوله ها ( 3 مساله )


فصل چهارم: القای الکترومغناطیسی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 9 مساله )
- قانون لنز ( 11 مساله )
- شار مغناطیسی ، ضریب خودالقایی ، نیرومحرکه الکتریکی ( 10 مساله )
-جریان متناوب ، مبدل ها ( 11 مساله )

جزوه کامل فیزیک سوم دبیرستاننمونه سوالات امتحانات نهایی فیزیک 3 تجربینمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک سومجزوه فیزیک 3 رشته تجربیامتحان نهایی فیزیک 3 رشته تجربیسرفصل های امتحانی فیزیک 3فیزیک 3 در کنکورفیزیک پایه یازدهم

جزوه نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک 3 رشته ریاضی

کتاب مذکور از 5 فصل تشکیل شده است در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 15 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 18 عنوان طبقه بندی و حل شده است دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته تجربی یا ریاضی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	6683 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	98

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جزوه تایپ شده ، رنگی و مصور " نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک3 (رشته ریاضی)".
کتاب مذکور از 5 فصل تشکیل شده است. در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 15 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 18 عنوان طبقه بندی و حل شده است. دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته تجربی یا ریاضی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند.

ویژگی های بسته آموزشی

- تعداد فصل های کتاب: 5
- تعداد سرفصل های تدریس شده: 18
- تعداد کل مسائل حل شده: 201
- تعداد دوره های امتحانی : 15
- تعداد صفحات جزوه : 98

استاد: میرزائی (کارشناسی ارشد فیزیک ذرات بنیادی)

عناوین آموزشی

فصل اول: ترمودینامیک
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 11 مساله )
- مسائل ترمودینامیکی ( 10 مساله )


فصل دوم: الکتریسیته ساکن
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 25 مساله )
- رسانای مخروطی ( 3 مساله )
- میدان الکتریکی ، اختلاف پتانسیل الکتریکی ( 5 مساله )
- قانون کولن، برآیند نیروها و میدان های الکتریکی ( 13 مساله )
- ظرفیت ، انرژی ذخیره شده در خازن ها ، خازن معادل ( 10 مساله )

فصل سوم: جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 16 مساله )
- مسائل مربوط به کدگذاری مقاومت ها و قانون اهم ( 7 مساله )
- قانون های گره ،حلقه ،کیرشهف و مدارهای الکتریکی ( 13 مساله )


فصل چهارم: میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 30 مساله )
- ذره و سیم درون میدان ( 8 مساله )
- پیچه مسطح ( 6 مساله )
- سیملوله ها ( 3 مساله )


فصل پنجم: القای الکترومغناطیسی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 9 مساله )
- قانون لنز ( 11 مساله )
- شار مغناطیسی ، ضریب خودالقایی ، نیرومحرکه الکتریکی ( 10 مساله )
-جریان متناوب ، مبدل ها ( 11 مساله )

جزوه کامل فیزیک سوم دبیرستاننمونه سوالات امتحانات نهایی فیزیک 3 ریاضینمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک سومجزوه فیزیک 3 رشته ریاضیامتحان نهایی فیزیک 3 رشته ریاضیسرفصل های امتحانی فیزیک 3فیزیک 3 در کنکورفیزیک پایه یازدهم

جزوه کامل فیزیک دوم دبیرستان ( ریاضی- تجربی )

کتاب فیزیک دوم دبیرستان از 6 فصل تشکیل شده است در این جزوه 189 صفحه ای تدریس مصور 6 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 46 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 2 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	7401 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	189

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جزوه تایپ شده ، رنگی و مصور " فیزیک دوم دبیرستان"
کتاب فیزیک دوم دبیرستان از 6 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 189 صفحه ای تدریس مصور 6 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 46 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 2 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند.

ویژگی های بسته آموزشی حاضر

- تدریس جامع کلیه ی مطالب کتاب درسی
- حل و تحلیل مثال های مهم کتاب
- حل مسائل مهم امتحانی خارج از کتاب
- ارائه نکات ریز و ظریف کنکوری
- چهار جلسه آموزش اضافی در زمینه بردارها ( جهت آمادگی ریاضی دانش آموز برای مطالب بعدی )
- استفاده از جدول ، نمودار و تصاویر آموزشی سه بعدی و رنگی جهت بالا رفتن کیفیت آموزش

سرفصل های آموزشی

فصل اول: فیزیک و اندازه گیری
اندازه گیری
نماد علمی
آشنایی با مفهوم بردار
جمع و تفریق برداری

فصل دوم- حرکت شناسی
آشنایی با علم مکانیک و اصطلاحات اولیه ی آن
نمودار مکان – زمان
معادله ی حرکت
سرعت متوسط در یک بعد
سرعت لحظه ای در یک بعد - حرکت یکنواخت
شتاب متوسط - شتاب لحظه ای
حرکت با شتاب ثابت - قسمت اول
حرکت با شتاب ثابت - قسمت دوم

فصل سوم – دینامیک
آشنایی با مفاهیم اولیه ی دینامیک
قانون های نیوتن
نیروی گرانشی
نیروی وزن - شتاب گرانش
نیروی عمودی سطح
نیروی اصطکاک
نیروی کشش نخ - نیروی کشش فنر
استفاده از قانون های نیوتن درباره ی حرکت

فصل چهارم- کار و انرژی
آشنایی با مفهوم کار - قسمت اول
آشنایی با مفهوم کار - قسمت دوم
قضیه ی کار و انرژی
رابطه کار و انرژی پتانسیل
انرژی مکانیکی در غیاب نیروهای مقاوم
انرژی مکانیکی در حضور نیروهای مقاوم
توان

فصل پنجم- ویژگی های ماده
حالت های مختلف ماده
آشنایی با مفهوم چگالی
نیروهای بین مولکولی
فشار در شاره ها
محاسبه ی فشار در مایع ها
آزمایش توریچلی
فشار پیمانه ای
اصل پاسکال

فصل ششم- گرما و قانون گازها
مروری بر مفاهیم اولیه ی گرما و گرماسنجی
تعادل گرمایی - گرمای ویژه
گرما و گرماسنجی
حالت های ماده
تبخیر سطحی - تبخیر – میعان
انبساط گرمایی
انبساط غیر عادی آب
انتقال گرما
قانون گازهای کامل

فیزیک دوم دبیرستان رشته ریاضیجزوه کامل فیزیک دوم دبیرستانفیزیک دوم دبیرستان در کنکورنکات فیزیک دوم دبیرستان برای کنکورجزوه کنکور فیزیک دوم دبیرستانتدریس کامل تمام مطالب فیزیک دوم دبیرستانفیزیک 2 دبیرستانفیزیک دوم دبیرستان

جزوه کامل فیزیک دهم رشته ریاضی

کتاب فیزیک دهم رشته ریاضی از 5 فصل تشکیل شده است در این جزوه 177 صفحه ای تدریس مصور 5 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 47 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 3 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	7493 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	177

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جز�%8

فیزیک دهم رشته ریاضی فیزیک-دهم-رشته-ریاضی جزوه کامل فیزیک 10 رشته ریاضی جزوه-کامل-فیزیک-10-رشته-ریاضی فیزیک 10 رشته ریاضی در کنکور فیزیک-10-رشته-ریاضی-در-کنکور جزوه کنکور فیزیک دهم رشته ریاضی جزوه-کنکور-فیزیک-دهم-رشته-ریاضی فیزیک 10 دبیرستان فیزیک-10-دبیرستان

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:50

جزوه کامل فیزیک دهم رشته تجربی

کتاب فیزیک دهم رشته تجربی از 4 فصل تشکیل شده است در این جزوه 131 صفحه ای تدریس مصور 4 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 35 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 10 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	7493 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	131

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جزوه تایپ شده ، رنگی و مصور " فیزیک دهم رشته تجربی"
کتاب فیزیک دهم رشته تجربی از 4 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 131 صفحه ای تدریس مصور 4 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 35 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 10 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند.

ویژگی های بسته آموزشی حاضر

- تدریس جامع کلیه ی مطالب کتاب درسی
- حل و تحلیل مثال های مهم کتاب
- حل مسائل مهم امتحانی خارج از کتاب
- ارائه نکات ریز و ظریف کنکوری
- چهار جلسه آموزش اضافی در زمینه بردارها ( جهت آمادگی ریاضی دانش آموز برای مطالب بعدی )
- استفاده از جدول ، نمودار و تصاویر آموزشی سه بعدی و رنگی جهت بالا رفتن کیفیت آموزش

سرفصل های آموزشی

فصل اول: فیزیک و اندازه گیری
- درس 1 : اندازه گیری
- درس 2 : نماد علمی
- درس 3 : چگالی

فصل دوم: کار،انرژی و توان
- درس 1 : آشنایی با مفهوم بردار
- درس 2 : جمع و تفریق برداری
- درس 3 : تجزیه ی بردارها
- درس 4 : ضرب بردارها
- درس 5 : کار-قسمت اول
- درس 6 : کار-قسمت دوم
- درس 7 : انرژی جنبشی
- درس 8 : قضیه ی کار و انرژی
- درس 9 : انرژی پتانسیل
- درس 10 : انرژی مکانیکی در غیاب نیروهای مقاوم
- درس 11 : انرژی مکانیکی در حضور نیروهای مقاوم
- درس 12 : توان

فصل سوم: ویژگی های فیزیک مواد
- درس 1 : حالت های مختلف ماده
- درس 2 : حرکت براونی
- درس 3 : فناوری نانو
- درس 4 : نیروهای بین مولکولی
- درس 5 : فشار در شاره ها
- درس 6 : محاسبه ی فشار در مایع ها
- درس 7: آزمایش توریچلّی
- درس 8 : فشار پیمانه ای
- درس 9 : اصل پاسکال –اختیاری
- درس 10 : شناوری و اصل ارشمیدس
- درس 11 : اصل برنولی

فصل چهارم: دما و گرما
- درس 1 : مروری بر مفاهیم اولیه ی گرما و گرماسنجی
- درس 2 : انبساط گرمایی
- درس 3 : انبساط غیر عادی آب
- درس 4 : تعادل گرمایی-گرمای ویژه
- درس 5 : گرما و گرماسنجی
- درس 6 : حالت های ماده
- درس 7 : تبخیر سطحی-تبخیر-میعان
- درس 8 : انتقال گرما
- درس 9 : قانون گازهای کامل

فیزیک دهم رشته تجربیجزوه کامل فیزیک 10 رشته تجربیفیزیک 10 رشته تجربی در کنکورنکات فیزیک 10 رشته تجربی برای کنکورجزوه کنکور فیزیک دهم رشته تجربیتدریس کامل تمام مطالب فیزیک دهم رشته تجربیفیزیک 10 دبیرستانفیزیک دهم

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:50

جزوه نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک پیش دانشگاهی (رشته های تجربی و ریاضی)

کتاب مذکور از 8 فصل تشکیل شده است در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 18 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 36 عنوان طبقه بندی و حل شده است دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته تجربی یا ریاضی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	8021 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	134

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جزوه تایپ شده ، رنگی و مصور " نمونه سوالات امتحانات نهایی فیزیک پیش دانشگاهی".
کتاب مذکور از 8 فصل تشکیل شده است. در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 18 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 36 عنوان طبقه بندی و حل شده است. دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته تجربی یا ریاضی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند.

ویژگی های بسته آموزشی:

- تعداد فصل های کتاب: 8
- تعداد سرفصل های تدریس شده: 36
- تعداد کل مسائل حل شده: 257
- تعداد دوره های امتحانی : 18
- تعداد صفحات جزوه : 134

عناوین آموزشی:

فصل اول: حرکت شناسی در دو بعد
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 10 مساله )
- حرکت یک بعدی ( 4 مساله )
- سقوط آزاد ( 2 مساله )
- حرکت دو بعدی ( 8 مساله )

فصل دوم: دینامیک
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 8 مساله )
- مسائل تعادل ( 3 مساله )
- سطح شیبدار ( 4 مساله )
- قوانین نیوتن ( 3 مساله )
- حرکت دورانی ( 5 مساله )

فصل سوم: حرکت نوسانی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 7 مساله )
- معادله مکان-زمان نوسانگر ( 4 مساله )
- معادله سرعت-زمان نوسانگر ( 3 مساله )
- آونگ ساده ( 3 مساله )
- انرژی نوسانگر( 3 مساله )

فصل چهارم: موج های مکانیکی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 12 مساله )
- تابع موج ( 7 مساله )
- نقش موج ( 3 مساله )
- بازتاب موج ها ( 5 مساله )
- امواج ایستاده در طناب ( 2 مساله )

فصل پنجم: موج های صوتی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 9 مساله )
- لوله های صوتی ( 10 مساله )
- شدت صوت و تراز شدت صوت ( 10 مساله )
- انتشار صوت در گازها ( 3 مساله )
- پدیده دوپلر ( 6 مساله )- مخصوص رشته ریاضی

فصل ششم: موج های الکترومغناطیسی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 12 مساله )
- آزمایش یانگ ( 11 مساله )

فصل هفتم: آشنایی با فیزیک اتمی
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 20 مساله )
- پدیده فوتو الکتریک ( 12 مساله )
- طیف اتم هیدروژن ( 7 مساله )
- اتم بور ( 9 مساله )
- لیزر ( 6 مساله )

فصل هشتم: آشنایی با فیزیک حالت جامد و ساختار هسته
- سوالات تعریفی و مفهومی ( 20 مساله )
- انرژی بستگی ( 3 مساله )
- واکنش هسته ای ( 9 مساله )
- مسائل واپاشی ( 3 مساله )
- انرژی معادل ( 11 مساله )

ضمنا دوستان عزیز می توانند جزوه کامل تدریس مطالب کتاب درسی و ویدئوهای تدریس مطالب کتاب حاضر را در همین سایت دانلود فرمایند.

جزوه کامل فیزیک پیش دانشگاهیفیزیک پیش دانشگاهینمونه سوالات امتحانات نهایی فیزیک پیش دانشگاهینمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی فیزیک پیشجزوه فیزیک پیش دانشگاهی رشته ریاضیامتحان نهایی فیزیک پیش دانشگاهیفیزیک پیش دانشگاهی رشته تجربی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:50

جزوه نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانی

جزوه کامل ریاضی 3 انسانی جزوه نمونه سوالات امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانی ریاضی سوم انسانی نمونه سوالات امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانی نمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانی جزوه ریاضی 3 انسانی امتحانات نهایی رشته انسانی

دسته بندی	ریاضی
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	8060 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	78

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

جزوه تایپ شده ، رنگی و مصور " ریاضی سوم انسانی".
کتاب مذکور از 3 فصل تشکیل شده است. در بسته آموزشی حاضر نمونه سوالات 15 دوره از امتحانات نهایی کتاب حاضر در 13 عنوان طبقه بندی و حل شده است. دانش آموزانی که قصد دارند کتاب حاضر را امتحان دهند یا قصد شرکت در کنکور سراسری رشته انسانی را دارند می توانند از این بسته بهره فراوان ببرند. چرا که تست های کنکور مربوط به سال سوم انسانی شباهت بسیار زیادی به سوالات امتحانات نهایی دارند.

ویژگی های بسته آموزشی

- تعداد فصل های کتاب: 3
- تعداد سرفصل های تدریس شده: 13
- تعداد کل مسائل حل شده: 199
- تعداد دوره های امتحانی : 15

عناوین آموزشی

فصل اول: تابع
- دامنه تابع ( 15 مساله )
- ضابطه تابع ( 22 مساله )
- مقدار تابع ( 14 مساله )
- معادله خط راست - شیب خط ( 23 مساله )

فصل دوم: معادله و تابع های درجه دوم
- تابع درجه دوم ( 8 مساله )
- حل معادلات درجه دوم ( 10 مساله )
- مجموع و حاصل ضرب ریشه ها ( 9 مساله )
- نوشتن معادله درجه ی دوم به کمک جواب ها ( 10 مساله )
- حل معادلات کسری ( 7 مساله )
- حل معادلات رادیکالی ( 7 مساله )
- رسم نمودار معادلات درجه دوم و انتقال نمودارها ( 14 مساله )

فصل سوم: ترکیبیات
- نمودار درختی - جایگشت- اصل اساسی شمارش (42 مساله)
- ترکیب ( 18 مساله )

ضمنا دوستان عزیز می توانند جزوه کامل تدریس مطالب کتاب درسی و ویدئوهای تدریس مطالب کتاب حاضر را در همین سایت دانلود فرمایند.

جزوه کامل ریاضی 3 انسانیجزوه نمونه سوالات امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانیریاضی سوم انسانینمونه سوالات امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانینمونه سوالات طبقه بندی شده امتحانات نهایی ریاضی سوم انسانیجزوه ریاضی 3 انسانیامتحانات نهایی رشته انسانی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:49

جزوه تایپ شده، رنگی و مصور "فیزیک 3 رشته تجربی"

کتاب فیزیک 3 رشته تجربی از 4 فصل تشکیل شده است در این جزوه 149 صفحه ای تدریس مصور 4 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 42 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 3 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	6027 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	149

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

کتاب فیزیک 3 رشته تجربی از 4 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 149 صفحه ای تدریس مصور 4 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 42 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 3 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند.

ویژگی های بسته آموزشی حاضر:

- تدریس جامع کلیه ی مطالب کتاب درسی
- حل و تحلیل مثال های مهم کتاب
- حل مسائل مهم امتحانی خارج از کتاب
- ارائه نکات ریز و ظریف کنکوری
- چهار جلسه آموزش اضافی در زمینه بردارها ( جهت آمادگی ریاضی دانش آموز برای مطالب بعدی )
- استفاده از جدول ، نمودار و تصاویر آموزشی سه بعدی و رنگی جهت بالا رفتن کیفیت آموزش

سرفصل های آموزشی:

فصل اول: الکتریسیته ی ساکن

آشنایی با مفهوم بردار
جمع و تفریق برداری
تجزیه ی بردارها
ضرب بردارها
آشنایی با الکتریسیته
قانون کولن
میدان الکتریکی
خطوط میدان الکتریکی – بار الکتریکی در میدان
انرژی پتانسیل الکتریکی
پتانسیل الکتریکی
توزیع و القای بار در رساناها
آشنایی با خازن
خازن با دی الکتریک
انرژی خازن
بهم بستن موازی خازن ها
بهم بستن متوالی و ترکیبی خازن ها

فصل دوم: جریان الکتریکی و جربان های مدار مستقیم
جریان الکتریکی
مقاومت رساناهای اهمی
انواع مقاومت
نیرو محرکه ی الکتریکی و مدارها
مدار تک حلقه ای
توان در مدارهای الکتریکی
بهم بستن متوالی مقاومت ها
مدارهای چند حلقه ای
بستن مقاومت ها به صورت موازی
مقاومت معادل در حل مسائل


فصل سوم: میدان مغناطیسی و نیروهای معناطیسی

آشنایی با مغناطیس و میدان مغناطیسی
میدان مغناطیسی – میدان مغناطیسی زمین
سیم حامل جریان در میدان مغناطیسی
ذره ی باردار متحرک در میدان مغناطیسی
میدان مغناطیسی سیم مستقیم حامل جریان
میدان مغناطیسی پیچه ی حامل جریان
میدان مغناطیسی درون سیملوله
نیروی بین سیم های موازی حامل جریان
خواص مغناطیسی مواد


فصل چهارم: القای الکتزومغناطیسی
القای الکترومغناطیسی
شار مغناطیسی
قانون القای الکترومغناطیسی فارادی
قانون لنز
القاگرها و اثر خودالقایی
القای متقابل – انرژی ذخیره شده در القاگر
جریان متناوب
مبدل ها ( ترانسفورماتورها )

فیزیک 3 رشته تجربیجزوه کامل فیزیک 3 رشته تجربیفیزیک 3 رشته تجربی در کنکورنکات فیزیک 3 رشته تجربی برای کنکورجزوه کنکور فیزیک 3 رشته تجربیتدریس کامل تمام مطالب فیزیک 3 رشته تجربیفیزیک 3 دبیرستانفیزیک 3

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:49

جزوه تایپ شده، رنگی و مصور "فیزیک 3 رشته ریاضی"

کتاب فیزیک 3 رشته ریاضی از 5 فصل تشکیل شده است در این جزوه 195 صفحه ای تدریس مصور 5 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 54 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 3 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند

دسته بندی	فیزیک
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	7457 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	195

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

کتاب فیزیک 3 رشته ریاضی از 5 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 195 صفحه ای تدریس مصور 5 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع و نکات ریز کنکوری در 54 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس فیزیک 3 را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند.

ویژگی های بسته آموزشی حاضر

- تدریس جامع کلیه ی مطالب کتاب درسی
- حل و تحلیل مثال های مهم کتاب
- حل مسائل مهم امتحانی خارج از کتاب
- ارائه نکات ریز و ظریف کنکوری
- چهار جلسه آموزش اضافی در زمینه بردارها ( جهت آمادگی ریاضی دانش آموز برای مطالب بعدی )
- استفاده از جدول ، نمودار و تصاویر آموزشی سه بعدی و رنگی جهت بالا رفتن کیفیت آموزش

سرفصل های آموزشی

فصل اول: ترمودینامیک
1-1- مفاهیم اولیه در علم ترمودینامیک
1- 2- گازهای کامل – فرآیندهای ترمودینامیکی آرمانی
1-3- تبادل انرژی - انرژی درونی - قانون اول ترمودینامیک
1-4- فرآیندهای خاص – فرآیند هم حجم
1-5- فرآیندهای خاص : فرآیند هم فشار
1-6- فرآیندهای خاص : فرآیند هم دما
1-7- فرایندهای خاص: فرآیند بی دررو
1-8- چرخه ی ترمودینامیکی
1-9- ماشین های گرمایی
1-10- بازده ماشین گرمایی
1-11- قانون دوم ترمودینامیک – ماشین کارنو
1-12- یخچال ها


فصل دوم: الکتریسیته ی ساکن

1-آشنایی با مفهوم بردار
جمع و تفریق برداری
تجزیه ی بردارها
ضرب بردارها
آشنایی با الکتریسیته
قانون کولن
میدان الکتریکی
خطوط میدان الکتریکی – بار الکتریکی در میدان
انرژی پتانسیل الکتریکی
پتانسیل الکتریکی
توزیع و القای بار در رساناها
آشنایی با خازن
خازن با دی الکتریک
انرژی خازن
بهم بستن موازی خازن ها
بهم بستن متوالی و ترکیبی خازن ها

فصل سوم: جریان الکتریکی و جربان های مدار مستقیم
جریان الکتریکی
مقاومت رساناهای اهمی
انواع مقاومت
نیرو محرکه ی الکتریکی و مدارها
مدار تک حلقه ای
توان در مدارهای الکتریکی
بهم بستن متوالی مقاومت ها
مدارهای چند حلقه ای
بستن مقاومت ها به صورت موازی
مقاومت معادل در حل مسائل


فصل چهارم: میدان مغناطیسی و نیروهای معناطیسی

آشنایی با مغناطیس و میدان مغناطیسی
میدان مغناطیسی – میدان مغناطیسی زمین
سیم حامل جریان در میدان مغناطیسی
ذره ی باردار متحرک در میدان مغناطیسی
میدان مغناطیسی سیم مستقیم حامل جریان
میدان مغناطیسی پیچه ی حامل جریان
میدان مغناطیسی درون سیملوله
نیروی بین سیم های موازی حامل جریان
خواص مغناطیسی مواد


فصل پنجم: القای الکتزومغناطیسی
القای الکترومغناطیسی
شار مغناطیسی
قانون القای الکترومغناطیسی فارادی
قانون لنز
القاگرها و اثر خودالقایی
القای متقابل – انرژی ذخیره شده در القاگر
جریان متناوب
مبدل ها ( ترانسفورماتورها )

فیزیک 3 رشته ریاضیجزوه کامل فیزیک 3 رشته ریاضیفیزیک 3 رشته ریاضی در کنکورنکات فیزیک 3 رشته ریاضی برای کنکورجزوه کنکور فیزیک 3 رشته ریاضیتدریس کامل تمام مطالب فیزیک 3 رشته ریاضیفیزیک 3 دبیرستانفیزیک 3

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:49

جزوه تایپ شده، رنگی و مصور "ریاضی 3 تجربی"

کتاب ریاضی 3 تجربی از 4 فصل تشکیل شده است در این جزوه 201 صفحه ای تدریس مصور 4 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع در 44 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس ریاضی 3 تجربی را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند برای بالا رفتن کیفیت تدریس از تصاویر و نمودارهای رنگی و زیبا ا

دسته بندی	ریاضی
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	5215 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	201

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

کتاب ریاضی 3 تجربی از 4 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 201 صفحه ای تدریس مصور 4 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع در 44 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس ریاضی 3 تجربی را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند. برای بالا رفتن کیفیت تدریس از تصاویر و نمودارهای رنگی و زیبا استفاده شده است.

سرفصل های آموزشی:

فصل اول: پدیده های تصادفی و احتمال
- پدیده های تصادفی
- اعمال جبری روی پیشامدها
- محاسبه احتمال
- اصل شمول
- قانون جمع احتمالات
- احتمال، بدون رعایت ترتیب
- احتمال، با رعایت ترتیب
- پیشامدهای مستقل

فصل دوم: تابع
- بازه
- عملیات مجموعه ها روی بازه ها
- معادلات شامل عبارت های گویا
- تعیین علامت توابع درجه 1
- تعیین علامت توابع درجه 2 تجزیه شده
- تعیین علامت توابع درجه 2 تجزیه نشده
- حل نامعادله
- معادلات قدر مطلقی
- اتحادهای مثلثاتی - قسمت اول
- اتحادهای مثلثاتی - قسمت دوم
- تابع و روش های نمایش آن - قسمت اول
- تابع و روش های نمایش آن - قسمت دوم
- دامنه و برد تابع
- نمایش جبری تابع
- توابع خطی
- سهمی
- توابع چند ضابطه ای
- دامنه و برد چند تابع خاص
- اعمال جبری روی توابع
- ترکیب توابع


فصل 3: حد و پیوستگی توابع
- آشنایی با مفهوم حد
- حدهای چپ و راست
- همسایگی یک نقطه
- قضیه های حد
- شگردهای حدگیری از توابع گویا و کسری
- شگردهای حدگیری از توابع مثلثاتی
- حد در بی نهایت - قسمت اول
- حد در بی نهایت - قسمت دوم
- حد چندجمله ای ها و توابع گویا در بی نهایت
- پیوستگی

فصل4: مشتق
- آشنایی با مفهوم مشتق
- روش های محاسبه مشتق - قسمت اول
- روش های محاسبه مشتق - قسمت دوم
- آهنگ تغییرات
- مشتق توابع مثلثاتی
- مشتق تابع وارون

جزوه کامل ریاضی 3 تجربیریاضی 3 تجربی در کنکورنکات ریاضی 3 تجربی برای کنکورجزوه کنکور ریاضی 3 تجربیتدریس کامل تمام مطالب ریاضی 3 تجربی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:48

جزوه تایپ شده، رنگی و مصور "حسابان"

کتاب حسابان از 5 فصل تشکیل شده است در این جزوه 268 صفحه ای تدریس مصور 5 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع در 66 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس حسابان را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند برای بالا رفتن کیفیت تدریس از تصاویر و نمودارهای رنگی و زیبا استفاده شده است

دسته بندی	ریاضی
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	6812 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	268

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

کتاب حسابان از 5 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 268 صفحه ای تدریس مصور 5 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع در 66 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس حسابان را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند. برای بالا رفتن کیفیت تدریس از تصاویر و نمودارهای رنگی و زیبا استفاده شده است.

سرفصل های آموزشی

فصل اول: محاسبات جبری، معادلات و نامعادلات
- دنباله
- دنباله حسابی
- دنباله هندسی
- مجموع جملات دنباله حسابی
- مجموع جملات دنباله هندسی
- ساده کردن عبارت های گویا
- تقسیم چندجمله ای ها
- بخش پذیری چندجمله ای ها
- مثلث خیام
- ب م م و ک م م چندجمله ای ها
- آشنایی با معادله درجه دوم
- حل معادلات درجه 2 به روش فرمول کلی
- سهمی
- مجموع و حاصل ضرب ریشه ها
- وارون چندجمله ای ها
- معادلات شامل عبارت های گویا
- حل معادلات رادیکالی
- حل معادلات به روش هندسی
- ویژگی های قدر مطلق
- معادلات قدر مطلقی
- حل نامعادله
- حل نامعادلات از طریق هندسی


فصل دوم: تابع
- تابع و روش های نمایش آن- قسمت اول
- تابع و روش های نمایش آن- قسمت دوم
- دامنه و برد تابع
- هم دامنه
- نمایش جبری تابع
- دامنه و برد چند تابع خاص
- تساوی دو تابع
- توابع چند ضابطه ای
- روابط و توابع
- انتقال و انبساط نمودار توابع در راستای محورهای مختصات
- اعمال جبری روی توابع
- ترکیب توابع
- توابع زوج و فرد
- توابع صعودی و نزولی
- توابع یک به یک
- توابع وارون
- توابع چند جمله ای ، متناوب ، پله ای و جزء صحیح


فصل سوم: مثلثات
- توابع مثلثاتی- قسمت اول
- توابع مثلثاتی- قسمت دوم
- توابع مثلثاتی- قسمت سوم
- تابع تانژانت
- تابع کتانژانت
- اتحادهای مثلثاتی- قسمت اول
- اتحادهای مثلثاتی- قسمت دوم
- اتحادهای مثلثاتی- قسمت سوم
- معادلات مثلثاتی
- وارون توابع مثلثاتی

فصل 4: حد و پیوستگی توابع
- آشنایی با مفهوم حد
- حدهای چپ و راست
- همسایگی یک نقطه
- قضیه های حد
- شگردهای حدگیری از توابع گویا و کسری
- شگردهای حدگیری از توابع مثلثاتی
- حد در بی نهایت - قسمت اول
- حد در بی نهایت - قسمت دوم
- حد چندجمله ای ها و توابع گویا در بی نهایت
- پیوستگی

فصل5: مشتق
- آشنایی با مفهوم مشتق
- روش های محاسبه مشتق - قسمت اول
- روش های محاسبه مشتق - قسمت دوم
- آهنگ تغییرات
- مشتق توابع مثلثاتی
- مشتق تابع وارون

جزوه کامل حسابانجزوه کامل حسابان رشته ریاضیحسابان در کنکورنکات حسابان برای کنکورجزوه حسابان کنکورتدریس کامل تمام مطالب حسابان

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:48

بررسی رابطه منبع کنترل ( درونی- برونی)

در جوامع کنونی و بویژه با ورود به قرن بیست و یکم اکثریت قریب اتفاق افراد به اصول بهداشتی مربوط به ابعاد مختلف جسمانی خویش آگاهی دارند به والدین از طریق رسانه های گروهی و به فرزاندان از طریق آموزشگاهها این مهم توصیه و سفارش

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	66 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	104

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

چکیده تحقیق 1

مقدمه 3

1- فصل اول 11-8

1-1- بیان مسئله 9

1-2- اهمیت پژوهش 9

1-3- هدف پژوهش 9

1-4-سوالات پژوهش 10

1-5-متغیرهاو تعاریف نظری و عملیاتی آنها 10

1-5-1- منبع کنترل 10

1-5-1-2-تعریف عملیاتی 11

1-5-2-عزت نفس 11

2- فصل دوم 63-12

پیشینه نظری 13

2-1- نظریه ی روانشناسان و جامعه شناسان در باره ی عزت نفس 13

2-1-1- نظریه جیمز 13

2-1-2- نظریه مید 14

2-1-3- نظریه کولی 15

2-1-4- نظریه روزنبرگ 17

2-1-5- نظریه سالیوان 18

2-1-6- نظریه هورنای 20

2-1-7- نظریه آدلر 21

2-1-8- نظریه راجرز 23

2-1-9- نظریه مزلو 26

2-1-10-نظریه ی آلپورت 27

2-1-11-نظریه ی دیگر روانشناسان 28

2-1-12-عزت نفس و غرور 30

2-1-13-نقش خانواده در شکل گیری عزت نفس 38

2-1-14-نقش پدر خانواده بر عزت نفس فرزندان 41

2-1-15-کمک تخصصی برای افزایش عزت نفس 42

2-2-منبع کنترل 44

2-2-1-رویکردها و نظریه های متفاوت درباره منبع کنترل 45

2-2-2-مفاهیم اساسی نظریه یادگیرِی اجتماعی 48

2-2-3-تفاوت های فردی 53

2-2-4-کنترل 53

2-2-5-واکنش در برابر از دست دادن کنترل 54

2-2-6-منبع کنترل 56

2-2-6-1-منبع کنترل درونی 57

2-2-6-2-منبع کنترل بیرونی 58

2-2-6-3-ویژگی های افراد با منبع کنترل درونی 60

2-2-6-4-ویژگی های افراد با منبع کنترل بیرونی 62

2-2-7- تصور راتر در باره انسان 63

3- فصل سوم 73-66

3-1 – طرح پژوهش 67

3-2- جامعه ی مورد پژوهش 67

3-3- نمونه روش نمونه گیری 67

3-4-ابزارتحقیق 67

3-4-1-آزمون منبع کنترل 67

3-4-2-آزمون عزت نفس 69

3-5-روش اجرای پژوهش 72

3-5-1-اجرای اصلی 72

3-6-1-روش آمار 72

4- فصل چهارم 78-73

تجزیه و تحلیل آمارِِِی 74

4-1-یافته های مربوط به سوال پژوهش 74

فصل پنجم 81-79

5-1-بحث و نتیجه گیری 81

5-2-پیشنهادات 82

منابع 83

ضمائم 100-86 پ

چکیده تحقیق

پژوهش حاضر٬ با نام « بررسی رابطه منبع کنترل ( درونی- برونی) با عزت نفس » که با هدف یافتن رابطه بین عزت نفس و منبع کنترل در پسران و دختران دانشجو وهمچنین یافتن تفاوت منبع کنترل و عزت نفس بین دانشجویان دختر و پسر , انجام شد.

منبع کنترل که دارای دو بعد درونی و بیرونی است و بنابر فرضیات راتر ,افرادی که دارای منبع کنترل درونی هستند معتقدند که اعمالشان نقش عمدهای در به حد اکثر رساندن برون دادهای بد یا خوب دارد و افراد دارای دارای منبع کنترل بیرونی٬ فکر میکنند برون دادهای بد یا خوب ارتباطی با رفتار انها ندارد.

عزت نفس به مقدار ارزشی گفته میشود که فرد به خود نسبت میدهد و فکر میکند دیگران برای او به عنوان یک شخص قائل هستند.

جامعه آماری مورد نظر در این پژوهش دانشجویان دختر و پسر دانشگاه اصفهان بوده و نمونه انتخاب شده نیز 60 نفر از دانشجویان که شامل 30 دختر و 30 پسر بوده که در کتابخانه ادبیات مشغول به درس خواندن بو دند و روش نمونه گیری نیز نمونه گیری در دسترس است.

روش آماری که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفت ٬با توجه به این که پژوهش دارای دو متغییر بوده که هر کدام نیز دارای دو بعد بودند روش خی دو بود.

نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر از قرار زیر است:

1-بین عزت نفس ومنبع کنترل دختران دانشجوی دانشگاه اصفهان٬ رابطه معناداری وجود ندارد.

2-بین عزت نفس ومنبع کنترل پسران دانشجوی دانشگاه اصفهان٬ رابطه معناداری وجود ندارد.

3-بین عزت نفس دختران و پسران دانشجوی دانشگاه اصفهان٬ تفاوت معناداری وجود ندارد.

4-بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجوی دانشگاه اصفهان٬ تفاوت معناداری وجود ندارد.

مقدمه

در جوامع کنونی و بویژه با ورود به قرن بیست و یکم اکثریت قریب اتفاق افراد به اصول بهداشتی مربوط به ابعاد مختلف جسمانی خویش آگاهی دارند به والدین از طریق رسانه های گروهی و به فرزاندان از طریق آموزشگاهها این مهم توصیه و سفارش
می شود.

ولی اکثریت جامعه متاسفانه به امر بسیار مهم بهداشت روانی خود و فرزندان اهمیت نمی دهند و بهتر آنکه بیان نمائیم آگاهی ندارند. در حالی که بر حسب آمارهای کشورهای مختلف تعداد افراد مبنی بر مشکلات و معضلات روانی رو به فزونی است.

در این میان یکی از مباحث مهم در امر بهداشت روانی عزت نفس یا همان خود بزرگواری می باشد. که یکی از خصوصیات مهم و اساسی شخصیت هر فردی را تشکیل می دهد و به طور حتم روی سایر جنبه های شخصی انسان اثر می گذارد. و کمبود یا فقدان آن باعث عدم رشد سایر جنبه های شخصیت یا ناموزونی آنها خواهد شد و حتی ممکن است پایه گذار بیماریهای روانی گوناگون مانند افسردگی، کمرویی، پرخاشگری، ترس و ... شود (بیابان گرد، 1373،ص 10) عزت نفس عبارت است از ارزشی که اطلاعات و اعتقادات خود فرد در مورد تمام یا چیزهایی که از او ناشی می شود به دست می دهد (شاملو، سعید، ص 70).

عزت نفس و منبع کنترل از جمله مفاهیمی هستند که در چند دهه اخیر مورد توجه بسیاری از روانشناسان و پژوهشگران قرار گرفته اند، اما قدمت تاریخی این موضوع در مباحثی که علماء و فلاسفه تعلیم و تربیت در گذشته داشته اند نیز به چشم می خورد در طول صد سال گذشته نیز بسیاری از روان شناسان این نظر را پذیرفته اند که انسان دارای یک نیاز به عزت نفس می باشد (مانند آدلر[1] 1930، آلپورت[2] 1937، راجرز[3] 1959، سالیوان [4] 1953، طارن هورنی [5] 1937، جیمز [6] 1890 ، مازلو[7]، 1970) از میان افراد طارن هورنی 1937 روشی را که افراد تلاش می کنند بواسطه آن یک خود پنداره مطلوب از خود بدست آورده و از آن محافظت و دفاع نمایند را مورد بحث قرار داده است.

فرنچ[8] (1968) و ارگو[9] (1972) از عزت نفس به عنوان یک سپر فرهنگی در مقابل اضطراب نام می برند. کوپراسمیت(1967) در تحقیق خود به این نتیجه رسید که کودکان با عزت نفس بالا افرادی هستند که احساس اعتماد به نفس، استعداد، خلاقیت و ابراز وجود می کنند و به راحتی تحت تاثیر عوامل محیطی قرار نمی گیرند.

افزایش پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش فرد در کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس، متکبر و پرخاشگر بودن، تمایل به داشتن سلامتی بهتر، افزایش پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش فرد در کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس، متکبر و پرخاشگر بودن، تمایل به داشتن سلامتی بهتر، لذت بردن از روابط با دیگران، پیش بینی مثبت نسبت به موفقیتهای بعدی، ارتباط تنگاتنگ در بین عزت نفس و ابراز وجود، از نشانه های بارز سطوح عزت نفس بالا در افراد است.

جورج کلی[10] 1955 در کتاب روانشناسی ساخت های شخص این نظریه را مطرح کرده است، انسان در پی آن است که محیط خود را پیش بینی و کنترل کند. کلی پیشنهادی کرده است که هر فرد بشر ساخت ها برای خود تدوین کرده که از طریق آنها رویدادهای جهان را ملاحظه و تفسیر می کند و از این راه می تواند رویدادها را پیش بینی و کنترل کند. وی خاطر نشان کرد «ساخت ها تجاربی هستند که پویش های ذهنی در آن جریان دارند. این ساخت ها انتظار توام با پیش بینی تغییر در رویدادها را ممکن می سازند». کلی خاطر نشان می سازد که وقتی ساخت های شخص در ایفای نقش شکست می خورند، فرد احساس تهدید، گناه، خصومت و پرخاشگری می نماید (جورج کلی، کتاب روانشناسی ساخت های شخصیت، 1955، ص 3-2)

در بین نظریه پردازان یادگیری اجتماعی جولیان راتر (1954) پایه فرضیات و منطق علمی خود را تحت تاثیر نظریات طانتور قرار داده و کاربرد نظریات وی در زمینه یادگیری اجتماعی متاثر از نظریات آدلر است.

فرض راتر بر این است که: وقوع فردی نه تنها ناشی از ماهیت و اهمیت هدف ها برای فرد بدنبال دارد. در نظریه ی یادگیری راتر (1954) نیروی بالقوه رفتاری که در یک موقعیت خاص روی می دهند تابعی است از انتظاری که فرد از رفتار خو در مقابل پاداش مناسب دارد و همچنین ارزش آن پاداش برای فرد.

یکی از مفاهیم ویژه و پر اهمیت در نظریه یادگیری اجماعی راتر منبع یا مکان کنترل است. این مفهوم دارای دو بعد کنترل درونی و بیرونی است. بنابر فرضیات راتر، افرادی که دارای کنترل بیرونی هستند دارای ادراک مثبت یا منفی از حوادث و رویدادهایی هستند که ارتباطی با رفتار فرد ندارد و قوای کنترل فردی است. راتر این افراد را معتقد به شانس یا برونی فرض می کند در بعد دیگر کنترل درونی قرار دارند. این کنترل فردی است راتر این افراد را معتقد به مهارت یا درونی فرض می کند (راتر، 1972، ص 28).

ایستین و کوموریت (1971) با انجام تحقیقی دریافتند که آزمودنیهایی که عزت نفس پایین و متوسط داشتند هر دو بطور معنی داری دارای منبع بیرونی کنترل، و آنهایی که دارای عزت نفس بالا بودند دارای منبع درونی کنترل هستند .

آنچه در ادامه می آید پژوهشی است که پیرامون ارتباط منبع کنترل با عزت نفس در بین دانشجویان یکی از دانشگاه ها انجام شده است.

«فــصـل اول»

1-1- بیان مسئله:

عزت نفس یک شاخص بسیاری مهم در شخصیت افراد است که با مقدار ارزشی که ما به خود نسبت می دهیم و فکر می کنیم دیگران برای ما قائل هستند گفته می شود و منبع کنترل دارای دو بعد است کنترل درونی (ما بر سرونوشت خود کنترل داریم و دلیل شکست ما و موفقیت هایمان خود ما هستیم) منبع کنترل بیرونی( ما بر سرنوشت خود کنترل نداریم و دلیل شکست ما و پیروزی ما سرنوشت و بخت و اقبال است).

مسئله در این پژوهش این است که آیا بین عزت نفس و منبع کنترل دانشجویان دختر و دانشجویان پسر رابطه معنا داری وجود دارد و آیا بین عزت نفس دختران و پسران دانشجو تفاوت معنا داری وجود دارد و همچنین اینکه آیا بین کنترل دختران و پسران دانشجو تفاوت معنا داری وجود دارد یا نه.

1-2- اهمیت پژوهش:

با توجه به اینکه منبع کنترل و عزت نفس تعیین کننده نگرش فرد نسبت به دنیای پیرامون و خود فرد است و همچنین تمام کارکردها و جوانب زندگی خود را تحت الشعاع قرار می دهد به همین منظور در این تحقیق به دنبال بررسی و یافتن ارتباط بین دو مقوله
عزت نفس و منبع کنترل با هم هستیم.

1-3- هدف پژوهش:

هدف این پژوهش این است که با یافتن رابطه بین عزت نفس و منبع کنترل و با استفاده از نتیجه این پژوهش مبنی بر این که کدام بعد از ابعاد درونی و بیرونی منبع کنترل با عزت نفس بالا معنا دار نسبت به بالا بردن عزت نفس در افراد اقدام کند.

1-4- سئوالات پژوهش:

1- آیا بین عزت نفس و منبع کنترل در دانشجویان دختر دانشگاه س و ب رابطه ای وجود دارد؟

2- آیا بین عزت نفس و منبع کنترل در دانشجویان پسر دانشگاه س و ب رابطه ای وجود دارد؟

3- آیا بین عزت نفس پسران و دختران دانشجو دانشگاه س و ب تفاوت معنادار وجود دارد؟

4- آیا بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجو دانشگاه س و ب رابطه معنادار وجود دارد؟

1-5- متغیرها و تعاریف نظری و عملیاتی آنها

1-5-1- منبع کنترل

1-5-1-1- تعریف نظری: مفهوم کنترل دارای دو بعد درونی و بیرونی است. بنابر فرضیات راتر افرادی که دارای منبع کنترل درونی هستند معتقد هستند که اعمالشان، نقش عمده ای در به حداکثر رساندن برون داده های بد یا خوب دارد.(199، آزاد، 1372).

افرادی که داری منبع کنترل بیرونی هستند فکر می کنند برون داده های بد یا خوب ارتباطی با رفتار خود آنها ندارد و از کنترل آنها خارج است.

1-5-1-2- تعریف عملیاتی: منبع کنترل مولفه ای است که آزمون منبع کنترل جولیان راتر آن را می سنجد.

1-5-2- عزت نفس:

مقدار ارزشی که ما به خود نسبت می دهیم عزت نفس نامیده می شود به عبارت دقیق تر، عزت نفس مقدار ارزشی است که ما فکر می کنیم دیگران برای ما به عنوان یک شاخص قائل هستند (ساندفرد[11]، فرانک[12]، 1956)

عزت نفس مولفه ای است که آزمون عزت نفس کوپراسمیت آن را می سنجد.

«فــصـل دوم»

2- پیشینه ی نظری

2-1- نظریه ی روانشناسان و جامعه شناسان درباره عزت نفس

جامعه شناسان و روان شناسان بصیرت ها و رهنمودهای عمده ای را برای مطالعه عزت نفس ارائه داده اند و عزت نفس را یک مورد مهم می دانند بر نظرات برخی از آنها به طور اختصار اشاره می کنیم.

2-1-1- نظریه ی جیمز[13]

کوپراسمیت در رابطه با نظریه جیمز (1967) می نویسد:

«جیمز (1892) از اولین کسانی است که در مورد عزت نفس نگاشته است به اعتقاد وی آرزوها و ارزشهای انسان نقش اساسی در تعیین اینکه آیا او خود را مطلوب می پندارد یا نه دارند. احساس فرد در این دنیا کاملاً به آنچه می خواهد باشد یا انجام دهد بستگی دارد.

وی می پنداشت که قضاوت فرد در مورد ارزش خود تابعی است از موقعیتها و کمالات وی نسبت به آنچه ادعا یا آرزوی خوب انجام دادن آن را دارد».

بنابراین بر اساس نظریه جیمز فردی که توانائی موسیقی اش بیشتر نسبت به توانایی ریاضی اش می بالد چنانچه در یک کنسرت بد عمل نماید در مقایسه با عملکرد در امتحان ریاضی عزت نفس وی بیشتر از تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.

اگر فرد به هیچ وجه به ریاضیات خود نبالد عملکرد ضعیف در امتحان ریاضی عزت نفس او هیچ تاثیری نخواهد گذاشت. جیمز این موضوع را با طرح کلی فرمول عزت نفس ابراز نموده است.

عزت نفس = موقعیت / آرزوها یا انتظارات

بر اساس فرمول فوق اگر در زمینه ارزشمند پیشرفت به آرزوها نزدیک باشد یا به آن زمینه دست یابیم نتیجه آن عزت نفس بالاست. اگر اتلاف زیادی بی پیشرفت و آرزوها وجود داشته باشد، خود را ضعیف می دانیم. (کوپر اسمیت، 1967).

رومهاودی (1986) می نویسد: «جیمز در ادامه نظریه اش پیشنهاد می کند که شخص
می تواند عزت نفس خود را از طریق افزایش پیشرفت و یا کاهش آرزوهایش افزایش دهد».

2-1-2- نظریه ی مید[14]

کوپر اسمیت [15] (1967) درباره ی نظریه مید می گوید «او به عنوان جامعه شناس توجه اش به فرآیندی بود که در اثر آن فرد عضو سازگار اجتماعش می شود. مید نتیجه می گیرد که در جریان این فرآیند فرد ایده ها و نگرش های ابراز شده توسط افراد مهم زندگی اش را درونی می نماید. اعمال و نگرش های آنها را مشاهده می کند و آنها را اغلب بدون شناخت پذیرشته و مثل اینکه از آن خویش می دارد. او نگرش خودش را کسب می کند که با نگرش هایی که افراد مهم در زندگی او ابراز کرده اند هماهنگ است و با درونی کردن واکنش دیگران نسبت به خودش آنگونه که آنان برای او ارزش قائل اند برای خودش ارزش قائل می شود». و خودش را تا حدی که آنها او را طرد کرده نادیده گرفته و باور می کند چیزهایی را که دیگران به او نسبت می دهند.

از گفته های مید می توان نتیجه گرفت که عزت نفس تا حدی از ارزیابی منعکس شده دیگران ناشی می شود.

هیچ انسانی در ارزیابی از خود یک جزیره ی تنها نیست که فقط خودش باشد. او در درون خود آئینه منعکس کننده گروه اجتماعیش را حمل می کند. اگر او ارزش زیادی برای خودش قائل است، افرادی در زندگی او بوده اند که با توجه به احترام با او رفتار نموده اند و اگر او خود را دست کم می گیرد افراد مهم دیگر بصورت یک شی با او رفتا نموده اند. تفکر و نحوه ی رفتار افراد مهم کلید اصلی نظریه مید در مطالعه عزت نفس است.

2-1-3- نظریه ی کولی

گی ریشه[16] (1989) درباره ی نظریه کولی می نویسد: «او همانند مید از دید جامعه شناسی به فرد نگاه می کند و نقش محیط را بسیار مهم می داند. او خود را جنبه ی اجتماعی شخصیت توصیف می کند. و در بحث مفهوم خود بیان می نماید که اصولاً خود و جامعه دو پدیده همانند هستند که در یک ارتباط متقابل شکل می گیرند.

آگاهی شخصی از خودش بازتاب افکار دیگران است.

آلبرخت(1986) می گوید از نظر کولی از طریق پاسخ ها یا بطور متداولتر تعبیر و یا تفسیر پاسخ هایی که شخصی از دیگران دریافت می کند شکل می گیرد. درست همان طور که ما چهره مان را درآیند می بینیم خومان را در آیینه اجتماعی تحت تاثیر واکنش دیگران به وجودمان صحبت هایمان و نیازهایمان می بینیم و این همان است که کولی آئینه خود نامیده است.

به اعتقاد وی سرگام در رشد آئینه خود نما وجود دارد.

1- تصویر ظاهر شخص در نظر دیگران(آیا مرا چاق می بینید یا لاغر)

2-تصویر قضاوت دیگران از آن ظاهر (آیا ظاهر مرا مثبت ارزیابی می کند یا منفی)

3-نتایجی که در آن مورد احساس می کند (غرور، خجالت، تحقیر)

بنابراین اگر ما احساس کنیم دیگران به طور منفی به ما پاسخ می دهند این می تواند به شدت به مفهوم خود ما تاثیر بگذارد مگر اینکه دیگران تصویب و پذیرش را به ما بدهند.

2-1-4- نظریه ی روزنبرگ

پترسون [17] (1977) درباره ی نظریه ی روزنبرگ می گوید او با ابراز موضعی شبیه جیمز فرض می کنند که فرآیند قضاوت فرد درباره ارزش خود را می توان طی سه گام مورد تحلیل قرار داد.

اول، خرد ابعادی را که بر اساس آن درباره ی خود قضاوت می نماید انتخاب می نماید.

(مثلاً قضاوت در مورد یک توانایی ورزشی یا تحصیلی)

دوم: فرد خودش را در این ابعاد ارزیابی می نماید.

(مثلاً من یک ورزشکار بد و یا دانش آموز ضعیف هستم).

سوم: اینکه فرد این ارزیابی را بر حسب ارزش خود تفسیر می نماید. (مثلاً من یک ورزشکار و یا دانش آموز ضعیف هستم اما با وجود این یک انسان ارزشمند هستم).

کوپر اسمیت (1967) در این باره می گوید: روزنبرگ مطالعات وسیعی در مورد پیشایندهای عزت نفس انجام داده است.

تحقیق او گامی مهم در روشن کردن بسیاری از شرایط اجتماعی همراه با افزایش یا کاهش عزت نفس نشان می دهد اطلاعات او از یک مطالعه ارزیابی که بر روی بیش از 5000 دانش آموز دبیرستانی انجام شد به دست آمده است.

2-1-5- نظریه ی سالیوان

کوپراسمیت (1967) با تحقیق بر روی نظریه سالیوان بر این باور است که او یکی از اجزاء مهم شخصیت انسان را نظام خویشتن می داند که از طریق رابطه با اشخاص مهم رشد می کند از نظر سالیوان خویشتن منشاء اجتماعی دارد.

او تفسیر مید از آبشخورهای اجتماعی شخصیت را می پذیرد. و سپس به یک تحلیل گسترده تری از فرآیندهای بین فردی می رسد.

پترسون (1977) می گوید: «سالیوان از عزت نفس بر اساس نیاز به امنیت بین فردی نظر می دهد. طبق این نظریه ارزش خود با احساس توان فرد برای اجتناب از ناامنی بین فردی بالا می رود.»

اسمیت (1977) عنوان می کند که سالیوان معتقد است فرد بطور مداوم در مقابل از دست دادن عزت از خود دفاع می کند. زیرا این فقدان اضطراب ایجاد می نماید در واقع فرد نیازمند است. دفع اضطراب کند. زیرا اضطرابی را که در اثر تهدیدات بر عزت نفس (از طریق طرد یا ارزیابی منفی دیگران) حاصل شده است دفع نماید.

زیرا اضطراب که یک پدیده فردی است. هنگامی اتفاق می افتد که فرد انتظار طرد یا تحقیر شدن به وسیله دیگران را دارد یا واقعاً بوسیله خود یا دیگران طرد یا تحقیر می شود.

سالیوان همچنین در مورد اینکه فرد چگونه یاد می گیرد که تهدید به عزت نفس خود را تقلیل دهد یا بی اثر نماید صحبت نموده است.

افراد می آموزند که با سبک های مختلف و درجات مختلف با چنین تهدیدهایی رویاروی شوند.

توانایی اجتناب با کاهش از دست دادن عزت نفس در حفظ سطح نسبتاً بالا و مطلوب عزت نفس مهم می باشد. گرچه سالیوان ر مورد اینکه این توانایی چگونه به وجود می آید. بحثی به عمل نمی آورد ولی می پندارد که تجربیات اولیه خانوادگی اش نقش مهمی را ایفاد می نماید. او بر بنیان بین فردی عزت نفس یعنی اهمیت ویژه والدین و خواهران و برادران و اهمیت روش های کاهش دهنده حوادث تحقیر کننده تاکید کرده است.

به اعتقاد پروین[18] (1994) تاکید سالیوان بر تاثیرات اجتماعی از نظریه های او در مورد رشد انسان مشهود است.

این نظریات در تاثیرات بین فردی و در تاکید بر مراحل مهم رشد بعد از عقد ادیپ به اریکسون است. مخصوصاً تاکید سالیوان بر دروه ی نوجوانی و قبل از نوجوانی شایان ذکر است.

در خلال مرحله نوجوانی تجارب کودک با دوستان و معلمان خو با تاثیرات والدین رقابت می نماید.

مقبولیت اجتماعی اهمیت پیدا می کند، اعتبار کودک در میان دیگران منبع مهمی برای عزت نفس با اضطراب می شود.

2-1-6- نظریه ی هورنای [19]

در ارتباط با نظریه ی هورنای کوپراسمیت(1996) می نویسد:هورنای (1952-1965) نیز به فزاینده بین فردی و طرق دور کردن احساس خود تحقیری تاکید دارد. او فهرستی از عوامل گوناگون که احساس بی پناهی و انزوا را ایجاد می نماید به دست می دهد و معتقدات اضطراب اساسی، منبع عمده ناشادمانی و کاهش کارآمدی شخصی می باشد.

کوپراسمیت(1967) در این باره می نویسد: شرایطی را که هودنای برای ایجاد اضطراب نام می برد و معتقد است این شرایط احتمالاً موجب اضطراب می شوند عبارت می داند از:

تسلط، بی تفاوتی، فقدان احترام، توهین، فقدان نخستین، فقدان گرامی، انزوا و تبعیض. او بیان می دارد اگر چه فهرست عوامل ویژه ممکن است انتهایی نداشته باشد اما پیشامد مشترک تمام این شرایط اختلال در روابط بین کودک و والدین است که عموماً با خودمداری والدین صورت می گیرد.

هورنای در بحث دفاع در مقابل احساس اضطراب بر عزت نفس تاکید می کند. اما در مورد دفاع ها می گوید که یک روش رویایی با اضطراب تشکیل تصویر آرمانی از ظرفتهای افراد است. در واقع فرد برای غلبه بر اضطراب باید عزت نفس، خود را تقویت نماید و برای تقویت عزت نفس باید تصویر آرمانی بسازد.

این تصویر آرمانی بهردلیل عالی و بلند پایه بودن اثر تقویت و عزت نفس را دارد.

اما چنانچه این تصویر آرمانی غیر واقع بینانه باشد و به آن نرسد منجر به نارضایتی
می شود.

بدینسان تصویر آرمانی نقش مهمی در اینکه فرد خود را چگونه ارزیابی می نماید دارد. تصویر آرمانی هورنای از آرزوهای جیمز متفاوت است. زیرا تصویر آرمانی (هورنای) ضرورتاً ناشی از احساسات منفی است. ولی آرزوها(جیمز) ممکن است از احساسات مثبت یا منفی برخیزد.

در هر دو مورد نتیجه می گیریم که سطح قابلیت انعطاف آرمان، یک جزء اساسی در ارزشیابی خود است.

2-1-7- نظریه ی آدلر

آدلر [20] (1956-1927) در مقایسه با دیگر نظریه پردازان بر اهمیت ضعیف و ناتوانائیهای واقعی که منجر به عزت نفس پایین می شود تاکید بیشتری نموده است.

کوپر اسمیت(1967) درباره ی نظریه ی آدلر می گوید: او در ابتدای کار تصور می نماید که احساس حقارت در حول و حوش اعضا یا الگوهای مشخصی از رفتار که واقعاً نقص دارند به وجود می آید این نقص های واقعی (مثل کوری، ضعف جسمانی و ...) ممکن است احساس ناکفایتی را بوجود آورند.

اما بعداً آدلر این نقایص و ناتوانائیها را حقارت عضوی نامیده از تعریف اجتماعی و فردی احساس حقارت متمایز می نماید.

آدلر به شرط و پیشایند را که ممکن است پیامدهای تاسف باری در رشد عزت نفس داشته باشد ذکر می کند.

اول حقارت های عضوی و تفاوتهای اندازه و قدرت این اشرایط تا حد زیادی غیر قابل اجتناب می باشد اما به علت اینکه اثرات برانگیختگی دارند می توانند منجر به نتیجه مطلوب گردند.

او مفروض می دارد که احساس حقارت ناگزیر در تجربیات دوران کودکی هر فرد بوجودمی آید.

مقایسه بین قدرت و اندزاه که کودکان انجام می دهند آنها را بر این نتیجه گیری وا می دارد که در حقیقت ضعیف و ناقص می باشند و نتیجه آن احساس مقاومت و نابسندگی است که کودک را در رسیدن به شایستگی بیشتر تحریک می کند.

پیشایند دوم که مهم نیز می باشد عبارت از عدم دریافت میزان مناسب پذیرش و حمایت و تشویق از والدین و دوستان نزدیک می باشد.

کودکان دارای حقارت عضوی با دریافت پذیرش و حمایت می توانند ضعفها را جبران و به قوت تبدیل نمایند اما آنها بدون چنین حمایتی ناامید و پریشان می شوند.

پیشایند سوم افراط زیاد در حمایت و پذیرش است. در صورتیکه آدلر معتقد به اثرات سودمند حمایت و پذیرش می باشد ولی در مورد اثرات تخریبی افراط زیاد اخطار می دهد او معتقد است که کودکان نازپرورده به میزان غیر واقع بینانه ای از ارزش دست خواهند یافت.

آنها خود محور و طلبکار می باشند و خواهان شرکت در روابط دو جانبه اجتماعی نیستند و یا آمادگی آنرا ندارند.

ایزدی (1351) در این باره می نویسد:

آدلر چهار موقعیت خانوادگی را مولد احساس حقارت دانسته است.

مراقبت افراطی، کمال طلبی والدین یا خرده گیری بیش از حد آنها، طرد شدن از طرف والدین، ناپروردگی.

2-1-8- نظریه راجرز

راجرز[21] در نظریه ی خویش درباره ی مفهوم خود و خود ایده آل عقیده ای مشابه عقیده ی جیمز دارد پترسون [22] (1977) معتقد است تفاوت جیمز و راجرز در آن است که جیمز توجه اش نسبت به واقعی و خود آرمانی و راجرز توجه اش به ناهماهنگی خودهای واقعی و خودآرمانی به عنوان تعیین کننده عزت نفس است.

به نظر راجرز هر چه ناهماهنگی بین خودهای واقعی و آرمانی بیشتر باشد عزت نفس کمتر و میزان ناسازگاریی بیشتر خواهد بود.

کوپر اسمیت (1967) در این باره می گوید:

راجرز در مورد منشاء عزت نفس مستقیماً صحبت نکرده ولی بحث او در مورد شرایطی که خویشتن پذیری را تسهیل و تعارض را کاهش می دهد در شناخت ما از آن موضوع سهم است.

راجرز مفروض می دارد که تمام افراد خودانگاره ای از خود شکل می دهند که به حفظ سازگاری به دنیای خارج کمک می نماید. چون این خوانگاره در اثر تعادل یا محیط رشد می کند، قضاوت ها ، ترجیحات و کمبودهای موقعیت خانوادگی و اجتماعی خاص را منعکس می کند راجرز اثرات مهلک محیط هایی را که در مورد فرد به عنوان یک موجود بد قضاوت می نمایند را نشان می دهد این قضاوت های تند و خرد کننده فرا را از پذیرش خود باز می داغرد و بدینسان می تواند باعث رنجش شده و با تهدید ارزشمندی و شایستگی او اثر تخریبی داشته باشد.

وی (راجرز) معتقد است یک جو آسان گیرد. بیان آرزو و عقاید و عاطفه را ممکن ساخته و به مقایسه ها و ارزشیابی تند مکرر متوسل نمی شود خرد را قادر به شناخت و خویشتن پذیری می کند.

شاملو (1368) می نویسد: بنابراین می توان گفت بر اساس نظریه ی راجرز احساس عزت نفس در اثر نیاز به نظر مثبت به وجود می آید.

نیاز به نظر مثبت دیگران شامل بازخوردها یا رفتار گرم و محبت آمیز، احترام، صمیمیت، پذیرش و مهربانی از طرف محیط و بخصوص اولیاء کودک می شود.

راجرز معتقد است که کودک از همان اول کودکی احتیاج به محبت و مهربانی دارد.

اگر اولیاء به طفل محبت بدون قید و شرط نشان دهند بعدها از چنان عزت نفسی برخوردار می شود که لزومی در طرد کردن تجارب واقعی نمی بیند لیکن اگر اولیاء به کودک به طور مشروط محبت کنند و یا نظر مثبت بدهند کودک تجربه هایی را که با مفهوم خودش هماهنگ نباشد طرد و انکار می نماید.

به عبارت دیگر انسان اصولاً موجودی فعال و خود شکوفا است و به عنوان بخشی از فرآمند خود شکوفایی در جستجوی حفظ و نگهداری همخوانی بین خویشتن و تجربه است.

پروین[23] (1372) در این باره می گوید البته به دلیل تجربیات گذشته در مورد توجه مثبت مشروط ممکن است مواردی که عزت نفس را تهدید می کند انکار یا تحریف شود نتیجه حالتی از ناهمخوانی است که در آن اضطراب و عدم انعطافی را تجربه می کنیم که با نحوه تثبیت شده ای از ادراک و تجربه همراه است.

پروین در ادامه می گوید مطالعات بسیاری در حمایت از این نظریه که سلامت روانی و عزت نفس زمانی با یکدیگر همبسته اند که بین خویشتن اصلی و خویشتن آرمانی تفاوت زیادی وجود نداشته باشد.

به عبارت دیگر عزت نفس و رضایت از زندگی می تواند به عدم تشابه با خویشتن مطلوب مربوط شود تا شباهت با خویشتن آرمانی.

2-1-9- نظریه ی مزلو

به نظر مزلو [24] (1989)همه افراد جامعه ما (به جزء برخی از بیماران) به یک ارزشیابی ثابت و استوار و معمولاً عالی از خودشان به احترام به خود یا عزت نفس یا به احترام به دیگران تمایل و یا نیاز دارد.

امروز اهمیت محوری نیاز به عزت نفس به طور فزاینده ای مورد توجه روانکاوان و نیز روانشناسان بالینی قرار گرفته است.

پروین در ارتباط با نظریه ی مزلو در 1992 می نویسد:

نظریات مزلو به دو جهت ارزش داشته است. اولاً در انگیزش انسان نظری ارائه می کند که در آن بین نیازهای زیستی مانند گرسنگی، خواب، تشنگی و نیازهای روان شناختی همچون عزت نفس، و تعلق، تفاوت قائل می شود. ما نمی توانیم به عنوان یک ارگانیسم روان شناختی و بدون ارضاء نیازهای دیگر به طور کامل رشد کنیم.

مزلو بر این اعتقاد است که روانشناسان بیشتر به نیازهای زیستی پرداختند و نظریه هایی در شخصیت ارائه کرده اند که در اساس آن انسان فقط به کمبود پاسخ می دهد و در جستجوی کاهش تنش است.

2-1-10- نظریه آلپورت

آلپورت[25] در سال (1961) هفت مرحله رشد را معرفی می کند که در مراحل اولیه احساس شخص نسبت به خویشتن شکل می گیرد.

مراحل او شامل:

1- مرحله ی کودکی

2- مرحله خویشتن جسمانی

3- مرحله خود هویتی

4- مرحله عزت نفس

5- مرحله بسط مفهوم خویشتن

6- مرحله معامله گر منطقی

7- مرحله تلاش شخصی

او در توضیح مرحله 4که مرحله عزت نفس است می گوید: عزت نفس به عنوان قدردانی شخصی از اعمال و رفتارش است. یعنی تائید او بر دیگران برای او پاداش است و عزت نفس را افزایش دهد.

2-1-11- نظرات دیگر روانشناسان در ارتباط با عزت نفس

پروین (1992) در مورد نظرات دیگر روانشناسان چنین می نویسد : اپستین معتقد است افراد با عزت نفس بالا آستانه تحمل پائینی نسبت به شکست نشان می دهند و بر عکس افراد با عزت نفس پایین خود را همواره تحقیر می کنند و تحمل شکست را ندارند.

نظریه پردازان کمال نفس بالا را جنبه ی مهم خود پنداره می دانند که با سازگاری فرد ارتباط دارد.

همچنین در نظریه های کمال خودپذیرشی به ادراک رضایت از خویشتن استناد می کند. در واقع رهبران مذهبی نیز عشق به خویشتن را رد نمی کنند اما معتقدند که شخص سالم علاوه بر علاقه بر خویشتن به دیگران هم علاقمند است.

به طور کلی ارزش گذای نسبت به خویشتن را می توان عزت نفس نامید. اسمیت هارتر و روزنبرگ عزت نفس را عنصری از خود پنداره می دانند که به قضاوت ما نسبت به توانائیهای بالقوه و بالفعل دلالت دارد.

و فردی که عزت نفس بالایی دارد خود پذیرا و خود ارزشمند است. روانشناسان اجتماعی عزت نفس را ارزیابی مثبت و منفی فرد از خود می دانند. به طور کلی فرض می شود عزت نفس تا حدودی با ثبات است .همچنین به افزایش عزت نفس اهمیت زیادی می دهند. برخی از عوامل به تفاوتهای فردی در میزان عزت نفس بالا اشاره دارد مثلاً در بین کودکان 4-10 ساله قهرمان ورزش بودن در افزایش عزت نفس تاثیر بسزایی دارد.

در حالیکه عزت نفس بین جوانان تحت تاثی روابط عاشقانه قرار می گیرد (هوستر 1986) این تاثیر پذیری بستگی به زمان دارد و در دوران مختلف رشد شخصیت متفاوت است. یکی دیگر از افرادی که در زمینه عزت نفس تحقیقات وسیعی انجام داده و نظراتی را ارائه داده است کوپراسمیت می باشد. پروین (1994) در این باره ابراز می دارد که اسمیت (1967) مطالعه ای در زمینه ی عزت نفس انجام داده است و عزت نفس را یک ارزشیابی فردی معرفی کرده است که معمولاً با توجه به خویشتن حفظ می شود. به این ترتیب عزت نفس عبارت است از قضاوتی فردی از شایستگی که ویژگی عام شخصیت است نه یک نگرش لحظه ای یا اختصاص برای موقعیت های خاص.

س. گوردون (1968) متوجه شد 40 تا 70 درصد از اصطلاحاتی که افراد برای توصیف خویش به کار می برند، از یک بار سنجش و ارزشی برخوردار هستند. یعنی این اصطلاحات از معانی ضمنی خوب یا بد برخوردارند. این امر حاکی از آن است که یک قسمت با اهمیت از نحوه ی نگریستن ما به خودمان عبارت است از ارزیابی مثبت و منفی راجع به خودمان.

هاماچک (1978) پیشنهاد کرده است میان حقایقی که معتقدیم درباره ی ما صدق می کنند و شیوه ی ارزیابی ما از این حقایق فرق قایل شویم به عنوان مثال، ممکن است دو نفر خود را در ورزش بی کفایت تلقی کنند، اما نتیجه این امر برای آن دو می تواند متفاوت باشد. اولی ممکن است این مسئله را دال بر بی ارزشی خود بداند. در حالی که نفر دوم این بی کفایتی را مسئله بی اهمیتی تلقی می کند. هاما چک ارزیابی حقایق تصور شده درباره خود را عزت نفس می نامد. به گفته اس.اپستاین «افراد برخوردار از عزت نفس بالا در درون یک والد مهربان حمل می کنند که به موفقیت آنها افتخار کرده و پشت به شکست های او صبور و شکیباست. »

بر عکس، کسی ک عزت نفس پایینی دارد در درون خود یک والد ناراضی حمل می کنند که در برابر شکستهایشان بسیار خرده گیر عمل کرده و در هنگام موفقیت صرفاً یک لذت کوتاه مدت و گذرا ارائه می دهد.»

2-1-12- عزت نفس و غرور

به نظر راجرز و سایر نظریه پردازان خودشکوفایی، عزت نفس بالا جنبه مهمی از خود پنداره است است و با سازگاری فرد ارتباط دارد.

به گفته آنها، افراد برخوردار از کارکرد آرمانی، خود را با تمامی نقاط قوت و ضعف می پذیرند اما این دیدگاه ممکن است عده ای را دچار و دردس سازد. ضرب المثل «خواره چون بالارو و سرنگون شود». حاکی از آن است که عزت نفس مفرط می تواند چیز نابخردانه ای باشد. برخی از مذاهب و ادیان غرور را گناه شمرده اند.

ما از کسانی که خودپسند هستند بدمان می آید. و ممکن است در مورد اینکه خویشتن پذیری بیش از حد مانع تغییرات مورد نیاز در زندگیمان شود. نگران باشیم پس اجازه دهید این موضوع را دقیقتر بررسی کنید

عزت نفس و غرورفاوت های فردینظریه ی آلپورتنظریه ی روانشناسان و جامعه شناسان در باره ی عزت نفسنقش خانواده در شکل گیری عزت نفسنقش پدر خانواده بر عزت نفس فرزندانرویکردها و نظریه های متفاوت درباره منبع کنترلویژگی های افراد با منبع کنترل درونی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:48

جزوه تایپ شده، رنگی و مصور "ریاضی سوم دبیرستان - رشته انسانی"

کتاب ریاضی سوم دبیرستان (رشته انسانی ) از 3 فصل تشکیل شده است در این جزوه 77 صفحه ای تدریس مصور 3 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع در 22 جلسه قرار داده شده است این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس ریاضی 3 انسانی را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند برای بالا رفتن کیفیت تدریس از تصاویر و نمو

دسته بندی	ریاضی
فرمت فایل	pdf
حجم فایل	2219 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	77

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8106

تمام فایل ها

کتاب ریاضی سوم دبیرستان (رشته انسانی ) از 3 فصل تشکیل شده است. در این جزوه 77 صفحه ای تدریس مصور 3 فصل کتاب به همراه نمونه سوالات سال های گذشته و مساله های متعدد و متنوع در 22 جلسه قرار داده شده است. این جزوه برای کسانی مناسب است که قصد دارند درس ریاضی 3 انسانی را امتحان بدهند یا در کنکور سراسری شرکت نمایند. برای بالا رفتن کیفیت تدریس از تصاویر و نمودارهای رنگی و زیبا استفاده شده است.

سرفصل های آموزشی

فصل اول:تابع
-تابع و نمایش های آن - قسمت اول
- تابع و نمایش های آن - قسمت دوم
- نمایش جبری تابع
- دامنه و برد تابع
- دامنه وبرد چند تابع خاص
- عملیات با تابع ها
- تابع خطی
- خانواده تابع های خطی و توانی

فصل2: معادله و توابع درجه دوم
- معادله های درجه دوم
- حل معادله درجه دوم به روش تجزیه
- نوشتن معادله درجه دوم از روی جواب ها
- حل معادله درجه دوم به روش ریشه زوج
- حل معادله درجه دوم به روش مربع کامل
- حل معادله درجه دوم به روش فرمول کلی
- مجموع و حاصل ضرب ریشه ها
- معادلات شامل عبارت های گویا
- معادلات رادیکالی
- سهمی
- انتقال نمودار تابع

فصل سوم: ترکیبیات
- شمارش ، اصل ضرب
- جایگشت
- ترکیب

جزوه کامل ریاضی 3 انسانیجزوه کامل ریاضی سوم انسانی دبیرستانریاضی سوم دبیرستان برای کنکورنکات ریاضی 3 برای کنکورجزوه ریاضی انسانی برای کنکورریاضی سوم انسانیریاضی 3 در کنکورتدریس کامل تمام مطالب ریاضی 3 انسانی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:47

بررسی رابطه بین سن و تحول قضاوت اخلاقی دانشجویان

در عصری زندگی می‌کنیم که تنظیم روابط اجتماعی بر اساس اصول اخلاقی اهمیتی فوق‌العاده پیدا کرده است زندگی، آسایش و حرمت شخصی هر یک از ما، بیش از پیش، در گرو آن قرار دارد که اصول اخلاقی تا چه حد به طور عمومی مورد رعایت قرار می‌گیرند در بسیاری از عرصه‌های نوین کار و زندگی اگر انسان‌ها نخواهند به احکام اخلاقی وفادار بمانند هیچ نیرویی برای بازداری آنها ا

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	80 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	103

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فصل اول

مقدمه

مقدمه: جایگاه اخلاق در جهان معاصر:

در عصری زندگی می‌کنیم که تنظیم روابط اجتماعی بر اساس اصول اخلاقی اهمیتی فوق‌العاده پیدا کرده است. زندگی، آسایش و حرمت شخصی هر یک از ما، بیش از پیش، در گرو آن قرار دارد که اصول اخلاقی تا چه حد به طور عمومی مورد رعایت قرار می‌گیرند. در بسیاری از عرصه‌های نوین کار و زندگی اگر انسان‌ها نخواهند به احکام اخلاقی وفادار بمانند هیچ نیرویی برای بازداری آنها از تجاوز به حقوق یکدیگر وجود ندارد. همبستگی جماعتی و قومی و قوام زندگی اجتماعی نیز ضعیف‌تر از آن است که افراد را به یکدیگر مرتبط سازد و انسان‌ها بیش از پیش به صورت افراد مجزا، مستقل و بی اعتنا نسبت به یکدیگر درآمده‌اند.

دولتهای ملی، به دنبال جهانی شدن اقتصاد و عروج نهادهای سیاسی بین المللی، قدرت و اعتبار خود را تا حد زیادی از دست داده اند؛ بحرانهای اقتصادی و سیاسی و انقراض باورهای سخت گیرانه سنتی تضعیف دستگاههای امنیتی را به همراه آورده است؛ و نهادهای گوناگون جامعه، محکوم به انشقاق و از هم پاشیدگی، توان نظارت بر اعمال اعضای خود را از دست داده‌اند. در نتیجه، حوزه‌هایی از زندگی اجتماعی که بر آنها هرج و مرج و اغتشاش حاکم است به طور مداوم در حال تکثیر و گسترش هستند. در این شرایط تنها اخلاق است که به علت موقعیت استعلایی خود می‌تواند، انسان‌ها را به جدی گرفتن مسئولیت خود در قبال یکدیگر فرا خواند.

اما امروزه آموزه‌های اخلاقی نیز در وضعیتی بحرانی قرار دارند. بنیادها، مراجع و تکیه گاههای سنتی احکام اخلاقی، تا حد معینی مشروعیت خود را از دست داده‌اند و هیچ گونه الگوی رفتاری معینی – حداقل برای نسل جوان – وجود ندارد.

هنجارهای اجتماعی، باورهای مذهبی و آموزشهای فلسفی، سه بنیاد اصلی ترویج آموزه‌های اخلاقی، هر یک به نوعی، دیگر از اعتبار و نفوذ دیرینه خود برخوردار نیستند.

هنجارهای اجتماعی، از یک سو، حالتی آن چنان مجرد و عام پیدا کرده‌اند که هیچ تکلیف مشخصی را برای کسی تعیین نمی‌کنند و از سوی دیگر، دلیل انشقاق جامعه و تضعیف نهادهای اجتماعی اقتدار و نفوذ خود را بر اذهان مردم از دست داده‌اند. در سطح کلی زندگی اجتماعی، مشروعیت هنجارهای اجتماعی چندان ضربه نخورده است، اما این هنجارها آن قدر از اقتدار برخوردار نیستند که فرد را از تک‌روی و بی‌توجهی به منافع جمع باز دارند.

به علاوه فرد نیز دیگر از آن توان، شهامت و امکانات برخوردار نیست که بتواند به صورت خودانگیخته و خودجوش از سر اقتدار و بزرگواری، اخلاقی عمل کند.

قدرت عظیم نهادهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و حاکمیت شرایط بغرنج و پیچیده جهانی بر فراز و نشیب زندگی اجتماعی انسان‌ها را به موجوداتی خرد و حقیر تبدیل نموده است. فرد در چنبرة زنجیر منطق سرمایه، عقلانیت نظم اداری و پیامدهای تصمیم‌های خیل کنشگران قدرتمند گرفتار آمده است. در چنین شرایطی انسان دیگر سرنوشت را به مبارزه نمی‌طلبد، خود را وارد ماجراهای پیچیده برای تغییر شرایط کلی جهان نمی‌سازد و نگران از عواقب اعمال خود، خویش را چندان درگیر مشکلات دیگران نمی‌کند. او بیشتر سعی می‌کند تا از فرصتهای ممکن بهره جسته و امکانات لازم برای بهره مندی از یک زندگی بی دردسر را برای خود فراهم آورد. فداکاری و احساس مسئولیت نسبت به وجود و موقعیت دیگران برای او اهمیت چندانی ندارد. بیهوده نیست که ما امروزه با خیل افرادی روبرو هستیم که درصدد بازگردانیدن مشروعیت و اقتدار سابق به بنیادها و مراجع احکام اخلاقی هستند. در زمینة درک مذهبی، اجتماعی و فلسفی از امور رد پای این تلاش را می‌توان مشاهده کرد. این گونه تلاشها در برخی از مناطق جهان و حوزه‌های زندگی اجتماعی با موفقیت روبرو شده‌اند. اینجا و آنجا، مذهب، نهادهای سنتی جامعه و تعقل و استدلال وجهه‌ای نو پیدا کرده‌اند و افراد و گروههای بسیاری راغب شده‌اند که ادعای از نو طرح شدة این نهادها و مراجع را مورد ملاحظة جدی قرار دهند.

معهذا فریب ظاهر قضیه را نباید خورد. بنیادها و مراجع سنتی هر قدر که نوسازی شده باشند باز توان ارایة چنان احکام جهان‌شمولی را ندارند که انسان، جدا از موقعیت اجتماعی و اندیشه و طرز نگرشش به جهان، آنها را معتبر بشمارد. موقعیت قدرتمند این بنیادها و مراجع بیشتر اوقات محدود به یک زمان معین و وضعیت خاص است. مذهب به طور عمده مؤمنین، هنجارهای اجتماعی افراد میان‌سال و کمابیش موفق و استدلال و تعقل روشنفکران را مخاطب قرار می‌دهد.

به علاوه، آنها نمی‌توانند همان گروه مخاطب خود را به صورت جمع و کلیتی واحد تثبیت نمایند. مذهب خود متشکل از مذاهب مختلف است و هر مذهب احکام اخلاقی خاص خود را دارد. اعتقاد و ایمان به یک مذهب به طور معمول انسان را از مؤمنین به مذاهب دیگر دور و حتی گاه منزجر می‌سازد. از این لحاظ، حس عطوفت و اخوت نشأت گرفته از درک مذهب به طور معمول محدود به انسانهای خاص است. هنجارهای اجتماعی نیز به طور مداوم در حال تغییر هستند. هنجارهای حاکم بر نهادهای سنتی اجتماعی نیز هر چند در عرصه‌های خرد زندگی اجتماعی به کار می‌آیند، در عرصه‌های کلان و وسیع زندگی اجتماعی نقشی سرکوبگرایانه پیدا می‌کنند. هر چند صلابت و اقتدار این هنجارها ممکن است زمینة امن کار و کوشش را برای برخی فراهم آورد ولی این امنیت به بهای نقض آزادی عمل برخی دیگر از افراد به دست می‌آید. شکست این پروژه‌ها در عین حال شکست تلاش برای بنیان گذاری و فراافکندن هر نوع مرجع فرا-فردی برای اصول اخلاقی است.

در عصری که انسان تنها و تنها خویشتن را به عنوان جولانگاه اندیشه و تأملات خود در اختیار دارد، در عصری که همبستگی‌های اجتماعی ضعیف و شکننده هستند، در عصری که روابط اجتماعی هر چه بیشتر بر پایة ضابطه‌های حقوقی تعریف می‌شوند و بالاخره در عصری که زندگی به تجریبات شخصی و درد محدود شده است. براستی، چگونه می‌توان برای انسانها مرجعی در ورای فردیت آنها، برای تنظیم روابط اجتماعیشان، فرا افکند. برای چنین انسانی تنها آنچه از درون او می‌جوشد و می‌شکوفد مشروعیت دارد. معیار اصلی تمیز امور برای او ارزشهای فردی و شیوة داوری شخصی خود او هستند، نه احکامی که از پیش بر حق و درست فرض شده‌اند.

در این وضعیت جدید دیگر از خودگذشتگی، توجه به منافع و حقوق دیگری و کنش اخلاقی اموری نیستند که به خودی خود به ذهن فرد خطور کنند و یا اگر خطور کنند در اعمال و رفتار او انعکاس یابند. گرفتار در وجود شخصی خویش، او انگیزه و شور دست زدن به کنشی را ندارد که هدف آن تضمین منافع دیگری باشد.

در این میان، یک عامل و تنها یک عامل می‌تواند موقعیت فرد را تا حدی ثبات بخشد و او را به سمت اتخاذ موضعی اخلاقی نسبت به امور سوق دهد. این عامل همانا وجود دیگری به صورت یک شخص معین با احساسات و تمایلات مختص به خود است. وجود دیگری همیشه به صورت حضور زنده و فعال دیگری در عرصه‌های مختلف زندگی برای فرد مطرح است. او مجبور است در مقابل برخوردهای دم به دم متفاوت دیگران عکس العمل نشان دهد. اگر به برخورد‌های مستقل و پویا با حس مسئولیت فردی نسبت به استقلال دیگری ، ترکیب شود، فرد از حد معینی از استقلال و اقتدار برخوردار خواهد شد. در متن احساس مسئولیت نسبت به وجود و تضمین استقلال و پویایی دیگری، در متن معمولی نسبت به استقلال او، فرد می‌تواند احساس کند که هستی و حضور خاصی در جهان دارد. بدین شکل دیگری میدانی می‌شود که فرد در آن وسعت حضور و اقتدار خود را باز می‌یابد. در این روند او بر ضعفها و سرگشتگیهای خویش فایق می‌شود. از این رو می‌توان گفت نه خودمحوری و احساس توانمندی بلکه ضعف و فقر وجودی، فرد را بر می‌انگیزد تا با رویکردی اخلاقی تأمین آزادی و بهروزی دیگری را غایت اعمال خود گرداند (محمودیان، 1380).

رشد ملاک‌های اخلاقی:

تاریخ اخلاقیات حرکتی است از یک وحدت شکل تقریباً بی چون و چرا در سلوک و رفتار به یک مسئولیت دایم التزاید شخصی. آن روزها دیر زمانی است سپری شده‌اند که نویسندة اخلاقیات می‌توانست زندگی اقوام ابتدایی، یا حالت به اصطلاح فطرت را هر طور که دلش می‌خواست تفسیر کند و نظر ساده لوحانه‌ای که می‌گفت انسان وحشی بر خلاف انسان متمدن زندگی بهتر یا بدتری در یک حالت آزادی نسبی داشته، به کلی متلاشی شده است.

انسان وحشی در چارچوب محدودیتهای نظام اخلاقی اش که به طرز غرابت آمیزی نامطمئن و به طور باور نکردی پیچیده است، موجود دست و پا بسته‌ای است. ولی تمکینی که می‌کند از هر

نظر داوطلبانه و تا جایی که تماسی با تأثیرات خارجی نیافته، عاری از سؤال است.

نظام او ضابطه به غایت خاصی است از رعایت‌ها و وظایفی که از اصولی کلی سرچشمه نگرفته‌اند و البته به هیچ وجه ملاحظات انسجام و تجانس را هم بر نمی‌تابند. واضح است که در این جا محلی هم برای تفکر و نظرورزی آزادانه نمی‌تواند وجود داشته باشد چون با اولین اشاره‌ای که از چون و چرا حکایت کند کل بنا فرو می‌ریزد و همه چیز متلاشی می‌شود.

انسان متمدن مورد متفاوتی را ارایه می‌دهد. ضابطة او در برابر انتقاد پابرجا می‌ماند و او انتظار دارد که توانایی دفاع از آن را داشته باشد. درست است که رسوم گرایش بدان دارند تا این ضابطه را یا بخشی از آن را با مقداری قداست در هم آمیزند. نیز درست است که نادرند مراحلی از تاریخ که در آنها انتقاد آزادانه به طور بی کم و کاست مجاز بوده باشد. با همة اینها، ضابطه‌ای که نام بردیم باز هم علی‌الاصول رابطه‌ای منطقی را بین اصول کلی از قبیل عدالت، حقیقت، شرافت و امثال ذالک از سویی و سخنهای اعمال ناشی از اینها را از سوی دیگر به بیان در می‌آورد. در اینجا همواره پای رجوع و توسل واضحی به ذهن و به عواطف در میان است و بیان هنری آرمان‌های اخلاقی مسلماً اثرگذارترین بنای یادبودی است که یک تمدن می‌تواند برجا بگذارد.

آثاری نظیر ایلیاد و ادیسه یا قصص قهرمانی، به هر تقدیر تکان دهنده‌اند و این تکان دهنده بودن را خصوصاً بدان سبب واجدند که آفرینندگان خود را نه چنان‌که بوده‌اند بلکه چنان‌که می‌خواستند باشند معرفی می‌کنند. چنین آفرینشهایی ضمناً در گذشته و چه در زمان ما عواملی به مراتب اثرگذارتر از فکر مجرد بوده‌اند و هستند و هنر بیشتر از فلسفه در شکل دادن به رفتار نقش دارد. رشد اخلاقی به این ترتیب فاصلة بسیار بعیدی پیدا می‌کند از این‌که بر اصول مجرد مبتنی باشد، بلکه رشدی است محسوس و انضمامی مثل خود تمدن. تمدن را می‌توانیم به عنوان صنعتی که با بصیرت به کار گرفته شده تعریف کنیم. اختراع مهارت را می‌زاید، مهارت قدرت را و قدرت به نوبة خود مهارت بیشتر و اختراع وافرتری را به عرصه می‌آورد. اما فرق می‌کند که تکامل مورد اشارة ما دقیقاً از چه نقطه‌ای مجال شروع پیدا کرده باشد، چه آنچه که یک‌بار با نظامی عجین شد بر تمام رشد بعدی اش اثر می‌گذارد. این به خصوص در مورد ابداعاتی که در عرصة اخلاق پدید می‌آیند صدق می‌کند.

با این حال رشد اخلاقی اگرچه الزاماً به وسیلة گذشته محدود می‌شود، ولی وجود دارد. تمدن نمی‌تواند از حرکت باز بماند زیرا قوایی که قادرند به آن ثبات ببخشند درست همان‌هایی هستند که توانایی بالیدن به آن می‌دهند. اگر از حرکت باز بماند، می‌میرد. اجتناب ناپذیری این امر غالباً توسط دولت سازان سنخ افلاطونی به فراموشی سپرده می‌شود. انسان نمی‌تواند به چیزی که دارد راضی بماند، و سهل گرفتن احتیاجات و جامعه‌ای که صفات برجسته اش را ساده زیستن و علو اندیشه تشکیل دهد با همة‌ جذابیتی که دارد از محالات است.

نیازهای ساده، خام و ابتدایی اند، همانطور که ابزارهای ساده آنهایی هستند که به درد نمی‌خورند. عقل و درایت عالی بهترین اثرش را تنها در یک سازمان عالی می‌تواند به ظهور برساند. پیشداوری محض است که چیز بسط یافته را به صرف این‌که بسط یافته است با سوءظن نگاه کنیم یا قایل باشیم که تمدنی که غایت پیچیدگی را پیدا کرده باید به یک معنی محل انحطاط باشد یا معتقد باشیم که اقوام ساده‌تر، جنس بادوام تری دارند. بر عکس خیلی آسان‌تر است فردی از باشندگان جزایر دریای جنوب (بومیان جزایر ملانزی) بودن تا یک اروپایی بودن.

جامعه نمی‌تواند بدون پیچیده شدن رشد کند.

اما کار تفکر در زمینه اخلاقی این نیست که مستقیماً به این رشد استعانت کند. تفکر در زمینة اخلاق باید مسایلی را مطرح کند که تا هنگامی که او مطرحشان نکرده وجود ندارد و او هم صرفاً به دلیل وضوح فهم و تصور است که مطرحشان می‌کند. و وقتی این کار انجام گرفت تفکر اخلاقی باید انتظاری بیش از آن نداشته باشد که فقط تأثیری غیر مستقیم باقی بگذارد. راز تغییر اخلاقی در این است که قبل از آنی که خبردار شویم، به سراغمان آمده است (استفن وارد، 1374).

بیان موضوع:

موضوع این پژوهش بررسی رشد قضاوت اخلاقی در دانشجویان دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) و همچنین مقایسه‌ای بین متولدین سالهای 63، 61، 60 و 59 است.

گروه نمونه از دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین انتخاب شده است. تعداد افرادی که در این پژوهش شرکت داشتند 96 نفر بود که به چهار گروه 24 نفری تقسیم شدند.

تلاش این بررسی، تحقیق دربارة نظریه روان شناسان شناختی به خصوص پیاژه و کهلبرگ است و در پی پاسخ به این سؤال است که آیا اخلاق تابع مراحل رشد عقلی است، به عبارتی دقیق‌تر آیا قضاوتهای اخلاقی همراه با افزایش توانش‌های شناختی و سن، رشد می‌یابد؟

هدف پژوهش:

مسأله تحول اخلاقی – اجتماعی با فرایند اجتماعی شدن یا جامعه‌پذیری و همنوایی همبستگی زیادی دارد. جامعه‌پذیری و همنوایی دو زاویه دارد؛ یکی شیوه‌ها و الگوهایی است که متولیان جامعه برای درونی کردن یا آموزش دادن هنجارهای اقتصادی، عرفی، حقوقی، اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی به کار می‌گیرند.

دیگر این‌که این الگوها باید از سوی کسی آموخته شود و فرد بخصوصی باید با این الگوها خود را انطباق دهد و سازگار کند. در جامعة ما در آموزش عمومی و اختصاصی مقولة اجتماعی شدن، از هر دو زاویه نقص آشکاری وجود دارد. چنین آموزشی نیاز فردی جامعه است و برای فرهنگ‌پذیری لازم است.

اگر آموزش فرهنگ‌پذیری وارد یک فراسة عملی آموزشی شود، در حد بسیار وسیعی از تعارض‌ها کاسته شده و یک وفاق فرهنگی – اجتماعی بر مبنای معیارهای عام و پذیرفته شده، به وجود می‌آید.

آموزش و پرورش به عنوان یکی از نهادهای اصلی اجتماعی، مهم‌ترین نهادی است که فرایند جامعه‌پذیری را میسر و تسهیل می‌کند و فرد را مهیای پذیرش نقش‌های محول و محقق خود می‌سازد. امیل دورکیم[1] در این خصوص عقیده دارد که کنش اساسی آموزش و پرورش اتصال هنجارها و ارزش‌های اجتماعی است. بقای جامعه به تجانس و تشابهات لازم بین اعضای آن بستگی دارد و جامعه با انسجام و یگانگی اجتماعی شکل می‌گیرد و متکی بر احساسات و کار مشترک اعضای خود است. (کدیور، 1378)

با به دست آوردن یافته‌های عینی و پژوهشی و شناخت مقطع‌های مختلف تحولات اخلاقی-اجتماعی می‌توان مبتنی بر یافته‌ها راجع به برنامه‌های آموزشی، کتابهای درسی، شیوه‌های آموزشی و نوع آموزش پیشنهادهایی ارایه داد که این پیشنهادها مستقیماً در مراکز آموزشی به کار گرفته می‌شود.

از طرف دیگر رشد اخلاق به معنای روان شناختی و علمی با آنچه که به معنای عام آن مراد می‌شود، تفاوت دارد و این پژوهش می‌تواند این تفاوتها را روشن سازد. همچنین با تبیین روان شناختی اخلاقی و رشد آن می‌توانیم بازخورد اجتماع را نسبت به اخلاق تصحیح کرده و بستر آموزشی آن را تسهیل کنیم.

ضرورت و اهمیت پژوهش:

اخلاق یکی از موضوعات مهم روان شناسی رشد است، اخلاق در روان شناسی تربیتی و تعلیم و تربیت جایگاه مخصوص و ویژه‌ای دارد. اگر به اخلاق در فرایند تعلیم و تربیت توجه شایسته شود، آنگاه تعلیم و تربیت می‌تواند به حالت آرمانی خویش نزدیک شود و چنان‌چه نظام تعلیم و تربیت در شناخت و آموزش و ارایه اخلاق شایسته ناموفق و نارسا باشد حتماً اگر توان مناسب در جهت رشد ذهنی، ‌بدنی، اجتماعی و عاطفی را داشته باشد ولی باز هم احساس می‌شود که عنصری اساسی و فرایندی همه جانبه در کنار خود ندارد و این چیزی غیر از اخلاق نمی‌باشد.

(رمضانی، 1378)

مطالعات روان شناسان شناختی نشان می‌دهد که فرایند تحول قضاوت‌های اخلاقی، مانند تحول شناختی، مراحلی ثابت غیر قابل تغییر و جهان شمول را طی می‌کند. در این دیدگاه با تأکید بر مرحله‌ای بودن تحول اخلاقی، مفهوم آمادگی برای تربیت اخلاقی یکی از مفاهیم اساسی است. از نظر روان شناسان شناختی، هر مرحله محدودیت‌ها و نکات قوت خاص خود را دارد. افزودن بر این ، مرحله زبان خاص خود را داشته و باید از آن برای تربیت اخلاقی کودک و نوجوان استفاده کرد. در مرحلة واقع‌گرایی اخلاقی، اخلاق رشد چشمگیری ندارد، زیرا ارتباط کودک و بزرگسالان یک رابطة‌ یک جانبه و مبتنی بر اطاعت است و در آن احترام و همکاری متقابل وجود ندارد. مرحلة اصلی تحول اخلاقی و تربیت اخلاقی با احترام متقابل شروع می‌شود، رفتار اخلاقی خود پیرو در جریان احترام متقابل با همسالان شکل می‌گیرد. از این‌رو شرایط برای ایجاد ارتباطهای اجتماعی کودکان و نوجوانان با همسالان باید هر چه بیشتر فراهم آید. (کدیور، 1378)

آگاهی از پیشروی رشد اخلاقی می‌تواند از جهات مختلف با ارزش باشد. دانستن این‌که چگونه و چرا کودکان از نظراخلاقی مسایل را درست یا غلط مورد قضاوت قرار می‌دهند ممکن است مستقیماً با انواع استدلال‌هایی که مربی در مورد خوبی و بدی امور به آنها عرضه می‌دارد، در رابطه باشد. نتایج تحقیقات مختلف در باب رشد اخلاقی مبین این واقعیت است که گرچه توانایی‌های شناختی روبه رشد نقش مسلمی در تکوین مفهوم درست و غلط در کودک دارند، اما به همان اندازه عوامل دیگری نیز در این میان نقش دارند. در صورتی که بخواهیم تربیت اخلاقی کودکان و نوجوانان که یکی از اهداف مهم هر نظام به منزلة نوعی سرمایه گذاری جهت تأمین

آینده‌ای بهتر است، محقق گردد باید قوانین تحول را شناخته و این شناسایی را به کار گیریم.

مسأله تربیت اخلاقی درست همگام با مسایلی است که ما دربارة منطق و آموزش ریاضیات بیان می‌داریم.

آیا مدرسه می‌خواهد افرادی بار بیاورد که زیر فشار و اجبار سنتهای قبل باشد. در این صورت اصل اقتدار یا استناد به قدرت اخلاقی معلم با نظام تشویش و تنبیه که اخلاق اطاعت را تحکیم می‌کند، کافی است.

اما برعکس اگر مدرسه بخواهد افرادی را بار بیاورد که دارای وجدان آزاد باشند و حقوق و آزادی دیگران را محترم شمرند، بدیهی است که در این صورت توسل به اقتدار معلم و دروس که به بهترین وجهی در مورد اخلاق ایراد گردیده است، برای ایجاد روابط زنده‌ای که از استدلال و خود پیروی و تقابل سرچشمه می‌گیرند، کافی نخواهد بود.

تنها یک زندگی اجتماعی بین خود شاگردان یعنی یک خود رهبری حتی‌الامکان نامحدود که به موازات کار فکری در بین جمع تشکیل شده باشد، می‌تواند شخصیت‌هایی بار آورد که به خود حاکم باشند و بین آنها احترام متقابل برقرار باشد. (پیاژه، 1369 )

بشر در سیر تحولی خویش همواره میان دو قطب میان گرایی[2] و میان واگرایی[3] قرار می‌گیرد. این وضعیت در تمام زمینه‌های شناختی، عاطفی و اجتماعی خود را نشان می‌دهد. انسان در هر مرحله از رشد خود از میان گرایی شروع می‌کند و در پایان آن مرحله به میان واگرایی می‌رسد، این آزادسازی ضروری نیاز به تلاش‌های فکری و اخلاقی فراوان دارد. در این میان تعادل جویی از راه خود نظم جویی[4] و به کمک سه عامل دیگر تحول روانی (رشد ارگانیگ، تمرین و تجربه، تعامل‌ها و انتقال‌های اجتماعی) به تشکیل شناخت‌ها در طی سال‌ها منتهی می‌شود. (منصور، دادستان، 1367)

با توجه به مطالب فوق می‌توان گفت که هدف والای تربیت چیزی جز رهایی فرد از خود میان بینی عقلی و اخلاقی و رسیدن به روابط متقابل که وابسته به هر نوع زندگی اجتماعی است،‌ نخواهد بود. به عبارت دیگر تربیت اخلاقی پابه پای تربیت عقلی، بر آن است که افراد را با وجدانی آزاد، بارآورد تا حقوق و آزادی دیگران را محترم بشمارند، ضمن آنکه استقلال و خود پیروی خود را حفظ کنند، این را نباید از نظر دور داشت که بشر از طریق تماس دایم با محیط اجتماعی است که موفق می‌شود، وجدان اخلاقی را در خود پایه‌ریزی و تقویت نماید. (پیاژه، 1369)

در یک نظام آموزش و پرورش هدفمند که به سوی شکوفایی همه جانبه استعدادها و توانایی‌های دانش پژوهان گام بر می‌دارد، باید به موازات پرورش منطقی و عقلانی، جریانات عاطفی، اخلاقی و اجتماعی را مد نظر داشته باشد. دانستن سطح قضاوت اخلاقی کودک ممکن است به والدین و دیگران کمک کند تا با آنها به نحوی متقاعدکننده و منطقی گفتگو کنند. کودکان استدلال دیگران را در صورتی که با سطح قضاوت اخلاقی آنها متناسب باشد، درک می‌کنند.

متناسب بودن استدلال اخلاقی با سطح درک کودک باعث می‌شود که کودک حتی در غیاب بزرگسالی‌که‌استدلال‌آورده‌است‌در‌برابر‌وسوسة کار خلاف مقاومت کند. (ماسن – پاول هنری،‌1370)

آزمودنی‌های این پژوهش در سنین جوانی، واقع می‌باشند. با عنایت به این‌که تمامی قوای زیستی، روانی، فکری و عاطفی فرد از دوران بلوغ تغییر و تحولات اساسی می‌یابد و بر هر یک از این تغییرات و تحولات نیز قانونمندی خاصی حاکم است،‌ می‌توان اذعان نمود که هیچ برنامه‌ریزی‌ای برای این دوران بدون آگاهی نسبت به این قانونمندی‌های مؤثر و کارگشا نخواهد بود. البته به اندازه‌ای که وقوف به این قانونمندی‌ها لازمة یک برنامه‌ریزی جامع و اصولی است،‌ آگاهی به اهداف و مقاصدی که باید رهنمای رشد و شکوفایی استعدادهای جوانان باشد نیز از ارکان اصلی برنامه‌ریزی برای نوجوانان و جوانان خواهد بود.

بنابراین پس از تبیین قانونمندیهای حاکم بر رشد و شکوفایی قوا و استعدادهای نوجوانی و جوانی و برنامه‌ریزی مبتنی بر اهداف و مقاصد تعلیم و تربیتی این دوره، نوبت به تعیین نقش و جایگاه هر یک از دستگاهها و نهادهای دولتی و غیر دولتی در عرصه‌های آموزشی، تربیتی، تبلیغی، ورزشی، هنری، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی خواهد رسید تا هر یک به عنوان جزیی از یک مجموعة منظم در برنامة ساماندهی امور جوانان کشور نقش آفرینی کنند. (لطف آبادی، 1380)

تاریخچه مختصر در جهان و ایران

ماری سیلیامک گراوث[5] از اولین کسانی بود که تحقیقات وسیع و جامعی در زمینة رشد اخلاقی کودکان انجام داد. بعد از آن ژان پیاژه[6] (1980-1896) مراحل تحول اخلاقی را از کودکی تا بزرگسالی مورد بررسی و تعمق قرار داد و سپس لورنس کهلبرگ[7] با الهام از نظریه پیاژه در سطحی وسیع‌تر به تحقیق پرداخت و مراحل تحول را تا سنین بالاتر بررسی کرد.

هارت شورن[8] ومی[9] (1930-1928) در یک تحقیق جامع و رساله اخلاق را مورد سنجش قرار دادند. (کریمی، 1378) پژوهش‌های‌هاروور 1934، جانسون 1962، مدیناس 1959، نشان دهندة یک همگرایی کامل بین سطح استدلال اخلاقی و افزایش سن هستند.

بندورا و مک دانالد (1963) به دنبال این بودند که نشان دهند رشد اخلاق، مراحلی را که پیاژه و کهلبرگ گفته اند، طی نمی‌کند. (کریمی، 1378)

پژوهش دیگر در مورد استدلال اخلاقی در بین نوجوانان مخالفت جو و غیر مخالفت جو توسط‌هادفیگز و پریناس[10] (1979) انجام شده است.

دالکر و دیگران (1991) در پژوهش خود نقش والدین را بر تحول استدلال اخلاقی فرزندانشان بررسی کرده‌اند. زیرن[11] (1991)، پژوهشی پیرامون عوامل مؤثر بر استدلال اخلاقی انجام داد.

پژوهش‌های متعددی نظیر شاپیرود، اسمیت (1987) وسیلبرمن؛ اسناری 1993 در مورد تأثیر جنس بر اخلاق صورت گرفته است. فنیگر و دیگران (1992) نشان داده‌اند که بعد از نوجوانی نیز سطح استدلال اخلاقی دستخوش تغییر می‌گردد. در ایران اولین تحقیق در این زمینه توسط‌هاپیتان در سال 1364، تحت عنوان بررسی اخلاق فاعلی در کودکان ایرانی انجام گرفته است.

نورانی (1366)، مطالعه‌ای دربارة مراحل رشد اخلاقی در ایران از دیدگاه تئوری کهلبرگ انجام داد. پژوهش دیگر توسط اکرمی در سال 1371 تحت عنوان مقایسه تحول قضاوت اخلاقی در کودکان و نوجوانان بزهکار و بررسی تأثیر شرایط خانوادگی انجام گردیده است.

کریمی (74-1373) رابطة بین سطح رشد اخلاق و ارزش‌های افراد را در دانشجویان ایرانی و آمریکایی مورد بررسی قرار داد.

تحقیق دیگر در این زمینه توسط کریمی در سال 1376 تحت عنوان بررسی تجربی تحول ظرفیت عملیاتی و تحول اخلاقی در کودکان ایرانی انجام گرفت.

رمضانی (1378) بر اساس نظریة کلبرگ رشد قضاوت‌های اخلاقی را در کودکان و نوجوانان مطالعه کرد.

مفهوم اخلاق با چه مفاهیم دیگری در ارتباط است؟

مبحث اخلاق و ارزش‌های اخلاقی به ویژه چگونگی شکل‌گیری این ارزش‌ها در کودکان و افراد اجتماع از مباحثی است که مستقیماً با روان شناسی اجتماعی در ارتباط است. در بسیاری از کتاب‌های روان شناسی اجتماعی فصل یا فصل‌هایی به آن اختصاص داده شده است. (کریمی، 1378)

آدمی دارای حیات اجتماعی و ناگزیر به آن است. آدمی هم به حکم نیاز طبیعی و هم به خاطر رفاه و آسایش طلبی و هم به دلیل تربیتی که یافته است، در اجتماع و در بین مردم زندگی می‌کند. در اجتماع حاجاتش برآورده می‌شود. زندگیش رنگ و صورتی پیدا می‌کند، به تنوع و

تجدد که خواستة هر انسانی است، دست می‌یابد. (قایمی، 1364)

انسان علاوه بر آن که موجودی ناطق و خردورز است موجودی اخلاقی است. اخلاقی بودن او ریشه در اجتماعی بودن او دارد. در گسترة زندگی اجتماعی و همبودگی با دیگران، وجود آزادی عمل و بهروزی دیگران مسأله‌ای است که انسان را همواره مشغول به خود می‌دارد. (محمودیان، 1380). مسأله رشد اجتماعی را معمولاً با عنوان‌هایی مانند اجتماعی شدن، رشد شناخت اجتماعی، روابط با همسالان و رشد اخلاقی مورد بحث قرار می‌دهند. بحث کهلبرگ در خصوص رشد اخلاقی – که پژوهش حاضر بر اساس آن صورت گرفته است، رشد اجتماعی را هم در بر می‌گیرد. کهلبرگ در بیان مراحل رشد اخلاقی خود بیشتر بر ادای وظیفه (به معنای ایفای نقش‌های اجتماعی) و اجرای قانون متمرکز است. در واقع او در جریان مراحل رشد اخلاقی خود به نوعی روند شکل‌گیری و تحول قانونمداری و اجتماعی شدن را مطرح می‌کند. رشد اجتماعی به تأثیر متقابل کودک با دیگران و پذیرش نقش‌های اجتماعی گفته می‌شود. در نتیجه رشد اجتماعی در برگیرندة رشد نوعدوستی، درستکاری، دفاع از خود، ارتباط و تعلق، همکاری، خویشتن داری و انگیزه پیشرفت است.(ریتادیکسن-نلسون، آلن سی، ایزرائیل، 1378)

اگر قانون را تبلور عینی توافق جمعی بدانیم، قانونمداری از مرحلة چهارم یعنی اخلاق بر اساس قانون و نظم شروع می‌شود. فرد بر اجرای قانون اصرار دارد، حتی اگر به ضرر خود باشد. بنابراین در این مرحله افراد هر قدر بیشتر بتوانند در گروه از عهدة نقش‌های اجتماعی شان برآیند و به تناسبش مقام و پایگاه اجتماعی کسب کنند، اجتماعی‌ترند. قانونمداری در این مرحله، سطحی و به شکل حداقل یعنی رعایت نظم است. در مرحلة پنجم فرد به قانون دموکراتیک متعهد می‌شود. یعنی باید توافق مجموعة جامعه در قانون متبلور باشد و انگیزة عمومی داشته باشد و به انعطاف‌پذیری در قانون قایل می‌شود. در مرحلة آخر، فرد در انجام هر رفتاری به انگیزه‌های عمومی توجه دارد و اخلاق جمعی دارد و انسان را بر همه چیز حتی قانون، برتر می‌داند.

رابطه بین سن و تحول قضاوت اخلاقی دانشجویانجایگاه اخلاق در جهان معاصررشد ملاک های اخلاقی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:47

بررسی خسران و آثار آن در قرآن

با نگاهی به سوره عصر درمی یابیم که قرآن کریم عموم انسانها را در خسران و زیان اعلام می نماید مگر کسانی که ایمان و عمل صالح انجام دهند و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کنند دنیا بازاری است که انسان در آن سرمایه عمر را از دست می دهد تا سرمایه ای به دست بیاورد و حال گروهی هستند که نه تنها سرمایه ای به دست نمی آورند بلکه سرمایه ای را هم از دست می دهند و

دسته بندی	معارف اسلامی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	138 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	121

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول:طرح تحقیق 4

مقدمه 5

اهمیت و ضرورت بحث 6

پیشینه تحقیق 7

اهداف تحقیق 8

سوالهای تحقیق 9

فرضیه ها 9

روش تحقیق 10

فصل دوم:یافته های تحقیق 11

بخش اول:تعریف خسران،ویژگیها و مصادیق آن 12

الف)بررسی معنای لغوی واژه خسران 12

ب) مصادیق خسران 17

ج)ویژگیهای خاسرین 22

بخش دوم:عوامل خسران و راههای جلوگیری از آن 35

الف)عوامل خسران 35

1-تکذیب و انکار 35

2- کفر 44

3-باز داشتن مردم از راه خدا 52

4-ظلم کردن 54

5-شرک ورزیدن به خدا 55

6-پذیرش ولایت شیطان 57

7-دروغ و افتراء به خداوند 62

8-آلوده کردن نفس و اطاعت از آن 62

9-باطل اندیشی و باطل کاری 64

10- شکستن پیمانها 67

11- قطع پیوندها 66

12- فساد در زمین 66

13-سوء ظن داشتن بخدا 66

14-مشغول شدن به دنیا و غفلت از یاد خدا 70

15- فرو رفتن در فسادو بهره برداری از امکانات مادی در مسیر گناهان 72

16-عملکرد ضعیف در مسولیت 73

17- درخواست بدون علم 74

ب:راههای جلوگیری از خسران: 77

1-ایمان آوردن 79

2- انجام اعمال شایسته 81

3-سفارش کردن به حق 82

4- سفارش کردن به صبر 83

5- تزکیه نفس 84

6-هدایت ویژه الهی 86

7- تسلیم در برابر خدا 86

بخش سوم:آثار و نتایج خسران: 87

الف)آثار خسران در دنیا 87

1-حسرت کشیدن و مغلوب شدن 87

2- حبط اعمال 89

3- ندامت و پشمیانی 90

4- نازل شدن عذاب الهی 91

5- گرفتار همنشین بد شدن در دنیا 93

ب) آثار خسران در آخرت: 94

1- ورود به جهنم 95

2- عذاب شدید 95

3- خلود در جهنم 97

4- خوار و ذلیل بودن در آتش جهنم 98

5- فریادهای آنها را پاسخی نیست 99

6- بر دوش کشیدن بار سنگین گناهان 100

7- دچار حسرت گردیدن 101

8- زشت و بد منظر شدن 102

9- درخواست شفاعت و بازگشت به دنیا 103

10- نابود شدن خدایان و سخنان دروغین آنها 104

11- نهایت دوری از رحمت خداوند 105

12- حبط اعمال 106

نتیجه گیری 109

فهرست منابع ومآخذ 110

فصل اول:

طرح تحقیق

مقدمه:

حمد و سپاس خدایی را سزاست که انسان را از خاک آفرید و در او از روح خود دمید ، سپس خود را بر آفریدن او ستود و ملائکه را به سجده بر او امر کرد و بیان کرد که انسان را به هدف عبادت آفرید و او را خلیفه خود در زمین قرار داد .

و درود بر پیامبران الهی که پیوسته برای هدایت انسان مأمور گشتند و او را به نعیم بهشتی بشارت و از عذاب الهی ترساندند .

و درود بر پیامبر خاتم که اشرف پیامبران اوست و درود بر کتاب هدایت الهی قرآن که در بردارنده رطب و یابس است .

انسان طالب هدایت و سعادت ابدی باشد راهی ندارد جزء اینکه پناه ببرد به قرآن مجید که کلام خدای عزیز عالم است و دستورات قرآن مجید را به کار ببندد . زیرا عمیق ترین و زیباترین و فصیح ترین کلام ، کلام خداست و قرآن که معجزء باقی پیغمبر است برای هدایت خلق آمده و تا قیامت کلامی به زیبایی قرآن نخواهد آمد .

اما در راه هدایت ، همواره رهزنانی بوده اند که انسان را از صراط مستقیم بازداشته اند و او را به خسران و زیانکاری کشانده اند و باعث شده اند او تمام سرمایه های وجودی خود را برای حرکتی بی انتها به سوی کمال از دست بدهد .

در آیات متعددی از قرآن کریم به موضوع خسران و مطالب مربوط به آن پرداخته شده است .

نگارنده در این تحقیق می کوشد تا با بررسی آیات مربوط به خسران در حد توان خود ، تصویری جامع از این موضوع در دیدگاه قرآن ارائه کند .

تلاش شده است در توضیح آیات از تفاسیر گوناگون استفاده شود و البته از این نکته غفلت نشده است که تحقیق صرفا به محلی برای نقل اختلافات تبدیل نشود . همچنین در مواردی از کتب اخلاقی استفاده شده است .

اهمیت و ضرورت بحث:

با نگاهی اجمالی به سوره عصر می فهمیم که قرآن همه انسان ها را در خسران و زیانکاری اعلام کرده و در این میان جماعتی که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام می دهند و تواصی به حق و صبر دارند،از آن مستثنی شده اند.

لذا این خود دلیلی است بر اهمیت و ضرورت مطلب که برای این جانب انگیزه ای گردید که به بررسی و تحقیق در موضوع خسران و آثار آن در قرآن بپردازم.

در این تحقیق مفهوم خسران و مصادیق و ویژگی های آن را مورد بررسی قرار داده و عوامل آن را با استفاده از آیات قرآنی بیان کرده ام و همچنین راهکارهای قرآنی از ابتلا به خسران آورده شده تا از نتایج سوء آن در دنیا و آخرت مصون مانده و به رشد و سعادت واقعی برسیم.

ان شاء الله

مروری بر مطالعات انجام شده:

این جانب پس از جستجوی منابع ،تنها دو مورد یافتم که در آنها به صورت خاص به موضوع خسران پرداخته شده بود که عبارتند از :

پایان نامه کارشناسی با عنوان «عوامل و پیامدهای خسران در آیینه قرآن و حدیث» از خانم اکرم دیانی که در هشت بخش تنظیم شده است:

بخش اول:کلیاتی در باب خسران

بخش دوم:حوزه های خسران

بخش سوم:تعابیر گوناگون خسران در قرآن کریم

بخش چهارم: شناخت خاسرین و ویژگیهای آنان

بخش پنجم:عوامل خسران از دیدگاه قرآن

بخش ششم: آثار و نتایج خسران

بخش هفتم:زمان بروز و ظهور خسران

بخش هشتم:راه های جلوگیری از خسر

و همچنین در کتاب «حدیث هدایت» از علی لطفی که در باب اول به بررسی معنای خسران و زیانکاران واقعی می پردازد.

اهداف تحقیق:

هدف کلی تحقیق:

بررسی خسران و آثار آن در قرآن

اهداف جزئی:

1- آشنایی با مفهوم خسران و مصادیق آن

2- بررسی ویژگی های خاسرین از منظر قرآن

3- بررسی عوامل خسران

4- بررسی راههای جلوگیری از خسران زدگی

5- بررسی آثار دنیوی خسران

6- بررسی آثار اخروی خسران

سوالهای تحقیق:

سوالهای اصلی:

1-آیا از منظر قرآن کریم رابطه ای میان اعمال افراد و خسران وجود دارد؟

2- آیا از منظر قرآن کریم تفاوتی بین خسران و حبط اعمال وجود دارد؟

سوالهای فرعی:

1- ویژگی های خاسرین در قرآن چیست؟

2- مصادیق خسران در قرآن چه مواردی است؟

3- آیات قرآن چه عوامل را برای خسران نام می برد؟

4- قرآن چه راهکارهایی برای پیشگیری از ابتلا به خسران ارائه می دهد؟

5- آثار دنیوی خسران چیست؟

6- آثار اخروی خسران چیست؟

فرضیه ها:

1- از منظر قرآن خسران تحت تاثیر اعمال و رفتار بد انسان شکل می گیرد.

2- از منظر قرآن گر چه میان خسران و حبط اعمال رابطه وجود دارد ولی این دو مترادف نیستند.

روش تحقیق :

روش جمع آوری اطلاعات در این تحقیق به صورت کتابخانه ای از طریق یادداشت هایی که از منابع و ماخذ مختلف به دست آمده می باشد.

بدین صورت که ابتدا ، آیات مربوطه را مشخص نموده و از طریق تفاسیر مختلف به بررسی آیات پرداختم و روایات و احادیث مرتبط با این بحث را از بین کتب روایی استخراج نمودم ، و از کتاب های اخلاقی نیز استفاده کردم.

فصل دوم:

یافته های تحقیق

بخش اول : تعریف خسران و ویژگیها و مصادیق آن:

با نگاهی به سوره عصر درمی یابیم که قرآن کریم عموم انسانها را در خسران و زیان اعلام می نماید مگر کسانی که ایمان و عمل صالح انجام دهند و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کنند . دنیا بازاری است که انسان در آن سرمایه عمر را از دست می دهد تا سرمایه ای به دست بیاورد و حال گروهی هستند که نه تنها سرمایه ای به دست نمی آورند بلکه سرمایه ای را هم از دست می دهند و اینها هستند که گرفتار خسران و زیان هستند . همانطور که خداوند می فرماید

پس گروهی از انسانها هستند که سرمایه های عظیم خود را به بهایی اندک می فروشند و ضلالت را به جای هدایت می خرند .

و ما در این فصل بر آنیم که با شناخت معنای دقیق خسران در قرآن ، با مصادیق آن و ویژگی های خسران در قرآن نیز آشنا شویم .

الف : بررسی معنای لغوی واژه «خسران»

در معنای اصلی «خسر» نظرات مختلفی وجود دارد و برخی برای آن چندین وجه معنایی در نظر گرفته اند.

برخی معنای اصلی خسر را به معنای ضرر و زیان ، ضد سود آورده اند .

مصطفوی در التحقیق می نویسد: «معنای اصلی در این ماده آن چیزی است که مقابل سود قرار می گیرد یعنی کم شدن در مقابل سود کردن و اما نقص و گمراهی و هلاکت و ضرر ، هر یک از این موارد گاهی بر بعضی از موارد این معنا منطبق می شوند و گاهی از آثار این معنا هستند یا از اسباب و مقدمات آن هستند 000»[1]

برخی معنای اصلی «خسر» را کم شدن ، کم کردن و نقصان دانسته اند .

قرشی در قاموس می نویسد : «باید دانست که خسر ، خسران و خسار یک معنی بیشتر ندارند و آن نقصان و کم شدن است چنانکه صریح آیه «وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ » (رحمن / 9) و آیه ی «وَإِذَا کَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ» (مطفضین / 3) است و اینکه ضلالت و هلاکت را از معنای آن شمرده اند بدان جهت است که ضلالت و هلاکت یک نوع نقصان و زیان است ».[2]

برخی از منابع لغوی اصل ماده «خسر» را بر همین معنا گرفته اند و همین نظر را دارند . [3]

در برخی از منابع خسران به معنای کم شدن سرمایه آمده است که گاه به انسان نسبت داده می شود و می گویند فلان کس زیان کرد و گاه به خود عمل نسبت داده می شود و می گویند تجارتش زیان کرد .

گاه واژه خسران درباره دستاوردهای زندگی یه به عبارتی دیگر درباره سرمایه های برونی مانند مال و مقام دنایی است و گاه درباره ی سرمایه های درونی یا نتایجی که از حالات نفسانی حاصل می شود مثل از دست دادن صحت و سلامتی و عقل و ایمان و ثواب . [4]

گرچه راغب معتقد است که خسران به معنای زیان در سرمایه های درونی است نه زیان در امور دنیوی و تجارت بشری . [5] نویسنده الموسوعة القرانیة هم همین نظر را دارد . [6]

در مجمع البیان ذیل آیه 27 بقره «خسر» را به معنای نابودی تمام سرمایه آورده است و می نویسد : « خاسرون کسانی هستند که نفس خویش را هلاک کردند و به منزله ی کسانی هستند که سرمایه شان نابود شده است».[7]

در المعجم الوسیط ذیل ماده «خسر» آمده است : «خسر التاجر : تاجر در تجارت خود مغبون شد و کلاه بر سرش رفت . زیان کرد در آن. خسر فلان : فلانی نابود شد . گمراه شد (خسر) الشی ء : آن چیزی کم و ناقص کرد . گویند خسر ، المیزان و الکیل : ترازو و پیمانه را کم داد و ناقص گردانید.» [8]

و در لسان العرب آمده است : خسر به معنای نابودی است و الخسار و الخسارة و الخیسری به معنای گمراهی و هلاکت است . [9]

در وجوه القرآن برای «خسر» چندین وجه معنایی در نظر گرفته اند : غبن ، ضلال ، عقوبت و عجز و نقص

1- به معنای غبن یعنی زیان در آیه :« إِنَّ الْخَاسِرِینَ الَّذِینَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِیهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ» (شوری / 45). در این آیه خاسر یعنی معجون و زیان دیده .

2- به معنای گمراهی و ضلال در آیه : « فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِینًا». (نساء / 119)

3- به معنای عقوبت در آیه : « لئن أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ وَلَتَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ » (زمر / 65) و همچنین در آیه : « لَئِن لَّمْ یَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَیَغْفِرْ لَنَا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ ». (اعراف / 149)

4- به معنای عجز و ناتوانی در آیه : « لَئِنْ أَکَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَّخَاسِرُونَ » (یوسف / 14) در این آیه خاسرین یعنی ناتوانان .

5- به معنای نقص و کم بودن در آیه : « أَوْفُوا الْکَیْلَ وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِینَ » (شعراء / 181)[10]

نتیجه :

در برخی از آیات قران کریم واژه «خسران» در همان مفهوم لغوی آن بکار رفته است . یعنی به معنای نقص و کم گذاشتن است . مانند آیه : « وَأَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ » (رحمن /9) و یا آیه : « وَإِذَا کَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ » (مطففین /3)

در مورد این آیه زجاج می گوید : یعنی در پیمانه و وزن کم می گذارند[11] و یا درآیه « أَوْفُوا الْکَیْلَ وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِینَ »(شعرا/181) مخسر کسی است که هنگام دادن پیمانه در آن کم می گذارد و هنگامی که می خواهد بگیرد اضافه می خواهد . [12]

با این حال در قرآن کریم این واژه در اغلب موارد به معنای خسران در سرمایه های درونی است یعنی به معنای از دست دادن صحت و سلامتی و عقل و ایمان و ثواب است .

و این همان است که خداوند متعال از آن به عنوان خسران مبین یعنی زیان آشکار یاد کرده است . [13] که در این آیه شریفه به آن اشاره کرده است :« إِنَّ الْخَاسِرِینَ الَّذِینَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِیهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَلَا ذَلِکَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِینُ » (زمر / 15)

خسران در فارسی به زیان ترجمه شده است . [14]

دو واژه «خسران» و «ضرر» از نظر معنایی صد در صد مترادف نیستند .

در التحقیق آمده است :

« و هذا المعنی (زیان) غیر مفهوم الضرر فی مقابل النفع و قلنا ان «الخسر» نقص کلی فی مقابل الربح بخلاف الوضع . ثم ان هذا النوع من النقص قد یکون فی المال و الامور المادیه و قد یکون فی الامور النفسیه و المعنویه فاما الاول فقد یصدق علیه مفهوم الغبن و النقص و اما الثانی فقد ینطبق علیه مفهوم الضلال و الهلاک»[15].

«این معنا (زیان) غیر از مفهوم ضرر که در مقابل نفع است ، می باشد و گفتیم که خسران ، نقص در اصل در مقابل سود است به خلاف وضع . این نوع از نقص گاهی در مال و امور مادی است و گاهی در امور نفسانی و معنوی است . نوع اول بر آن مفهوم ضرر و نقص صدق می کند و نوع دوم گاهی مفهوم گمراهی و هلاکت برآن منطبق می شود».

فخر رازی در تفسیرش می نویسد : «یکی از بزرگان پیشین می گوید : معنی این آیه را من از مرد یخ فروشی آموختم که فریاد می زد و می گفت : رحم کنید به کسی که سرمایه اش ذوب می شود . رحم کنید به کسی که سرمایه اش ذوب می شود»[16]

بسیاری از مفسرین معتقدند که : مفهوم خسران ، تنها این نیست که انسان ضافعی را از دست بدهد بلکه خسران واقعی آن است اصل سرمایه را نیز از کف بدهد . [17]

ب – مصادیق خسران:

خداوند در قرآن افراد یا گروه هایی را به عنوان نمونه و الگو معرفی می کند تا کسانی که در آیات الهی دقت می کنند با این افراد که جزء زیانکاران در دنیا و آخرت هستند آشنا شوند و از سرگذشت آنها عبرت بگیرند و ویژگی های آنان را بر می شمارد تا از این صفات بر حذر باشیم.

ما در این بخش مصادیق خسران را نام می بریم و بعد به طور مختصر درباره ویژگی های آنها توضیح می دهیم . مصادیقی که در قرآن مطرح شده است ، عبارتند از :

1-حزب و گروه شیطان

اسْتَحْوَذَ عَلَیْهِمُ الشَّیْطانُ فَأَنْساهُمْ ذِکْرَ اللَّهِ أُولئِکَ حِزْبُ الشَّیْطانِ أَلا إِنَّ حِزْبَ الشَّیْطانِ هُمُ الْخاسِرُونَ .(مجادله / 19)

«شیطان بر آنان چیره شده و خدا را از یادشان برده است آنان حزب شیطانند. آگاه باش که حزب شیطان همان زیانکارانند».

اولین و برجسته ترین مصادیق خاسران در قرآن «شیطان» است و کسانی که از شیطان پیروی می کنند و در گروه و حزب شیطان قرار می گیرند نیز خاسر هستند. زیرا آنان کسانی هستند که شیطان را به عنوان سرپرست خود گرفته اند .

2- قابیل

فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخیهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرینَ (مائده/ 30)

« پس نفسِ [امّاره‏] اش او را به قتل برادرش ترغیب کرد، و وى را کشت و از زیانکاران شد».

همه مفسرین بر این اتفاق نظر دارند که این آیه درباره قابیل است گرچه که اسمش در آیه نیامده است .[18]

---

1. التحفیق فی کلمات القرآن الکریم ، وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی ، تهران 1416 ه . ق ، اول ، مصطفوی حسن 1297 ق ص 52

1. قاموس قرآن ، دار الکتب الاسلامیة ، تهران ، 1318 ش ، نهم ، قرشی ، علی اکبر ص 243

2. معجم مقاییس اللغة ، مرکز النشر مکتب الاعلام الاسلامی ، قم ، 1404 ق بی تا ج 2 ، ص 182

3.شرح و تفسیر لغات قرآن براساس تفسیر نمونه ، بنیاد پژوهشهای اسلامی ، مشهد ، 1381 ش ، دوم ، شریعتمداری ، جعفر ، ج 1 ، ص 680 ؛ المفردات فی غریب القرآن ، رضوی ، مشهد ، 1375 ش ، دوم ، راغب اصفهانی( م 502) ، مترجم : غلامرضا خسروی حسینی ص 599 ؛ الموسوعة القرآنیة ، موسسه سجل العرب ، بی جا ، 1405 ق ، آبیاری ابراهیم ،ج 8 ، ص 166

[5]. المفردات فی غریب القرآن، ص 599

[6]. الموسوعة القرآنیة، ج 8 ، ص 166

1. مجمع البیان فی تفسیر القرآن ،ناصر خسرو،تهران،1372 ش،سوم،فضل بن حسن طبرسی، ج 1،ص 170

[8] . فرهنگ المعجم الوسیط ، انتشارات اسلامی ، تهران ، 1381 ش ، اول ، ابراهیم اینس ، منتصر عبد العظیم ، الصوالحی علمیه ، محمد خلف احمد ، مترجم : محمد بندرریگی ، ج 1 ، ص 496

[9] . لسان العرب ،دار صادر،بیروت ،1414 ق،سوم،محمدبن مکرم ابن منظور، ج 1 ، ص 496

[10] وجوه القرآن ، مجمع البحوث الاسلامیة ، مشهد ، 1380 ش ، اول ، حیدری نیشابوری اسماهیل بن احمدم 431 ه . ق ، ص 227

[11] لسان العرب ج 4 ، ص 239

[12] همان

[13] مفردات راغب ص 599 ؛ الموسوعة القرآنیة ج 8 ص 166 : شرح و تفسیر لغات قرآن ج 1 ، ص 680

[14] التحقیق فی کلمات القرآن الکریم ، مصطفوی حسن ص 52

[15] . همان

[16] . تفسیر مفاتیح الغیب ، دار احیاء التراث العربی بیروت 1420 ق سوم ابوعبدالله محمدبن عمر فخر الدین رازی،ج 32،ص 278

[17] . تفسیر نمونه ، دارالکتب الاسلامیة ، تهران ، 1374 ش ، اول ، مکارم شیرازی ناصر ، ج 12 ، ص 559 ؛ تفسیر اطیب البیان ، انتشارات اسلام ، تهران 1380 ش ، دوم ، طیب سید عبدالحسین ، ج 11 ، ص 295

[18] تفسیر نمونه ج4، ص350؛ تفسیر اطیب البیان، ج4، ص345؛ تفسیر هدایت، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی مشهد 1377 ش اول مترجمان ج2، ص312

بررسی خسران و آثار آن در قرآنندامت و پشمیانینازل شدن عذاب الهیعوامل خسران و راههای جلوگیری از آن

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:46

بررسی تفاوت بلوغ عاطفی در بین دانشجویان خانم مجرد و متأهل 18 تا 30 سال

پژوهش حاضر بررسی تفاوت بلوغ عاطفی در میان خانم های مجرد و متأهل در مقطع کارشناسی دانشگاه سیستان وبلوچستان است جامعه این پژوهش که نمونه ما از آن انتخاب شده کل دانشجویان خانم دانشگاه سیستان و بلوچستان است نمونه این پژوهش شامل 160 نفر می باشد که 80 نفر مجرد و 80 نفر متأهل می باشد که به روش تصادفی انتخاب شده است پژوهش حاضر به این سئوال محقق پاسخ می د

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	53 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	77

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

بررسی تفاوت بلوغ عاطفی در بین دانشجویان خانم مجرد و متأهل 18 تا 30 سال دانشگاه سیستان

عنوان صفحه

چکیده 2

فصل اول: طرح تحقیق

1-1- مقدمه 3

1-2- بیان مسئله 4

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش 6

1-4- اهداف پژوهش 9

1-5- سؤالهای پژوهش 9

1-6- تعاریف نظری 10

1-7- تعاریف عملیاتی 11

فصل دوم: پیشینة تحقیق

2-1- پیشینة تحقیق

2-2 پیشینة نظری 12

تاریخچه روانشناسی بلوغ 13

مفهوم بلوغ و تفاوت آن با نوجوانی 13

عوامل مؤثر در بلوغ 14

بلوغ از دیدگاه روانشناسان 14

عاطفه چیست 17

جایگاه عاطفه در مغز از نظر زیستی 18

مراحل تشکیل هویت در جوانان دانشگاهی 19

الگوی تحور روانی- اجتماعی 19

تکالیف تحولی هویهورست برای نوجوانان 21

رشد و تکامل هیجانی- عاطفی 22

رشد هیجانی و عاطفی در نوجوانان 23

نیازهای عاطفی فرد و اهمیت آنها 24

رشد و تکامل اجتماعی 25

ترک خانه پدری 26

تأثیر روانی وارد شدن به دانشگاه 26

تعادل عاطفی روانی نوجوان 27

خودمحوری نوجوانان 28

خود پنداره و انواع خود 29

الگوی اریک اریکسون درباره هویت 31

آسیب پذیری و انعطاف پذیری در فرد 32

عوامل حفاظتی انعطاف پذیری 33

انواع هویت 34

بحرانهای دوره نوجوانی 38

2-3- پیشینه عملی 39

فصل سوم: اجرای تحقیق

3-1- جامعه آماری 42

3-2- نمونه آماری و روش نمونه گیری 42

3-3- ابزار گردآوری داده ها 43

3-4- روش گرد آوری داده ها 45

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته ها

4-1- تجزیه و تحلیل یافته ها 46

4-1-1- اطلاعات مربوط به سؤال اول پژوهش 47

4-1-2- اطلاعات مربوط به سؤالهای 2 تا 5 پژوهش 47

4-2- داده های جانبی 48

نمودار چند ضلعی فراوانی مشاهده شده 50

نمودار ستونی فراوانی مشاهده شده 51

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1- بحث و نتیجه گیری 52

5-2- محدودیت ها 55

5-3 پیشنهادات 55

پیوست

منابع و مآخذ

چکیده:

پژوهش حاضر بررسی تفاوت بلوغ عاطفی در میان خانم های مجرد و متأهل در مقطع کارشناسی دانشگاه سیستان وبلوچستان است.

جامعه این پژوهش که نمونه ما از آن انتخاب شده کل دانشجویان خانم دانشگاه سیستان و بلوچستان است. نمونه این پژوهش شامل 160 نفر می باشد که 80 نفر مجرد و 80 نفر متأهل می باشد که به روش تصادفی انتخاب شده است. پژوهش حاضر به این سئوال محقق پاسخ می دهد که آیا بین دانشجویان خانم مجرد یا متأهل از نظر بلوغ عاطفی تفاوت معناداری وجود دارد یا نه؟

ابراز تحقیق پرسشنامه مقیاس بلوغ عاطفی از بهارگاوا می باشد که مشتمل بر 48 سؤال است بعد از اجرای پرسشنامه و تجزیه و تحلیل اطلاعات گردآوری شده با استفاده از آمار توصیفی شامل محاسبه جداول فراوانی و نمودارها می باشد و آمار استنباطی که شامل آزمون خی 2 می­باشد پژوهش به صورت زیر بدست آمد:

«در بین دانشجویان خانم مجرد و متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوتی از نظر بلوغ عاطفی وجود ندارد و تفاوت بی معنی است»

1-1- مقدمه

دوره بلوغ دورانی مبهم از نظر شناخت خصایص و دوران تمایلات متضاد است. با ورود کودک به دنیای نوجوانی و بلوغ، ولادتی تازه و مرحله ی ویژه و مستقل از دوره های قبل و بعد پدید می آید که آن را مرحله انتقال، مرحله نجات از کودکی دوران تحولات همراه با دگرگونی های سریع و غافلگیر کننده، مرحله طوفان حیات و مرحله نجات از طفیلی گری نیز می نامند.

افراد در این دوران احیاناً‌ با ترس و بیم هایی مواجه می گردند که رفع و تعدیل آن نیازمند به حمایت از سوی والدین و مربیان است. (قائمی، 1380، ص 22)

موارد زیر از جمله تغییرات دوران بلوغ است:

- تحولی در اندام او ایجاد شده و شرایط جدید، تعادل اندامی او را بهم می زند.

- در عواطف و احساسات او نیز تغییر پدید می آید و موجب دگرگونی هایی در خشم و ترس و محبت او و ... می شود.

- در جنبة‌ ذهن او نیز تحولات رو به رشدی ایجاد می گردد و هوش و عقل و اندیشه و تخیل او را دگرگون می سازد.

- در جنبه روان او در عرصه های فطری و وجدانی،‌ آزادی خواهی و استقلال طلبی، ستایش و نیایش، حقیقت دوستی، و ... دگرگونی هایی ایجاد می شود.

- و بالاخره در غدد درونی جوش و خروش و دو غده جنسی شکفتگی و بیداری خاصی پدید می آید که موجد خواسته هایی در اقناع غریزی می گردد. (قائمی، 1380، ص 28)

1-2- «بیان مسئله»‌

بسیاری از افراد در سنین جوانی و نوجوانی به بلوغ عاطفی دست پیدا نمی کنند در صورتی که اکثر افراد به بلوغ جنسی و بلوغ تا سن زیر 20 سال دست پیدا می کنند ولی یا به بلوغ عاطفی نمی رسند یا خیلی دیر به این بلوغ می رسند بلوغ عاطفی به این معناست که فرد به حدی از پختگی می رسد که می تواند راه حلهای پیچیده تری برای مشکلات روزمره عاطفی خود پیدا کند و از احساس خود به صورت پیچیده تری برای حل این مشکلات استفاده کند و توانایی کنترل نوسانات شدید آن را دارد این مسئله مهم است که آیا افراد ابتدا به یک بلوغ نسبی عاطفی دستی می یابند و بعد سعی می کنند به زندگی مشترک قدم گذارند یا وقتی ازدواج کردند و زندگی مشترکی را با فرد دیگری آغاز کردند این بلوغ در آن ها رشد می کند بسیاری از افراد معتقدند که فرد ابتدا باید از لحاظ اقتصادی و اجتماعی به یک استقلال دست پیدا کنند و بعد به نیازهای عاطفی خود توجه داشته باشند. امروزه در بین دختران مجرد افسردگی زیاد دیده می شود این که فردی نمی تواند عواطف خود را به درستی بشناسد و به طبع نحوه کنترل و ابراز آن ها را نمی داند حالا یا آن ها را به شکل نادرست ابراز می کند یا آن ها را سرکوب و انکار می کند و در نهایت مسئله اصلی این پژوهش که ما به بررسی آن می پردازیم این است آیا بین دانشجویان خانم مجرد و متأهل از لحاظ بلوغ عاطفی تفاوت معناداری وجود دارد یا نه؟ به عبارتی آیا ازدواج تأثیری در بلوغ عاطفی افراد می گذارد یا نه؟‌

مسئله بلوغ عاطفی مسئله ای است مهم که اگر افراد به آن توجه نکنند ممکن است در زندگی آینده و مشترکشان با فرد دیگری به مشکل برخورد کنند مسلماً‌ کسی که از نظر عاطفی به سطحی از رشد و بلوغ نرسیده است نمی تواند زندگی مسالمت آمیزی را با فرد دیگری داشته باشد زیرا که او هنوز تسلطی بر عواطف و احساسات خود ندارد و اینکه نمی داند چگونه آنها را کنترل کند؟ پس اگر ما بدانیم که فرد آینده شریک زندگیمان به بلوغ عاطفی رسیده و شرایط گرداندن یک زندگی را دارد می توانیم به او اطمینان کرده و در مشکلاتی که فراروی زوج قرار می گیرد را حل کنیم. لذا بدین منظور ارتباط بین دو متغییر بلوغ عاطفی و متأهل را مورد بررسی قرار می دهیم.

1-3- «اهمیت و ضرورت پژوهش»

دوران بلوغ و مراحل قبل و بعد از آن دورانی مهم و از نظر پایه گذاریها دورانی سرنوشت ساز است آغاز آن به هر گونه ای که باشد لاجرم فرجامی خواهد داشت که ممکن است بسیار تلخ یا شیرین داشته باشد. اکثریت افراد بعد از رسیدن به بلوغ نسبی فکری سعی در گرفتن مسئولیتهای اجتماعی می کنند که چنین چیزی را جامعه و خانواده به شدت از آن ها طلب می کند جوان سعی می کند از لحاظ اقتصادی و اجتماعی زندگی مستقلی برای خود داشته باشد در کنار این زندگی مستقل اجتماعی به روابط با جنس مخالف می پردازند چه به بلوغ عاطفی رسیده باشند چه نه. امر ازدواج خود عامل مهمی در ایجاد بلوغ عاطفی است هر شکست عاطفی خود باعث می شود فرد تلاش بیشتری در کنترل احساسات خود کند. بسیاری معتقدند که بلوغ عاطفی در میان زنان و مردان متأهل بیشتر از افراد مجرد دیده می شود و به رشد بیشتری رسیده است اگر رشد عاطفی و بلوغ عاطفی فرد با النسبه کامل باشد قابلیت انطباق او بالاست و تمایلات بازگشتی او کم است.

«ازدواج یک امر جهانی است که در تمام جوامع در طول تاریخ وجود داشته و به یک مجموعه از نیازهای اساسی انسان پاسخ می دهد بقای نسل و پرورش فرزندان تحقق آرزوی دیرین کودکی برای پدر و مادر بودن دستیابی به عالیترین سطح دوستی و صمیمیت دوره جوانی و بزرگسالی ارتباط گرم و دو جانبه عاطفی و جنسی و تقسیم کار و همکاری و همراهی در طول زندگی در شمار اساسی ترین کارکردهای خانواده است. موفقیت در ازدواج حاصل عوامل گوناگون است ازدواج به موقع، همانندیهای شخصیتی شیوه های مناسب ارتباط با یکدیگر، پافشاری بر تعهدات زندگی خانوادگی و برخورداری از امکانات شغلی و مالی و رفاهی را می توان از عوامل مهم به شمار آورد از طرف دیگر کم تجربگی و ناپختگی همسران جوان، مشکلات مربوط به پذیرش هویت متفاوت طرف مقابل، خصوصیات متفاوت در خانواده و دخالتهای بی مورد و انتظارات بیجای آنان از همسران جوان و کمبودهای مالی و شغلی و تدارک وسایل زندگی و مسکن بر مشکلات این جریان پیچیده می افزاید و شاید ناشی از عدم بلوغ عاطفی باشد.»

مفهوم رفتار عاطفی بالغ در هر سطحی حاصل رشد طبیعی عاطفی است شخصی قادر به کنترل عواطف خویش است که تأخیر در ارضا را تحمل کند بدون اینکه تأسف بخورد و رنج بکشد مورگان می گوید «یک نظر کارآمد درباره بلوغ باید تمام حیطه فردیت،‌ نیروها و توانایی لذت از این نیروها را در نظر بگیرد»

کاپلان و بارون خصوصیات شخصی را که از لحاظ عاطفی بالغ است بررسی کرده و می گوید «او قابلیت مقاومت در برابر تأخیر در ارضای نیازها را دارد او توان تحمل میزان معقول ناکامی را دارد او به طرح و نقشه درازمدت معتقد است و می تواند توقعات خویش را بر مبنای اقتضای موقعیت به تعویق اندازد یا در آن تجدید نظر نماید.

برجسته ترین علامت بلوغ عاطفی توانایی تحمل تنش است یک علامت دیگری بی تفاوتی، برخی از انواع محرکات است که بر نوجوانان و جوانان اثر می کند و او را بی حوصله یا دستخوش احساسات می نماید بعلاوه شخص بالغ از نظر عاطفی پیوسته دارای گنجایش شادی و تفریح است کول افرادی که از لحاظ عاطفی بالغ هستند دارای خصوصیات زیرند: مایل به غیر همجنس، درک نگرش رفتار دیگران، میل به پذیرش نگرش ها و عادات دیگران و قابلیت تأخیر پاسخهای خود.

1-4- «اهداف پژوهش»

اهداف پژوهش به دو دسته اهداف کلی و اهداف جزئی تقسیم می شود.

اهداف کلی :

بررسی تفاوت دو گروه خانم های مجرد و متأهل از نظر بلوغ عاطفی

اهداف جزئی:

1- چگونگی پدیدایی بلوغ عاطفی

2- رابطه بلوغ عاطفی با ازدواج

3- رابطه بلوغ عاطفی با دیگر انواع بلوغ مانند زیستی و روانی

1-5- «سئوالهای پژوهش»

1- آیا بین خانم های مجرد و متأهل از نظر بلوغ عاطفی تفاوتی وجود دارد؟

2- آیا از لحاظ عدم ثبات عاطفی بین افراد مجرد و متأهل تفاوتی وجود دارد؟

3- آیا از لحاظ بازگشت عاطفی بین افراد مجرد و متأهل تفاوتی وجود دارد؟

4- آیا از نظر استقلال بین افراد مجرد و متأهل تفاوتی وجود دارد؟

5- آیا از نظر سازگاری بین افراد مجرد و متأهل تفاوتی وجود دارد؟

1-6- «تعاریف نظری»

در پژوهش انجام شده کلمات و اصطلاحات به کار برده شده: بلوغ، بلوغ عاطفی، دانشجو، مجرد، متأهل دانشگاه می باشد.

بلوغ: بلوغ در لغت به معنی رسیدن، به سر رسیدن، رسیدن به سن رشد، مرد تمدن و زن تمدن، سن رسیدگی مرحله ای از زندگی است که حد فاصل دوران کودکی و بزرگسالی است و این دوره از حیات انسانی با یک سری علائم و تظاهرات جسمانی و روانی توأم است.

بلوغ عاطفی: یعنی این که فرد به حدی از پختگی احساسی می رسد که راه حلهای پیچیده تری برای مشکلات روزمره عاطفی خود پیدا کند و از احساس خود به صورت پیچیده تری برای حل مشکلات استفاده می کند توانایی کنترل نوسانات شدید را دارد و یاد گرفته که احساسات خود را کنترل کند.

دانشجو: به کسی اطلاق می شود که بعد از اتمام دوران دبیرستان و پیش دانشگاهی از راه کنکور و قبول شدن در آن وارد دانشگاه می شود و مشغول به تحصیل می شود.

مجرد: کسی که ازدواج نکرده و یا به تنهایی یا در کنار پدر و مادر خود زندگی می کند.

متأهل: کسی که ازدواج کرده و دارای اهل و عیال است و از زندگی مجردی خود فاصله گرفته است.

1-7- تعریف عملیاتی

بلوغ عاطفی: بر اساس نمره ای که فرد از پرسشنامه مقیاس بلوغ عاطفی به دست می آورد.

مجرد: افرادی که هنوز ازدواج نکرده اند.

متأهل: افرادی که ازدواج کرده اند.

2-1- پیشینة تاریخ ما به دو دستة نظری و عملی تقسیم می شود.

2-2- «پیشینه نظری»

تعریف بلوغ عاطفی: زمانی می توانیم فردی را از لحاظ عاطفی بالغ بدانیم که فرد کلیه عواطف و احساسات خود را به درستی بشناسد و نحوه ابراز صحیح و کنترل آنها را بداند. افسردگی از جایی آغاز می شود که فرد عواطف خویش را به درستی نمی شناسد و بالطبع نحوه کنترل و ابراز آنها را نمی داند پس یا آنها را به شکل نادرست ابراز می کند و یا آنها را انکار و سرکوب می کند.

جهت پیشگیری و کاهش این دسته از افسردگی ها چنانچه ایجاد عدالت مطالعه در خانواده و جامعه بسیار مهم است که این کار یکی از وظایف اساسی آموزش و پرورش و رسانه هایی چون مطبوعات، صدا و سیما است که متأسفانه این ارگانها نه تنها کاری در این زمینه انجام نمی دهند. بلکه در بسیاری موارد خوراکهای اطلاعات بسیار مسمومی را نیز در اختیار مخاطبین قرار می دهند و این به دلیل اهمال کاران متخصصان و نداشتن قدرت مانور آنها در این سازمانها در این رسانه ها می باشد.

تاریخچة روانشناسی بلوغ

در مطالعات تغییرات مربوط به بلوغ «ارسطو» تغییرات خاص از بلوغ جنسی را شرح داده و همچنین به تغییرات روانی همزمان با این تغییرات اشاره کرده است.«ژان ژاک روسو» در قطعه ای از خطابه مدیحه سن برنارد، بوسوئه و همچنین در کتاب چهارم امیل از اسرار دوران بلوغ که آن را تولد ثانوی نامیده است، بحث می نماید. اولین مقاله معتبر و علمی در رابطه با بلوغ توسط برنمایم در سال 1891 منتشر شد و بالاخره با پژوهشهای گسترده استانلی هال به عنوان پدر روان شناسی بلوغ نوجوانی این مطالعات وارد حیطة روان شناسی شد.

مفهوم بلوغ و تفاوت آن با نوجوانی

بررسی و تعیین مفهوم بلوغ از طرف روانشناسان بلوغ و صاحب نظران سایر حوزه های مورد بررسی قرار گرفته است. اکثریت قریب به اتفاق صاحب نظران در مورد واژه های بلوغ و نوجوانی توافق ندارند و معمولاً پیدا کردن نظریه ای مشترک بین آنها کار دشواری است. عمدتآً توجه به تغییرات جنسی در اکثریت تعاریف مورد تأکید بوده است و بلوغ را مرحلة شروع تغییرات جسمی و جنسی دانسته اند که در آغاز نوجوانی اتفاق می افتد.

عوامل مؤثر در بلوغ

در این مقولة روان شناسی بلوغ تأثیر عوامل چون عوامل اجتماعی، اقتصادی، زمان،عوامل عصبی و هورمونی را مورد بررسی قرار می دهد. از آن جائی که بلوغ به عنوان یک مفهوم کلی و گسترده جنبه های مختلفی از رشد را غافل می شود مثل بلوغ جنسی و جسمی، بلوغ عاطفی، بلوغ اجتماعی، بلوغ اقتصادی و ...روان شناسی بلوغ علاوه بر ارتباط تنگاتنگ و عمیق خود با سایر حوزه های روان شناختی همچون روان شناسی رشد، روان شناسی شخصیت، روان شناسی بالینی و مشاوره با دیگر شاخه های علمی نیز ارتباط گسترده ای دارد.

بلوغ از دیدگاه روان شناسان:

پژوهشگران تا پیش از دهه هشتاد میلادی به نقش بلوغ در تحول نوجوانان توجه زیادی نداشتند شاید به این علت که در آن سالها بررسی الگوهای بدنی و جنسی اشخاص جالب توجه نمودند.

1- از دید کاپلان و بارون: خصوصیات شخصی را که از لحاظ عاطفی بالغ است بررسی کرده می گوید او قابلیت مقاومت در برابر تأخیر در ارضای نیازها را دارد او توان تحمل میزان معقول ناکامی را دارد او به طرح و نقشه دراز مدت، معتقد است و می تواند توقعات خویش را بر مبنای اقتصادی موقعیت به تعویق اندازد یا در آن تجدید نظر کند.

2- از نظر والتر، دی، اسمیت سون: بلوغ عاطفی جریانی است که طی آن شخصیت فرد مداوماً برای احراز بیش از پیش سلامت عاطفی از لحاظ روانی و فردی می کوشد.

3- ال. ای هولینگ ورث: برخی از خصوصیات اشخاصی که بلوغ عاطفی دارند را این چنین برمی شمارد:

1- او قادر به پاسخگویی تدریجی یا درجه ای از پاسخهای عاطفی است او به طریق همه یا هیچ پاسخ نمی دهد بلکه حد خود را نگه می دارد اگر کلاهش را باد ببرد دستپاچه نمی شود.

2- همچنین می تواند پاسخ های خود را به تأخیر اندازد. آنچنان که به تکانشوری فرد عالی را به تأخیر می انداخت.

3- کنترل ترحم نسبت به خود او به جای نشان دادن ترحم به خود نا آرام می کوشد آن را برای خود احساس کند.

4- طبق نظر بارنارد: معیارهای رفتار عاطفی بالغ به شرح زیر است:

- بازداری بیان مستقیم منفی

- پرورش عواطف مثبت و پیشرو

- تکامل تحمل در شرایط نامطلوب و افزایش رضایت از پاسخهای اجتماعی مطلوب

- افزایش وابستگی به اعمال

- توانایی انتخاب از میان شقوق گوناگون

- رهایی از ترس نامعقول

- درک و عمل مطابق محدودیت ها

- توانایی کسب پیروزی و حیثیت با متانت

- لذت از زندگی روزمره

- آگاهی از توان و پیشرفت دیگران

5- از نظر کول: برجسته ترین علامت بلوغ عاطفی توانایی تحمل تنش است یک علامت دیگر بی تفاوتی به برخی از انواع محرکات است که بر کودکان یا نوجوانان اثر می کند و او را بی حوصله یا دستخوش احساسات می نماید.بعلاوه شخص بالغ از نظر عاطفی پیوسته دارای گنجایش شادی و تفریح است او از کار و تفریح هر دو لذت می برد.

6- از نظر فرد مک کینی: افرادی که از لحاظ عاطفی بالغ هستند دارای خصوصیات زیرند: مایل به غیر همجنس، درک نگرش و رفتار دیگران، میل به پذیرش نگرش ها و عادات دیگران و قابلیت تأخیر پاسخ های خود

7- از دید سئول: اگر رشد عاطفی فردی با انسبه کامل باشد قابلیت انطباق او بالاست، تمایلات بازگشتی او کم است و حساسیت های او در حداقل است. مرتباً برای نیل به تلفیق سالم احساس، تفکر و عمل می کوشد.

8- مورگان: یک نظر کارآمد درباره بلوغ عاطفی باید تمام حیطة فردیت، نیروها و توانایی لذت از این نیروها را در نظر بگیرد.

عاطفه چیست:

کودک در اوایل تولد خود 2 احساس بیشتر ندارد یکی احساس خوشحالی و دیگری ناراحتی که عکس العمل اولی خنده و دومی گریه است این احساس اولیه که لذت والم مقدماتی می باشد انفعال نیز گفته می شود ولی به مرور که سن افزایش یابد و کودک بتواند به تجزیه و تحلیل انگیزه ها پرداخته و در ذهن خود تغییراتی را به عمل آورد می بینم که یک انگیزه ممکن است انفعالات مختلفی به وجود آورد که ترکیب آن ها یک حالت بخصوصی به وجود می آورد که به آن عاطفه می گوییم از همین لحاظ است که گودیناف گفته است کسانیکه بتوانند در مقابل عواطف استقامت نموده و آن را کنترل نماید افرادی سعادتمند می باشند زیرا «گزل» عواطف بر استقامت شخص در مقابل حوادث و محرکهای اجتماعی می افزاید او می گوید تمام بدبختی ها ی بشری از بی انضباطی هیجانات و عواطف شدید آن حاصل می گردد هوش و دانش و استعداد در مقابل عواطف شدیدی اثر و قطره ای هستند در دریای عواطف. اگر شخص به بلوغ برسد به ندرت تسلیم هیجانات می شود و حرکات نامطبوعی ظاهر می سازد.

«جایگاه عاطفه در مغز از نظر زیستی»

آنتونیوراماسید معتقد است که عواطف در تصمیم گیری ها و رفتار اجتماعی ما نقشی مثبت دارند، و نیز اینکه بیمارانی که در ناحیه ونترومیدیال (قسمت پیشین قطعة پیشانی) دچار ضایعه شده باشند قادر به احساس عواطف نیستند و در نتیجه فاقد تصمیم گیری درست و رفتار اجتماعی معقول (که تا حدودی از معیارهای بلوغ عاطفی است) هستند. اگر نظریة راماسید درست باشد ممکن است لازم باشد که ما در تصورات و عقاید خود نسبت به ارادة آزاد مسئولیت اخلاقی وجدان اجتماعی و بسیاری از مسائل دیگر تجدید نظر کنیم.

همة این نتایج برگرفته از دو آزمایش است که دانشمندان و محققانی در مورد آسیب دیدگی مغز فردی که مغزش مورد صدمة یک میلة آهنی بر اثر انفجار شده بود و دیگری توموری که در مغز موری رشد کرده بود انجام شده و تحقیقات به عمل آمده این طور نشان می داد که افرادی که آسیبی در قسمتی از مغز خود داشتند دچار تغییر شخصیت و و خلق و خو شده بودند که با پیگیری و بررسی این دانشمندان مشخص شد که ناحیة مشخصی در مغز وجود دارد که آسیب دیدنش موجب تغییر عواطف می­شود.

«مراحل تشکیل هویت در جوانان دانشگاهی»

متخصصین عقیده دارند بحران هویت در نوجوانان دبیرستانی ناشی از مسائل جدی می باشد که آیا با گروه هم سن تطابق یابند یا قضاوت اخلاقی و ارزشهای شخصی را حفظ نمایند، به تغییرات جسمی خود چگونه بنگرند در نظام اجتماعی دبیرستان چه نقشی را به عهده گیرند در حالیکه جوانانی که دبیرستان را به اتمام رسانده اند مسائل هویت را در قالب نقشهای آتی اجتماعی، شغلی و ارزش می شناسد.

الگوی تحول روانی- اجتماعی

در الگوی تحول روانی- اجتماعی، اریک اریکسون و رابرت هویهورست بر نقش کلیدی و مهم توالی زمان وقوه رویدادهای زندگی به عنوان عوامل تعیین کننده تحول تأکید دارند. سازگاری بستگی به این دارد که افراد تکالیف مهمی را که در موقعیتهای مختلف زندگی تان مواجهه می شوند. با موفقیت پشت سر گذرانید. این تکالیف شامل کسب مهارتهای اجتماعی و شناختی است که البته ارزش آنها، به فرهنگ و جامعه ای که فرد در آن زندگی می کند بستگی دارد. اریکسون هشت مرحلة تحول روانی- اجتماعی را که شامل دوره زندگی است توصیف کرده :

مراحل تحول در نظریه اریکسون

مرحله

تکالیف تحولی

طفولیت نوپا اوایل کودکی اواسط کودکی نوجوانی اوایل بزرگسالی اواخر بزرگسالی

اعتماد در برابر عدم اعتماد- طفل نسبت به مراقبان خود دارای اعتمایابی اعتماد خواهد بود. خود پیروی در برابر تردید- نوپا نسبت به توانایی های جدید خود احساس غرور و شک می کند. ابتکار در برابر احساس گناه – کودک از خود ابتکار نشان می دهد یا می ترسد. کارایی در برابر احساس حقارت – کودک مهارتهای جدید را فرا می گیرد و یا احساس حقارت می کند. هویت یابی در برابر سر در گمی- نوجوان هویت قابل قبول خود را کسب می کند یا دچار سردرگمی می شود. صمیمیت در برابر کناره جویی- جوانان به برقراری روابط نزدیک با دیگران می پردازند یا منزوی می شوند. باروری، تمامیت در برابر نومیدی – شخص در پایان عمر از زندگی خود رضایت خاطر یا احساس عدم کامیابی دارد.

در هر هشت مرحله افراد با تکالیف متمایز، تعارضات و چالشهایی روبرو می شوند. آمادگی برای نشان دادن یک تکلیف خاص، به بالیدگی زیست شناختی و انگیزه شخص بستگی دارد. (اریکسون، 1963)

هویهورست(1972) تکلیف تحولی را به این صورت تعریف کرد که اگر فردی موضوع معینی را در زندگی با موفقیت پشت سر گذارد، شادکامی و موفقیت وی سبب پیروزی می شود و شکست سبب عدم شادکامی و تأثیر فرد توسط اجتماع شده و فرد با تکالیف بعدی نیز دچار مشکل می شود. اکثر تکالیف تحولی مانند خودبسندگی، هویت یابی بزرگسالی و یا اکتساب ارزشها، اختصاص به دوره خاصی از زندگی (نظیر نوجوانی) فرصتهای بهتری را برای کار روی این تکالیف فراهم می کند. هویهورست هشت تکلیف را که بیشتر نوجوانان باید قبل از بزرگسالی نشان دهند (اما احتمال دارد به طور کامل انجام ندهند) توصیف کرده است.

«تکالیف تحولی هویهورست برای نوجوانان»

- شکل گیری بالیدگی روابط با همسالان مذکر و مؤنث

- سازگاری نقش احتمالی زنانگی یا مردانگی

- وضع جسمانی مورد قبول شخص

- استقلال عاطفی از والدین یا سایر بزرگسالان

- آمادگی برای ازدواج و تشکیل خانواده

- آمادگی شخص برای اشتغال و تأمین نیازهای مالی خود

- کسب ارزشهایی که رفتار شخص را هدایت می کنند.

- برعهده گرفتن مسئولیتهای اجتماعی (هویهورست، 1972)

که هر کدام از این تکالیف فرعی هشتگانه در شکلی گیری هویت شخص نقش دارند.

نحوه چالش و انجام تکالیف ویژه ای که فرد با آنها روبرو می شود به عوامل گوناگونی نظیر :

جنس، فرهنگ، گروههای نژادی و موقعیتهایی که شخص در آن قرار می گیرد بستگی دارد. تکالیف ویژه زندگی شامل کسب نمرات مطلوب در آزمونها، راندن اتومبیل، ارتباط خوب با دیگران یا آموختن مواد درسی است.

تعدادی از تکالیف نظیر اکتساب مجموعه ای از ارزشها، در تعداد زیادی از نوجوانان که زمینه زندگی مشابهی ندارند ممکن است وجود داشته باشد. اما به طور کلی نوجوانان در فرهنگها، جوامع و یا نژادهای مختلف با تکالیف گوناگون و موضوع های متنوعی در زندگی.

رشد و تکامل هیجانی و عاطفی

انسانیت انسان عمدتاً با عواطفش شناخته می شود هر فرد عادی می داند که دارای عواطفی است و زندگی بدون عواطف، زندگی تیره و مکانیکی و بی رنگ خواهد بود. از طرف دیگر سلامت روانی و عقلی شخص به علامت روانی او بستگی دارد. زیرا نظر شخص نسبت به خودش، دیگران، اوضاع اجتماعی، وزندگی به طور کلی از چگونگی رشد و تکامل عواطف وی متأثر می شود. داوریهای هر فرد به کیفیت عواطف او بستگی دارد و شخصی که از رشد عالم هیجانی و عاطفی بهره مند نباشد هرگز فردی واقع بین، نیک اندیش، درست کردار نخواهد بود. در واقع زندگی سعادتمندانه با رشد سالم و طبیعی عواطف شخص رابطه مستقیم دارد.

بلوغ از دیدگاه روانشناسانعاطفه چیستمراحل تشکیل هویت در جوانان دانشگاهیمفهوم بلوغ و تفاوت آن با نوجوانیجایگاه عاطفه در مغز از نظر زیستیتأثیر روانی وارد شدن به دانشگاهآسیب پذیری و انعطاف پذیری در فرد

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:46

بررسی تعلیم و تربیت اسلامی از دیدگاه معصومین علیه السلام

سپاس فراوان آفریدگاری را سزا است که جهان هستی را همسان و هماهنگ با احتیاجات و نیازهای بشر سامان داده و با تدبیر حکیمانة خود آنرا پرورده است تحیات و درود نامحدود بر والاترین معلم و مربی انسان یعنی پیامبر گرامی اسلام (ص) که با مدد وحی الهی و کتاب آسمانی، بشریت را به صراط مستقیم و رهنمودهای درخشان فرهنگ و تمدن آشنا ساخته است، و همچنین بر امامان و پی

دسته بندی	معارف اسلامی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	109 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	72

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول : 6

مقدمه 7 تعریف موضوع تحقیق 8

سؤالهای ویژه تحقیق 9

روش تحقیق 9

اهمیت و ارزش تحقیق 10

معنی لغوی تربیت 10

تربیت از نظر اصطلاحی 11

معنی تعلیم 11

معنی لغوی الگو 11

معنی اصطلاحی 11

فصل دوم 12

سابقة موضوع تحقیق 13

ضرورت و اهمیت تعلیم و تربیت 14

تعلیم و تربیت در اسلام 15

مهمترین مراکز تعلیم و تربیت 16

دین چیست؟ 17

ویژگیهای روش اسلامی 19

تعریف تربیت 20

ویژگیهای تعلیم و تربیت اسلامی 21

تفاوتهای فردی از نظر قرآن کریم 25

انواع وراثت 27

ویژگیهای رفاقت جوانان 31

مراحل تربیت 32

اهمیت تربیت کودک در خردسالی 33

پرورش ایمان و اخلاق 33

اهمیت رورش و تربیت اسلامی 34 احترام به شخصیت کودکان 35

نتایج کرامت و یا حقارت شخصیت 37

تحولات فرهنگ و تعلیم و تربیت 38

احتیاجات جامعه و تعلیم و تربیت 40

فلسفه اجتماعی و تعلیم و تربیت 41

تنبیه غیر بدنی 42

تشویق 46

نیاز کودکان به تحسین 49

آیا تربیت امکان پذیر نیست 50

روش الگویی 52

تربیت در گذشته 53

تعلیم و تربیت نوین 54

بازیابی فکری 55

اجتماعی ساختن محیط تربیتی 55

تحول تربیتی چگونه به وجود آمد؟ 56

پرورش اخلاقی 58

تربیت اجتماعی 59

نقش بازی در تربیت 60

مسؤولان تربیت و مسؤولیت سنگین آنها 61

عوامل مؤثر در تربیت و ضرورت هماهنگی بین آنها 62

فصل سوم 64

روش تحقیق 65

روش جمع آوری اطلاعات 65

فصل چهارم 66

یافته های تحقیق 67

فصل پنجم 68

پیشنهادها 69

فهرست منابع 70

مقدمه

سپاس فراوان آفریدگاری را سزا است که جهان هستی را همسان و هماهنگ با احتیاجات و نیازهای بشر سامان داده و با تدبیر حکیمانة خود آنرا پرورده است.

تحیات و درود نامحدود بر والاترین معلم و مربی انسان یعنی پیامبر گرامی اسلام (ص) که با مدد وحی الهی و کتاب آسمانی، بشریت را به صراط مستقیم و رهنمودهای درخشان فرهنگ و تمدن آشنا ساخته است، و همچنین بر امامان و پیشوایان راه حق که همواره اهتمام و عنایات خود را بر تعلیم و تربیت جامعة بشری مصروف داشته اند.

موضوع تعلیم و تربیت و روشهای آن ، مطلبی است که از دیر باز و زمانهای بسیار دور توجه بشر را به خود معطوف ساخته و در تمام عصرهای گوناگون زندگانی انسان ما از اهمیت والائی برخوردار بوده است.

علاوه بر پیامبران الهی که رسالت و مسئولیت تعلیم و تربیت جوامع بشری را بعهده گرفته بودند دانشمندان و اندیشمندان هرجامعه و ملتی همگام با آنان در این رهگذر می کوشیدند دانشمندان آن کتابها و رساله های فراوانی در این زمینه ساخته و پرداخته اند، و پیوسته کوششهای آنان هنوز در این زمینه به وضوح چشمگیری ادامه دارد. این ادعا گزافه گوئی نیست زیرا دانش و بینش بنیاد و اساس هرگونه اصلاح و زمینه برای پیشرفت هر جامعه ترقی خواه می باشد. تعلیم و تربیت است که می تواند این بینش و دانش را برای جامعه تضمین نموده و رسالت نشر علم و تقویت عقل و تهذیب نفوس مردم را بخوبی اداء نماید.

تعریف موضوع تحقیق

تحقیق در زمینه تعلیم و تربیت و روشهای آن در تاریخ تعلیم و تربیت انسان بخصوص جهان معاصر تازگی ندارد ولی با توجه به اهمیتی که روشها برای دستیابی به اهداف تعلیم و تربیت دارند الخصوص از این نظر دیدگاه معصومین علیه السلام عنوان این تحقیق است.

قسمت عمده ای از مشکلات اخلاقی بر اساس روشهای تربیتی نادرست و غیر اسلامی ایجاد می گردد . مطالعه تاریخ تعلیم و تربیت در اسلام نشان می دهد تربیت انسان متقی، مؤمن متعهد و خداجو بر اساس روشهای اصول الهی. اسلامی امکان پذیر است. در منابع معتبر اسلامی آیات و روایات بسیاری در زمینه های اصول و روشهای تربیتی اسلام آمده است.

هدفهای کلی و آرمانی تحقیق

اهداف کلی و آرمانی این تحقیق به دو قسمت تقسیم می شود، خود موضوع تحقیق و پیشنهادها. از آنجا که اهداف تعلیم و تربیت یک کشور باید با توجه به فلسفه اجتماعی مردم و ارزشهای مورد توافق یک جامعه تدوین شود، لذا در این تحقیق روشهای تعلیم و تربیت از دیدگاه معصومین مورد بررسی قرار گرفته که بینش اسلام و قرآن و بینش انبیاء الهی است. با توجه به اینکه روشهای تعلیم و تربیت برگرفته از قرآن و احادیث معصومین علیهم السلام می باشد. این روشها در جوامع اسلامی مخصوصاً ایران مورد استفادة نهادهای آموزشی پرورشی قرار می گیرد. و از سویی الگوهای واقعی تعلیم و تربیت اسلامی ائمه معصومین می باشد که سعی در پژوهش و بررسی روشهای تعلیم و تربیت از دیدگاه معصومین ضروری می باشد.

سؤالهای ویژه تحقیق

1- نظر معصومین علیه السلام درباره شخصیت دادن و محّبت به کودکان و نوجوانان یک روش تربیتی چیست؟

2- اهمیت تربیت کودک در خردسالی از دیدگاه معصومین علیه السلام چیست؟

3- دیدگاه معصومین دربارة نقش خانواده در تربیت کودک چیست؟

4- آیا تربیت امکان پذیر نیست؟

روش تحقیق

از آنجا که این تحقیق سعی دارد، روشهای تعلیم و تربیت از دیدگاه معصومین علیه السلام در کتب منابع اصلی مورد بررسی قرار دهد و مشخص کند روشهای تربیتی معصومین برای هدایت و راهنمائی انسان به سوی خداوند متعال و سعادت دنیا و آخرت دارای جنبه کاربردی می باشد.

از آنجا که در این تحقیق سعی دارد ، روشهای تعلیم و تربیت از دیدگاه معصومین علیه السلام در کتب و منابع اصلی مورد بررسی قرار دهد و مشخص کند روشهای تربیتی معصومیت برای هدایت و راهنمائی انسان به سوی خداوند متعال و سعادت دنیا و آخرت دارای جنبه کاربردی می باشد.

اهمیت و ارزش تحقیق

از آنجا که منابع مهم تعلیم و تربیت اسلامی بعد از قرآن کریم و احادیث و روایات رسیده از ائمه معصومین علیهم السلام می باشد، و آثار این احادیث در تربیت مسلمانان بر هیچ فرد منضفی جای ابهام و تردید باقی نمی گذارد این تحقیق در نظر دارد که تعلیم و تربیت از دیدگاه معصومین (ع) را از کتب و منابع غنی اسلام مورد بررسی قرار دهد.

قسمت عمده ای از مشکلات اخلاقی بر اساس روشهای تربتی نادرست و غیر اسلامی ایجاد می گردد مطالعه تاریخ تعلیم و تربیت در اسلام نشان می دهد تربیت انسان متقی، مؤمن و متعهد و خداجو بر اساس روشهای اصول و الهی اسلامی امکان پذیر است. در منابع معتبر اسلامی آیات و روایات بسیاری در زمینه های اصول و روشهای اسلام آمده است.

تعریف واژه ها یا اصطلاحات تحقیق

معنی لغو تربیت

«این کلمه در زبان عربی از «ربی، یربی» به معنای تهذیب ، جهت دادن، تدبیر، و رهبری کردن و غذا دادن آمده است. و فضل نور با ، یربو» به معنی زیاد شدن و نمو کردن می باشد.[1]

تربیت از نظر اصطلاحی

«تربیت عبارت است از : پرورش دادن، یعنی استعدادهای درونی را که بالقوه در یک شئی موجود است به فعلیت در آوردن و پروردن. »[2]

معنی تعلیم :

«عبارت است از یاد دادن به طوری که نیروی فکری را پرورش و استقلال بدهد و قوة ابتکار او را زنده کند. [3]

معنی لغوی الگو

«روبر، مدل ، سرمشق، مقتدی ، اسوه، فدوه ، مثال ، نمونه»

معنی اصطلاحی

روش سرمشق گیری یا الگو برداری از رفتار دیگران از طریق مشاهدة رفتار آنان است.

سابقة موضوع تحقیق

در این فصل ابتدا تعریف دین تربیت ویژگیهای روش اسلامی تعلیم و تربیت

بعضی تعلیم و تربیت را انتقال معلومات و مهارتها می دانند. عده ای تصور می کنند تعلیم و تربیت یعنی تشکیل عادات و صفحات معین در فرد پاره ای تعلیم و تربیت را آشکار ساختن استعدادهای فرد می دانند. بین مربیان اشخاصی هستند که تصور می کنند تعلیم و تربیت یعنی آماده کردن فرد برای زندگی اجتماع معین و آشنا ساختن وی به آداب و رسوم و عقاید و افکار خاص بعضی از مربیان تعلیم و تربیت را عبارت از ایجاد و تأسیس محیط مساعد برای ارضای رغبتها و تمایلات شخصی فرد می دانند به نظر عده ا تعلیم و تربیت رهایی یافتن فرد از آداب و قیود اجتماعی و فراهم کردن وضع طبیعی برای اوست علاوه بر این تعاریف نظریات صحیح دربارة ماهیت تعلیم و تربیت گفته اند : تعلیم و تربیت راهنمای جنبه هایی مختلف رشد شخصیت فرد، یعنی جنبه بدنی جنبه عقلانی، جنبه عاطفی، جنبه اجتماعی ، جنبه دینی ، جنبه هنری و جنبه اخلاقی است . اما از دیدگاه اسلام تعلیم و تربیت عبارت از مجموعه ای اعمال یا تأثیرات عمدی و هدفدار یک انسان (مربی) بر انسان دیگر متربی ، بویژه عمل یا تأثیر فرد بالغ و مجرب بر کودک و نوجوان به منظور ایجاد صفات اخلاقی و علمی، یا مهارتهای حرفه ای به عبارت دیگری ؛ تعلیم و تربیت عبارت است از فراهم کردن زمینه ها و عوامل به فضلیت رساندن با شکوفا ساختن استعدادهای شخص در جهت رشد و تکامل اختیاری او به سوی هدفهای مطلوب و بر اساس برنامه ای سنجیده شده. [4]

ضرورت و اهمیت تعلیم و تربیت

نقش شگفت انگیز تعلیم و تربیت در زنذگی انسان و حتی حیوان، بر هیچ خردمندی پوشیده نیست و تاکنون هم ضرورت آن مورد تردید قرار نگرفته است چرا که تعلیم و تربیت صحیح می تواند فرد را به اوج ارزش ها برساند و اگر غلط افتد وی را به سقوط کشاند، زیرا آدمی در آغاز ولادتش فاقد علم و ادراک و تربیت و کمال است و به تدریج با تعلیم و تربیت مستقیم و غیر مستقیم استعدادهای بالقوة او به فعلیت می رسد و رشد و تکامل می یابد چنانکه قرآن مجید می فرماید : « والله اخرجکم من بطون امهاتکم لاتعلمون شیئاَ و جعل لکم السمع و الابصار و الافیده لعلکم تشکرون».[5]

و خداوند شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد، در حالی که هیچ نمی دانستید و برای شما گوش و دیدگان و دلها قرار داد تا شکرگزار باشید.»

از این رو مکتب اسلام برای تربیت در تمام مراحل و مقاطع زندگی دستورهای ویژه ای داده است تا انسان از کودکی در کانون خانواده و در آغوش والدین ، معلم و فرهنگ محیط، تعلیم و تربیت مناسب و لازم را ببیند و برای مراحل عالیتر زندگی انسانی آماده شود و پرورش یابد.

بر اساس شکوفایی استعدادها و ارزش های والای انسانی مبتنی بر تعلیم و تربیت است و انسان شدن انسان و وصولش به کمال نهایی همه مرهون تعلیم و تربیت صحیح است.

تعلیم و تربیت در اسلام

نخستین حرکت در مسیر تعلیم و تربیت اسلامی با پیغمبر اکرم (ص) بوده است پیغمبر اسلام ضمن انجام رسالت و دعوت به دین جدید، همچنین رهبر و رئیس حکومت، مربی و معلم با نفوذ نیز بود. زیرا در آسنانه قرن هفتم میلادی اختر تعلیم و تربیت به گونة دیگری رقم خورد اولین آیات وحی بر پیامبر گرامی اسلام (ص) نازل گردید و با خطاب مبارک «اقراء و ربک الاکرم الذی علم بالقلم ، علم الانسان ما لم یعلم[6]، تعلیم و تربیت منشاء الهی یافت و به تعبیر برخی از عالمان و اندیشمندان اسلامی از اشرف ضاعات عالم شد. [7]

در همین آیات اولیه به عنوان نخستین سند مدون تعلیم و تربیت اسلامی بر دو عنصر بنیاد دین تعلیم و تربیت یعنی کسب دانش و از یک سو تعالی انسانی از سوی دیگر تأکید می شود.

روش تعلیم و تربیت در ایران بعد از اسلام

پس از ظهور نهضت اسلامی یعنی از عهد پیشوای اسلام و خلفای راشدین تا قرن دوم و سوم هجری مهمترین مرکز تجمع و تعلیم و تربیت مسلمانان «مسجد» بود در ایران نیز در غالب بلاد مهم نظیر بخارا، نیشابور و بلخ و غیره مساجد بزرگی وجود داشت که در آن جا مدرسان بزرگ به کار تعلیم و تربیت مشغول بوده اند غیر از مساجد که قرنها مرکز تعلیم و تربیت مسلمانان بود از قرن چهارم به بعد ایرانیان برای تعلیم و دانش ها و علوم معموله عصر خویش، به تأسیس مدارس جدیدی مبادرت کردن، در شاهنامه فردوسی در موارد مختلف از لغت فرهنگ و فرهنگیان و روش تعلیم و تربیت کودکان سخن به میان آمده است.

مهمترین مراکز تعلیم و تربیت :

در آغاز نهضت اسلامی برخلاف روزگار ما، برای تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان دانشجو و طلاب، محل و ساختمان مخصوصی آماده و مهیا نمی کردند، بلکه چون تعلیم و تربیت ریشه و بنیان مذهبی داشت را داوطلبان علوم دینی در مساجد، محفلها و حلقاتی تشکیل می دادند و اوقات تعلیم و موقعی بود که مردم از عبادت فارغ شده رو به مسجد نیاز نداشتند هر استادی به ستونی تکیه می زد یا در گوشه ای رواق می نشست و تعمین گرد او حلقه می زدند. برای تعلیم الفباء و کلام ا... در عده ای از مساجد مکتب بر پا می شد. شرط ورود به مکتب فقط این بود که کودک از عهده شست و شو و طهارت خود برآید بنابراین معمولاً پنج تا شش سالگی طفل را به مکتب می گذاشتند. بعضی از مکاتب در خانة مکتب دار و برخی در دکانها تشکیل می شد. [8]

دین چیست؟

در قاموس و فرهنگهای عربی دین و مشتقات آن به مفاهیم مختلفی از قبیل اعتقاد، قهر، حکم و داوری، سیاست و تدبیرها محاسبه، خلق و عادت، مجازات، طاعت، خضوع و جز آنها معنی شده است که همة آنها با مفهوم دیانت در محاورات و مکالمات امروزة ما مرادف می باشد، در قرآن نیز دین به معنی شریعت و آئین و جز ایر و حساب و جز آنها به کار رفته است، چنانکه کلمة دین در آیة «اِن الدین عندا… لاسلام» به معنی شریعت است، و در آیة «مالک یوم الدین» به معنی حساب و جزاء می باشد.

بشر در هر عصری به این نیازمند است :

یکی از نکاتیکه قرآن در این مورد بدان اشاره کرده است آیه «فاقم وجهک للدین حنیفاً فطره ا… التی فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق ا… ذللک الدین القیم و لکن اکر الناس لایعلمون»

خداوند در این آیه یادآوری می کند : دین ، هماهنگ با فطرت و طبیعت انسانی و بنابراین همیشه بصورت یک احتیاج قطعی و ضروری بشر، خودنمائی می کند.

تربیت و اقسام آن

تربیت عبارت از پرورش کودک در تمام نواحی وجود او است. جهات وجودی یک کودک، متعدد است. و بنابراین تربیت و پرورش برحسب این جهات مختلف خواهد بود.

1- پرورش بدنی :

برای آنکه کودک سالم و نیرومند باشد و بتواند در مقابل بیماریها مقاومت نماید.

2- پرورش عقلی :

تا سطح تفکر و ادراک کودک بالا رفته و نسبت به اشیاء و امور دارای رأی صحیح و نظر عمیق، و توانائی بر استدلال منطقی شود.

3- پرورش اخلاقی :

وقتی افراد یک جامعه – از نظر جسم و روح و عقل – سالم باشند، آن جامعه مترقی، و از انحراف مصون خواهد بود. وظیفه تربیت این است که سلامتی در این افراد را حفظ نموده و وجدان آنها را برای آنکه دارای احساس و شعور دقیق و رقیق گردند تغذیه کند. و میان فرد و محیط هماهنگی و تناسب ایجاد نماید.

عوامل تربیت

خانه یا خانواده مدرسه به جمعیت های دینی و اخلاقی عوامل پیش بینی نشده.

تربیت عقل

در تعلیمات اسلامی برای پرورش عقل، اسلوب های خاصی رعایت شده است ، اولاً باید گفت: خداوند در قرآن مجید می فرماید

و پیروی مکن از آنچه به آن علم و یقین نداری هر گوش و چشم و دل (عقل) همة آنها مستقل اداء وظایف خود می باشند.

محیط تربیت

محیط مساوی به محیط معنوی محیط خانه و خانواده محیط رفاقت و معاشرت محیط مدرسه اهمیت تربیت اخلاقی

اخلاق از دین ریشه می گیرد.

دین و اخلاق دو حقیقتی هستند که در دریافت اسلامی و سایر ادیان دیگر از هم جدائی ندارد. اسلام منطق خود را در مسایل اخلاقی گسترش داده و از بنیادهای اخلاقی برای رفتار انسانی و انگیزه های آن بحث کرده است.

ویژگیهای روش اسلامی

طریقة اسلام برای تربیت عبارتست از رسیدگی همه جانبة سرشت و آفرینش بشر که هیچ چیز را در این میان به جای نگذاشته از هیچ چیز غفلت نمی کند. هم بر تربیت جسمش می پردازد هم عقل و هم روانش، هم شامل زندگانی معنوی اوست و هم حیات مادی، و بالاخره سرتاسر فعالیتهای او را در بر می گیرد . تمام وجود بشر را آنطور که هست و آنچنانکه خدا آفریده مورد توجه قرار می دهد. با همان سرشتی که از ابتدا خدا آفریده است. هیچ جزئی از آن را مورد غفلت قرار نمی دهد، و اگر استعدادی در ترکیب اصیل آن نباشد بر او تحمیل نمی کند.

روش عبادت

از بارزترین خصوصیات روش اسلامی، روش عبادت است، ولی عبادت در اینجا احتیاج به توضیح دارد. باید دانست که عبارت منحصر به آداب و رسوم تعبدی معروف مانند نماز و روزه و زکات. نیست بلکه دارای معنی بسیار عمیق تر و شامل تری است، و آن عبارتست از پیوند همیشگی با خدا سراسر روش تربیتی در حقیقت همان پیوند است همة فروع و شعبه های تربیت از آن سرچشمه گرفته بازگشت همة آنها هم در پایان کار به سوی آنست.

تعریف تربیت

تربیت عبارتست از فراهم کردن زمینه ها و عوامل برای به فعلیت رساندن و شکوفا نمودن استعدادهای انسان در جهت مطلوب.

تعریف تعلیم

تعلیم عبارتست از فراهم کردن زمینه ها و عوامل برای اینکه متعلم دانشی را واجد شود.

اهمیت تربیت از نظر پیشوایان اسلام

پیشوایان گرامی اسلام (ع) از همان ابتدا مسأله (تربیت و هدایت) مردم را در رأس برنامه های خود قرار می دادند.

معاویه بن عمار گوید : به امام صادق (ع) عرض کردن شخصی حدیث شما را نقل می کند بصورتی که در میان مردم پخش می شود و در نتیجه آن دلهای مردم و خصوصاً شیعیان شما آرامش و قدرتی می گیرد، در حالیکه ممکن است عابدی از شیعیان شما چنین حرکتی را نداشته باشد، کدام افضل است؟

امام صادق (علیه السلام) در جواب فرمود : « کسی که حدیث ما را نقل می کند تا دلهای شیعیان و سایر مردم از آن قدرتی بگیرد، مقامش از هزار عباد بالاتر است.»

اهمیت تعلیم از دیدگاه معصومین (ع)

پیرامون اهمیت «تعلیم » و مقام والای معلم، در سیرة معصومین (ع) و سخنان ایشان وی می گردد.

ویژگیهای تعلیم و تربیت اسلامی

1- تزکیه و اصلاح خویش 2- هدایت و حفاظت از دیگران 3- خدا را برخود و بر جزء جزء رفتار خویش ناظر داشتن 4- اولویت حیات اخروی در عین تأمین حیات دنیوی 5- جامعیت و شمول 6- اختصاصی نبودن تحصیل علم 7- تحصیل علم در هر زمان و مکان 8- اشتمال بر علم و عقل و تجربه 9- جهانی و جاودانی بودن 10- قابلیت تحقیق و اجرا

اهداف تعلیم و تربیت اسلامی

ضرورت و نقش هدفها

برای شروع هر کاری، قبل از هر چیز باید اهداف آن کار مشخص باشد و دقیقاً بدانیم که هدف ما از انجام آن کار چیست تا از وسائل و راهها و روشهائی در انجام آن کار استفاده کنیم که در جهت تحقق اهداف مورد نظر باشد. اگر بخواهیم قسمتی از بدن یک انسان را اجرا می کنیم ابتدا باید هدف از جراحی را مشخص کنیم تا برای نیل به آن با ایجاد شرایط لازم، از وسائل و ابزار جراحی به طریق استفاده نمائیم که هدف مورد نظر تأمین گردد.

تعلیم و تربیت نیز چنین است. برای آنکه تربیت خویش را آغاز کنیم ما ابتدا باید مطالب فراوانی جلب نظر می کند که در این مختصر به ذکر چند نمونه از آنها اکتفا می کنیم. ذکر همین خلاصه، حاکی از جایگاه رفیع معلم و اهمیت «تعلیم»از دیدگاه اسلام است.

امام حسین (ع) به ابوعبد الرحمن سلمی که معلم قرآن بود و به یکی از فرزندان آن حضرت سورة حمد را یاد داده بود، هدایای فراوانی عطا فرمود و هنگامی که مردم با تعجب گفتند که این معلم در خور چنین هدایائی نبود، حضرت جمله ای فرمود که ارزش این جمله به مراتب بیشتر از آن جوائز بود و مقام چنین معلمی را بیشتر تثبیت می کرد و فرمود :

«آنچه را که من در مقابل این تعلیم و آموختن تقدیم داشتم کجا و آنچه را که او به کودک من عطا کرده است کجا.»

رسول گرامی اسلام (ص) در اهمیت «تعلیم» می فرماید :

«هیچ صدقه و بخششی از لحاظ میزان پاداش و بازدة معنوی نمی تواند با نشر و تعلیم علم، برابری کند.»

همچنین فرمود: « هرگونه هدیه و ارمغانی که یک فرد مسلمان به برادر دینی خود اهدا می کند، برتر و والاتر از سخن حکمت آمیز نیست، سخنی که خداوند از رهگذر آن بر مراتب هدایت آن برادر ایمانی افزوده و از گمراهی او جلوگیری می کند.»

امام صادق فرمود :

اگر کسی راه و رسم خیر و نیکی را به شخصی تعلیم دهد هم وزن پاداش کار نیک او، اجر و پاداشی عاید هدف از تربیت او را مشخص نمائیم. بدانیم چگونه انسانی می خواهیم بپروریم و بر فرض که تربیت مؤثر واقع شد در او چه تغییری حاصل می شود؟ تا با توجه به این هدفها ، برنامة همه جانبه و هماهنگی طرح ریزی کرده و با روش مطلوب به اجرای آن بپردازیم.

---

1- حسن ادیب، علی محمد، 1363 ( صفحه 4)

2- مطهری ، مرتضی، 1372 ( صفحه 56)

3- مطهری، مرتضی 1369 (صفحه 60)

1- دفتر همکاری، حوزه و دانشگاه، 1372، (صفحه 366).

2- قران مجید، سورة نحل آیه 78

1- قرآن مجید ، سوره علق ، آیه 2 – 6.

2- طوسی، خواجه نصیر الدین صفحات 106 – 108 .

1- مجتبی سید محمد باقر، 1373 ( صفحه 31)

بررسی تعلیم و تربیت اسلامی از دیدگاه معصومین علیه السلامانواع وراثتمراحل تربیتاحتیاجات جامعه و تعلیم و تربیت

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:46

بررسی تاثیرات آلودگی محیط زیست بر رفتار

ابتدا فلزات سنگین، که یکی ازمهم ترین آلاینده های زیست محیطی محسوب می شوند، معرفی شده و سپس به بررسی تاثیرات سرب به عنوان یکی ازفراوانترین وسمی ترین فلزات سنگین برروی رفتار کودکان وهمچنین رفتارهای ضد اجتماعی پسران جوان بررسی شده است نتیجه این بررسی ها نشان می دهد که درکودکانی که درمعرض تماس با سرب قرارمی گیرند، کاهش ضریب هوشی، ناتوانیهای گفتاری، کا

دسته بندی	روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	120 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	76

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست

فصل اول:کلیات

1-1 مقدمه 2

1-2 مفهوم آلودگی 4

فصل دوم: آلودگی هوا

2-1 آلودگی هوا 6

2-2 فلزات سنگین 7

2-2-1 اثر سرب بر رفتار کودکان 8

2-2-2 اثر سرب دربروزرفتارهای ضد اجتماعی پسران 11

2-3 تاثیر دود سیگاردرسلامت رفتاروروان 13

2-3-1 رایطه ی سیگار کشیدن مادرباردارومشکلات رفتاری کودکان 15

2-4 پلی کلرید بی فنیل 19

2-5 تاثیر سرب و پلی کلرید بی فنیل بررفتار رت ها 22

2-6 تاثیر آلودگی سموم بر رفتار 23

2-6-1 تاثیرات عصبی – رفتاری متیل مرکوری بر نوزادان و حیوانات 28

2-7 تاثیر گاز خردل بر جانبازان شیمیایی جنگ تحمیلی 30

2-8 تاثیر آلودگی هوا بر رفتار حشرات انگل گیاهی 33

2-9 عوامل مختلف اکولوژیکی متاثراز آلودگی هوا و تاثیرآن برانسان 34

فصل سوم: آلودگی صوتی

3-1 آلودگی صوتی 36

3-2 تاثیرات روانی و رفتاری آلودگی صوتی 39

3-3 سرو صدای محیط کار 41

3-4 تاثیر سروصدای بخش NICU بر نوزادان 43

3-5 تاثیر صداهای زیر آب بر پستانداران دریایی 45

3-5-1 آلودگی صوتی آب ورفتار خودکشی دلفین ها 48

فصل چهارم: آلودگی آب

4-1 آلودگی آب 51

4-2 تاثیر حلال های شیمیایی در سلامت رفتار 52

4-2-1 اثر رفتاری استات سرب در سیاه ماهی قنات 54

4-2-2 تاثیر رفتاری مس بر موجودات آبزی 55

فصل پنجم: آلودگی نوری

5-1 آلودگی نوری 58

5-2 اثر بر انسان 60

5-3 اثر برحیوانات 60

5-4 اثر بر گیاهان 61

نتیجه گیری 62

چکیده

درفصل اول مقدمه ای جهت آشنایی با اهداف این تحقیق آورده شده، وسپس مفهوم آلودگی بیان گردیده است.

درفصل دوم، آلودگی هوا وبرخی آلاینده های موجود درهوای آلوده، ازنظرتاثیرشان برسلامت رفتارو روان مورد بررسی قرارمی گیرد.

ابتدا فلزات سنگین، که یکی ازمهم ترین آلاینده های زیست محیطی محسوب می شوند، معرفی شده و سپس به بررسی تاثیرات سرب به عنوان یکی ازفراوانترین وسمی ترین فلزات سنگین برروی رفتار کودکان وهمچنین رفتارهای ضد اجتماعی پسران جوان بررسی شده است. نتیجه این بررسی ها نشان می دهد که درکودکانی که درمعرض تماس با سرب قرارمی گیرند، کاهش ضریب هوشی، ناتوانیهای گفتاری، کاهش حافظه کوتاه مدت، کاهش سرعت عکس العمل ها، بیش فعالی، تحریک پذیری زیاد و سایررفتارهای منفی را می توان مشاهده کرد. همچنین براساس این تحقیقات، رفتارهای ضد اجتماعی در پسرانی که نسبت به پسران دیگر بیشتر درتماس با این آلاینده بودند، افزایش بیشتری را نشان می دهد.

ازآنجا که مواد موجود درسیگارمی توانند باعث آلودگی هوا شده وازاین جهت سلامت جسم و روان را تهدید می کنند، بحثی درمورداثرات سیگارکشیدن مادران دردوران بارداری برروی سلامت رفتارهای کودکان آنها بیان شده است، که نشان می دهد کودکانی که مادران آنها دردوران بارداری مصرف زیاد سیگارداشته اند،کودکانشان دچاراختلالات رفتاری بیشتروتمایلشان برای ارتکاب اعمال مجرمانه وضد اجتماعی ، بیش ازسایرکودکان می باشد. البته این نتایج را نمی توان به تمام این کودکان تعمیم داد.

پلی کلرید بی فنیل (PCB ) یکی دیگر ازآلاینده های زیست محیطی محسوب می شود که نقش آن در رفتارکودکان وهمچنین تاثیرات آن همراه با سرب بررفتار رت ها مورد توجه قرارگرفته است. نتایج نشان می دهد، کودکان آلوده شده با (PCB) دچارمشکلات حرکتی، گفتاری،اختلالات شخصیتی، ونیز کاهش حافظه خواهند بود.علاوه براین بررسی این ماده به همراه سرب برروی رتها و نوزادان نارس نشان می دهد، تاثیرات این دوماده بربدن بسیارمشابه هم بوده واحتمال می رود، مواد موجود دراین دو ترکیب از طریق فرایندهای مشابهی تاثیرات خود را اعمال می کنند.

یکی از آلاینده های دوران جنگ تحمیلی، گازخردل بود که با گذشت زمان نسبتا طولانی ازآن دوران همچنان تاثیرات مخرب آن بر جانبازان شیمیایی باقی مانده است، که در این فصل مختصری درمورد این تاثیرات ازجنبه روانی ورفتاری صحبت شده است. با انجام آزمایشاتی که برروی جانبازان جنگ تحمیلی صورت گرفته است، مشخص شده است که آن دسته ازجانبازان که با گازهای سمی که به طور عمده گازخردل می باشد مسموم شده اند، نسبت به دیگرجانبازان دچاراختلالات روانی و رفتاری مانند اختلالات اضطرابی،افسردگی و کاهش کیفیت بیشتری درزندگی روزمره خود می باشند.

بعد ازبحث آلاینده ها به بحث درباره سموم پرداخته شده است ومتیل مرکوری(MeHg) به عنوان یکی ازاین سموم معرفی و تاثیرات عصبی- رفتاری آن برنوزادان و حیوانات گفته خواهد شد. مطالعات بر روی اثراین ماده برانسان وحیوان نشان می دهد، متیل مرکوری به عنوان یکی ازخطرناکترین آلاینده های موجود در محیط زیست می تواند سبب بروزمشکلات حسی – رفتاری وعقب ماندگیهای ذهنی در کودکان شود. ازاثرات دیگر آن می توان کاهش وزن زمان تولد را نام برد.

درپایان این فصل، تاثیرات آلودگی هوا برحشرات انگل گیاهی مورد بررسی قرارگرفته است.حشرات انگل گیاهی برای گیاهان آفت به عنوان یک کنترل کننده بیولوژیکی حائزاهمیت می باشند، اما آلاینده های موجود درهوا به خصوص اوزون باعث کاهش رفتارهای انگلی دراین حشرات شده، و در نهایت باعث کاهش مبارزه طبیعی با گیاهان آفت خواهد شد.

درفصل سوم به بررسی آلودگی صوتی، به عنوان یکی ازشایعترین آلودگیهای زیست محیطی خواهیم پرداخت. بعدازتعریف آلودگی صوتی ، آلودگی صوتی محل کار وتاثیر آن برکارکنان این مکانها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. افرادی که درمکان های پرسروصدا مانند برخی ازکارخانجات مشغول به کارمی باشند، با خطر کاهش شنوایی غیر قابل جبران روبرو خواهند بود. علاوه براین بسیاری ازاین افراد دربرخوردهای روزمره خود با دیگران دچارمشکل می باشند. درواقع آلودگی صوتی با تاثیر بر روان وکاهش سلامت روانی، سلامت رفتاری این افراد را نیزدچاراشکال می کند.

یکی ازمکان های حساس به سروصدا بخش مراقبت های ویژه نوزادان می باشد،بنابراین دراین فصل سعی شده است تاثیرات آلودگی صوتی دراین بخش، برروی نوزادان مورد ازریابی قرارگیرد. باتوجه توجه به این نکته که شنوایی انسان در بدو تولد کامل است، نوزادان قادرخواهند بود صداهای اطراف خود را شنیده ونسبت به آن واکنش نشان دهند. بنابراین هرگونه آلودگی صوتی دراین بخش،می توانند باعث ایجاد تنش درنوزادان شود.

اثرات مخرب آلودگی صوتی تنها شامل انسان ها نمی شود، بلکه حیوانات و دیگرموجودات نیزازاین تاثیرات درامان نیستند. بنابراین تاثیرصداهای زیرآب بررفتار پستانداران دریایی وبه عنوان نمونه بر رفتاردلفین ها مورد بررسی قرارگرفته است. موجودات زیرآب ها می توانند امواج صوتی که به عمق آب می روند را دریافت کنند. بسیاری ازاین صداها برای این موجودات آزاردهنده بوده و باعث بروز واکنشهای متفاوتی درآن ها خواهد شد. یکی ازپستانداران آبزی دلفین ها می باشند که با آزمایشاتی که در رابطه با رفتار خودکشی آنها صورت گرفته است، مشخص شده که عامل اصلی این رفتار، آلودگی صوتی موجود درآبها می باشد.

درفصل چهارم، آلودگی آب ها وآلاینده هایی که موجب آلودگی آب می شوند، مورد بررسی قرارگرفته است.

با صنعتی شدن شهرها و گسترش کارخانجات این تهدید بیشترشده است. حلال های شیمیایی که توسط انسان ساخته می شوند، درصورت ورود به آبها باعث آلودگی آن ها خواهند شد، بنابراین دراین فصل به بررسی تاثیر این مواد بررفتارپرداخته شده است.

سپس تاثیرات استات سرب برسیاه ماهی قنات وتاثیرات مس برموجودات آبزی، به عنوان دومورد از آلاینده های آب بیان شده است. تاثیر استات سرب برسیاه ماهی قتات نشان داد که غلظت مشخصی ازاین ماده باعث رفتارهای غیرنرمال مانند چرخشهای سریع وبی تابی دراین موجود خواهد شد.

درمورد آلودگی آب با مس و بررسی دو رفتارشناگری ونورگرایی درگونه پلانکتونی به نام Nauplii Barnacl این نتیجه به دست آمد که غلظت مس بیش ازحد مجازبراین دو رفتاراثرات منفی و مخربی خواهد گذاشت.

درفصل پنجم آلودگی نوری مورد بررسی قرار گرفته است. این آلودگی نسبت به دیگر آلودگیها تقریبا ناشناخته مانده و به آن توجه کافی نشده است. در این فصل اثر این آلودگی برانسان، حیوانات وگیاهان بیان شده است.درمورد انسان این تاثیرات به صورت به هم خوردن ساعت بیولوژیک بدن و درنتیجه تغییرات مختلفی که درچرخه های خواب و بیداری و تنظیم حرارت بدن و... اتفاق می افتد خواهد بود

حیوانات براثراین آلودگی قوه جهت یابی خود را ازدست خواهند داد و در پیدا کردن مسیردچارمشکل خواهند شد وگاهی براثربرخورد با موانع احتمال کشته شدنشان وجود دارد.

فصل اول

کلیات

مقدمه

مفهوم آلودگی

1-1مقدمه

درقرن اخیربا پیشرفت تکنولوژی و توسعه ی فناوری، ساخت ابزارآلات گوناگونی که به ارتباط موثروسهل الوصول ترانسان ها و برطرف کردن بسیاری ازنیازهای آنان منجرگردیده ، ازیک طرف نوید زندگی راحت تررا داده است واز طرفی استفاده بیش ازاندازه ویا غیرصحیح ازاین ابزارآلات پیامدهای مخربی برای انسان ومحیط زیست او به همراه داشته است.

یک مثال روشن دراین زمینه ،رشدروزافزون وسایط نقلیه شهری است که ازطرفی باعث گردیده رفت وآمد انسانها درشهرهای بزرگ راحت ترگردد، وازطرفی بسیاری ازآلودگی ها، ازجمله آلودگی هوا و آلودگی صوتی وبه دنبال آن بسیاری ازناراحتی های جسمی وروحی راایجاد کرده است.لطمات روحی روانی وحتی جسمانی می تواند دررفتارهای انسان نیز تاثیر گذارباشد ونحوه ارتباط اورا با دیگران وبا محیط اطرافش تحت تاثیر قرار دهد.

البته نباید ازاین نکته غافل شد که اثرات منفی آلودگیها فقط گریبان انسان رانخواهد گرفت، بلکه میتواند روی تمام اکوسیستم های طبیعی که قطعا بی ارتباط با هم نخواهند بود، تاثیرات مخرب خود را اعمال کند. هیچکس نمی تواند این حقیقت راانکار کند که آلودگی آبها چه تاثیرات مخربی رابرزندگی آبزیان خواهد داشت وانسان هم که ازاین منابع استفاده می کند از تاثیرات مخرب آن درامان نخواهد ماند.

البته شاید به آن اندازه که به تحقیقات مختلف درزمینه تاثیرات جسمانی آلودگیها پرداخته شده در زمینه تاثیرات رفتاری آن کوتاهی شده باشد. چه بسا بسیاری ازافراد، نمی توانند بین دو پدیده آلودگی ورفتارارتباط برقرار کنند.

بنابراین دراین تحقیق سعی شده است که تا حدامکان به بررسی تاثیرات این آلودگی ها برروان ورفتار انسانها دیگرموجودات پرداخته شود .

البته لازم است قبل ازاینکه این ارتباط توسط تحقیقاتی که صورت گرفته است مشخص گردد، یک تعریف کلی ازآلودگی وانواع آن ارائه شود تا درک درست تری نسبت به این مسئله بدست آید.

لازم به توضیح است که جمع آوری اطلاعات،به اجبارازسایتهای مختلف که به ارتباط این دوپدیده مهم زیست محیطی و بهداشتی توجه کرده ، استفاده گردیده است.

1-2مفهوم آلودگی

آلودگی عبارت است ازهرگونه تغییردرویژگیهای اجزاء متشکل منابع و حیات موجودات زنده بطوری طوری که استفاده ی پیشین ازآنها ناممکن گردد (دبیری،1379 ).

آلودگی به وسیله ی فعالتیهای انسان ایجاد می شود و مستقیم یا غیرمستقیم منافع وحیات موجودات زنده را به مخاطره می اندازد. آلودگی، باعث آسیب به اکوسیستم های خشکی ، آبی، هوا وهمچنین عملکرد طبیعی آنها خواهد شد.آلاینده های زیستی بسیارگوناگون بوده وساخته دست بشرمی باشند که دراشکال مختلف وجود داشته ومی توانند برجنبه های مختلف زندگی تاثیرگذارباشند.درواقع انسان به دست خود موجبات نابودی خویش را فراهم می کند.

این آلاینده ها مستقیم یا غیر مستقیم بر سلامت وکیفیت زندگی انسان تاثیرگذارمی باشند وهمین طورکه گفته شد دراشکال مختلف وجود خواهند داشت.

• آلودگی هوا
• آلودگی صوتی
• آلودگی آب
• آلودگی نوری
• آلودگی صنعتی
• · آلودگی خاک

سعی شده است چهار مورد نخست ازاین آلودگی ها تعریف وتاثیرآنها بر رفتارشرح داده شود.

فصل دوم

آلودگی هوا

آلودگی هوا

فلزات سنگین

اثرات دود سیگار بر رفتار

اثرات PCB

اثرات سموم بر رفتار

اثرات گاز خردل

اثرات آلودگی هوا برحشرات انگل گیاهی

اثر عوامل اکولوژیکی متاثر ازآلودگی هوا

2- 1 آلودگی هوا

هوا چیست؟ هوا مخلوطی ازگازهاست که هریک قشرنسبتا نازکی را دراطراف زمین به وجود آورده اند وبه کار برده می شوند می باشد(دبیری،1379 ).

اجزاء اصلی هوا: نیتروژن، اکسیژن، آرگون، دی اکسید کربن، نئون،هلیوم ،متان،گزنون، هیدروژن، کریپتون، آرنون ،نیتروس اکسید ،آمونیاک، دی اکسید نیتروژن، مونواکسید نیتروژن، دی اکسید گوگرد سولفید هیدروژن واجزاء فرعی می باشند(دبیری،1379 ).

هوای آلوده : اضافه شدن هرماده ای که تا حدی، خواص فیزیکی وشیمیایی هوا راتغییر می دهد، به این مواد آلاینده گفته می شود(دبیری،1379).

براین اساس هرنوع ماده ای که طبیعی یا مصنوعی بتواند ازهوا بدست آید، به عنوان آلوده کننده طبقه بندی می شود که ممکن است مایع ، جامد ، گاز،یا مخلوطی ازاین ها باشد.

انواع آلوده کننده ها: مونواکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن،هیدروکربنها ،اکسیدهای سولفور(SOx) وذرات معلق (دبیری،1379).

منابع آلوده کننده : نقل وانتقالات ، احتراق ، فرایندهای صنعتی، زباله های جامد و مواد متفرقه (دبیری،1379).

فلزات سنگین ، سموم موجود درطبیعت و دود سیگار،ازجمله آلاینده های زیست محیطی می باشند که تاثیر آنها بررفتارانسان و سایرموجودات دراین جا بررسی خواهد گردید.

2-2 فلزات سنگین

درجوامع صنعتی،گریزی ازمواد شیمیایی و فلزات سمی نیست.علاوه برخطرهای زیادی که این مواد درخانه وبیرون ازخانه دارد، بسیاری ازشغل ها مستلزم قرار گرفتن درمعرض این آلاینده ها می باشد

فلزات سنگین به صورت فلزی هیچ نقشی دربدن ندارند ومی توانند بسیارسمی باشند.

این فلزات ممکن است درمحیط رها شوند. درهوا ،آب آشامیدنی ،غذا و یا درتعداد معدودی ازتولیدات شیمیایی توسط انسان می توان آنها را یافت.

راههای متعددی برای ورود این فلزات به داخل بدن وجود دارد. این فلزات ازطریق تنفس یا همراه با غذا ویا جذب ازطریق پوست وارد بدن می شود،که اگربا سرعتی بیش ازسرعت مکانیسمهای سم زدایی بدن درداخل بافتها تجمع یابند، به مرورزمان اثرات سمیت خود را دربدن آشکار می کنند.

باید توجه داشت که برای ایجاد مسمومیت لزوما وجود غلظت های بسیاربالا الزامی نیست. همانطوری که فلزات سمی دربافت های بدن تجمع می یابند،بعدازمدتی به سطوح غلظتی سمی خود می رسند،این حالت زمانی به هشدار تبدیل می شود که بدانیم فلزات سنگین دربدن چه می کنند.

تحقیقاتی که روی اثرات فلزات سنگین انجام شده است، تاکید می کند که این مواد می توانند به صورت مستقیم با مختل کردن عوامل مغزی وعصبی،بررفتارتاثیربگذارند. درواقع تاثیرآنها برموادانتقال دهنده ( نورو ترانسمیتر) خواهدبود که عملشان انتقال پیام های سلولی بخشهای مختلف بدن وتغییردرعملکرد فرایندهای مختلف متابولیکی درداخل بدن خواهد بود.

یکی ازسیستم های مهمی که نقش بسیاری درکنترل رفتارها خواهد داشت، سیستم هورمونی غدد درون ریزبدن می باشد. فلزات سنگین با اثربراین سیستم وبا مختل کردن عملکرد آن، تغییردررفتاررا باعث می شود. درنهایت می توان فلزات سنگین را این گونه معرفی کرد : فلزات سنگین عناصرکم مقداری هستند که دانسیته آنها درنهایت 5 برابرآب می باشد. بنابراین آنها عناصرپایداری هستند، به این معنی که بدن قادر نخواهد بود که آن ها را تجزیه کند.

ازجمله این عناصرمی توان سرب، جیوه ،آرسنیک ،کادمیوم و.... را نام برد .

2-2-1 اثر سرب بر رفتار کودکان

موضوعی که امروزه توجه زیادی را به خود معطوف کرده است ، اثربالقوه تماس زیاد با سرب و اثربرسیستم عصبی- رفتاری کودکان می باشد. نتایج می دهد که تماس زیاد با این آلاینده ی محیط زیست موجب کاهش ضریب هوشی، کاهش درحافظه ی کوتاه مدت، ناتوانی های گفتار، کاهش مهارت های حرکتی ظریف وهمچنین کاهش سرعت عکس العمل ها وکاهش میزان هماهنگی چشم با دست خواهد شد.همچنین تحقیقات اپیدمیولوژیکی نیزبرای تعیین رابطه ی سطح سرب خون ورفتاردردوران کودکی ونوزادی صورت گرفته است.

مطالعات مختلفی که درآن ارتباط ضریب هوشی کودکان (IQ) و سرب موجود درمحیط بررسی شده صورت گرفته است. محققین سعی کرده اند که ارتباط بین درجه بندی کامل (IQ) درکودکان5 ساله و وبزرگتربا سرب بدنشان را بررسی کنند.برای بررسی این رابطه، 26تحقیق که به صورت اپیدمیولوژیکی صورت گرفته بود مورد بازبینی قرارگرفت ودرنهایت نتیجه ای که حاصل شداین بود که تماس با سرب باعث نقصان اندکی درضریب هوشی خواهد شد.

اما باید چند عامل تسهیل کننده ی دیگر مد نظر قرار بگیرد:

1) آیا مطالعات انجام شده مشخص هستند؟

2) آیا کنترل کافی روی عوامل گمراه کننده وجود داشته است؟

3) آیا منحنی های انتخابی به کار گرفته شده ،قابل پیگیری می باشند؟

4) آیا کودکان با ضریب هوشی پائین، رفتاری را پذیرفته اند که آنها را درتماس بیشتربا سرب قرار دهد.ارتباط بین سطح سرب خون واثرات آن بربروز تغییرات رفتاری درسطوح بسیارزیاد 30 میلی گرم دسی لیتر گزارش شده است.

گرچه ارتباط دادن سطح پائین سرب با اثرات زیان بار برروی نمو هوشی- عصبی- رفتاری مشکلتر است.دراینجا به رابطه ای اشاره می شود به نام رابطه معلولی معکوس:

براساس بررسی های انجام شده، مشخص شده است که تماس کودکان با سرب منجربه کاهش ضریب هوشی،ایجاداختلال فعالیت زیاد بدون تمرکز(بیش فعالی) وسایررفتارهای منفی، مانند تحریک پذیری فعالیت شدید وحتی ضداجتماعی خواهد شد.

اغلب کودکانی که رفتارغیرمودبانه و فعالیت شدید دارند، هشدارهای پرهیزازخوراکی های بی ارزش آلوده به سرب واجتناب ازقرارگرفتن درمعرض هوای آلوده به سرب را فراموش می کنند.

درتائیداین فرضیه،محققان اخیرا گزارش کرده اند کودکانی که اختلالات رشد ونمودارند،تمایل به نشان دادن رفتارهای خاک خوری (اشتها به غذاهای نامناسب ویا موادغیرخوراکی)، که آن ها را درمعرض خطر تماس بامقداربیشتری ازسرب نسبت به کودکان سالم قرارمی دهد دارند.

ازآنجا که فرضیه ی معلولیت معکوس رانمی توان به صورت آینده نگربررسی کرد،بیشترتحقیقات در مسائل مربوط به ارتباط BLL (میزان سرب خون) وIQ ,ازروشهای آماری استفاده می کنندکه قطعا نمی توان از طریق آنها نتایج قطعی و قابل قبولی راجع به رابطه علت- معلولی به دست آورد.

کمبودهای تغذیه ای گمان می رود که برروی رشد تفکراثردارد، که خودمی تواند برروی مکانیسمهای جذب مکانیسمهای سرب تاثیرگذار باشد.

تحقیقات نشان می دهد،کسانی که ازمهارت های رفتاری وشناختی خوبی برخوردارمی باشند،مغزخود را ازاثرات سمی سرب بهترحفظ می کنند. بنا برهمین تحقیقات،اثرات مخرب سرب برمغزافرادی که دچاراختلالات رفتاری وشناختی ونیزدارای محدودیت هایی درخواندن می باشند، بیش ازدوبرابرونیم نسبت به افراد دیگراست،اما این تحقیقات بیان نمی کند کسانی که دارای مهارتهای رفتاری یا شناختی می باشندازابتلا به اثرات مخرب سرب محفوظ خواهند بود. به گفته محققان هرچه تواناییهای شناختی مثل خواندن که دردوران بزرگسالی درمعرض اثرات مخرب سرب قرارمی گیرد بیشترباشند ، اثرات حفاظت بخش بیشتری اثرات سرب خواهد داشت ، حتی اگراثرات منفی سرب برسیستم عصبی ازاثر آن بر مهارت های حرکتی اعمال شده باشد .

محققان درمورد تاثیرمهارت های خواندن درحفاظت مغزمی گویند : افرادی که دارای تعداد سیناپسهای قشری بیشتری درمغزخود می باشند،این عامل ظرفیت مغزی بیشتری رااعمال می کند وباعث خواهد شد که درصورت آسیب دیدن برخی ازمدارهای مغزی،این امکان وجود داشته باشد که مغزازمدارهای بیشتری جهت پردازش موثرکارها استفاده کند.

2-2-2 تاثیر سرب در بروز رفتارهای ضد اجتماعی پسران

حقیقتا بسیاری ازتمایلات مجرمانه دردوران بزرگسالی، می تواند قبل ازتولد کودک شکل بگیرد.

با توجه به تحقیقات چهارساله ای که برروی پسران جوان درمورداثرات رفتاری سرب صورت گرفته وامروزه به صورت مقالاتی به چاپ رسیده است، این مسئله به خوبی نشان داده شده است.

این مطالعات برروی 800 نفراز پسران مدارس پترزبورگ صورت گرفته ونشان داده است، آن دسته ازپسرانی که میزان سرب استخوانشان بالا بود،تمایلشان به ارتکاب اعمال مجرمانه وتخلفات شدیدبیش از پسرانی بود که سطح سرب استخوانشان پائین بود(برادی ،1996).

البته هیچ کدام ازاین پسران ازمیزان سربی که دربدنشان بود، دچارمسمومیت جسمانی نشده بودند.

همچنین دراین مطالعه رابطه مستقیمی بین میزان سرب دراستخوان پای کودکانی که رفتارآن ها توسط والدین یا مربیان گزارش شده بود، با میزان رفتارهای مجرمانه وغیرمودبانه آنها برقرار شد.

دکتر(Herbert Nidleeman ) روانشناس واستاد دانشگاه علوم پزشکی پترزبورگ،مطالعات دیگری برروی تاثیرات سرب انجام داده ومتوجه شده است که حتی با درنظرگرفتن عواملی که میزان احتمال رفتارهای مجرمانه وضداجتماعی راافزایش می دهد،ازجمله وضعیت اقتصادی، اجتماعی وخانوادگی، درآن دسته ازافرادی که دارای وضعیت نابسامانی ازاین جنبه بودند، آن هایی که میزان سرب بدنشان بالاتربود گرایشات بیشتری برای رفتارهای مجرمانه ازخود نشان می دادند (برادی ،1996).

یکی دیگرازمحققین وروانشناسان، مطالعه طولانی مدتی برروی رفتارهای ضداجتماعی کودکان انجام داد و نتیجه گرفت بسیاری ازرفتارهای ضداجتماعی کودکان وجرم های سنگینی که نوجوانان مرتکب می شوند، ازمواردی مثل مصرف الکل و تخلفات کوچک شروع می شود(برادی ،1996).

دکترNidleeman چنین بیان می کند:من نمیگویم سرب عامل اصلی ایجاد تخلفات اجتماعی است ولی به نظرمن یکی از مهم ترین عوامل تسهیل کننده این رفتارها می باشد وهمینطوربیان می کندکه سرب سم مهلکی برای مغز به حساب می آید که باعث جلوگیری ازانتقال ایمپالس های عصبی خواهد شد، و خود این عامل خطرانجام رفتارهای مجرمانه درکودکان را بالا خواهد برد (برادی ،1996).

البته مطالعات قبلی که دررابطه بااثرسرب صورت می گرفت،برهوش کودکان ومیزان رشدشان بیشتر تاکید می کرد ومیزان سرب خون را به عنوان یک شاخص دربدن درنظر می گرفت .

اما درطی تحقیقی که دکتر( (Blingerمحقق سرب شناسی که دربیمارستان کودکان شهربوستن فعالییت داشت انجام داد بیان کرد: برخلاف بسیاری ازتصورات گذشته، میزان سطح سرب استخوان نسبت به میزان سطح سرب خون می تواند شاخص بهتری محسوب شود، به عنوان مثال یک کودک درآزمایش اندازگیری سطح سرب بدنش می توانست دارای سطوح بالاترسرب دراستخوان خود باشد ولی دارای سطح سرب خون بالایی نباشد. ، و بیان می کند بسیاری از رفتارهای مجرمانه وتخلفات سهمگینی که درجامعه صورت می پذیرد،می تواند به دلیل آلودگیهای محیط زیست اطرافمان باشد وسرب به عنوان یکی ازخطرناک ترین آلاینده ها درنظر گرفته می شود (برادی ،1996).

درطی مطالعاتی که روی انواع فاکتورهای خانوادگی واجتماعی که ارتباط مستقیمی با این گونه رفتارها داشتند ، ازقبیل وضعیت اقتصادی وشرایط خانوادگی، مانند تعداد کودکان یا حضورپدرومادرهردو یا یکی از آنها درخانواده صورت گرفت، مشخص شدکه میزان سرب هم به همان اندازه حتی بیشتردربروزرفتارهای ضداجتماعی موثر خواهد بود(برادی ،1996).

تا به امروز ارتباط مستقیم میان سرب ورفتارهای ضد اجتماعی همچنان برقرار است.

درحدود50 سال قبل K.Randy نورولوژیست کودکان بیمارستان بوستن،توانست ارتباط سم سرب در کودکان رابا مشکلات رفتاری ازقبیل حمله کردن به معلمان ودانش آموزان دیگربا چاقو پیدا کند.

درطی مطالعا ت دیگری که 987پسرآفریقایی- آمریکایی وهمچنین دختران راازبدو تولد تا 22سالگی بررسی می کرد،نشان داد سرب یکی ازعوامل مهم دربروزاعمال مجرمانه می باشد (برادی ،1996).

2-3 تاثیر دود سیگار در سلامت رفتارو روان

سیگار راه ورود به دنیای افسونگراعتیاد را فراهم می آورد . سیگاردربیشترمواقع می تواند زمینه را برای استعمال گونه های دیگرمواد مخدر،برای شخص استعمال کننده فراهم آورد.درواقع سیگارباعث خواهد شد که رفتارهای مقاومتی درفرد سیگاری کاهش یافته و فرد بدون هیچ مقاومتی میل و وسوسه خاصی به مصرف مواد مخدرو لذت جویی ازآن را در خود تقویت کند.

مطالعات پژوهشگران نشان میدهد،رابطه روشنی بین مصرف سیگارواعتیاد به مواد مخدروجود دارد اکثرکسانی که به یکی ازانواع موادمخدرآلودگی داشته باشند،به راحتی اعتراف می کنند دلیل گرفتاری آنها در گردابی به نام اعتیاد، به دلیل آشنایی اولیه ی آنها با سیگار بوده است.

نیکوتین و سیگار کشیدن : چندین هزار سال است که انسان ها توتون مصرف می کنند. مرمان بومی درآمریکای شمالی وجنوبی اولین کسانی بودند که گیاه توتون را پرورش دادند وبرگهای آن را به دلیل آثارروان گردان آن مصرف کردند.دراواسط قرن نوزدهم سیگار ساخته شد که دود بسیارملایمی داشت ومی توانستند آنرا فرودهند.گرچه سیگارساخته شد ولی درجوامع درمورد آن اختلاف نظروجود داشت. در جامعه ی ما کشیدن سیگار مجاز واز نظر اجتماعی قابل قبول است.

نکته تاسف انگیزاین است که درجوامعی که مصرف دارو راملامت می کنند، مصرف سیگارقابل قبول است وهر ساله یک صنعت 30 میلیارد دلا ری را به خوداختصاص می دهد.

بااین حال آگاهی ازاین نکته با اهمیت است که تفاوت اصلی بین سیگار کشیدن وداروهایی مثل کوکائین والکل دراین است که مصرف کوکائین به میزان خیلی زیاد موجب تضعیف کارکرد ذهنی خواهد شد،

بااینکه نیکوتین داروی روانگردان است اثرمخرب مغزی-رفتاری آن ضعیف است((khorasandccc.ir

نیکوتین عنصری فعال واعتیاد آوراست و یکی ازپرمصرف ترین داروهای روانگردان جهان محسوب می شود. درهر سیگار 10 میلی گرم از سم نیکوتین وجود دارد که موقع استعمال آن فقط 1 میلی گرم آن جذب بدن می شود وبقیه یا می سوزد یا وارد هوا می شود ، که60 میلی گرم آن یک شخص بالغ و10 میلی گرم آن یک کودک را می کشد((khorasandccc.ir.

آثارنیکوتین بررفتار:نیکوتین را می توان به شیوه های مختلفی به کاربرد،اما دودکردن آن رایجترین مسیرکاربری می باشد.نیکوتین به سرعت جذب دستگاه گردش خون می شود ومی تواندغلظت خون را به سرعت افزایش می دهد و ظرف مدت 7 ثانیه وارد مغز می شود ((khorasandccc.ir.

این ماده ی مخدرمی تواند آثارپیچیده ومخربی بردستگاه عصبی مرکزی و محیطی داشته باشد وهم به صورت محرک رفتاروهمینطوربه صورت یک عامل کند ساز رفتارعمل کند. دربررسی آثاررفتاری سیگار کشیدن،افراد می گویند آن ها به دلیل آثار تحریک کننده و آرام کننده ی نیکوتین سیگارمی کشند.

البته چنانکه پیش تر ذکر شد، کاهش رفتارهای مقاومتی یکی ازاثرات اصلی سیگار کشیدن است.

نظریه های وابستگی به نیکوتین:عوامل اجتماعی درمصرف سیگاراثردارد.فشارهمسالان،سرمشق گیری ازوالدین وامتحان کردن می تواند به شروع این رفتارها کمک کند. زمانیکه این عادت شکل گرفت،عوامل دیگری که به آثاررفتاری خود نیکوتین مربوط می شود به نگهداری این رفتارها کمک خواهد کرد((khorasandccc.ir.

درپژوهش دارویی، نیکوتین را با 5 داروی دیگرمقایسه کرده اند.محققان نیکوتین راازنظرمسمومیتی که ایجاد می کند ضعیفترین ولی ازنظرمیزان وابستگی قویترین به شمارآورده اند ( khorasandccc.ir).

تاثیرات آلودگی محیط زیست بر رفتارآلودگی آبتاثیرات روانی و رفتاری آلودگی صوتی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:45

بررسی پتانسیل های موجود در استان اردبیل برای تولید سیمان پوزولانی

بهره برداری از حداکثر ظرفیت های نصب شده ماشین آلات و سایر عوامل که بتوانند کارآیی کارخانجات را به حداکثر برسانند و در عین حال نقش کاهنده و یا جایگزین منابع دیگر را داشته باشند هدفی است که « مدیریت ظرفیت» در بهره وری بیشتر واحدهای تولیدی دنبال می کند درکنار و هماهنگ بااین موضوع مهندسی صنایع نیزعوامل کیفی تولید را هدایت و سایر واحدهای مهندس را به ای

دسته بندی	عمران
فرمت فایل	doc
حجم فایل	3097 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	157

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

عنوان صفحه

فصل اول:

کلیات................................................................................................................... 1

موقعیت جغرافیایی ............................................................................................ 1

مقدمه ................................................................................................................... 7

فصل دوم:

خلاصه ای از زمین شناسی منطقه اردبیل ......................................................... 13

فصل سوم :

خاصیت پوزولان ................................................................................................ 18

بارزترین نکات مثبت تولید سیمان با مواد افزودنی ........................................ 19

کشورهای تولید کننده سیمان پوزولانی و استانداردهای آن........................... 20

بررسیهای مقدماتی برای شناسایی و اکتشاف مواد پوزولان .......................... 22

مناطق مورد بررسی جهت اکتشاف مقدماتی مواد پوزولانی در اردبیل.......... 24

1- توف برشها وهیا لوکلاستیت های ائوسن .................................................. 24

1-1- زمین شناسی............................................................................................. 24

1-2- سنگ شناسی ........................................................................................... 28

1-3- پوزولان اکتیویته....................................................................................... 32

1-4- ذخیره احتمالی......................................................................................... 33

1-5- نگرشی به جنبه های اقتصادی................................................................ 33

2- توف ها و توف برشهای پامیس دار موجود در رسوبات جنوب اردبیل.. 34

2-1- خلاصه ای از زمین شناسی حوضه رسوبی نئوژن در جنوب اردبیل... 34

2-2- بررسی توفهای پامیس دار موجود در رسوبات جنوب اردبیل بعنوان ماده اولیه سیمان پوزولان ................................................................................................................................... 41

2-2-1 اندیس شماره 1 ( اندیس چای سیغرلی)........................................... 41

الف- موقعیت جغرافیایی ................................................................................. 41

ب- شرح واحدهای سنگی ............................................................................... 42

ج- مطالعات سنگ شناسی................................................................................. 47

د- آزمایشات میزان فعالیت پوزولانی................................................................ 57

م- ذخیره احتمالی .............................................................................................. 59

ه- نگرشی به جنبه های اقتصادی ..................................................................... 60

2-2-2 اندیس شماره 2 ( اندیس دیم سیغرلی – اوچقاز )........................... 61

الف – موقعیت جغرافیائی ................................................................................. 61

ب- شرح واحد های سنگی ............................................................................. 61

ج- مطالعات سنگ شناسی ................................................................................ 66

د- آزمایشات پوزولان اکتیویته........................................................................... 71

م- ذخیره احتمالی............................................................................................... 71

ه- نگرشی به جنبه های اقتصادی ..................................................................... 72

2-2-3 اندیس شماره 3 ( اندیش قشلاق قاسملو )........................................ 72

الف- موقعیت جغرافیایی.................................................................................... 72

ب- شرح واحدهای سنگی ............................................................................... 72

ج- مطالعات سنگ شناسی................................................................................. 74

د- آزمایشات پوزولان اکتیویته ......................................................................... 78

م- ذخیره احتمالی .............................................................................................. 79

ه- نگرشی به جنبه های اقتصادی....................................................................... 79

2-2-4 – اندیس شماره 4 ( اندیس الماس کندی)........................................ 80

الف- موقعیت جغرافیایی.................................................................................... 80

ب- شرح واحدهای سنگی ............................................................................... 80

ج- مطالعات سنگ شناسی ................................................................................ 83

د- آزمایش پوزولان اکتیویته ............................................................................. 83

م- ذخیره احتمالی .............................................................................................. 84

هـ - نگرشی به جنبه های اقتصادی ................................................................. 84

3- ایگنمبریت ها و خاکسترهای آتشفشانی مربوط به فعالیت آتشفشانی سبلان..... 85

3-1- مختصری در مورد زمین شناسی آتشفشان سبلان ................................ 85

3-2- بررسی ایگنمبریت های دره قطور سویی بعنوان ماده اولیه سیمان پوزولان....... 88

3-2-1 مطالعات سنگ شناسی.......................................................................... 89

3-2-2- آزمایش پوزولان اکتیویته .................................................................. 92

3-2-3- ذخیره احتمالی ................................................................................... 92

3-2-4- نگرشی به جنبه های اقتصادی ......................................................... 93

3-3- نهشته های خاکستر دامنه های شرقی سبلان ........................................ 93

3-3-1- اندیس شماره 1( اندیس غرب سرعین ) ........................................ 94

3-3-2- اندیس شماره 2( اندیس حسن باری) ............................................ 97

3-3-3- اندیس شماره 3 ( اندیس ایمچه) .................................................... 97

3-3-4- اندیس شماره 4 ( اندیس باری ) .................................................... 98

3-3-5- اندیس شماره 5 ( اندیس دیج و یجین ) ........................................ 102

3-3-6- اندیس شماره 6- ( اندیس حمله ور ) ........................................... 102

3-3-7- مطالعات سنگ شناسی ...................................................................... 106

3-3-8- آزمایش پوزولان اکتیویته .................................................................. 107

3-3-9- ذخیره احتمالی ................................................................................... 107

3-3-10- نگرشی به جنبه های اقتصادی........................................................ 108

ارزیابی کلی : .................................................................................................... 109

پیش گفتار:

بهره برداری از حداکثر ظرفیت های نصب شده ماشین آلات و سایر عوامل که بتوانند کارآیی کارخانجات را به حداکثر برسانند و در عین حال نقش کاهنده و یا جایگزین منابع دیگر را داشته باشند هدفی است که « مدیریت ظرفیت» در بهره وری بیشتر واحدهای تولیدی دنبال می کند درکنار و هماهنگ بااین موضوع مهندسی صنایع نیزعوامل کیفی تولید را هدایت و سایر واحدهای مهندس را به این منظور بخدمت می گیرد. پژوهش در مورد استفاده از منابع پوزولان نیز از عملیاتی است که در چهار چوب نیل به این اهداف شروع و در حال انجام می باشد.

پوزولان یکی از منابع معدنی و مکانیکی موجود در طبیعت می باشد که از مخلوط کردن آن با کلینکر سیمان وسایش بحد لازم می تواند سیمانی را تولید نمود که از نقطه نظر بعضی از خواص نسبت به سیمان پرتلند معمولی امتیازهائی را دارا می باشد. استفاده از این ماده معدنی که نهایتاً باعث کاهش قیمت تمام شده سیمان و نیز افزایش تولید می گردد.

آنچه در این پروژه آمده است نتایج مربوط به اکتشاف ذخایر پوزولانی در شعاع 150 کیلو متری اطراف کارخانه سیمان اردبیل و هم چنین کارخانجات در دست احداث می باشد. بدین منظور پس از شناسایی هر کانسار پوزولانی روی نمونه ای مخلوط های مختلف صورت گرفته است. براساس این آزمایشات ارزیابی مقدماتی هر کانسار و انتخاب اولویت ها برای اکتشافات تفضیلی و بررسیهای نهایی کاربرد موجود در آن انجام پذیرفته است. بدیهی است انجام بررسیهای تفظیلی می بایست متقابلاً دنبال گردند. امید است این بررسیها بتواند آغازی برای استفاده مطلوب از منابع کشور و تولید انبوده این نوع سیمال گردد.

فصل اول: کلیات

الف- موقعیت جغرافیایی:

منطقه مورد مطالعه در شمال- شمالغرب ایران و بین طول جغرافیایی ´30 و ˚47 ˚40 و ˚48 و عرض جغرافیایی ˚38 تا ´30 و ˚38 واقع است. این منطقه بخش اعظم نقشه 250000: 1 چهار گوش اردبیل و بخش کمی از چهار گوش اهر را در بر می گیرد.

ناحیه مورد بررسی جزء استان اردبیل بوده و دارای آب و هوای سرد و نیمه مرطوب است. پوشش گیاهی آن خیلی کم (بجز ارتفاعات غربی تالش که دامنه شر قی شان پوشیده و جنگلی است) و زمستانی پر برف و سرد دارد. ارتفاعات آن( کوه سبلان ) در تابستان نیز پوشیده از برف میباشد. بطور کلی مشخصات جغرافیایی منطقه مورد مطالعه را بصورت زیر میتوان خلاصه نمود:

1- شهر ها:

تنها شهر منطقه شهر بزرگ و تاریخی اردبیل با بخش های نمین و نیر میباشد. شهر اردبیل با جمعیت 384125 نفر بدون احتساب روستاهای اطراف ( طبق سرشماری سال 1365 ) در طول جغرافیایی َ17 و ˚48 و عرض جغرافیایی 15َ و ˚38 واقع و ارتفاع آن از سطح دریا 1345 متر است.دارای آب و هوای سرد و مرطوب است، بطوریکه حداکثر درجه حرارت آن در تابستان ˚30 درجه سانتیگرادو حداقل درجه حرارت آن در زمستان ˚20- درجه سانتیگراد میباشد. رطوبت متوسط سالیانه هوای این شهر در ساعت 30/6 صبح 76 درصد، در ساعت 30/12 ظهر 65 درصد و مقدار بارندگی سالیانه بطور متوسط 350 میلیمتر است. دارای 135 روز یخبندان در سال است.

اردبیل شهری است با موقعیت کشاورزی، دامپروری و پرورش زنبور عسل، کشاورزی در دشت اردبیل و بیشتر در شرق شمال و شمالغرب این شهر گسترش دارد و محصولات عمده آن گندم، جو، سیب زمینی، تخم چغندر، سبزیجات و حبوبات است. دامپروری و پرورش زنبور عسل بیشتر در غرب و جنوب غرب ( دامنه کوه سبلان) و نیز در ارتفاعات شرقی آن ( کوه های تالش) صورت میگیرد. همه ساله در اواسط بهار عشایرایل سون گوسفندان خود را از ناحیه مغان برای چرانیدن به دامنه سبلان آورده و تا اوائل پاییز در آنجا میمانند و در چادرهای مخصوص ( سیاه چادر) زندگی میکنند. زبان مردم این شهر و نواحی اطراف آن ترکی آذری است و شیعه مذهب میباشند. از بخش های مهم تابع آن چند روستا ( عنبران و... ) وجود دارند که اهل تسنن میباشند. از بخش های مهم تابع آن نمین و نیر را می توان نام برد. بخش نمین در 30 کیلومتری شرق – شمال شرق آن واقع بوده و کارخانه سیمان اردبیل در جنوب این بخش قرار دارد. بخش نیر در حدود 40 کیلو متری جنوب غرب اردبیل واقع و جاده اردبیل – سراب از وسط آن میگذرد.

2- رود ها:

رودهای مهم منطقه مورد مطالعه بصورت زیر می باشند.

رودخانه قره سو: این رود خانه که بزرگترین رودخانه اطراف اردبیل میباشد از کوههای تالش در شرق اردبیل سرچشمه میگیرد و پس عبور از دشت اردبیل بطرف غرب امتداد می یابد. پس از عبور از دشت مشکین شهر در شمال این شهر با رودخانه اهر چای متصل شده و با یک چرخش 90 درجه ای در مسیر مستقیم بطرف شمال جریان یافته و به رودخانه ارس وصل میشود.

روخانه آستارا چای: این رودخانه در مرز ایران و شوروی جریان داشته و از دامنه شرقی ارتفاعات تالش در شرق نمین سرچشمه میگیرد و پس از طی مسافت حدود 50 کیلو متر از شهر مرزی آستارا عبور نموده و به دریای خزر وصل میشود.

رودخانه بالیخلی چای: این رودخانه از دامنه های جنوب کوه سبلان سرچشمه گرفته و پس از قطع نمودن رسوبات پامیس دار جنوب اردبیل از بخش جنوب شرقی این شهر عبور نموده و در شمال آن به رودخانه قره سو وصل میگردد.

3- کوه ها:

از کوه ها مهم اطراف اردبیل میتوان کوه آتشفشان سبلان را نام برد که در 40 کیلومتری جنوب غرب اردبیل واقع و در تمام فصول سال پوشیده از برف است. این کوه که بشکل یک مخروط بلند دیده میشود دارای سه قله میباشد که قله بزرگتر با ارتفاع 4820 متر از سطح دریا را« سبلان سلطان » و دو قله دیگر را « هرم داغ » و « کسری» می نامند. مردم آذربایجان احترام خاصی برای سبلان قائلند و عقیده دارند که یکی از انبیاء در قله آن مدفون است. بعلت وجود مراتع سر سبز فراوان دامپروری و پرورش زنبور عسل در دامنه های این کوه ( چشمه های آب گرم سرعین، قطور سویی، موییل و....) همه ساله توریست های زیادی را به این منطقه میکشاند. از کوههای دیگر این منطقه ارتفاعات تالش در شرق اردبیل را میتوان نام برد که در یک امتداد شمالی- جنوبی کشیده شده اند. این کوه ها از جنوب به کوه های البرز وصل شده و از شمال در خاک آذربایجان کشیده میشوند. شوروی کشیده میشوند. دامنه شرقی این کوه ها که در مقابل دریای خزر قرار گرفته بخاطر وجود رطوبت فراوان پوشیده از جنگل است، در حالیکه دامنه غربی آنها بدون پوشش گیاهی است. بلند ترین نقطه این رشته کوه در اطراف اردبیل کوه حصار بولاغی با ارتفاع 2900 متر از سطح دریاست.

4- راه ها:

راههای عمده ای که شهرستان اردبیل را به بخش ها و شهرهای مجاور وصل میکنند. بترتیب زیر می باشد:

راه اردبیل – آستارا: این راه طول حدود 90 کیلو متر دارد و دو شهر اردبیل و آستارا را بهم وصل میکند راهی است اسفالته درجه 1 که کوه های تالش با ارتفاع حدود 2500 متر را قطع نموده و پس از عبور از گردنه معروف حیران که در زمستان به علت یخبندان شدید غالیاً مسدود است، به شهر مرزی آستا را با ارتفاع همسطح دریا میرسد. کارخانه سیمان اردبیل نیز در مجاور این راه و در جنوب بخش نمین قرار گرفته است.

راه اردبیل – سراب: که اردبیل را به شهر سراب وصل می نماید. یک راه اسفالته درجه یک است که رسوبات پامیس دار جنوب اردبیل را قطع میکند. طول این راه حدود 70 کیلو متر است و گردنه صائین را قطع می نماید.

راه اردبیل – مشکین شهر: که یک راه اسفالته درجه 1بطول 80 کیلو متر است. راه – قطور سویی در مقابل روستای لاهرود از این راه جدا میشود.

راه اردبیل – مغان: یک راه اسفالته درجه 2 بطول حدود 90 کیلو متر است و اردبیل را به شهرستان گرمی در منطقه مغان وصل میکند.

راه اردبیل- خلخال: که اردبیل را به شهر خلخال وصل میکند وطول جاده حدود 70 کیلو متر است.

ب- مقدمه:

از آنجا که مناطق مورد مطالعه بیشتر توف های پا میس دار رویا پامیس برشیا میباشند. بجاست که مقدمتاً در مورد پامیس، منشأ آن و موارد استفاده اش در صنعت شرحی مختصر ارائه گردد.

پامیس به شیشه های ولکانیکی اسید و آبداری اطلاق میشود که سرد شدن سریع گدازه های شیشه ای اسید و سرشار از آب در فشار آتمسفر حاصل شده اند. در این حالت گدازه های اسید به مواد کف مانند حاوی حباب های فراوانی و ذرات جامد کوچک تبدیل میگردند که متشکل از ذرات زاویه دار شیشه و یا قطعات خرد شده پامیس میباشند. آزمایش نشان داده است که اگر یک ماده مذاب ریولیتی با حرارت 870 تا 900 درجه در مجاورت کمی آب ( 5/0 درصد) وجود داشته باشد و در فشار آتمسفر بسرعت سرد شود به پامیس تبدیل میگردد.

پامیس بشدت متخلخل بوده و حفره های بیشمار آن توسط گازها خصوصاً بخار آب حاصل میشوند که موقع سرد شدن سریع حاصل شده اند. اگر چه وزن مخصوص شیشه واقعی 5/2 است، اما ساخت حفره ای پامیس وزن مخصوص آنرا به کمتر از 1 نیز کاهش میدهد و چون این حفرات مسدود میباشند قابلیت نفوذ خیلی کمی داشته و قطعات آن برای مدتهای طولانی بر روی آب شناور میمانند چگالی ظاهری پامیس کلوخه ای 400 تا 1400 Kg/M³ ، تخلخل آن 80 درصد و مقاومت آن در مقابل تراکم 4/0 تا 2 Mpa و سختی آن 6 میباشد. اگر اندازه ذرات پامیس کوچکتر از 2 میلیمتر باشد به آن پامیسیت می گویند. به خاکستر آتشفشانی نیز پامیسیت می گویند. پامیس در حقیقت شیشه جوشیده و کف کرده ایست که حاوی ذرات متراکم و سخت شیشه، ذرات ریز بلورکوارتز، فلدسپات و کانی تیره میباشد. پامیس و پامیسیت معمولاً با هم تشکیل میشوند و در صورت تراکم به توف های اسیدی تبدیل میشوند.

« موارد استفاده پامیس»

پامیس و پامیسیت حدود 60 سال بعنوان ماده ساینده مصرف میگردید و تا سال 1940 نیز مهمترین مورد مصرف آن بعنوان ماده ساینده بوده است.

در صابون سازی و مواد پاک کننده وسایل خانگی نیز مصرف دارد. انواع خیلی ریز آن (مانند ذرات غبار) برای صیقل دادن ظروف نقره و قطعات فلزی و لوازم چوبی مورد استفاده قرار میگرند.

مهندسین رومی درگذشته مخلوطی از آهک و خاکستر آتشفشانی را بصورت یک ملات بکار میبردند که بر ملات آهکی برتری داشت این سیمان خیلی قوی و در مقابل آب دریا مقاوم بوده و در هر دو شرایط زیر آب و بیرون از آب سخت میگردد. خاکستر آتشفشانی این سیمان در اطراف شهرهای پوزولی و ناپل قرار داشته و بهمین منظور به سیمان پوزولان معروف شده است. این نوع سیمان سالهاست که در اروپا مصرف میشود و در امریکا نیز پامیس و پامیسیت را با سیمان پرتلند مخلوط نموده و در ساختمان سدها و کانال ها بکار میبرند.

از سال 1940 به بعد مصرف پامیس در مقیاس وسیعی افزایش پیدا کرد. پامیس خرد شده و درجه بندی شده بعنوان یکی از اجزاء مهم سیمان سبک و قطعات سیمانی پیش ساخته و سیمان نرم مصرف میشود.

پامیس و پامیسیت خرد و آسیاب شده بجای ماسه برای ساختن بتن عایق حرارتی و صوتی، کمک صافی، تقویت کننده و خاک مواد حشره کش و روکش سطح سیاه اسفالت جاده ها، در مرغداری ها و در موراد متعدد دیگری مصرف میگردد.

« خصوصیات پامیس بعنوان ماده افزودنی در سیمان»

پامیس خرده شده تقریباً بین تا ماسه و قلوه سنگ خرد شده وزن دارد و بهمین دلیل بتن تهیه شده با پامیس سبکتر از بتن معمولی است. سبکی این بتن علاوه بر تسریع در کار و راحتی عمل سبب صرفه جویی فوق العاده در مصرف آهن نیز میگردد. بتن پامیس را میتوان بصورت اسپری نیز روی نمای ساختمان پاشید. پامیس غیر متراکم پوشش سقف و کف مناسبی در مقابل حرارت می باشد و بتن پامیس 6 برابر از بتن معمولی در مقابل حرارت عایق تر است.

سبکی وزن و ساختمان متخلخل پامیس قابلیت خم پذیری زیادی به آن داده و حمل قطعات پیش ساخته از بتن پامیسی را بدون ترک خوردن و یا شکستن امکان پذیر میسازد. تغییر شکل پذیری آن در مقابل فشار و حفظ حالت و قابلیت برگشت به وضع اولیه آن 6 برابر بتن بعمولی است. لذا در مقابل زلزله و فشارهای ناگهانی مقاوم تراز بتن معمولی است.

نقطه ذوب متوسط پامیس 1343 درجه سانتیگراد است و تا 760 درجه سانتیگراد هیچگونه تغییری در حجم آن حاصل نمیشود. در این درجه حرارت فیبرهای بیرونی آن شروع به انقباض می نماید نقطه انهدام حرارت در آتش سوزی های بزرگ معمولاً بین 480 تا 650 درجه سانتیگراد است، بنابراین در آتش سوزی ها هیچگونه تغییری در پامیس ایجاد نمیشود.

پامیس خصوصیت چسبندگی خوبی را با اغلب چسب ها دارد و نسبت به مواد شیمیایی قارچ ها و حشرات کاملاً خنثی است. بتن با پامیس برای کانال کشی مناسب تراست. برخلاف بتن معمولی رطوبت کمتری را جذب میکند بهمین دلیل عمر آهن بکار رفته در آن زیاد تر است.

آزمایشات پوزولان اکتیویتهمطالعات سنگ شناسیموقعیت جغرافیائی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:45

بررسی پتانسیل معدنی استان ایلام

منطقه زاگرس کمی کمتر از پهنه میهن را در بردارد، در حالیکه بجز نفت که یک کانسار مواد آلی است، تقریباً هیچ گونه اطلاعات معدنی و علمی و اقتصادی از این ناحیه عظیم در دست نیست امید است با پیگیری مطالعات که آغازش با این گونه پروژه هاست، بتوان با ایجاد کمترین هزینه توان معدنی آنرا مورد پژوهش و ارزیابی قرار داد

دسته بندی	معدن
فرمت فایل	doc
حجم فایل	127 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	68

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

(فهرست مطالب)

عنوان صفحه

چکیده

مقدمه

فصل اول تاریخچه مطالب قبلی

1-1- مقدمه 6

1-2- مشخصات جغرافیایی استان 6

1-3- راههای ارتباطی 12

فصل دوم ژئو مرفولوژی منطقه

2-1- مقدمه 14

2-2- زمین شناسی ناحیه ای 16

2-3- چینه شناسی استان 19

فصل سوم پی جویی وپتانسیل یابی

3-1- سنگ آهک 31

3-2- گوگرد 36

3-3- سنگ های تزئینی 43

3-4- دولو میت 53

3-5- گچ 62

3-6- بیتومین و قیر طبیعی 68

فصل چهارم بررسی کانیهای سنگین منطقه ایلا م

4-1- مقدمه 72

4-2- مشخصات سطحی زمین 72

4-3- طرح اکتشاف ونمونه برداری 73

4-4- تشریح نتایج 75

نتایج و پیشنهادات 80

منابع و مراجع 82

چکیده

در رابطه با طرح پی جویی و پتانسیل یابی کانسارهای غیر فلزی کانسارهای استان ایلام ، مواردزیر استفاده و نقشه های مورد نظرتهیه گردیده است. این مدارک عبارتند از :

1- فتوژئولوژی عکسهای هوایی مناطق موجود در برگه های (sheet) های حمیل، چغا کبود، جویزر، زرنه و رووان.

2- تهیه نقشه های پایه و اصلاح این نقشه ها با توجه به عملیات صحرایی

3- تهیه 5 نقشه زمین شناسی و معدنی با مقیاس 50000 :1 که واجد نقاط معدنی مشخص شده در طرح می باشد.

4- نمونه برداری از مناطق یاد شده و آنالیز نمونه های مذکور.

5- تهیه گزارش مربوط به طرح پی جویی و پتانسیل یابی کانسارهای غیر فلزی.

در این طرح جمعاً تعداد 40 آنالیز بر روی نمونه ها صورت گرفته است و تعداد 100 شبانه روز برای طرح مذکور کار صحرایی صورت گرفته است و نتیجه آن مشخص شدن تعدادی اندیس معدنی می باشد.

در بازدیدهای اولیه این ناحیه سنگ شیلی سیاه رنگ کربناته حاوی ذرات پراکنده سولفید به همراه کانی سبز رنگ و اکسیدهای آهن جلب توجه نموده است.

بر اساس نقشه های تهیه شده و مطالعات انجام شده وجود ناهنجاری های باریت و نیز بیتومین و کمی فسفات و سیلستین به همراه ناهنجاری های سولفورهای آهن (پیریت و مارکاسیت) حاوی مقادیری ارسنیک، روشن گردید. در حالیکه آثار کانیهای مس در سطح زمین یافت نشد. در هر حال نتایج آزمایشات عنصری می تواند امکان حضور عناصر دیگر را بازگو نماید.

مقدمه

منطقه زاگرس کمی کمتر از پهنه میهن را در بردارد، در حالیکه بجز نفت که یک کانسار مواد آلی است، تقریباً هیچ گونه اطلاعات معدنی و علمی و اقتصادی از این ناحیه عظیم در دست نیست. امید است با پیگیری مطالعات که آغازش با این گونه پروژه هاست، بتوان با ایجاد کمترین هزینه توان معدنی آنرا مورد پژوهش و ارزیابی قرار داد.

در اکتشافات ژئوشیمیایی، ویژگی های ژئوشیمیایی و کانی سنگین کمپلکس های زمین شناسی مورد مطالعه قرار می گیرد. در این ره گذر مسائل نمایان شده در اثر مطالعات فاز قبلی مورد بررسی قرار گرفته و نواحی امیدبخش معدنی با ارزیابی قابلیت تولید معدن آن در فازهای تفصیلی تر بدست می آید.

ناحیه اکتشافی مورد درخواست در خط راست حدود 35 کیلومتری باختر تا شمال باختری شهر ایلام در منطقه ای کوهستانی قرار دارد. گستره مزبور از نظر زمین شناسی در منطقه زاگرس و در قلمرو سنگ های رسوبی با روند ساختاری شمال باختری قرار دارد.

کوشش بر آنست که با ایجاد کمترین هزینه و با بازدهی مناسب طرح اکتشاف ناحیه تدوین گردیده و نتیجه گیری لازم برای پاسخ به سؤال اصلی معدنی ناحیه مزبور،‌ یعنی وجود کانی سازی مس ارائه شود.

خاطرنشان می سازد که زون زاگرس حدود مساحت کشور را در بر گرفته این در حالی است که کمترین اطلاعات زمین شناسی را داراست، به ویژه از نظر تحقیقات معدنی بجز نفت عملاً صفر است شاید زمان آن رسیده باشد که این ناحیه عظیم را برای استفاده از کانیهای صنعتی و مهمتر از آن تحقیق پتانسیل معدنی آن مورد پژوهش قرار داد.

فصل اول

تاریخچة مطالعات قبلی

1-1-مقدمه

استان ایلام طبق تقسیمات زمین شناسی در بخش زاگرس چین خورده یا زاگرس خارجی واقع در جنوب غربی ایران واقع شده است پهنای این زون را 150 تا 250 کیلومتر تخمین زده اند، احتمالاً در برخی نواحی به زیر زاگرس رورانده کشیده می شود. این ناحیه توسط شرکت ملی نفت ایران تهیه شده است علاوه بر مطالعات فوق که بیشتر به صورت ناحیه ای و برای کارهای نفتی صورت گرفته است مطالعاتی که در استان ایلام و در رابطه با مواد معدنی تا کنون صورت گرفته عبارتند از:

- طرح مطالعاتی مواد اولیه مصالح ساختمانی استان ایلام که توسط یک گروه مطالعاتی در سال 1362 صورت گرفته است.

- گزارش طرح مطالعه پی جویی مواد معدنی دولومیت و خاکهای صنعتی استان ایلام – علی امامعلی پور – میرصالح میر – محمدی – مجری طرح: محمدعلی رضا قلی

- گزارش پراکندگی و تخمین ذخیره شن و ماسه شهریور 63 منوچهر سالمی، مجید ابراهیمی ساعتی.

هر چند از دیدگاه زمین شناسی و معدنی نقاط کور فراوانی در استان دیده می شود اما مطالعات فوق کمک شایان توجهی درباره کانسارهای موجود در استان نموده است بطوریکه تقریباً منابع گچ، آهک، شن و ماسه و خاک رس استان شناسایی شده و در بیشتر نقاط نیز به مرحلة بهره برداری رسیده است.

1-2-مشخصات جغرافیائی استان

استان ایلام با مساحتی حدود 19045 کیلومتر مربع تقریباً 2/1 درصد مساحت کل کشور در غرب ایران بین 31 درجه و 58 دقیقه تا 34 درجه و 15 دقیقه عرض شمالی و 45 درجه 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه

طول شرقی قرار دارد.

استان ایلام از شمال به استان کرمانشاه از غرب به کشور عراق (در حدود 430 کیلومتر از مرز مشترک ایران و عراق در این استان می باشد.) از جنوب به قسمتی از استان خوزستان و از شرق به استان لرستان محدود بوده و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری دارای 5 شهرستان 12 بخش و 41 دهستان و 1022 آبادی می باشد. استان تا قبل از سال 1343 یکی از شهرستانهای تابع استان کرمانشاه بوده و سپس با تغییراتی از نظر تقسیمات کشوری و منظم شدن دهستانهای مجاور در سال 1345 به فرمانداری کل و در سال 1353 به استان تبدیل گردید. شهرستان ایلام در فاصله حدود 730 کیلومتری تهران واقع شده و دارای مساحتی در حدود 4000 کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا 1319 متر می باشد.

شهرایلام در دره ای کوهستانی قرار گرفته و با ارتفاعات کبیر کوه (در جنوب شرقی) و مانشت (شمال و شرق) محصور گردیده است، استان ایلام منطقه ای است کوهستانی که مهمترین کوههای آن عبارتند از: کبیر کوه که بلندترین قله آن ورزین دارای ارتفاع 3062 متر و دینار کوه که بلندترین قله آن 2600 متر ارتفاع دارد، رشد سالانه جمعیت در دهه گذشته 5/4 درصد بوده که در بعضی از بخشهای استان به 7% نیز می رسد. رشد نرخ بیکاری استان حدود 20% می باشد فعالیت اغلب ساکنین استان را دامداری توأم با کشاورزی تشکیل می دهد. از مساحت استان ،469000 هکتار جنگل، 1200000 هکتار مراتع، 200000 هکتار اراضی دیم و 50000 هکتار اراضی آبی می باشد.

در این استان طوایف عرب، لر و کرد وجود دارد که علیرغم تنوع در گویش و فرهنگ همه در اعتقاد به مذهب شیعه اثنی عشری و وفاداری به انقلاب اسلامی مشترک می باشند. (حدود 93/99 درصد مسلمان هستند) با توجه به سرشماری سال 1370 جمعیت استان به حدود (440693) نفر رسید مردم ایلام در زمره

مطمئن ترین مرزداران کشور هستند که طی 8 سال دفاع مقدس با نثار خون شهیدان خود این واقعیت را ثابت کردند.

مهمترین ارتفاعات این استان عبارتند از:

1- کبیر کوه، که جهت آن از شمال غرب به جنوب شرقی استان ایلام بوده و بلندترین قله آن بنام ورزین 3062 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

2- دینار کوه، با ارتفاع 2600 متر از شعب کبیرکوه بوده و بین آبدانان و دهلران واقع است.

3- کوههای یخجیر، سیاه کوه، سرخ کوه، حمرین کوه، از ارتفاعات مهم منطقه محسوب شده و از شعبات کبیرکوه بشمار می روند.

بخش جنوبی استان ایلام که عمدتاً اراضی شهرهای مهران و دهلران را در بر می گیرد، خالی از ارتفاعات و مرکب از دشتهای صاف و هموار است.

دشتها:

دشتهای مهم استان عبارتند از دشت مهران، محسن آب، حسین آباد، دشت کلات، مورموری در آبدانان و دشت عباس.

استان ایلام از نظر اقلیمی جزء مناطق گرم ایران بشمار می رود ولی عامل ارتفاع نقش مهمی در تنظیم وضع اقلیمی وفصول درجه حرارت محلی دارد. خصوصیت یک چنین منطقه ای اختلاف زیاد درجه حرارت شب و روز و بین کوه و دشت می باشد.

در تیر ماه درجه حرارت دما به 40⁰ درجه سانتی گراد می رسد که همین پدیده به فرسایش مکانیکی کمک می نماید. به هنگام گرمای تابستان، مردم ناگزیر به داخل کوهها و دره های واقع بین دو چین خوردگی مهم

کبیرکوه و انجیرکوه پناه می برند و به هنگام سرمای زمستان روانه مناطق شرق بین النهرین می شوند. به این ترتیب تنها منطقه ای که در تمام سال از حداقل رطوبت لازم برای زندگی برخوردار می باشد، همان دره های واقع بین دو چین خوردگی است. باران بهاره در پشت کوه زیاد است. میزان بارندگی در مناطق مهران و دهلران سالیانه حدود 200 تا 300 میلی متر است و در شمال و شمال شرقی استان به 300 تا 900 میلیمتر می رسد. میزان متوسط باران سالانه 390 میلی متر است ولی در ارتفاعات هر زمستان باید انتظار برف را داشت.

هوای سرتاسر ایلام با وجود کوهستانی بودن منطقه در زمستان مه آلود و در تابستان بر اثر گرمای شدید دشت و سوختن علفها و وزش بادها از دشت به کوه غبارآلود است. می توان گفت که روی هم رفته در بخش کوهستانی 8 ماه و در بخش دشتها 4-3 ماه خوش هوائی وجود دارد. به طور کلی می توان گفت که شهر ایلام منطقه ایست که با ارتفاع زیاد سرد سیری بوده و از هوایی سالم بخصوص در فصل تابستان معتدل برخوردار است.

در صورتیکه منطقه مهران چون در دشت واقع شده و ارتفاع کمتری دارد. دارای آب و هوای گرم است (وزش بادهای گرم در تابستان مزید بر گرمای هوای این منطقه در تابستان می شود).

آب :

با توجه به میزان بارندگی و وجود رودخانه های متعدد،‌ اکثر مناطق این استان از نظر تأمین آب دارای شرایط مطلوبی است. ولی با توجه به اینکه محل استخراج معادن عمدتاً در نقاط دور از نواحی مسکونی می باشد مسئله تأمین آب مورد نیاز برای معادن و یا تأسیسات و کارخانجات بهره برداری و تولیدی از اهمیت خاص برخوردار است.

منابع آب سطح استان را در دو بخش آبهای سطحی (رودخانه ها) و آبهای زیرزمینی می توان بررسی نمود:

رودخانه ها:‌ رودخانه های این استان عموماً از کبیرکوه سرچشمه می گیرند و به طرف شرق جریان دارند.تعدادی از آنها به رودخانه سیمره منتهی شده و برخی دیگر از مرز کشور عبور کرده و به خارج از کشور می ریزند. استان از نظر حجم آب رودخانه غنی است و علی الظاهر تعداد رودخانه ها بیش از 11 بستر با آبدهی های مختلف گزارش شده است که مورد استفاده 146 آبادی قرار می

گیرند و بر روی آنها بیش از 255 هکتار از اراضی را آبیاری می کند، مهمترین رودخانه های این استان عبارتند از:

رودخانه های سرابله، چرداول، سراب کلان، سراب زنجیره، گرو، گنجه، کلم، سیکان و شیخ مکانی که اغلب از کبیرکوه سرچشمه گرفته و پس از مشروب نمودن اراضی وسیعی از استان به رودخانه سیمره می ریزد.رودخانه کنجانچم (آبدهی این رودخانه در زمستان و بهار 5-4 متر مکعب در ثانیه و در پائیز و زمستان 2-8/0 متر مکعب و در مواقع سیلابی نیز به 500 متر مکعب در ثانیه می رسد)، چنگوله (5/1 متر مکعب در ثانیه آبدهی دارد و دارای املاح سولفاته و کلرور است)، گاوی (که از جمله رودخانه های سیلابی بشمار می رود و حدوداً 2-1 ماه در سال آب دارد) و میمه (2 متر مکعب در ثانیه آبدهی دارد و دارای املاح فسفره است) از دیگر رودخانه های این استان محسوب می گردد.

آبهای زیرزمینی:

با وجود پهنه های وسیعی از طبقات غیر قابل نفوذ در سطح استان، سفره های آب زیرزمینی در اکثر مناطق وجود داشته و مورد بهره برداری قرار می گیرد.خروج آب زیرزمینی به سطح زمین به صورت چشمه های متنوع، عمدتاً در کنار ارتفاعات دیده می شود که سرچشمه برخی از رودخانه های منطقه را تشکیل می دهند. این چشمه ها اغلب از لایه های آهکی و در

فصل مشترک آهکها با لایه های نفوذ ناپذیر مجاور خارج می گردند مهمترین این چشمه ها در مناطق سراب، سراب کارزان، سراب باغ، دره شهر و سراب آبدانان دیده می شوند.

سفره های آبرفتی در کلیه دشتهای آبرفتی وجود دارد و بر حسب نوع لایه های زمین شناسی اطراف دشت کیفیت آب سفره ها متفاوت است.

در دشت ایلام سطح آب زیرزمینی بالا است و متوسط عمق آب در حدود 3 متر می باشد. کیفیت آب مناسب بوده و از تیپ کربناته است.

در دشت صالح آباد سفره آب زیرزمینی گسترش مناسب دارد لیکن درصد املاح آب بالاست و تیپ آب کلروره و سولفاته است. در قسمتهای جنوبی تر دشت رودخانه کنجانچم دارای آب شور است.

در سفره آب زیرزمینی دشت مهران، سطح آب بالا بوده و میانگین آن بالای 3 متر است. کیفیت آب در بخشی که توسط رودخانه کنجانچم تغذیه می شود مناسب نیست و نسبتاً شور است ولی در بخشی که توسط رودخانه گاوی تغذیه می گردد. از شرایط بهتری برخوردار است.

در دشت دهلران، سطح آب زیرزمینی دشت نسبتاً بالاست و دارای عمقی معادل 6 متر می باشد. کیفیت آب در بخش بالای دشت مناسب است ولی در وسط دشت وجود آب شور محدودیت هائی در بهره برداری از چاههای آب ایجاد می کند.

دشت عباس – گرچه این دشت وسیع توسط آبرفت پوشیده شده است، لیکن ضخامت آبرفت در بخش اعظم دشت ناچیز است. در بخش شرقی دشت وجود آب با کیفیت مناسب امکان بهره برداری از آن را فراهم کرده است. قابل توجه است که سفره آب سطحی این دشت دارای کیفیت نامناسب می باشد.

دشت کارزان – اگرچه وجود چشمه های فراوان در این دشت، حفر چاههای آبرفتی را منتفی می کند، لیکن

می توان اظهار نمود که سطح آب زیرزمینی در این دشت بالا بوده و کیفیت آن مطلوب می باشد.

دشت هلیلان – این دشت نیز دارای سفره های آبرفتی مناسب می باشد. و کیفیت آب آن خوب است سفره های آب زیرزمینی موجود در آهکها نیز می توانند یکی از مهمترین منابع تأمین آب بخصوص در نقاطی که کیفیت آب سفره آبرفتی نامناسب است، باشد. این سفره ها عمدتاً در آهکهای سازند آسماری و ایلام – سروک ذخیره شده اند.

1-3-راههای ارتباطی:

استان ایلام دارای یک شبکه هماهنگ نمی باشد و با توجه به اینکه استان فاقد هر گونه شبکه راه آهن و فرودگاه بوده و روستاها و شهرها پراکنده می باشد. اهمیت یک شبکه صحیح ارتباطی ضروری بنظر می رسد و اتصال استان به خط راه آهن کشور از محور اندیشمک یا محور الیگودرز پیشنهاد می گردد. همچنین فرودگاه که یکی از عوامل اصلی توسعه منطقه بحساب می آید که بحول وقوه الهی تا پایان سال 73 قسمتی از آن به مرحله بهره برداری می رسد. طول راههای اصلی استان بیش از 400 کیلومتر و راههای فرعی آن بیش از 750 کیلومتر می باشد. شبکه راههای موجود باعث اتلاف مقدار متنابهی از تولیدات کشاورزی و دامی استان شده و این مسئله بر توزیع این محصولات در سطح استان مؤثر می باشد مطالعات انجام شده نشان می دهد در صورت ایجاد یک شبکه هماهنگ ارتباطی، استان می تواند بسیاری از مواد اولیه مورد نیاز صنایع غذائی ساختمانی را تأمین نموده و باعث رونق سرمایه گذاری در منطقه و جذب نیروی متخصص گردد.

مجموع راههای در دست ساختمان استان 648 کیلومتر است. همچنین 283 کیلومتر راه نیز مطالعه شده جهت گسترش راههای استان در نظر گرفته شده و 658 کیلومتر راه در دست مطالعه و بررسی می باشد. همچنین در برنامه پنج ساله اول 2 محور اصلی، 11 محور فرعی و 500 کیلومتر راه روستائی در نظر گرفته شده است.

ضمناً با توجه به اتمام عملیات حفر تونل آزادی بطول 1172 متر و راه اندازی آن تا پایان سال 75 نقش مؤثری در ایجاد راه ارتباطی استان دارا می باشد.

فصل دوم

ژئومورفولوژی منطقه

2-1- مقدمه

بطور کلی، سیمای ژئومورفولوژیکی استان را رشته کوهها و نواحی کوهستانی، دشتها و تپه ماهورها تشکیل می دهد، بطوریکه – از کل مساحت استان کوهستانی و عمدتاً پوشیده از جنگل و بقیه را دشتها و تپه ماهورها شامل می شود.

گسترش عمومی رشته کوهها و ارتفاعات در نیمه شرقی و شمال شرقی و گسترش دشتها و نواحی کم ارتفاع در نیمه غربی و جنوبغربی می باشد، ولی این حالت کلیّت نداشته بطوریکه در بین رشته کوههای مرتفع نیز دشت های عموماً کم وسعت قرار دارند که زمینهای مزروعی عشایر بر روی آنها واقع شده است.

عوامل کنترل کننده سیمای ریختار شناسی و چهره پرداز منطقه شامل عوامل ساختاری، لیتولوژیکی و فرآیندهای آب و هوائی می شود.

تکنونیک و عوامل ساختاری نقش عمده ای در ایجاد دشتها، تپه ها، چشمه ها و آبراهه ها در منطقه ایفا کرده است. ساختار عمومی منطقه ساده و شامل طاقدیس و ناودیس های فشرده با روند شمالغرب – جنوب شرق

بوده و امتداد طاقدیسها تا فواصل زیاد (گاهی چندین ده کیلومتری) قابل تعقیب هست، به گونه ای که این طاقدیس ها و اشکال بوجود آمده ناشی از فرسایش آنها عموماً ارتفاعات را تشکیل داده و از لحاظ ریختاری طاقدیس ها پشت نهنگی (Long whale – Back Anticline) را بوجود آورده اند.

ناودیس ها نیز عموماً دشت های بین ارتفاعات را تشکیل داده اند که از گسترش چندانی برخوردار نیستند. در مجموع این ارتفاعات و دشتها بین کوهستانی به تبع از وضعیت ساختاری منطقه در جهت شمالغرب – جنوبشرق کشیده شده اند.

از ریخت هائی که بطور معمول در اکثر طاقدیس ها (که هسته آنها بطور کم و بیش فرسایش یافته) و تحت کنترل شرایط ساختاری بوجود آمده اند. می توان ریخت های خرپشته ای (Hog BACK) و کواستا (Questa) را نام برد ، این ریخت ها مربوط به لایه های تشکیل دهنده یالهای طاقدیس ها می باشد که دارای زوایای (شیب) مختلفی هستند. این اشکال ریختاری در هر دو طرف اکثر طاقدیس های استان مشاهده می شود.

بالاخره، از اشکال مهمی که کمابیش بطور پراکنده در اکثر نقاط استان و تحت کنترل عوامل تکتونیکی بوجود آمده اند، کوه لغزه ها (Land Slides) ، سنگریزه ها (Rock Falls) و ریزش را می توان نام برد. کوه لغزه ها در اکثر طاقدیس ها که هسته آنها بر اثر عوامل ساختاری – فرسایشی نمایان است، دیده می شود. این لغزشها، باعث بهم خوردن نظام طبقات و ریزش نواحی وسیعی شده است یکی از مناطقی که این پدیده در وسعت زیاد بوجود آمده، طاقدیس نخجیر است.

گذشته از عوامل ساختاری، عوامل لیتولوژیکی نیز سهم بسزائی در چهره پردازی ناحیه دارند، و بطوری که سنگهای آهکی و دولومیتی عموماً تشکیل صخره ها، دیواره ها (Cliffs) و پرتگاهها را داده اند، بعنوان

مثال، مرتفع ترین نواحی طاقدیس کبیرکوه را عمدتاً‌ سنگهای آهکی سازند سروک تشکیل می دهند، همچنین سنگهای آهکی و دولومیتی سازند آسماری نیز بطور معمول این اشکال را بوجود می آورند. برعکس سازندهای صخره ساز نامبرده، سازندهائی نیز وجود دارند که بر حسب ویژگیهای لیتولوژیکی خود تشکیل نواحی کم ارتفاع، دشت ها و تپه ماهورها را می دهند. در این میان می توان از سازندهای امیران – گورپی – سورگاه و پابده نام برد که عمدتاً از رسوبات شیلی، مارنی، و تیپ فلیش تشکیل شده اند. البته هر کدام از این سازندها در نواحی گسترش دارند، ریخت های مشخصی را بوجود آورده اند،‌ مثلاً هر جا که سازند گورپی گسترش دارد، دشت ها نمایان هستند، همچنین سازند پابده نواحی شیب داری را از دشت ها و تپه ماهورها بطرف ارتفاعات (سنگهای آهکی صخره ساز آسماری) بوجود آورده اند.

2-2-زمین شناسی ناحیه ای

محدودة جغرافیایی استان ایلام از نقطه نظر تقسیمات زمینی شناسی ایران (اشتوکلین 1968، نبوی 1355، افتخارنژاد 1359) در زون زمین ساختی زاگرس و چین خورده (Fol ded Zagros Zone) یا زاگرس خارجی قرار دارد و بخش مرکزی و غربی زون مزبور را تشکیل می دهند بنابراین اختصاصات استراتیگرافی – تکتونیکی آن از واحد زمین ساختی فوق الذکر تبعیت می کند.

زاگرس چین خورده در جنوب غرب ایران واقع شده (ناحیه قرارداد 1954) واحد شمالشرقی آن، منطبق با منطقه تکتونیکی مشهوری است که راندگی اصلی زاگرس (Zagros Trust) نامیده می شود.

از دیدگاه زمین ساخت جهانی، زاگرس چین خورده حاشیه قاره ای غیر فعال (در مقایسه با زون سنندج – سیرجان) که حاشیه تازه ای فعال محسوب می شود، اقیانوس نئوتتیس را تشکیل می دهد که با روند

شمالغرب، جنوب شرق از باختران تا سراسر لرستان مرکزی و خوزستان شرقی تا جزیره خارک در خلیج فارس کشیده شده است. با توجه به اینکه استان ایلام در زون مورد بحث واقع شده است، لذا بررسی تاریخچه رخدادهای زمین شناسی در این منطقه از کشورمان در گرو شناخت حوادث و رخدادهای روی داده در تکوین زاگرس چین خورده می باشد.

بطور کلی سه مرحله با ویژگیهای متفاوت در تکوین زاگرس چین خورده وجود دارد:

1- مرحلة پلاتفرمی که در این مرحله این زون مانند سایر قسمت های ایران مانند البرز و ایران مرکزی از رسوبات پلاتفرمی (پوشش پلاتفرم) پوشیده شده است. این مرحله از اینفراکامبرین تا تریاس میانی (محتملاً تریاس پایانی) بطول انجامیده است. در این مدت بخش هائی از آن خارج از آب بوده اند زیرا که رسوبات سیلورین تا پرمین در برخی نقاط حتی در حفاریهای نفتی هم مشاهده نشده است. رسوبات این مرحله در استان ایلام برونزد نداشته و با رسوبات جدایی پوشیده شده اند.

2- مرحله بزرگ ناودیسی که از تریاس پایانی تا میوسن بطول انجامیده است. در اواخر تریاس، این قسمت از ایران از سایر مناطق جدا شده و بصورت حوضه فرو افتاده ای که دائماً در حال نشت بود (حوضه رسوبی زاگرس) در آمد که در آن رسوبات مزوزرئیک تا میوسن با ضخامتی حدود 1000 متر رویهم انباشته شده اند. البته وجود رسوبات تبخیری که از گسترش نسبتاً زیادی برخوردار هستند و برخی از نبردهای چینه ای کوتاه مدت، نشانه ای از حرکات قائم (اپیروژنیک) در این حوضه بوده است.

در استان ایلام قدیمی ترین رسوبات این مرحله که دارای برونزد می باشد، مربوط به نئوکومین (سازند گرو) است که منحصراً‌ در هسته طاقدیس کبیر کوه (در نتیجه فرسایش طاقدیس) گزارش شده است.

رسوبات تشکیل شده در این مرحله از تکامل زاگرس چین خورده، در طی آخرین فاز آلپی (میوبلیوسن) چین

خوردگی پیدا کرده همگی از آب خارج شده اند. بطوریکه بعد از آن رسوبات تخریبی ناشی از فرسایش ارتفاعات (کنگلوسرای بختیاری) که در محیط های دریاچه ای و رودخانه ای ته نشین شده اند بصورت دیگر شیب رسوبات قدیمی تر را پوشانده اند.

این رسوبات در استان ایلام گسترش زیادی برخوردار بوده و در نواحی صالح آباد، آبدانان دهلران، هلیلان ضخامت های قابل توجهی از آنها مشاهده می شود.

3- مرحله جدید یا پس از فاز کوهزائی که عبارت است از مرحلة‌ کوهزائی پا سادنین که در نتیجه آن تمام فلات ایران تحت تأثیر قرار گرفته و در منطقه زاگرس کنگلومرای بختیاری هم چنین خوردگی پیدا نمود.

بطورکلی از اختصاصات زون زمین ساختی نامبرده آن است، که هیچ نوع فاز ماگمائی و یا متامورفیسم در آن تأثیر نکرده بنابراین بسیاری از کانسارهای فلزی و غیر فلزی که منشاء ماگمائی (ماگما توژن) و دگرگونزاد دارند در این حوضه تشکیل نگردیده و منابع معدنی منحصر به منابع رسوبی گشته است، با این توصیف مواد معدنی تشکیل شده در رابطه با شرایط رسوبگذاری و یا ژنزو تکوین حوضه رسوبی فوق بوده است.

تأثیر فازهای مختلف تکتوتیکی در این حوضه که به صورت حرکات خشکی زائی عمل نموده است، باعث تغییر شرایط رسوبگذاری حوضه در جهات مختلف افقی و قائم (تغییرات جانبی، عمودی رخساره ای) و همچنین تغییر شرایط دیاژنزی شده است که در نهایت در تشکیل ذخایری چون نفت و گاز و همچنین ذخایر غیر فلزی نظیر گچ که پتانسیل بالائی از آن در استان وجود دارد، آهک و دولومیت مؤثر بوده است.

با توجه به مطالب فوق الذکر، مطالعه ذخایر معدنی در استان ایلام بدلیل منشأ رسوبی آنها جدا از شناخت اختصاصات حوضه رسوبی امکان پذیر نبوده و مستلزم آگاهی بر واحدهای لیتولوژیکی و شرایط تشکیل، تکوین و دیاژنز آنها و تغییرات بعدی در اثر عوامل تکوینی، فرسایشی و غیره است، بنابراین آگاهی بر اختصاصات سنگ شناسی سازندهای زمین شناسی (استراتیگرافی) و تغییرات آن در سطح منطقه به ما امکان می دهد که با وقت کافی راجع به وضع گسترش و تغییرات مواد معدنی نتیجه گیری نموده و آن را تعمیم دهیم.

از نظر توالی چینه شناسی و گسترش رخساره های رسوبی در این استان دو توالی رسوبی تقریباً متمایز قابل تشخیص می باشد. اولی توالی رسوبی است که شامل سازنده های گرو – سروک – سورگاه ایلام – گور پی – بابده – آسماری (شامل ممبر کلهر) گچساران – آغاجاری و بختیاری می باشد.

این توالی در مناطق جنوب، جنوبغرب و شمال غرب دارای گسترش می باشد که در واقع بیشترین قسمت استان را تحت پوشش قرار می دهد.

توالی دوم شامل سازندهای گورپی – امیران – نله زنگ – گشکان – آسماری – گچساران – آغاجاری و گنگلومرای بختیاری می باشد که در نواحی شمالشرقی استان گسترش دارند.

بررسی پتانسیل معدنی استان ایلامبیتومین و قیر طبیعیژئو مرفولوژی منطقه

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:44

بررسی امواج الکترومغناطیس در اطراف سیمهای برق فشار قوی و تاثیرات آن

مقاله گردآوری شده در مورد بررسی امواج الکترومغناطیسی در اطراف سیمهای برق فشار قوی و تأثیرات آن شامل قسمتهای متنوع امواج و میدانهای الکترومغناطیسی، اندازه‌گیری ثابتهای خط انتقال با استفاده از روشهای تحلیلی و اجزاء محدود، بررسی و تداخل امواج با شبکه‌های مخابراتی، راههای کاهش تداخل، اثرات امواج بر موجودات زنده و سلامتی انسان، بررسی حدود مجاز اطراف سی

دسته بندی	برق
فرمت فایل	doc
حجم فایل	2945 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	102

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

چکیده

مقدمه

فصل اول

امواج الکترومغناطیسی

میدانهای الکتریکی و مغناطیسی

امواج متحرک روی یک خط انتقال

فتونها و امواج

فتونها

میدانهای الکترومغناطیسی در فرکانس قدرت

فصل دوم

ثابت‌های خطوط انتقال

جنس‌ هادی و ساختمان آن

مقاومت خط

ضریب القائی خط

خطوط سه فاز

هادیهای متساوی‌الفاصله

مساوی کردن ولتاژهای القائی بوسیله پیچیدن خط

ظرفیت خط

ظرفیت خط سه‌فاز

فصل سوم

محاسبه پارامترهای خط انتقال و کابلها قدرت برش اجزاء محدود

مدل ریاضی

معادلات میدانها

انرژی و تلفات

فصل چهارم

تداخل امواج الکترومغناطیسی با شبکه‌های مخابراتی

اثرات الکترومغناطیسی

اثرات الکترواستاتیکی

کاهش اثر تداخل

فصل پنجم

تأثیر میدانهای الکترومغناطیسی 50هرتز بر جنین مرغ، قبل یا در حین انکوباسیون

مقدمه

شرح تحقیق

نتیجه‌گیری

فصل ششم

میدانهای الکترومغناطیسی ELF و سلامت انسان

استانداردهای حدود تابش

استانداردهای حریم خطوط انتقال برق در ایران

اندازه‌گیری شدت میدانهای ELF

بحث و تفسیر نتایج اندازه‌گیری شدت میدان در مشهد مقدس

پیشنهادات

فصل هفتم

اثر امواج الکترومغناطیسی در فرکانسهای قدرت بر انسان

استانداردهای ایمنی

بررسی پارامترهای EM در بدن

آثا و سندرومهای حاصل

اثر امواج الکترومغناطیسی روی شیردهی گاوها و حیوانات دیگر

اثر میدانهای مغناطیسی فرکانس پائین

فصل هشتم

بررسی آثار بیولوژیک خطوط انتقال و توزیع نیرو و مروری بر حد حریم مجاز اطراف آن

پدیده فیزیکی

اثرات بیولوژیک

اثرات کرونا در محیط زیست

اثرات میدان مغناطیسی روی موجودات زنده

بررسی شدت میدانهای الکتریکی در اطراف خطوط انتقال نیرو

چکیده

مقاله گردآوری شده در مورد بررسی امواج الکترومغناطیسی در اطراف سیمهای برق فشار قوی و تأثیرات آن: شامل قسمتهای متنوع امواج و میدانهای الکترومغناطیسی، اندازه‌گیری ثابتهای خط انتقال با استفاده از روشهای تحلیلی و اجزاء محدود، بررسی و تداخل امواج با شبکه‌های مخابراتی، راههای کاهش تداخل، اثرات امواج بر موجودات زنده و سلامتی انسان، بررسی حدود مجاز اطراف سیمهای فشار قوی و جریم مجاز در ایران و دیگر موارد می‌باشد.

از آنجایی که توسعه روزافزون صنایع و همچنین افزایش استفاده از تجهیزات رفاهی برق در واحدهای مسکونی، توسعه و گسترش شبکه‌ها و افزایش میزان تولید را بطور جدی باعث گردیده و گسترش شبکه‌ها انتقال، بوجود آورندة نوعی آلودگی بوده که به نظر من نقش نامطلوب آن در سلامت و بهداشت فرد و جامعه برتر از آلودگی‌های دیگر است.

در این پروژه سعی شده که مجموعه‌ای از تحقیقات انجام شده اثرات امواج الکترومغناطیسی در نقاط مختلف جهان را جمع‌آوری شود و تا حدود عملی راههای پیشگیری و کاهش اثرات بیان گردد.

مقدمه

اهمیت و نقش امواج الکترومغناطیسی از قدیم‌الایام در زمینه‌هایی چون ارتباطات و مخابرات و رادار موضوعی بوده که همگان از آن واقف بوده‌اند ولی از آنجایی که درس میدانها و امواج یکی از دروس اختصاصی رشته مخابرات بوده که به عنوان پایه دروس دیگر مهندسی الکترومغناطیسی تلقی می‌شود و زمینه تخصصهای مختلفی را مانند نظریه و تکنیک میکروویو، آنتن، انتشارات امواج، نظیر امواج الکترومغتاطیسی و غیره را فراهم می‌سازد.

امروزه نقش میدان مغناطیسی در جوامع صنعتی بیش از پیش در سلامت و بهداشت فرد و جامعه حائز اهمیت می‌باشد. با توجه به پیشرفت علم و تکنولوژی و طراحی و ساخت سیستمهای متعدد در واقع هدف از آنها برداشتن قسمتی از مشکلات بشر بوده است، گرفتاریهای، بیشتری عارض نسل بشر بوده است.

صدمات نه تنها در تکنولوژی گسترده بلکه حتی در مقیاسهای کوچک- مثل پرتوافکنی ایزوتوپهای دستگاههای عکاسی کوچک – نیز بوجود آمده‌اند. صدمات وارده را می‌‌توان به چهار قسمت تقسیم کرد:

1-صدمات اقتصادی

2-صدمات تکنولوژی

3-صدمات جسمی

4-صدمات روحی و روانی

البته خود صدمات روحی و روانی در نهایت منجر به صدمات جسمانی می‌شود و صدمات جسمانی ممکن است در تمام حالات صدمات عصبی را شامل شوند.

فصل اول

امواج الکترومغناطیسی] 1[

اتمهای یک ماده می‌توانند بطریق مختلف از محیط اطراف خود انرژی جذب کنند. مثلاً اگر ماده‌ای در معرض تابش حرارت قرار گیرد تمام یا مقداری از انرژی حرارتی که به ماده میرسد، توسط اتمهای آنها جذب میشود و در نتیجه اتمها به حالت تهییج درمی‌آیند.

هر یک از اتمهای تهییج شده ممکن است در بازگشت به حال عادی خود، انرژی جذب شده را بصورت پرتوهایی از خود تابش کند، این پرتوها را پرتوهای الکترو مغناطیس گویند.

اصطلاح الکترومغناطیسی بدان جهت است که هر کدام از این پرتوها همواره با دو میدان الکتریکی و مغناطیسی که جهت آنها بر جهت حرکت پرتو عمودند، همراه است.

شکل 1- جهت حرکت پرتو الکترومغناطیسی و میدانهای الکتریکی و مغناطیسی آن

امواج الکترو مغناطیسی دارای طیف یا اسپکتروم وسیعی می‌باشند که شامل امواج رادیوئی رادار، مادون قرمز، نور مرئی ماوراء بنفش و بالاخره اشعه‌های ایکس و گاما میباشد.

امواج الکترو مغناطیس دارای تعداد خواص مشترک هستند، مثلاً سرعت تمام آنها در خلاء یکسان است. این سرعت را سرعت سیر نور گویند و مقدار آن برابر است با 3´10⁸m/s متر بر ثانیه یا 300.000km/s کیلومتر در ثانیه

میدانهای الکتریکی و مغناطیسی

بین بارهای الکتریکی نسبت بهم نیروئی بوجود میآید، بطوریکه بارهای همنام یکدیگر را دفع می‌کند و بارهای غیر همنام یکدیگر را جذب می‌کنند و این شبیه نیروهای مغناطیسی است، همانطوری که قوای مغناطیسی از میدان مغناطیسی حاصل می‌شود – قوای جذب و دفع الکتریکی از میدان الکتریکی سرچشمه می‌گیرد. وقتی که جریانی از سیم می‌گذرد در اطراف سیم خطوط میدان مغناطیسی که بشکل دایره‌ای متحدالمرکز هستند تشکیل میگردند. ولی خطوط میدان الکتریکی بصورت شعایی از سطح سیم بخارج میروند. ]2[

مقدار فلوی مغناطیسی با افزایش مقدار جریان و شدت میدان الکتریکی با افزایش مقدار ولتاژ زیاد می‌شود. بنابراین در ولتاژهای بالا (اطراف سیمهای برق فشار قوی) شدت میدان الکتریکی بیشتر است ولی در فرکانس بالا شدت میدان مغناطیسی بیشتر است.]6[

شکل 2: میدانهای الکتریکی و مغناطیسی در اطراف یک سیم

امواج متحرک روی یک خط انتقال]3[

راههای زیادی برای انتشار امواج وجود دارد. به هر حال قبل از ادامة مطلب، فهم کامل پدیدة خط انتقال اساسی است زیرا بسیاری از مفاهیم بنیادی مانند ثابت انتشار در شکلهای پیچیده‌تر از انتقال انرژی نمایان می‌شود.

به عنوان نقطه شروعی برای تعمیم مطالب، مسئلة کلاسیک خط انتقال را به جای دیدگاه مداری از دیدگاه میدانی در نظر می‌گیریم. از نظریه مقدماتی میدان می‌دانیم همانطوری که در شکل 3 نشان داده شده است، میدانهای الکتریکی و مغناطیسی در کنار ولتاژ و جریان خط میدانهای الکتریکی و مغناطیسی وجود دارند. همان طور که به ظاهر ولتاژ و جریان در امتداد خط و در جهت انتشار حرکت می‌کنند میدانهای همراه با آنها نیز، مانند سایه‌ای آنها را دنبال می‌کنند.

شکل 3 : امواج متحرک روی یک خط انتقال باز

از آنچه گذشت چون این موضوع صرفاً یک دیدگاه است می‌توان این طور فکر کرد که میدانهای ذکر شده جریانها را در سیم القاء می‌کنند و نه برعکس، بنابراین از این دیدگاه می‌بینیم که به ظاهر میدانهای الکتریکی و مغناطیسی باهم و با یک سرعت در فضا حرکت کرده و سیم‌ها صرفاً کار «هدایت» موج را در جهت خاص انجام می‌دهند.

امواج و فوتونها WAVE AND DHOTOS ]1[

امواج- معمولاً پرتوهای الکترو مغناطیسی را بصورت امواجی فرض می‌کنند که در فضا حرکت کرده و انرژی را با خود از نقطه‌ای به نقطه دیگر حمل می‌کنند (شکل 4). این نوع موج را موج عرضی (Wave Tran sverse) گویند. زیرا امتداد نوسان موج بجهت حرکت آن عمود است.

شکل 4 : پارامترهای یک موج عرضی

یک موج عرضی دارای چهار پارامتر اصلی است این پارامترها عبارتند از:

1-طول موج (Ware Length): که آن عبارتند از فاصله یک نقطه با نقطه مشابه به راز
آن l

2-فرکانس (Freguency): عبارتند از تعداد امواج (سیکلها) که در یک ثانیه تولید شده: واحد HZ

3-سرعت (Velocity): مسافتی که امواج در یک ثانیه طی میکنند V

4-دامنه (Amplitude): فاصله بین نقطه شروع تا مقدار حداکثر آن، آنرا قدرت موج نیز توصیف می‌کنند.

طول موج، فرکانس و سرعت یک موج با یکدیگر ارتباط دارند. زیرا مسافتی را که امواج در مدت یک ثانیه طی می‌کنند، برابر است با تعداد امواج در ثانیه (فرکانس) ضربدر طول موج یعنی

1)

فوتونها ]1[ و ]4[

اگرچه با نظریه موجی بودن پرتونها الکترو مغناطیسی بعضی از پدیده‌های تشعشع را میتوان توضیح داد ولی کاربرد این فرضیه در بعضی موارد کاملاً رضایت بخش نیست. برای مثال: از فرضیه موجی بودن اینطور استنباط میشود که انرژی پرتوهای الکترو مغناطیس به صورت پیوسته و بدون انقطاع منتشر میشود. در حالی که ما می‌دانیم اینطور نیست و انرژی بصورت بارانی از ذرات کوچک و مستقل از هم بنام فوتون از جسم منتشر میشود (شکل 59. هر فوتون دارای مقدار معینی انرژی است و اغلب یک فوتون را یک کوانتوم (quantum) انرژی گویند. (نظریه ذره‌ای و موجی بودن پرتوهای الکترو مغناطیسی). مقدار انرژی یک فوتون (E)، در نظریه ذره‌ای،‌با فرکانس پرتو (V)، از نظر موجی، توسط رابطه زیر بهم مربوط می‌شوند.

2)E=hn

که در این رابطه h ضریب ثابت پلانک است.

شکل5 : نظریه ذره‌ای بودن پرتوهای الکترومغناطیسی

خواص عمومی پرتوهای الکترو مغناطیسی

1-همه آنها در فضا آزاد (خلاء) دارای سرعتی یکسان هستند.

2-همه پرتوها، انرژی را به شکل کوانتا یا (فوتون) از نقطه‌ای به نقطه دیگر منتقل می‌کنند. انرژی (E) یک فوتون بطریق زیر با فرکانس بستگی دارد. E=hn

3-در فضای آزاد (خلاء) همه به خط مستقیم حرکت می‌کنند.

میدانهای الکترو مغناطیسی در فرکانس قدرت ]4[ و ]12[

اگر در یک نقطه مقداری بارالکتریکی مثبت وجود داشته باشد خطوط نیروی میدان الکتریکی (E) حاصل بطور عمودی از آن خارج می‌شوند و بر عکس، و ضمناً میدانیم که هر گاه بار الکتریکی حرکت کند، جریان داریم که عبور جریان از سیم هادی در اطراف آن میدان مغناطیسی بوجود می‌آورد.

حال اگر در یک سیم جریان متناوب بفرستیم در اطراف آن یک میدان الکترو منیتیک (H) تشکیل می‌شود، که این دو میدان (E) و (H) عمود بر یکدیگر بوده و بردار انرژی را میسازد که با سرعت نور انتشار می‌یابد.

P=E.H.sin90

که در این حالت خاص

می‌دانیم که میدان الکتریکی حاصل،‌ مستقیماً با مقدار ولتاژ (بار الکتریکی) و عکس فاصله مربوط است یعنی و میدان مغناطیسی حاصل، با مقدار جریان و عکس فاصله متناسب است و یا ، واحد میدان الکتریکی V/m (ولت بر متر) و واحد میدان مغناطیسی A/m (آمپر بر متر) است، لذا واحد دانسیته بردار انرژی (وات بر متر مربع) خواهد بود.

به موجب رابطه ماکس پلانک E=H.f که در آن h ثابت پلانک و f فرکانس و E انرژی است. میتوان نشان داد که هرچه فرکانس زیادتر باشد انرژی بیشتر است و لذا هرچه طول موج کوچکتر باشد قدرت نفوذ و تخریب آن بیشتر است، اما دانشمندان فرکانس 50 تا60 هرتز را فرکانس قدرت نامیده‌اند. ]1[

فصل دوم

ثابت‌های خطوط انتقال ]5[

یک خط انتقال هوائی از یک گروه سیم تشکیل شده که بموازات یکدیگر روی دکلها کشیده شده اند و بنابراین هادیها نسبت بیکدیگر و بین هر هاری و زمین با هوا عایق میشوند. هادیها مقاومت معینی بسته به سطح مقطع و جنس آنها دارند و چون میدان مغناطیسی ناشی از عبور جریان در یک هادی هادیهای دیگر را قطع می‌کند (در برمیگیرد – یا تراوش میکند) هر سیم مقاومت القائی نیز دارد. بعلاوه بین جفت هادیها و بین هر هادی و زمین نیز ظرفیت الکتریکی موجود است. بالاخره عایق‌ها کامل نیستند و در نتیجه جریان نشتی بزمین خواهیم داشت این اثر را میتوان بصورت مقاومت نشتی که بین سیم و زمین قرار می‌گیرد در نظر گرفت. برای اینکه خط را بتوان بعنوان قسمتی از یک شبکه کامل قدرت قرار داد مقادیر فوق بایستی مشخص باشد و در این فصل محاسبه آنها را خواهیم دید.

جنس هادی و ساختمان آن

معمولیترین نوع هادی مورد استفاده در خطوط انتقال مس و آلومینیوم می‌باشد. آلومینیوم با هدایت خوب و وزن کم برای دهنه‌های بزرگ مناسب است. علیرغم اینکه ضریب انبساط بالا و مقاومت کششی کمی دارد.

مس یا آلومینیوم را باید برای دهنه (فاصله بین دو کابل) کوچک بکار برد و برای فشار قوی که دهنه خط بزرگ میشود هادیهای آلومینیوم با هسته فولادی مجهز می‌شوند تا استقامت آنها بالا رود.

مقاومت خط

مقاومت اهمی یک هادی یکنواخت بطول L و سطح مقطع a چنین است.

که Pمقاومت مخصوص بستگی به جنس هادی و درجه حرارت آن دارد. که برای دو درجه حرارت داریم.

که a ضریب حرارتی مقاومت هادی است و روابط زیر را داریم:

و بهمین ترتیب میتوان دید:

خواهیم داشت:

در هنگام بکارگیری فرمول بالا لازم است توجه داشته باشیم که هادی ممکن است افشان باشد بنابراین افزایش مقاومت در مقایسه با هادی یکپارچه با همان سطح مقطع در حدود %1 یا %2 خواهد بود.

افزایش بیشتر در مقاومت ممکن است ناشی از اثر پوسته باشد. وقتی از یک هادی جریان مستقیم عبور میکند جریان بطور یکنواخت در تمام سطح مقطع توزیع می‌شود در حالی که اگر جریان متناوب عبور کند میدان مغناطیسی متناوب در اطراف هادی تولید میشود که با نفوذ جریان به مرکز هادی مخالفت میکند بطوریکه چگالی جریان در لایه‌های خارجی افزایش یافته و در نتیجه در وسط سیم کاهش می‌یابد. چون افت توان متناسب با I² است اثر پوسته (توجه شود اثر پوسته نتیجه میدان مغناطیسی می‌باشد) باعث میشود که افت مس برای جریان معین افزایش یابد یعنی اثر آن مثل اینست که مقاومت اهمی افزایش یابد. اثر پوسته با ضریب نفوذ و سطح مقطع هادی و فرکانس افزایش مییابد (چون میدان مغناطیسی نیز با افزایش آنها افزایش می‌یابد). بعلت وابستگی آن به سطح مقطع برای هادیهای افشان کمتر از هادی یکپارچه است. برای فرکانس HZ50 افزایش مقاومت برای هادیهای یکپارچه تا قطر mm10 قابل صرفنظر کردن است ولی هادی تا قطر mm25 حدود%8 افزایش می‌یابد. اثر پوست برای آلومینیوم معادل مس است.

ضریب القاء خط ]5[ و ]7[

یک خط هوائی یکفاز را در شکل زیر در نظر می‌گیریم. فاصله dm بین هادیها در مقایسه با شعاع‌های هادی بزرگتر است. جریان عبوری از هر هادی میدان مغناطیسی ایجاد میکند که خطوط قوای آنها دوایر متحدالمرکز بوده که مراکز آنها بر مرکز هادی منطبق است و در صفحه عمود بر هادی قرار گرفته‌اند. بعضی از این خطوط قوا داخل هادی بوده و بقیه در خارج آن است اگر توزیع جریان داخل هادی یکنواخت فرض شود جریان داخل خط قوه‌ای به شعاع X متناسب با سطح بسه آنست بنابراین جریان آن خواهد بود. که I جریان کل به A می‌باشد.

شکل 1- ضریب القاء خط هوایی

بنابراین شدت میدان داخل هادی از مرکز در فاصله X

شار در پوسته استوانه‌ای با ضخامت شعاعی و طول محوری 1 متر عبارتست

شاره کل تراوش داخل هادی

حال شار خارجی را در نظر می‌گیریم. تنها بخشی که هادی را دبرمیگیرد بین دو هادی میباشد زیرا در فاصله X شدت میدان ناشی از یک هادی به تنهائی عبارتست از چون شار گزینه گذرنده از پوسته استوانه‌ای به ضخامت dx و طول محوری 1m

(2-2)شار دربرگیرنده (شار خارجی)

شار کل دربرگیرنده هر هادی مجموع معادلات (2-1)و(2-2) است که عبارتست از:

چون هر دو هادی در چنین شبکه‌ای یک مقدار جریان عبور میدهند مقدار شار دربرگیرنده کل دو هادی عبارتست از:

ضریب القاء =L₁

این عبارت برای فاصله زیاد خطوط به منجر میشود.

جنس‌ هادی و ساختمان آنمعادلات میدانهاهادیهای متساوی الفاصلهمیدانهای الکتریکی و مغناطیسیمیدانهای الکترومغناطیسی در فرکانس قدرتمساوی کردن ولتاژهای القائی بوسیله پیچیدن خطمحاسبه پارامترهای خط انتقال و کابلها قدرت برش اجزا محدودتداخل امواج الکترومغناطیسی با شبکه‌های مخابراتی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:44

بررسی ارتباط نسبتهای صورتهای مالی جریانهای نقدی بر بازده سهام

به دلیل اهمیت بسزای جریانهای نقدی درموقعیت های واحدهای اقتصادی ضرورت آن برای ادامه بقای آنهاپیش بینی جریانهای نقدی به عنوان یکی از اجزا ءلاینفک برنامه ریزی مالی ،ازموضوعات مهمی است که مورد توجه مدیران خاص مدیران واحدهای اقتصادی قراردارداین امر ازچنین اهمیتی برخورداراست که جریانهای نقدی واحدهای اقتصادی را میتوان به جریان گردش خون در بدن تشبیه کردهم

دسته بندی	حسابداری
فرمت فایل	doc
حجم فایل	74 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	70

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فصل اول : کلیات تحقیق

1. a. مقدمه (بیان مسأله)................................................................................................... 1
2. b. ضرورت ...................................................................................................................... 2
3. c. اهمیت موضوع .......................................................................................................... 2
4. d. سوال اصلی ................................................................................................................ 3
5. e. فرضیات...................................................................................................................... 4
6. f. قلمرو.......................................................................................................................... 5
7. g. کلید واژه های اصلی .................................................................................................. 5

فصل دوم : ادبیات نظری

2-1) مروری بر ادبیات نظری ............................................................................................. 6

3-1) تاریخچه پیدایش صورتهای جریان نقدی.................................................................. 7

4-1) مفاهیم و تعاریف وجوه نقد........................................................................................ 8

5-1) مزایای صورت جریانهای نقدی.................................................................................. 9

6-1) ماهیت صورت جریانهای نقدی................................................................................. 10

7-1) تجزیه و تحلیل صورتهای مالی ................................................................................ 12

8-1) ابزارهای اصلی تجزیه و تحلیل صورتهای مالی ........................................................ 13

9-1) نسبتهای مالی ......................................................................................................... 13

1-9-1- نسبتهای نقدینگی ................................................................................... 14

2-9-1- نسبتهای فعالیت....................................................................................... 14

3-9-1- نسبتهای اهرمی........................................................................................ 15

4-9-1- نسبتهای سود آوری.................................................................................. 15

تعریف نسبتهای مالی مبتنی بر صورت جریانهای نقدی ................................................... 16

1-10-1- الف) نسبتهای توانایی پرداخت و ایجاد نقدینگی..................................... 16

2-10-1 – ب) کیفیت سود .................................................................................... 17

3-10-1- ج) مخارج سرمایه ای ............................................................................. 20

11-1 – نظریه تمرکز اطلاعاتی.......................................................................................... 24

12-1- محتوای اطلاعات در سطح دستوری...................................................................... 24

13-1- افزایش اطلاعاتی................................................................................................... 25

1-13-1- الف) اطلاعات مکمل ................................................................................... 26

2-13-1- ب) اطلاعات موازی ..................................................................................... 26

3-13-1- اطلاعات بی اثر............................................................................................ 27

بخش دوم:

1-2) پیشینه تحقیق ....................................................................................................... 28

فصل سوم : روش تحقیق

1- جامعه آماری ................................................................................................................ 36

2) نمونه آماری................................................................................................................... 37

3) اطلاعات مورد نیاز ........................................................................................................ 38

1-3-1- الف) اطلاعات مورد نیاز جهت محاسبه نسبتهای مالی سنتی................... 38

2-3-1- ب) اطلاعات مورد نیاز جهت محاسبه نسبتهای مالی صورت جریان های نقدی 38

3-3-1- ج) اطلاعات مورد نیاز جهت محاسبه بازده سهام شرکت............................. 38

تجزیه و تحلیل فرضیه ها................................................................................................... 40

اندازه گیری متغیرها.......................................................................................................... 41

روش آماری........................................................................................................................ 45

فصل چهارم : یافته های تحقیق

تحلیل آماری...................................................................................................................... 47

تحلیل و بررسی فرضیات................................................................................................... 53

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات

خلاصه تحقیق ................................................................................................................... 60

خلاصه و نتیجه تحقیق....................................................................................................... 61

محدودیتهای تعمیم نتایج تحقیقات................................................................................... 63

پیشنهادات........................................................................................................................ 64

فصل ششم : منابع و مأخذ

منابع تحقیق ..................................................................................................................... 65

فصل هفتم : ضمائم

کلـیـات

-بیان مسئله(مقدمه)

به دلیل اهمیت بسزای جریانهای نقدی درموقعیت های واحدهای اقتصادی ضرورت آن برای ادامه بقای آنهاپیش بینی جریانهای نقدی به عنوان یکی از اجزا ءلاینفک برنامه ریزی مالی ،ازموضوعات مهمی است که مورد توجه مدیران خاص مدیران واحدهای اقتصادی قراردارداین امر ازچنین اهمیتی برخورداراست که جریانهای نقدی واحدهای اقتصادی را میتوان به جریان گردش خون در بدن تشبیه کرد.همچنین صورت جریانهای نقدی مورد استفاده گروههای مختلف از جمله سرمایه گذاران واعتباردهندگان ،واحدهای دولتی مورد استفاده قرارمی گیردوازسوی دیگر سرمایه گذاران واعتباردهندگان برای اتخاذ تصمیمات به صورت جریان نقدی علا قه مند هستند زیرا اغلب مدل های اوراق بهادار یا روشهای ارزیابی وهمچنین تاثیر آن بربازده سهام وواحدهای اقتصادی مبتنی برجریانهای نقدی آتی است امروزه تجزیه وتحلیل صورتهای مالی وتجزیه وتحلیل صورتهای مالی وهمچنین صورتهای مالی و.همچنین ترازنامه وسودوزیان نقش به سزایی در پیش بینی روند شرکتهای سهامی دربازار بورس سهام رادارد ومیتواند نقش بسیار مهمی در کاهش نوسانات بازار را ایفا میکند واز دید درون سازمانی توانائی پیش بینی نتایج آتی،خصوصا جریانهای نقدی اداره اموررادرکاراترین شکل خود امکان پذیر میباشد وبه اتخاذ تصمیمات بهینه عملیاتی وسرمایه گذاری وتامین مالی منجر می شود از دید برون سازمانی نیز اطلاعات مربوط به جریانهای نقدی به خصوص جریانهای نقدی عملیاتی مبنای مناسبی برای تصمیم گیری اقتصادی گروه های ذینفع برون سازمانی فراهم میکند.

-ضرورت :

صورت جریانهای وجوه نقد مبنای ناقص برای ارزیابی دورنمای جریانهای نقدی آتی بدست می دهد .صورتهای عملکرد مالی شامل صورت سودوزیان وصورت سودوزیان جامع درکنارترازنامه وصورت جریان وجوه نقد به عنوان یک مجموعه مبنای مناسبتری برای ارزیابی وضعیت آتی جریانهای نقدی واحدهای تجاری در مقایسه با صورت جریانهای وجوه نقد ی به تنهائی فراهم می سازد (استانداردهای حسابداری ،1380مبنای نظری مالی بند 4-6هرچند برای بررسی اینکه کدام اطلاعات حسابداری ارتباط معنی داربیشتری بربازده سهام دارند تحقیقات متعددی انجام شده اما این سوال پاسخ قطعی نداشته است به نحوی که عده ای اطلاعات برخی اطلاعات نقدی وتعدادی اطلاعات همزمان تعهدی ونقدی رابرای تاثیربربازده سهام سودمند دانسته اند .دراین تحقیقات تلاش می شود به این سوال پاسخ داده شود نسبتهای مالی (ترازنامه صورت سودوزیان )درمقایسه بانسبت صورت جریانهای نقدی آیا همبستگی بیشتری بربازده سهام دارد یانه .

اهمیت موضوع :

صورت سودوزیان جامع بویژه اگر همراه باترازنامه صورت گیرد معمولادر مقایسه باصورت جریانهای نقد،مبنای بهتری برای ارزیابی چشم اندازجریانهای نقدی فراهم میکند ........دربیانیه شماره 95خوددرسال1987هدف اصلی ازتهیه صورت جریان گردش وجه نقد رافراهم کردن اطلاعات مربوط به دریافت وپرداخت های نقدی موسسات دریک دوره مالی توصیف میکند با استفاده از اطلاعات مندرج در این صورت میتوان به اهداف زیر دست یافت :

1. ارزیابی توانائی شرکت در ایجاد جریان های آتی

2. ارزیابی توانائی شرکت در عمل به تعهدات درپرداخت سودتقدی سهام.

3. توجیه دلایل اختلاف بین سود ودریافت هاوپرداخت های نقدی

4. بررسی تاثیر سرمایه گذاری های نقدی وغیر نقدی ومبادلات تامین مالی بر وضعیت مالی شرکت.

1. ارائه اطلاعات به سرمایه گذاران فعلی وبلقوه واعتباردهندگان ودیگر استفاده کنندگان به منظور ارزیابی مبالغ ،زمانبندی وعدم اطمینان دریافت نقدی سود سهام ،فروش ،بازخرید وسررسیداوراق قرضه .

-سوال اصلی:

این تحقیق به دنبال ان است که مشخص کند ایا بکارگیری نسبت ها موجود در صورت های مالی اساسی ترازنامه ،سودوزیان ،صورت جریانهای نقدی به طور همزمان جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات مالی مفیدتر از بکارگیری جداگانه این نسبت ها میباشد .به بیان دیگر ایا افزودن نسبت های استخراج شده از صورت جریانهای نقدی به نسبت های مالی سنتی (ترازنامه وسودوزیان )باعث افزایش وبهبود تاثیر اطلاعاتی این نسبتها میشود یا خیر .یکی ازراههای پاسخ دادن به این پرسش ،ازمون ضریب همبستگی این نسبتها بابازده سهام است .درصورتیکه افزودن این نسبت هامبتنی بر جریانهای نقدی مبتنی برترازنامه وسودوزیان باشد موجب بهبود ضریب همبستگی این نسبتها بربازده سهام می گردد،ومی توان با این توجه اظهارداشت که نسبتهای صورت جریانهای نقدی دارای محتوا می باشد .

-استفاده کنندگان از این تحقیق :

استفاده کنندگان از این تحقیق در مرحله اول سهامداران ،سرمایه گذاران ،مدیران اجرائی شرکت می باشند این تحقیق می تواند در اتخاذتصمیمات مالی کارکزاران ومسئولین بورس اوراق بهادارجهت انجام مشاوره ونظارت وتصمیمات مناسب رامورداستفاده قرارمی دهد درمرحله دوم مجامع دانشگاهی ودانشجویان رشته های مالی وعلاقه مندان به رشته حسابداری ومالی وهمچنین رشته مدیریت ومدیران واعضای هیات مدیره واوراق مشارکت وکارزاران بورس مورد استفاده قرارمی گیرد.

-فرضیــه ها:

• -1مجموعه کامل نسبتهای مالی شامل ترزانامه –سودوزیان وصورت جریان نقدی درمقایسه بانسبتهای مالی سنتی ارتیاط معنی داربیشتری با بازده سهام ندارد.
• 2-مجموعه کامل نسبتهای سنتی شامل ترازنامه- سودوزیان وصورت جریانهای نقدی درمقایسه با نسبتهای مالی صورت جریانهای نقدی ارتباط معنی داربیشتری با بازده سهام ندارد.
• -3نسبت های مالی صورت جریانهای نقدی درمقایسه بانسبت های مالی سنتی شامل ترازنامه وسودوزیان ارتباط معنی داربیشتری بابازده سهام ندارد .

قلمـــــــرو:

1-قلمرو زمانی :

قلمرو زمانی تحقیق از سال 1387لغایت 1380می باشد .

2-قلمرو مکان :

قلمرومکان تحقیق شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارمشهودمی باشد .

3-قلمروموضوعی :

نسبت های مالی متداول گرفته شده ازصورت مالی (ترازنامه –سودوزیان –صورت جریانهای نقدی )

کلیدو وا‍‍‍‍ ژه های اصلی :

1-نسبت های مالی ترازنامه –سودوزیان وصورت جریانهای نقدی

2-نسبت های مالی شامل شامل تر(ترازنامه وسودوزیان

3-بازده سها م

4-محتوای اطلاعات

بخش اول :

ادبیات نظری :

مرور ادبیات تحقیق:

گزارشگری جریانهای نقدی یکی از موضوعاتی می باشد که در چنددهه گذشته همواره مورد توجه خاص محققان حسابداری بوده است .به نحوی که تاکنون تحقیقات متعددی برای آزمون توانائی تاثیربه سزائی برصورت های مالی شامل ترازنامه وسودوزیان وصورت جریانهای نقدی درمقایسه بانسبتهای مالی صورت جریانهای نقدی بربازده سهام ومدلهای متضادنیزبرای ارتباط ونسب های مالی صورت جریانهای نقدی بربازده سهام ارائه می کند بااین حال درمورد اینکه کدام یک ازنسبت های بربازده سهام مفیدتر می باشد نظرات متضادوجود دارد که از جمله به مواردزیراشاره کرد:

گرینبرگ وهمکاران(grenberg et al ./986)

برای تاثیرات به سزای نسبتهای مالی بربازده سهام مدلهای رگرسیون ازسودخالص یاجریانهای نقدی دردوره جاری استفاده کردندکه دراین دو مدل ،متغیر وابسته جریان نقدی عملیاتی بود .آنان به جای آزمون مستقیم قدرت پیش بینی مدل ،دو مدل رابااستفاده ازضریب همبستگی رتبه بندی کردندوبه نتیجه رسیدندکه نسبت های مالی شامل ترازنامه –سودوزیان –وصورت جریانهای نقدی بایکدیگرهمبستگی بهتری رادارد .

بوئن وهمکاران bowen et 1986 ))

توانائی ترکیبات گوناگون صورت جریانهای نقدی عملیاتی وسودراجهت ارتباط آنهایک یادودوره بعد مقایسه می کند

درمدل های آنان متغیروابسته جریان های نقدی عملیاتی آنی ومتغیرهای مستقل به ترتیب درمدل اول سودخالص ،دردومدل دوم سودخالص بعلاوه استهلاک ،درمدل سوم بهترازسایرمدلهامی تواندتاثیرات به سزائی نسبت های مالی شامل ترازنامه –سودوزیان وصورت جریانهای نقدی رابهترنشان می دهد .

-2تاریخجه پیدایش صورت جریانهای نقدی :

طی سالهای متمادی ،سودوزیان به همراه یادداشتهاوجداول مکمل ،صورت مالی راتشکیل می دهد .شناخت این واقعیت هاکه باتهیه وارائه صورت های مالی فوق ،دلایل کلیه مواردتحقیق دروضعیت مالی افشا نمی گردد،نهادهای حرفه حسابداری رادرکشورهای مختلف به فکرچاره جوئی انداخت .نخستین باردرسال 1908درآمریکاپرفسور((ویلیام مورس کل ))درکتاب خود((صورت ازکجاآمده وبه کجا می رود ))رابیان نمودومزایاوفواید آن را مورد بحث قرارمی دهد بعدها این صورت تکامل پیداکرد وبه ((صورت وجوه ))تغییرنام پیداکرد.

درسال 1961انجمن Aicpa تحقیق شماره 2خودراتحت عنوان ((صورت تجزیه وتحلیل گردش وجوه(( انتشار داد.

درسال 1963((هیات اصول حسابداری ))بیانیه شماره 3خودراتحت عنوان صورت منابع ومصارف وجوه انتشارداد.

درسال 1971 Aicpa بیانیه شماره 19راتحت عنوان ((گزارشگری تغییرات دروضعیت مالی ))انتشارداد.این بیانیه ارائه صورت گردش وجوه رادرگزارشهای مالی سالیانه الزامی کرده واستفاده ازنام ((صورت تغییرات دروضیت مالی ))رابه جای صورت منابع ومصلرف وجوه ،توصیه نمود.

پس از انتشاربیانیه شماره بیانیه شماره 19کمیتیه بررسی اصول حسابدای چندین سال واحدهای تجاری اقدام

به تهیه صورت تغییرات دروضعیت نمودند.این صورت بیانگرمنابع مالی (سرمایه درگردش )تامین شده ومصرف شده درطی یک دوره مالی بود.

درسال 1987((کمیته تدوین استانداردهای حسابداری مالی بیانیه شماره 95خودراتحت عنوان صورت گردش وجوه نقد انتشارکردوشرکتها راملزم کردکه درپایان هردوره مالی به همراه ترازنامه ،صورت سودوزیان ،صورت گردش وجوه نقد رانیز ارائه نمایند.

-3مفاهیم وتعاریف وجوه نقد :

درطی سالهای متمادی ،تعاریف متعددی از وجوه نقد ارائه شده است که مورد بررسی قرارمی گیرد .

الف –دارائیهای پولی کوتاه مدت :منابعی هستند که به راحتی قابل تبدیل به وجه نقد می باشد .

ب )-خالص دارائیهای پولی :که از طریق کسر نمودن بدهیهای جاری پولی از دارائیهای جاری بدست می آید .در این مفهوم علاوه بردارائیهای وبدهیهای جاری پولی ،دارائیهاوبدهی های جاری غیرپولی نیز مد نظر قرارگرفته است .

ج )مفهوم سرمایه در گردش :از کسر بدهی های جاری ازدارائیهای جاری بدست می آید .در این مفهوم علاوه بردارائیهاوبدهی های جاری پولی ،دارائیهاوبدهی ها ی جاری غیر پولی نیز مد نظر قرارگرفته است .

د)مفهوم تمامی منابع مالی وجوه :این مفهوم تاثیر فعالیتهای مهم تامین مالی ،واحد تجاری را بیان می کند .

ه (مفهوم نقد :این تعریف شامل وجه نقد دردسترس وشبه پول می باشد .که این تعریف در بیانیه شماره 95نیز آمده است .

مزایای صورت جریانهای نقدی:

مهمترین مزایای صورت جریانهای نقدی عبارتند از :

1-از آنجائیکه اندازه گیری اندازه گیری وجه نقد ازارزیابی ذهنی به دور است در نتیجه نسبت به سود از عینیت بیشتری برخورداراست .

2-مشکل مربوط به تشخیص زمان تحقق درآمد وتحمل هزینه در حسابداری جریانهای نقدی بوجود نمی آید .بنابرین اگر چه پیش بینی وجه نقد هردودارای ریسک عدم اطمینان عدم اطمینان هستند اما وجه نقد از عینیت بیشتری برخوردار می باشد .

3-وجه نقد لازمه وبقاءورشد واحد تجاری می باشد وتوانائی پرداخت دیون واحد تجاری را نشان می دهد .

ماهیت صورت جریانهای نقدی :

((صورت جریانهای نقدی منبع تهیه اطلاعات ،درارتباط باتغییرات وجه نقد وجه نقد در طی دوره (به صورت وجه نقد )میباشد که می تواند برای ازریابی نقدینگی شرکت ،قابلیت انعطاف پذیری مالی وتوانائی عملیاتی وریسک شرکت مفیدواقع شود ))معادل وجه نقد انعطاف پذیری وتوانائی های عملیاتی وریسک شرکت مفید واقع شود ))معادل وجه نقد عبارتست از سرمایه گذاریهای کوتاه مدت ،یعنی سرمایه گذاریهائی بانقدینگی بالاکه دارای ویژگی های زیرباشد .

الف )به سرعت وسهولت به مبالغی مشخص از وجه نقد قابل تبدیل باشد .

ب )تاریخ تبدیل آن وجه نقد ،آنقدر نزدیک باشد که احتمال تغییردرارز ش آن بعید به نظر برسد .

اطلاعات موجود درصورت جریانهای نقدی شامل مواردزیر می باشد :

الف )خالص جریان نقدی حاصل از فعالیتهای عملیاتی

ب )خالص جریان نقد حاصل از فعالیتهای سرمایه گذاری

ج )خالص جریان نقدی حاصل ازفعالیتهای تانیم مالی

د)خالص افزایش یاکاهش دروجه نقد

ه )تفاوت مانده اول وپایان دوره وجه نقد

و)صورت مکمل ازفعالیتهای غیرنقدی سرمایه گذاری وتامین مالی

فعالیتهای عملیاتی :اولین بخش صورت جریانهای نقدی راگردش وجوه نقد مرتبط باعملیات واحدتجاری تشکیل میدهد که شامل جریانهای ورودی وجه ناشی ازفروش محصولات یاارائه خدمات (ازمحل مبالغ وصولی )ازمشتریان وجریان نقدی خروجی وجه نقد ناشی ازوجوه پرداختی به فروشندگان موادارائه دهندگان خدمات موردنیاز،وجوه پرداختی به کارکنان بابت حقوق ودستمزد ،وجوه پرداختی بابت هزینه های استقراض ،پرداخت به دولت بابت مالیات وعوارض وسایروعوارض وسایرپرداختهای نقدی بابت هزینه هاست .

فعالیتهای سرمایه گذاری :این فعالیتهااساسا"بررویدادهاومبادلات مربوط به تامین یافروش وکنارگذاری دارائیهاتاکیدداردومشتمل برجریان ورودوخروج وجه نقدناشی ازاین رویدادهاومبادلات می باشد.

فعالیتهای تامین مالی :این فعالیتهااساسا"بررویدادهاومبادلات مربوط به تامین ،شامل استقراض وافزایش وکاهش حقوق صاحبان سهام است ودربرگیرنده جریان ورودوخروج وجه نقدناشی ازاین رویدادهاومبادلات می باشد .

تجزیه وتحلیل صورتهای مالی :

یکی از اهداف حسابداری تفسیر اطلاعات مالی ویادرواقع استفاده ازصورتهای مالی به منظور تصمیم گیری اشخاص ومراجع مختلف ازجمله سرمایه گذاران ،بانکها،بستانکاران وسایرعلاقه مندان است .ضرورت تفسیر صورتهای مالی به نحوی که نیازاستفاده کنندگان مختلف ازصورتهای مالی رابرطرف می کند منجر به پیدایش توسعه روشهاوفنونی شد که روابط بین ارقام مندرج درصورتهای مالی راتعیین وامکان مقایسه ،تفسیروتوجیه آنهارافراهم کرده است مجموعه این روشهاوفنون که درجریان پیشرفت حسابداری درپاسخ به نیازهای فزاینده اطلاعلت مالی ابداع،توسعه یافته است ومی یابد ،تجزیه وتحلیل صورتهای مالی نامیده می شود .

لی پولد معتقد است که استفاده کنندگان صورتهای مالی جهت دستیابی به اهداف زیراقدام به تجزیه وتحلیل صورتهای مالی می نمایند .

الف )صاحبان اوراق بهادارجهت ارزیابی ریسک وبازده اوراق بهاداربه پیش بینی قدرت مالی برآوردسودهای آینده علاقه مند هستند

ب )بستانکاران به شناسائی خطرات ذاتی موجود دربدهی هاوپیش بینی هاجریان وجوه آینده اقدام می کنند .

ج )صاحبان سرمایه جهت تصمیم گیری درمورد نگهداری ،فروش ویاخرید سهام شرکت به تجزیه تحلیل صورتهای مالی متوسل می شوند

ابزارهای اصلی تجزیه وتحلیل صورتهای مالی :

عمده ترین روشهای تجزیه وتحلیل صورتهای مالی به شرح زیر طبقه بندی می شود:

الف )مقایسه واندازه گیری های مربوط به اطلاعات مالی برای دودوره یابیشتر(تجزیه وتحلیل افقی یاروند )

ب )مقاسه واندازه گیری مربوط به داده های مالی دوره جاری (تجزیه وتحلیل عمودی یادرونی )

ج)بررسی بااهداف خاص .

د)خطر سنجی

ت )تجزیه وتحلیل سرمایه درگردش

نسبتهای مالی :

نسبتهای مالی متداولترین ابزارتجزیه وتحلیل صورتهای مالی می باشد که درمورد استفاده تحلیلگران مالی جهت ارزیابی نقاط قوت وضعف شرکتها قرار می گیرد .

جهت بکارگیری نسبت های مالی می توان مقایسه های زیر راانجام داد:

1-مقایسه نسبتهای مالی دوره جاری بانسبتهای دوره قبل (روند )

2-مقایسه نسبتهای مالی دوره جاری ودورههای قبل بانسبتهای متوسط صنعت

3-مقایسه نسبت های موجود در صورتهای مالی یک شرکت بایکدیگر (تجزیه وتحلیل درونی )

4-مقایسه نسبت های مالی دوره جاری بانسبت های بودجه ای

ازآنجائیکه هدف این تحقیق مقاسیه محتوای اطلاعاتی نسبت های مالی مندرج درصورتهای مالی سنتی (ترازنامه ،سودوزیان )ونسبتهای مالی صورت جریانهای می با شد ،نسبت های مالی موجود درصورتهای مالی درموجود درصورتهای مالی اساسی تحت این دو طبقه مورد بررسی قرار می گیرد .

تعریف وبررسی نسبت های مالی مبتنی برصورتهای مالی سنتی :

نسبت های مالی به آن دسته ازنسبت های مالی اطلاق می شود که بااستفاده ازاطلاعات وارقام موجود درترازنامه وصورت سودوزیان از هردو محاسبه می شود گروههای مختلف استفاده کنندگان ازاین صورت هامعمولا"این نسبت ها رادرچهارگروه اصلی زیر بکارمی گیرد :

-1نسبتهای نقدینگی :

این گروه از نسبتها شامل نسبت جاری ونسبت آنی می باشد توانائی واحد تجاری رادربازپرداخت بدهی های کوتاه مدت ارزیابی می نماید .

2-نسبتهای فعالیت :

نسبتهای فعالیت ،کارایی کارایی مدیران رادراستفاده بهینه ازدارائیها(منابع مالی دراختیار)نشان می دهد .نسبت گردش موجودی ها،نسبت گردش دارائیها،دوره وصول مطالبات نمونه ای از نسبت فعالیت ها می با شد .

3-نسبتهای اهرمی :

این نسبتها به دوگروه تقسیم می شوند گروه اول به بخش بدهی هاوحقوق صاحبان سهام (مندرج درترازنامه )مربوط است ومبالغی که شرکت ازطریق وام گرفتن تامین می کند ،رامحاسبه می نماید رامحاسبه می نماید که نمونه های آن عبارتند از :نسبت بدهی های بلند مدت به حقوق صاحبان سهام ونسبت کل بدهی ها به کل دارائیها .گروه دوم توان شرکت درایجاد سود کافی برای پرداخت های شرکت رانشان می دهد ،مانند توان پرداخت بهره ..

4-نسبتهای سودآوری :

هدف بکارگیری نسبت های سودآوری تعیین میزان موفقیت واحد تجاری درکسب سود است .بااستفاده ازاین نسبت ها،به بازده سهام شرکت ازدیدگاههای متفاوت ذیل توجه می شود :

سود هر سهم

بازده حاصل از یک ریال فروش

بازده هرریال ازدارائیها(سرمایه گذاریها)

بازده حقوق صاحبان سهام

-تعریف نسبت های مالی مبتنی برصورت جریانهای نقدی :

به نظر می رسد اطلاعات صورت جریانهای نقدی علیرغم سودمند بودن ،کمترمورد استفاده قرارمی گیرد .شاید دلیل این امر جدید بودن تهیه ارائه صورت جریانهای وجوه نقد ی توسط شرکتهاودرنتیجه عدم آشنائی کافی استفاده کنندگان در بکارگیری نسبت های این صورت می باشد ،نظریه تمرکزنیز موید همین مطلب است ،یعنی استفاده کنندگان همه اطلاعات دردسترس به اندازه کافی تجزیه وتحلیل نمی کنند .لذا اطلاعات موجود درنسبتهای صورت جریانهای نقدی کمتر بکارمیگیرند .

نسبتهای مالی مبتنی بر صورت جریانهای نقدی نیز همانند نسبت های مالی مبتنی برورتهای مالی سنتی به چهارگروه اصلی طبقه بندی می شوند :

الف )نسبتهای ارزیابی توانائی پرداخت بدهی

ب )نسبتهای کیفیت سود

ج)نسبتهای مخارج سرمایه ای

د)نسبتهای بازده جریانهای نقدی

الف)نسبتهای توانایی پرداخت وایجاد نقدینگی :

این گروه از نسبتهای موجود در صورت های جریانهای نقدی تقریبا رهنمودی مشابه با گروه نسبتهای نقدینگی که از صورتهای مالی سنتی بدست می آید ،ارائه مینماید .همانطوریکه نسبتهای نقدینگی توانائی پرداخت بدهی های شرکا راازمحل دارائیهای جاری نشان می دهد ،نسبت توانائی پرداخت وایجادنقدینگی ،به ارزیابی موسسه برای ایفای تعهدات وپرداخت سودسهام وبهره کمک می نماید .نسبت پوشش نقدی سودسهام وپوشش نقدی بدهی جزءاین گروه ازنسبت های صورت جریانهای نقدی به شمار می رود :

الف -1نسبت پوشش نقدی هزینه تامین مالی ،این نسبت نشانگردرصد پوشش هزینه ها ی نقدی به وسیله وجه نقد حاصل از عملیات است .ازطرفی که این نسبت به اعتباردهندگان نشان می دهد که چند درصدکاهش ،درجریان وجه نقد خطری رامتوجه بازپرداخت تعهدات مربوط به هزینه تامین مالی موسسه نمی کند .به نظر می آید که بیانیه شماره 95هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی نیز به دلیل سهولت در محاسبه این نسبت ،افشای جداگانه جریانهای نقدی مربوط به هزینه های بهره راالزامی داشته است .

هزینه بهره –وجه نقد حاصل از عملیات = نسبت پوشش نقدی هزینه های تامین مالی

سودسهام ممتاز

سود سهام ممتاز –هزینه بهره –وجه نقد حاصل ازعملیات=نسبت پوشش سودسهام

سودسهام عادی

الف -2-نسبت پوشش نقدی بدهی :این نسبت به نسبت های زیر قابل تفکیک است :

وجه نقد حاصل از عملیات پس از کسر بهره وسود سهام =نسبت پوشش نقدی حصه جاری بدهی های بلند مدت

حصه جاری بدهی های بلند مدت

وجه نقد حاصل از عملیات پس از کسر بهره وسود سهام =نسبت پوشش نقدی بدهیهای بدهیهای جاری

ویابه صورت کلی زیر بکارگرفت :

وجه نقد حاصل از عملیات پس از کسر بهره وسود سهام =نسبت پوشش نقدی بدهی بدهی های جاری +حصه جاری بدهیهای بلند

نسبتهای فوق نشان دهنده قدرت بازپرداخت بدهی جاری موسسه ازمحل جریانهای نقدی حاصل ازعملیات است .ازآنجائیکه یکی از معیارهای سنجش توانائی موسسه جهت تداوم فعالیت ،توانایی موسسه دربازپرداخت تعهدات می باشد لذا از این نسبت ها می توان جهت ارزیابی توانائی موسسه جهت تداوم فعالیت ،توانائی موسسه دربازپرداخت تعهدات می باشد لذاازاین نسبتها می توان جهت ارزیابی توانائی تداوم فعالیت شرکت استفاده نمود .

تحلیل آماریتاریخچه پیدایش صورتهای جریان نقدینسبتهای مالی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:43

بررسی ارتباط آموزشهای فنی و حرفه ای رسمی (بخش صنعت) با نیازهای بازار کار

تاریخ رشد و توسعه اقتصادی، با هماهنگی و ترکیب دانش فنی و به کارگیری منابع و نیز وابستگی روزافزون به کاربرد تکنولوژی همراه بوده است استفاده از تکنولوژی و دانش فنی در سازمانها، شرکتها و جوامع همواره متفاوت بوده و تا حدود زیادی بستگی به جدیت و مهارتهای خلاق منابع انسانی و عوامل فرهنگی و اجتماعی داشته است (سبحان الهی، مدیریت و توسعه)

دسته بندی	فنی و حرفه ای
فرمت فایل	doc
حجم فایل	129 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	144

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

عنوان	صفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
مقدمه	2
بیان مسئله	5
اهمیت و ضرورت پژوهش	6
اهداف تحقیق	7
سؤالات تحقیق	8
تعاریف عملیاتی واژه ها	11
فصل دوم: مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق
مقدمه	13
مفهوم رشد و توسعة اقتصادی	14
عوامل توسعه اقتصادی	15
نقش منابع انسانی در توسعة اقتصادی	15
آموزش	18
تعریف آموزش و پرورش	20
مفهوم برنامه ریزی آموزشی	23
جایگاه نیازسنجی در برنامه ریزی آموزشی	24
نیازسنجی آموزشی	27
مفهوم نیاز	29
منابع نیازهای آموزشی	30
انواع نیازسنجی	32
کار	34
عرضة نیروی کار	37
بازار کار	38
نیاز بازار کار	39
مسایل موجود در ارتباط نظام آموزشی و بازار کار	44
ضرورت تحکیم پیوند نظام آموزشی و بازار کار	48
تعاریف آموزش فنی و حرفه ای	49
رویکردهای عمده در آموزش فنی و حرفه ای	51
نارسائی هاومسائل آموزش فنی وحرفه ای در ارتباط با بازار کار	57
آموزش فنی و حرفه ای در ایران	59
سیر تحول آموزش فنی و حرفه ای در ایران	59
تحولات گذشته تحلیل مشکلات و چشم انداز آینده آموزش فنی و حرفه‌ای در برنامه سوم توسعه… مشکلات و تنگناها نقاط ضعف مشکلات تنگناها چالشهای آینده بخش فنی و حرفه‌ای‌ سیاست‌های استراتژیک بخش آموزش فنی و حرفه ای سیاست های اجرای آموزش فنی و حرفه ای راهکارهای اجرایی	63 64 65 68 69 70 72
تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات چیست؟	78
مشخصه های تکنولوژی ارتباطات	81
ویژگیهای تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات	89
دلایل استفاده از تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات	82
تکنولوژی اطلاعات وارتباطات چه تغییری درآموزش ایجادمی‌کند	82
روش های اجرایی برای بکارگیری تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات چه تغییراتی برای به کارگیری تکنولوژی اطلاعات و ارتباط (ICT ) در آموزشهای آکادمیک لازم است	83 84
پیشینة پژوهش	85
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
مقدمه	93
جامعة آماری	94
نمونة آماری	95
روش تحقیق	96
ابزار جمع آوری اطلاعات	96
اعتبار و پایائی پرسشنامه	97
روش تجزیه و تحلیل داده ها	99
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده	101
آزمون مربوط به سؤال اول تحقیق	102
آزمون مربوط به سؤال دوم تحقیق	104
آزمون مربوط به سؤال سوم تحقیق	106
آزمون مربوط به سؤال چهارم تحقیق	108
آزمون مربوط به سؤال پنجم تحقیق	110
آزمون مربوط به سؤال ششم تحقیق	111
آزمون مربوط به سؤال هفتم تحقیق	112
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری	115
نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات مربوط به سؤال اول و دوم تحقیق	116
نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات مربوط به سؤال سوم و چهارم تحقیق	120
نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات مربوط به سؤال پنجم تحقیق	122
نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات مربوط به سؤال ششم تحقیق	123
نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات مربوط به سؤال هفتم تحقیق	124
محدودیتها و تنگناهای پژوهش	126
پیشنهادات برای پژوهشهای آتی	127
منابع و مأخذ	128
- پیوستها

فهرست جداول

عنوان	صفحه
جدول 1-2: عملکرد آموزشهای کوتاه مدت فنی و حرفه ای 74-1367	63
جدول 4-1: مربوط به آزمون سؤال تحقیق اول	103
جدول 4-2: مربوط به آزمون سؤال تحقیق اول	103
جدول 4-3: مربوط به آزمون سؤال تحقیق اول	103
جدول 4-4: مربوط به آزمون سؤال تحقیق دوم	105
جدول 4-5: مربوط به آزمون سؤال تحقیق دوم	105
جدول 4-6: مربوط به آزمون سؤال تحقیق دوم	105
جدول 4-7: مربوط به آزمون سؤال تحقیق سوم	107
جدول 4-8: مربوط به آزمون سؤال تحقیق سوم	107
جدول 4-9: مربوط به آزمون سؤال تحقیق سوم	107
جدول 4-10: مربوط به آزمون سؤال تحقیق چهارم	109
جدول 4-11: مربوط به آزمون سؤال تحقیق چهارم	109
جدول 4-12: مربوط به آزمون سؤال تحقیق چهارم	109
جدول 4-13: مربوط به آزمون سؤال تحقیق پنجم	110
جدول 4-14: مربوط به آزمون سؤال تحقیق پنجم	111
جدول 4-15: مربوط به آزمون سؤال تحقیق ششم	112
جدول 4-16: مربوط به آزمون سؤال تحقیق ششم	112
جدول 4-17: مربوط به آزمون سؤال تحقیق هفتم	113
جدول 4-18: مربوط به آزمون سؤال تحقیق هفتم	114
جدول 4-19: مربوط به آزمون سؤال تحقیق هفتم	114

فصل اول

کلیات تحقیق

مقدمه

تاریخ رشد و توسعه اقتصادی، با هماهنگی و ترکیب دانش فنی و به کارگیری منابع و نیز وابستگی روزافزون به کاربرد تکنولوژی همراه بوده است.

استفاده از تکنولوژی و دانش فنی در سازمانها، شرکتها و جوامع همواره متفاوت بوده و تا حدود زیادی بستگی به جدیت و مهارتهای خلاق منابع انسانی و عوامل فرهنگی و اجتماعی داشته است. (سبحان الهی، مدیریت و توسعه)

عملکرد یک سازمان وقتی می تواند مطلوب و مناسب باشد که نیروهایی ذیصلاح و با کیفیت در آن وجود داشته باشند و سازمان بتواند از آن در مناسب ترین شغل استفاده کند.

در واقع نیروی پیش برندة ماشین و تکنولوژی انسانها هستند. امروزه برای ادامة حیات در بازار رقابت فقط استفاده از تکنولوژی و دانش فنی کافی نیست، چرا که سرعت رشد به اندازه ای است که فرصت یادگیری را بسیار کوتاهتر و درنتیجه، استفادة به موقع و به روز از تکنولوژی را برای رقابت پیچیده تر کرده است. لذا تولید دانش فنی و تکنولوژی برای رقابت، از عوامل اساسی برای ادامة حیات هر سازمان، شرکت و جامعه محسوب می شود.

این کار فقط با منابع انسانی مستعد و با کیفیت و در اختیار داشتن ابزار مناسب و لازم عملی است. لذا ثروت اساسی یک سازمان، نیروی انسانی با دانش و مهارت (یعنی سرمایه های فکری) آن سازمان است.

علی رغم نقش کلیدی آموزش فنی و حرفه ای در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور که مورد اذعان و حتی تاکید اغلب سیاستمداران و صاحبنظران است. این آموزش های پرهزینه از لحاظ پاسخ گوئی به انتظارات جامعه و سؤال اصلی نظام آموزشی (= چه آموزشی با چه کیفیتی و به چه میزان؟?) در موقعیت قابل دفاع قرار ندارد. زیرا هرساله خسارت های بسیار زیادی از این بابت به کشور وارد می آید ولی این روند رو به رشد تداوم دارد، که این وضعیت ریشه در نگرش نادرست به آموزش فنی و حرفه ای دارد. علت بروز معضل آموزش فنی و حرفه ای این است که به هر صورت، تعاملی بودن این آموزش ها به دست فراموشی سپرده شده است. مجریان آموزش فنی و حرفه ای، آن را پدیده ای صرفاً آموزشی می بینند. تصمیمات آموزشی تنها توسط مقامات آموزشی و اغلب بدون اطلاع کافی از نیازهای شغلی و نظر طرف های ذینفع اتخاذ می شود. (ملکی، 1381، صفحة 186)

آموزش به حکم انجام تکلیف، عادت، امکانات موجود و یا روحیه توسعه طلبی تحقق می یابد و بر همین اساس نیز به سؤالات اصلی نظام آموزش فنی و حرفه ای پاسخ داده می شود. اما آموزش فنی و حرفه ای دارای دو وجه توأمان آموزشی و شغلی است که میان آنها به صورت بالقوه تعامل برقرار است. لذا مزیت قابلیت استفاده از اطلاعات بازخوردی و مکانیسم خوداصلاحی می تواند در عمل وجود داشته باشد. در آموزش فنی و حرفه ای نظامند زمینه مشارکت در تصمیم گیری و انجام هزینه فراهم است.

رشته های آموزشی، مواد آموزشی، تعداد آموزش گیرنده، محل اشتغال و … از نتیجه تعامل و عوامل طرف های آموزشی (دستگاهای مجری آموزش) و طرف های شغلی (دستگاههای بهره بردار از محصول آموزش، کارآموزان، اولیا، کارفرمایان و …) تعیین می شود.

لذا نواقص و اشکالات آموزش به تدریج در طول زمان رفع می شود و ناهماهنگی دانش و توانمندیهای آموزش دیدگان فنی و حرفه ای از لحاظ کمی و کیفی و از نظر مکانی یا زمانی با خواسته متقاضیان کم تر رخ خواهد داد. به این دلایل تعاملی دیدن آموزش فنی و حرفه ای و فراهم کردن امکان تحقق هرچه بیشتر آن، اساسی ترین قدم برای اصلاح این آموزش ها خواهد بود.

بیان مسئله:

چنین به نظر می رسد که هنرجویان فنی و حرفه ای به جایگاه و پایگاه شغلی قابل ملاحظه ای که نمود موجهی در بازار کار کشور داتشه باشد، دست نیافته‌اند. و به رغم هزینه های سرشاری که صرف تجهیز این نیروها شده، در بازار کار ایران بها و اهمیت مناسبی بدان داده نشده است، در حالی که، از طریق تجهیز و تربیت این گونه نیروها می توان سریع تر به پیشرفت های اقتصادی و اجتماعی مورد نظر رسید. چون آموزش های فنی و حرفه ای، در قیاس با آموزش های عالی از مزیت و قابلیتهایی به شرح زیر برخوردار است:

الف) هزینه بری اقتصادی کمتر فرآیند تجهیزات

ب) بازدهی سریع تر اقتصادی

ج) پاسخ دهی و ارضاء سریع تر نیازها و احتیاجات فوری و آنی بازار کار به مهارت ها و حرفه ها

د) انعطاف پذیری و قابلیت انطباق با تغییرات تکنولوژی

هـ) تنها منبع تکمیل کننده حلقه ارتباطی بین نیروی انسانی سطوح بالا و سطوح پائین جامعه شغلی

و) بالا بودن زمینه های خوداتکایی شغلی و کار‏آفرینی و در نتیجه وابستگی کمتر به نظام های مزد و حقوق بگیری و …

شاید به خاطر همین ویژگی های ارزنده است که امروزه در بسیاری از جوامع در حال رشد به خصوص آن ها که دچار تنگناهای مالی و سرمایه ای شدیدتری، هستند، ایجاد انگیزه هایی که مشوق روی آوری و گرایش منابع انسانی به آموزش های فنی و حرفه ای شود، به کانونی ترین دلمشغولی های سیاست های توأم آموزش و اشتغال و مطمئن ترین راه غلبه بر بحران های ناشی از کمبود کادرهای ماهر و پدیده شکل گیری مازاد نیروی کار تبدیل شده است. (متوسلی، صفحه 24)

آنچه این تحقیق به دنبال آن است، بررسی ارتباط آموزشهای فنی و حرفه ای رسمی (رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک) با نیازهای بازار کار می باشد. در این تحقیق دیدگاه مدیران تولید، فنی و آموزش کارخانه ها و مؤسسات تولیدی، به دلیل مشاهدة عینی و عملی دانش و مهارت فارغ التحصیلان این رشته ها و همچنین مطلع بودن از میزان دانش و مهارت مورد نیاز در صنایع، با توجه به تغییرات تکنولوژی، مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است.

اهمیت و ضرورت پژوهش

در مسیر انتقال نوین و متغیر تکنولوژی و صنعت در هزاره سوم که بنیانهای فلسفی، علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوامع دچار دگرگونیهای عمیق خواهد شد و جوامع بشری عملاً ویژگی های دورة پست مدرنیسم را در خود تجلی می دهند، جوامع با چالش های متعددی مواجه خواهند شد.

نظام آموزشی می تواند در انطباق، هماهنگی و اعتدال مجدد جوامع با شرایط جدید نقش مهمی را ایفا نماید. در این رهگذر یکی از مقولات مهم، رسالت بسیار اساسی نظام آموزشی، فراهم کردن شرایطی است که در آن نیروهای تحصیلکرده بتوانند از مهارتها، توانائیها و قابلیت های کلیدی متناسب با نیازها و شرایط دنیای صنعت و بازار مشاغل فردا برخوردار شوند. (عزیزی، 1381)

بنابراین باید با تحقیق و پژوهش در مورد دانش ها و مهارتهای مورد نیاز بازار کار، برنامه های آموزش فنی و حرفه ای به سوی همگام شدن با پیشرفت های تکنولوژی سوق داده شود، تا با تربیت نیروی انسانی کارآمد که یکی از مؤلفه های مهم توسعه می باشد، میزان رشد و توسعة اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور را تسهیل و تسریع نمائیم.

اهداف تحقیق:

اهداف این تحقیق شامل:

1- بررسی میزان دانش و مهارت فارغ التحصیلان رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک، هنرستانهای رسمی.

2- بررسی میزان مطلع بودن مدیران صنایع مؤسسات تولیدی الکترونیک از برنامه های آموزشی هنرستانهای فنی و حرفه ای رسمی.

3- بررسی میزان تطابق مهارتهای آموزشی فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای رسمی (رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک) با پیشرفتهای فناوری

4- بررسی نقش، فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در کمک کردن به انطباق بیشتر دانش و مهارت تخصصی این فارغ التحصیلان با نیازهای بازار کار.

این تحقیق در تبیین و ارائه راهکارهای مناسب، جهت تربیت و آموزش نیروهای ماهری که مطابقت بیشتری با نیازهای بازار کار و پیشرفت فناوری روز داشته باشند، تأثیرگذار خواهد بود.

سؤالات تحقیق:

1- از نظر مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش)، فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای رسمی رشتة الکترونیک، تا چه اندازه از دانش کافی جهت اشتغال در مراکز صنعتی مرتبط، برخوردار هستند؟

2- از نظر مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش)، فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای رسمی رشته الکتروتکنیک، تا چه اندازه از دانش کافی جهت اشتغال در مراکز صنعتی مرتبط برخوردار هستند؟

3- از نظر مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش)، فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای رسمی رشتة الکترونیک، تا چه اندازه از مهارت جهت اشتغال در مراکز صنعتی مرتبط برخوردار هستند؟

4- از نظر مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش)، فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای رسمی رشتة الکتروتکنیک، تا چه اندازه از مهارت کافی جهت اشتغال در مراکز صنعتی مرتبط برخوردار هستند؟

5- تا چه اندازه مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش) مناطق 9 و 10 شهر تهران (مؤسسات و کارخانه های مرتبط با رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک) نسبت به برنامه های آموزشی مراکز آموزش فنی و حرفه ای رسمی شناخت دارند؟

6- از نظر مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش)، کارخانه ها و مؤسسات مرتبط مناطق. 9 و 10 شهر تهران، تا چه اندازه مهارتهای آموزشی فارغ التحصیلان مراکز آموزشی فنی و حرفه ای رسمی (رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک)، با پیشرفتهای فناوری قابل انطباق است؟

7- از نظر مدیران صنایع (مدیران فنی، تولید و آموزش) شهر تهران، مهارت داشتن فارغ التحصیلان هنرستانهای فنی و حرفه ای رسمی (رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک) در فناوری های اطلاعات و ارتباطات (ICT) تا چه اندازه می تواند به انطباق بیشتر دانش و مهارت تخصصی آنها با نیازهای بازار کار، تأثیر داشته باشد؟

تعاریف عملیاتی:

آموزش فنی و حرفه ای:

آن نوع فعالیت هائی است که می تواند فرد را برای احراز شغل، حرفه، کسب و کاری آماده کند و یا کارائی و توانائی فرد را در انجام امور تقویت نماید. (ناصر حق جو، فصلنامة هماهنگ).

بازار کار:

شامل تمام مؤسسات، کارگاهها و کارخانه هائی که از 100 نفر بیشتر پرسنل داشته و به نحوی با رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک مرتبط باشند و در بخش صنعت کشور اعم از دولتی و خصوصی به ویژه در مناطق 9 و 10 شهر تهران فعالیت می نمایند.

نیاز:

نیاز در ساده ترین شکل آن، فلاصله بین آنچه هست و آنچه که باید باشد، است. یا فاصله میان نتایج جاری و نتایج مورد نظر مطلوب (راجر کافمن و جری هرمن)

پیشرفتهای فناوری:

منظور پیشرفت هائی است که در دستگاهها و ابزارآلات جدید صورت می گیرد، که لازمة استفاده از آنها، داشتن دانش و مهارت ویژه است.

مدیران صنایع: شامل مدیران آموزش، مدیران تولید و مدیران فنی مؤسسات و کارخانه های مرتبط با رشته های الکترونیک و الکتروتکنیک مناطق 9 و 10 شهر تهران.

فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)[1]

ICT تکنولوژی های بسیار جدیدی را بخدمت گرفته است که فرایند آموزش، صنعت، مدیریت، تولید و … را به چالش می خواند و دسترسی سهل و ساده را به زنجیره ای از اطلاعات ارزشمند فراهم می سازد (جاریانی، 1381)

فصل دوم

مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق

مقدمه:

همانگونه که شاهد هستیم یکی از هدفهای غایی نظام آموزشی کارآمد، رسیدن به رشد و توسعة اقتصادی است. بنابراین با ارائه مطالبی در بارة رشد و توسعة اقتصادی و همچنین ذکر عوامل توسعة اقتصادی و بیان نقش منابع انسانی در توسعه اقتصادی در این فصل به روشن شدن رابطة این امور با نظام آموزشی پرداخته ایم. سپس با توجه به اینکه یک نظام آموزشی کارآمد در سایة برنامه ریزی آموزشی صحیح شکل می گیرد، مطالبی در مورد برنامه ریزی آموزشی و ذکر مراحل آن به خصوص نیازسنجی که اولین قدم و زیربنای برنامه ریزی آموزشی است، آورده شده است. و بعد از آن به ذکر مطالبی در مورد کار، عرضة نیروی کار، بازار کار، نیاز بازار کار و … پرداخته ایم.

همچنین لازم به ذکر است چون یکی از سؤالات تحقیق در مورد نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در ارتقاء سطح کیفی آموزش فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای می باشد، بنابراین مطالبی نیز در این مورد آورده شده است.

مفهوم رشد و توسعة اقتصادی

افزایش کمی ارزش نهایی تولید کالاها و خدمات در یک دوره معین نسبت به دورة قبل به قیمت ثابت را «رشد اقتصادی» می گویند.

r_n = درصد رشد سالانة تولید ناخالص ملی

GNP= تولید ناخالص ملی

«توسعه اقتصادی» مترادف با واژه Development است و نمود ظاهری آن سطح فرهنگ بالا، رفاه نسبی و استاندارد بالای درآمدی اکثریت عظیمی از یک جامعه است. (قاسمیان، 1369)

به لحاظ مفهوم علمی توسعه، تحولی تدریجی در ساختار فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است که متضمن رشدی خودجوش، مستمر و فراگیر در تولید باشد.

تفاوت اصلی مفهوم «رشد اقتصادی» و توسعه اقتصادی در این مسأله نهفته است که رشد اقتصادی مفهومی است که بیان کننده افزایش های کلی تولید در یک جامعه است. در حالی که توسعه اقتصادی فرآیندی پویا را در نظر دارد که در این فرایند تنها آن قسمت از افزایشهای تولید و ظرفیت تولیدی را که متکی بر گسترش مبانی علمی-فنی تولید و درون زا شدن این مبانی است، مورد توجه قرار می دهد. چنانچه پروفسور جرالد میر توسعة اقتصادی را فرآیندی می داند که به موجب آن درآمد واقعی سرانه در یک کشور در دورانی طویل المدت افزایش می یابد.

عوامل توسعة اقتصادی

1- فرهنگ مناسب

2- نظام آموزشی

3- انباشت سرمایه

4- مدیریت و نظام اقتصادی مناسب

5- ثبات اقتصادی

عوامل پنجگانة فوق عواملی هستند که باید هماهنگ و دست در دست هم توسعه و گسترش یابند و فقدان هر یک از این عوامل، حتی در صورت تحقق سایر عوامل، بازهم فرآیند توسعه ای را دچار توقف خواهد کرد. به عبارت دیگر توسعه اقتصادی یک مجموعة به هم پیوسته است و تحقق آن مستلزم سلامت تمامی اجزاء مجموعه می باشد (میکائیل پور 1379)

نقش منابع انسانی در توسعة اقتصادی

امروزه اهمیت عامل انسانی در اقتصادهای رشد یافته بر محققان مباحث اقتصاد آموزش و پرورش پوشیده نیست. برای شرکت هایی که قصد دارند در دنیای متغیر بازار کار توان بهره وری و رقابت خود را افزایش دهند، سرمایه گذاری هرچه بیش تر برروی مهارت ها و قابلیت های نیروی کار – نیروی انسانی – به منزلة استراتژی اساسی و مهم مد نظر است. این مسأله باعث افزایش حساسیت بخش اقتصادی و بازرگانی نسبت به ناکارایی آموزشی شده است. بنابراین اگر جامعه ای بخواهد توان رقابت را در اقتصاد جهانی حفظ کند، این وظیفة مدیران آن جامعه است که بیش تر از گذشته به شایستگی ها و کیفیت نیروی کار خود توجه نشان دهند. بدون شک، محصولات و خدمات با کیفیت بالا می تواند به وسیلة آن دسته از نیروهایی تولید می شود که از دانش و مهارت بالایی برخوردار هستند.

عوامل توسعه اقتصادیعاریف آموزش فنی و حرفه اینقش منابع انسانی در توسعة اقتصادی

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:43

بدیع چیست؟

بدیع چنانکه قدما گفته اند علمی است که از وجوه تعیین کلام بحث می کند و از ما بدیع مجموعه شگردهایی است (با بحث از فنونی) است که کلام عادی را کم و بیش تبدیل به کلام ادبی می کند و یا کلام ادبی را به سطح والاتری (از ادبی بودن یا سبک ادبی داشتن) تعالی می بخشد

دسته بندی	تاریخ و ادبیات
فرمت فایل	doc
حجم فایل	52 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	57

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه ...................................................................................................................1

فصل اول

روش تسجیع ...........................................................................................................16

1- سجع متوازی ....................................................................................................16

سجع و زبان عربی ...................................................................................................16

فصل دوم

روش تجنیس .........................................................................................................19

الف- روش تجنیس در سطح کلمه ........................................................................20

1-جناس تام ..........................................................................................................20

2- جناس مرکب ..................................................................................................21

3- جناس مضارع ..................................................................................................22

5- جناس زاید ......................................................................................................22

الف- جناس مطرف یا مزید: .................................................................................22

ب- جناس وسط ...................................................................................................24

ب- جناس اختلاف مصوت بلند و کوتاه : .............................................................25

ب- روش جناس در کلام .....................................................................................26

فصل سوم

روش تکرار .........................................................................................................28

1- تکرار واک : ..................................................................................................28

الف- همحروفی : ..............................................................................................28

ب: همصدائی : ....................................................................................................29

- تکرار هجا ........................................................................................................30

3- تکرار واژه .....................................................................................................30

الف- ردالصدر الی العجز ...................................................................................30

ب- ردالعجز الی الصدر.......................................................................................30

ج- تشابه الاطراف .............................................................................................31

د- التزام یا اعنات ...............................................................................................31

ه- تکرار یا تکریر................................................................................................32

و- طرد و عکس یا تبدیل و عکس .....................................................................32

4- تکرار عبارت یا جمله....................................................................................33

ارزش تکرار.......................................................................................................33

فصل چهارم

تفنن یا نمایش اقتدار ..........................................................................................35

1- حذف یا تجرید ............................................................................................35

2- توشیح یا موشح ...........................................................................................35

3- واسع الشفتین ...............................................................................................35

4- واصل الشفتین .............................................................................................36

- جامع الحروف ...............................................................................................36

6- رقطا ............................................................................................................36

7- خیفا ...........................................................................................................36

9- ذولغتین .......................................................................................................36

8- فوق النقاط و تحت النقاط ...........................................................................36

فصل پنجم

روش تشبیه..........................................................................................................37

1- مبالغه و اغراق و غلو.....................................................................................37

الف- بیانی........................................................................................................37

ب- حماسی .....................................................................................................37

ج- بدیعی .........................................................................................................38

روش تناسب......................................................................................................39

1- مراعات النظیر (=تناسب، مواخات، توفیق، تلفیق، ائتلاف): .........................39

2- هم جناس کلماتخانواده .........................................................................40

الف- جناس پسوند...........................................................................................40

ب- جناس ریشه.................................................................................................40

3- جابجائی صفت (انحراف در صفت)...........................................................40

فصل ششم

ایهام...................................................................................................................42

2. ایهام تناسب: .................................................................................................44

3. استخدام.........................................................................................................45

فصل هفتم

تعلیل و توجیه.....................................................................................................48

1- حسن تعلیل...................................................................................................48

2- مذهب کلامی .............................................................................................50

3- دلیل عکس..................................................................................................51

4- سوال و جواب ............................................................................................51

خاتمه در بدیع معنوی.......................................................................................52

: 1- تجرید........................................................................................................52

2- مشاکلت .....................................................................................................52

3- لغز یا چیستان ..............................................................................................52

4- معما............................................................................................................53

5- هزل و مطایبه ..............................................................................................53

6- حسن مطلع و حسن مقطع............................................................................53

فهرست ماخذ

مقدمه

بدیع چیست؟

بدیع چنانکه قدما گفته اند علمی است که از وجوه تعیین کلام بحث می کند و از ما بدیع مجموعه شگردهایی است (با بحث از فنونی) است که کلام عادی را کم و بیش تبدیل به کلام ادبی می کند و یا کلام ادبی را به سطح والاتری (از ادبی بودن یا سبک ادبی داشتن) تعالی می بخشد.

مثلا مهم ترین عاملی که به این کلام سعدی حیثیت ادبی بخشیده است آوردن لفظ (خویش) به دو معنی مختلف است (جناس تام) :

غم خویش در زندگی خور که خویش به مرده نپردازد از حرص خویش

به همین لحاظ اگر به جای یک خویش(قوم) و به جای دیگر(خود) بگذاریم دیگر کلام ادبی نخواهد بود.

همین توجه ذهن به وجود این گونه ارتباطات هنری در بین کلمات است که جنبه های زیبا شناختی کلام را مشخص و برجسته می کند و در خواننده احساس التذاذ هنری به وجود می آورد.

گاهی در کلام عواملی است که می توان در مقام تمثیل به آنها(پارازیت) گفت، بدین معنی که گیرنده را در فهم مستقیم پیام فرستنده دچار اشکال می کند و به عبارت دیگر باعث مکث یا وقفه در روانی کلام می شوند. اما دقت در فهم آن ها منجر به درک حیثیت ادبی کلام می شود. شاعر به جای آن که بگوید شیرین تنها ماند، می گوید: «چو تنها ماند ماه سروبالا» و به جای آن که بگوید از چشمان اشک ریخت، می گوید: «فشاند از نرگسان لؤلؤ لالا» و گاهی شاعر دست به «غریب سازی» می زند و فعلی در طی کلام می آورد که از نظر ارتباط با متمم یا مفعول موجب اعجاب و تعجب هنری می شود.

نقش عواملی از این دست، در سبک ادبی به حدی است که می توان گفت در آثار برخی از شاعران بدیع گرا(مثلا نظامی و خاقانی)، سبک، کاملا مبتنی به شگردها و عوامل بدیعی و بیانی است و اگر این عناصر را از آن حذف کنیم، سبک ادبی به سرعت به سطح کلام عادی تنزل می یابد.

پس از زبان سبک ادبی، زبانی است که از لحاظ معنی و موسیقی از زبان سبک های دیگر(علمی، تاریخی و…) مثلا زبان روزمره یا استاندارد متمایز است.

هرگونه انحراف و تغییر هنری از زبان عادی چه در معنی و تصویر و چه در لفظ و موسیقی، یک مورد یا صنعت بدیعی است. به عبارت دیگر هر واژه ای که در ارتباط یا واژه دیگر از یک سطح لغوی محض به یک سطح گسترده معنایی یا از یک سطح عادی آوائی به یک سطح موسیقیایی تعالی یا به یک مورد بدیعی است.

بدیع لفظی :

به ابزاری که جنبه لفظی دارند و موسیقی کلام را از نظر روابط آوائی به وجود می آورند و یا افزون می کنند صنعت لفظی می گویند. بدیع لفظی بحث در این گونه صنایع است. در بدیع لفظی هدف این که متوجه شویم گاهی انسجام کلام ادبی بر اثر روابط متعدد آوائی و موسیقیایی در بین کلمات است. یعنی آن رشته نامرئی که کلامات را به هم گره می زند و بافت ادبی را به وجود می آورد، ماهیت آوائی و موسیقیایی دارد.

روش های افزونی موسیقی لفظ

موسیقی لفظی کلام با سه روش زیر افزون می شود :

1. روش هماهنگ سازی یا تسجیع
2. روش همجنس سازی یا تجنیس
3. روش تکرار

در این سه روش، بنا بر همسانی هر چه بیشتر صامت ها و مصوت هاست؛ به طوری که کلمات هماهنگ شوند یا همجنس پنداشته شوند و یا عین یکدیگر گردند. بدین ترتیب کلمات هموزن(هم هجا) می شوند و یا بین آنها تناسب و تساوی نسبی هجاها(مجموعه مصوت ها و صامت ها) به وجود می آید.

بدیع معنوی :

بحث در شگردهایی است که موسیقی معنوی کلام را افزون می کنند و آن بر اثر ایجاد تناسبات و روابط معنائی خاصی بین کلمات است و به طور کلی یکی از وجوه تناسب معنائی بین دو یا چند کلمه برجسته می شود. به عبارت دیگر اگر بدیع لفظی باعث می شود که کلمات به وسیله تشابه و تجانس هر چه بیشتر مصوت ها و صامت ها به یکدیگر وابسته شوند و بین آنها رابطه آوائی محسوسی ایجاد شود.

بیان :

برخی از مباحث مهم بدیع معنوی را جدا کرده، در نظام مستقلی به نام (بیان) بررسی می کنند. بیان (ادای معنای واحد به طرق مختلف) بحث در تشبیه و استعاره و مجاز و کنایه و رمز و اغراق و... است که جزء ذات ادبیات محسوب می شوند، برای آرایش کلام نیستند و اطلاق صنعت به آن ها صحیح نیست.

شعر بودن شعر به چیست؟

شعر بودن شعر و یا خیال انگیز بودن آن به چه چیزهایی بستگی دارد؟ پاسخ آن همانطور که در جواب پرسش اول اشاره کردیم. واقعیت در شعر از طریق سه عامل صورت می گیرد:

1. وزن: هر وزنی می تواندحالتی از حالات نفس را نشان دهد. بدین جهت دارای انفعال نفسانی می شود؛ مانند برخی از اوزان حالت سبکی و رفتار سبک سرانه را در شنونده باعث می شود و برخی دیگر وقار و آرامش ایجاد می کند. حال برخی محزون و برخی با شادی و سرور است. پس وزن در هر حال به حسب ایقاعات موسیقیایی خویش، خیال انگیز است و باعث لذت نفس می شود و این امر در انسان غریزی است. اگر وزن شعر با لحن و تتمه ی متناسب و صدایی زیبا همراه شود برای نفس دلنشین تر و موثرتر است.
2. موسیقی الفاظ شعر: هر حرف دارای ویژگی موسیقی خاص و مبین حالتی است، چنان که ترکیبات حروف نیز در بیان احوال نفسانی و تاثیرگذاری با یکدیگر تفاوت دارد. به عنوان مثال برخی الفاظ شیرین و لطیف و گوشنوازند و برخی غلیظ اند و به گوش سنگین می آیند و برخی حالت میانه دارند.
3. معانی خیال انگیز : یعنی معانی سخنی که مفید تخیل است و عبارتست از قضایایی که در منطق آنها را تخیلات می نامند. تخیلات اصلی ترین رکن و درونمایه ی اساسی شعر راتشکیل می دهند. وقتی که عناصر سه گانه فراهم آیند شعر کمال می یابد و می توان آن را شعر کامل نامید. به واسطه وجود همین عناصر است که ارزش اشعار شناخته می شود و شعری به والاترین مراتب صعود می کند و شعری دیگر در دامان حضیض سقوط می کند و نیز ارزش و مرتبه شاعران معلوم می گردد. شاعری از همه پیشی می گیرد و قادر می شود در دل و جان دیگران تصرف کند و از لحاظ تاثیرگذاری در توده های مردم، به منزلتی چون منزلت پیامبران دست یابد و در مقابل، شاعری دیگر شایسته تحقیر و اهانت می گردد و مورد ریشخند دیگران قرار می گیرد و در بین این دو مرتبه درجه و طبقات بی شماری وجود دارد.

علت تاثیر شعر بر نفوس: علت تاثیرگذاری شعر بر نفوس و ایجاد افضلات یاد شده چیست؟ و دوم آنچه شعر را شعر، یعنی خیال انگیز می کند چیست؟ در پاسخ به سوال اول باید بگوییم که پایه شعر بر تخیل استوار است و تخیل بی تردید از مهم ترین عوامل موثر در نفوس انسان هاست. زیرا اساس تخیل، تصویر و محاکات و تمثل بخشیدن چیزی است که درک معانی آن مورد نظر و مطلوب است و تصویر شی در ذهن دارای چنان اثری است که بیان شعر واقعی بدون تصویر خیالی آن فاقد آن است. تفاوت زیادی بین مشاهده و درک مستقیم یک شی و درک همان چیز به کمک تصویر آن یا به کمک محاکات و بازآفرینی آن در هیات چیزی شبیه بدان. صورت خیالی شی با ایجاد شگفتی و تخیل، اسباب لذت و نشاط ذهنی می شود. در حالی که درک صورت واقعی و عینی، قبل از بیان تصویری و تمثیلی، چنان اثر لذت بخش و نشاط آفرینی را در ذهن ایجاد نمی کند و بدین صورت، هر چه تصویر دقیق تر و بیانگر باشد تاثیر بلیغ تری در نفس باقی می گذارد. از این روست که سیما از مهم ترین ابزارهای موثر در دل و جان مردم است. خلاصه اینکه تاثیر شعر در نفوس هم از همین باب است؛ چون شعر با تصویرگری خویش، اعجاب و شگفتی و تخیل ما را برمی انگیزد و به حسب میزان تاثیرگذاری که دارد مایه التذاذ نفس می شود. از این رو می گویند که شاعر مانند هنرمندی نقاش است که با قلم موی خویش تصویر گویای اشیا را ترسیم می کند. و شعر از هنرهای زیباست و هدف آن تصویر معناهایی است که بیان آنها در احساسات مردم موثر است، اما این تصویرگری به کمک الفاظ صورت می گیرد.

تمهید : شعر صناعتی لفظی است که همه ملتها با تفاوتی که دارند آن را به کار می برند و غرض اصلی از آن تاثیر در نفوس و برانگیختن عواطف انسانی است. عواطفی چون سرور و ابتهاج، حزن و تالم، جسارت و دلیری، خشم و کینه، خوف و ترس و ترسناک جلوه دادن و بزرگداشت چیزی یا خوار داشت و توهین آن و از این قبیل.

روش بدیع از نظام های ارزشمند ادبی است که مانند غالب نظام های دیگر ادبی ما قرن هاست که تحول و تکاملی نیافته است. آن چه در مدخله اول ضرورت دارد این است که این نظام با توجه به روش شناسی (متدولوژی) و زبانشناسی بازنویسی شود. مثلا دستگاهی تنظیم شود که موضوع و هدف و حدود بدیع را تشخیص کند؛ به نحوی که دیگر بین مباحث آن با سایر نظام ها(مثلا عروض و قافیه و بیان و نقد ادبی) خلط نشود و صنایع را از چند دیدگاه محدود طبقه بندی کند به نحوی که تعداد کثیری از صنایع تحت یک عنوان مشترک قابل توضیح و بررسی باشند و نامگذاری صنایع به نحو استدلالی تبیین شود و روش های به وجود آمدن صنایع را روشن کند به نحوی که سنخیت بین گروهی از صنایع آشکار شود و نیز قدرت پیش بینی داشته باشد، به نحوی که بتوان صنایع جدیدی را کشف و نامگذاری کرد و در طبقه خود جای داد و سرانجام این که بتوان در مورد ارزش زیبا شناختی صنایع با توجه به هدف بدیع قضاوت کرد؛ اما از نظر زبانشناسی باید توجه داشت که بسیاری از صنایع یعنی همه آن چه به نام بدیع لفظی معروف است ماهیت آوایی (Phonological) دارند و می توان با دقت مختصری در واک ها(صامت ها و مصوت ها) و هجاها، ساختمان آن ها را تبیین کرد.

در این کتاب از غالب صنایع سخنی نرفته است؛ یعنی بیشتر به صنایع معروف که ارزشی دارند پرداخته شده است. عمده کوشش نویسنده، بازنویسی بدیع لفظی با امکانات اولیه ی زبان شناسی و ارائه تعریفی نسبتا دقیق و عملی و فراگیر در بخش بدیع معنوی بوده است و سعی شده که بدیع جنبه پویا و استدلالی یابد. نویسنده خود اذعان دارد که پاره یی از مطالب این کتاب در مقایسه با کتب سنتی دشوارتر می نماید، اما این فقط ظاهر قضیه است؛ زیرا تعاریف و طرح مطالب در کتب سنتی در بسیاری از مواضع، جامع و مانع و دقیق و علمی نیستند و در مطالعات عالی تر و مراحل پیچیده تر مخصوصا آن جا که پای استدلال و تشخیص در میان می آید، ایجاد اشکال می کنند و از حل مسایل در می مانند.

مقدمه

تاریخچه بدیع

کوشش در تبیین مساله اعجاز قرآن کریم، علمی مانند معانی و بیان و بدیع را به وجود آورد؛ این است که در کتب قدیم این علوم، مثال ها بیشتر از آیات قرآنی است. واضع علم بدیع را عبدالله بن المعتز(متوفی در 296 هجری قمری) ذکر کرده اند که صاحب کتاب «البدیع» است.

معمولا کسانی که در علم معانی و بیان کتابی تالیف کرده اند در بخش پایانی کتاب خود به بدیع نیز پرداخته اند. چنان که در تلخیص المفتاح خطیب قزوینی(متوفی در 739) و مطول و مختصر سعدالدین تفتازانی چنین است.

به طور کلی می توان گفت که بعد از تفتازانی در معانی و بیان و بدیع، سخن و نظم و نسق تازه یی مطرح نشد، چنان که کتب معاصران ما- مانند بسیاری از اسلاف- چونکتاب استاد آهنی صاحب معانی و بیان و شادروان رجائی صاحب معالم البلاغه و مرحوم حسام العلما صاحب در رالادب و غیره همه رونویسی هائی از مختصر و مطول است و تنها حرکت تازه در آن ها آنجاست که از شعر فارسی مثال هایی به مطالب تفتازانی افزوده اند(و این کوشش البته ارزشمند است).

قدیمی ترین کتاب بدیع در زمان فارسی، ترجمان البلاغه رادویانی(قرن پنجم) است و بعد از آن حدائق السحر فی دقائق الشعر رشید و طواط(متوفی در 573) که در غالب مواضع به ترجمان البلاغه نظر داشته است. اما آخرین و مهم ترین کتاب کلاسیکی که در آن نظم و نسقی نو دیده می شود کتاب مستطاب المعجم فی معابیر اشعار العجم شمس قیس رازی است(که ام هم به نوبه خود به حدائق السحر نظر داشته است) و بعد از آن کتب مهمی- مگر یکی دو عنوان – در بدیع فارسی تالیف نشده است.

همه ادبای بزرگ بدیع نویس از ادبای قبل از حمله مغولند و هر چند شمس قیس اندکی بعد از حمله مغول کتاب خود را تنظیم کرد اما موارد و مصالح کار او هم ادب قبل از حمله مغول یعنی ادب سبک خراسانی بوده است. از این رو شواهد کتب بدیعی همه مربوط به قصیده پردازان مداح است. در نتیجه بدیع حتی با توجه به مفاد ادب سبک عراقی تحول نیافته است تا چه رسد به ادبیات سبک هندی و دوره معاصر. حال آن که اوج شکوفائی صنایع بدیعی در آثار امثال حافظ و سعدی است. در کتب عهد ما نیز که در اساس رونویسی از همان کتب قدیمی اند(جز در مواردی که از خود مثال فارسی افزوده اند) مثال ها غالبا از همان قصاید ادب خراسانی است و فقط گاه گاهی التفات مختصری به شاعران سبک عراقی شده است. از میان کتب معاصران جز کتاب مرحوم، همائی(و احیانا یکی دو کتاب دیگر) اثر قابل ذکر دیگری وجود ندارد؛ این است که می توان گفت علم بدیع هم مانند بسیاری از نظام های دیگر ادبی ما از حمله مغول به بعد تحولی نیافته است.

البته باید در اینجا به این نکته اشاره شود که برخی از نویسندگان عناوین جدیدی به علم بدیع افزودند یا در تعاریف قدما دخل و تصرفی کردند که شرح این گونه کوشش های ارزشمند محتاج به تالیف رساله مستقلی در «تاریخچه بدیع» خواهد بود.

شعرچیست؟

شعر گونه ای از زبان است، اما نه زبان خبر. زیرا شاعر نمی خواهد خبری را نیز دهد بلکه می خواهد با آن زبان زیبایی بیافریند. میان زبان خبر و زبان شعر فرق عمده ای است. یکی آن است که شاعران نمی خواهند واقعیات را توصیف کنند بلکه می خواهند احساسات خود را که معمولا احساسات همه ی انسانها نیز هست، نسبت به واقعیات مسائل حیات، زیبا نشان بدهند و دوم، که از همان تفاوت اول برمی آید، زیبا نشان دادن احساسات است یعنی به زیبایی تجسم بخشیدن احساسات نه بیان آن. به طور کلی شعر گره خوردگی عاطفه و تخیل است در زبان. و به طور ساده زبان شعر زبان عاطفی است نه زبان خبر، وظیفه زبان خبر اطلاع دادن درباره چیزی است و وظیفه زبان عاطفی تجسم بخشیدن و نشان دادن عواطف و احساسات شاعر نسبت به آن چیز. بیان کردن عواطف، شعر نیست. بلکه نشان دادن و تجسم بخشیدن عواطف، شعر است. اگر شاعری بگوید «از دیدن یار غیبت کرده، سخت شادمان شدم» این بیان عاطفه است. زبان عادی وقتی شعریت می یابد که در آن بیگانه سازی و ایجاد غرابت شود. شعریت شعر در ساخت بدیع و غریب آن است. آفرینش شعر با زبان، همانند ساختن بنایی با معماری بدیع و بسیار زیبا و توجه برانگیزاست. بدیهی است که زیبایی زبان هم در شعر است و هم در نثر، منتها ترفندهای ادبی در شعر بیش از نثر است.

پیام در شعر :

در شعر باید پیامی نیز وجود داشته باشد و شعری که دارای پیام و محتوای زیاد نیز دارد از شعری که بی محتوا و بی پیام است برتری نیز دارد. برای نمونه شعر منوچهری نیز به صورت بی محتوا و بدون پیام نیز است و این شعر فقط زیباست و در این شعر هیچ هدف خاص و یا پیامی ندارد که در شعر خود مشخص کند. شبی گیسو فروهشته به دامن / پلاسین معجر و قیرینه گوزن

و مسلما شعری که دارای محتوا و غیر آن دارای زیبایی و شعری با پیام مشخص برار از یک شعر بی محتوا نیز می باشد.

زیبایی چیست؟

زیبایی کیمیایی است که مس زبان را به طلای شعر بدل می کند. پس جوهر شعر، زیبایی است و لذا لازم است به آن اشاره ای شود و قبل از تعریف کردن زیبایی این را باید بگویم که زیبایی بر دو نوع است، یکی زیبایی در طبیعت و دیگری زیبایی در هنر است. و این دو با هم تفاوت زیادی دارند و در طبیعت زشتی و زیبایی نیز هست؛ اما در هنر برخلاف طبیعت نه تنها انعکاس زیبایی زیباست، بلکه حتی انعکاس زشتی هم می تواند زیبا نیز باشد. مثلا نقاشی هنرمندانه از یک چهره زشت، زیباست. و اما در مورد تعریف زیبایی بسیاری از اندیشمندان و فلاسفه آن را به گونه های مختلفی معنی کرده اند و بیشتر آنها معتقدند که زیبایی هنری از صورت ظاهر بخشیدن به لذت و یا زیبایی لذتی است تجسم یافته و لذت انگیز. و عواملی را که ایجاد زیبایی می کند می توان بر شمرد، مانند نظم، تناسب، هماهنگی، تکرار، تنوع، و غیره...

در فنون ادب این ترفندها در سه بخش بررسی می شوند. بیان، معانی، بدیع و در این کتاب بحث از ترفندهای بدیعی است. چون جوهر شعر زیبایی است لازم است ترفندهایی بدیعی از دیدگاه زیبایی آفرینی بررسی شود. لذا در این جا نه تنها هر ترفند بر اساس معیارهای زیبایی آفرین بررسی و تحلیل می گردد، بلکه رده بندی ترفندها نیز به همین اساس صورت نیز می گیرد.

بدیع چیست ؟

ترفندها و آرایه های ادبی زبان را به شعر تبدیل می کند.(نثرهایی که رنگ آبی دارند نیز کمابیش از این ترفندها و آرایه ها بهره می گیرند) این ترفندها و آرایه ها ابتدا هم بدیع نامیده می شد. علمای بلاغت بدیع را علم آرایش کلام می دانند. و به یک عبارت دیگر معتقدند که زیبایی ترفندهای علم بیان و علم معانی ذاتی است و زیبایی علم بدیع، عروضی و آرایشی. پس کلام نخست باید زیبایی ذاتی داشته باشد. و بعد اگر از آرایه های بدیعی هم استفاده شود زیباتر می گردد و مانند زیبارویی که اگر آرایش هم نکند زیباست، اما آرایش او را زیباتر نیز می سازد.

به هر حال برخلاف نظر علمای بلاغت، ترفندهای بدیعی همه جنبه آرایشی ندارند و ارزشهای آنها یکسان نیست. آنها را از دیدگاه زیبایی شناسی می توان به چند دسته یا طبقه نیز تقسیم کرد:

1. آنهایی که دارای زیبایی ذاتی هستند.
2. آنهایی که زیبایی آرایشی دارند و خود بر دو گونه اند، یکی آرایه هایی که می توانند کمابیش به صورت ذاتی باشند. و دوم آرایه هایی که چندان زیبا نیستند.
3. آنهایی که بدون یاری گرفتن از ترفندها آرایه ها زیبا نیستند، اما به کمک شگردهای زیبایی آفرین زیبایی آنها را مضاعف می کنند.
4. بعضی از ترفند ها هستند که گر چه زیبایی دارند اما زیبایی آنها مشخص نمی شود.

در کتاب بدیع چیزهائی در مورد ترفند ادبی مطرح گردیده است که آنها نیز به دو قسمت تقسیم می شود. 1. صناعاتی که گرچه نوعی التزام دارند و رعایت چنان التزام ها بسیار دشوار است. اصلا زیبائی ندارند و از تولید شگردهای شاعرانه به شمار نمی آیند.

که کردگار کرم مردوار در عالم؟ که کرد اساس ممالک مممهد و محکم؟

2. علمای بلاغت از گذشته تا امروز بعضی چیزها را صنعت پنداشته اند و فاقد هرگونه زیبائی و لطف است. به هر حال در کتب بدیع از گذشته تا حال رسم بر این است که فقط تعریفی سطحی و ظاهری از هر صفت بیاورند و دیگر هیچ. آن که ترفندهای ادبی زیبائی آفرین هستند و لذا باید براساس اصول زیبائی شناسی بررسی و تعریف شوند نه بر پایه ی منطق خشک و بی روح. مسأله بسیار مهمی که دیگر علمای بدیع نیز به آن نپرداخته اند، تحلیل و بررسی ترفندهای بدیعی و زیبائی آفرینی هر یک از آنهاست. همچنین میزان کاربرد آنها در اشعار.

«رابطه ترفندهای بدیعی با روان شناسی»

ترفندهای شاعرانه و از جمله بدیعی که عوامل زیباآفرین در زبان هستند با روان شناسی مربوط هستند. زیرا زیبائی منشا روانی دارد و در دوران تاثیر می گذارد و به گفته ایوان بوخوف آنچه برای گشودن اسرار زیبایی ضروری است شالوده ی بیولوژیکی و روانشناسی است. هر عنصر نفسانی که به قسمت روشن وجدان بازگردد میل دارد حالات نفسانی که خود جزء آنها بوده در آنجا احیاء کند. این ویژگی تداعی معنایی نامیده می شود.تداعی معنایی تابع سه اصل اساسی نیز هست:

1. مشابهت : مانند عکس کسی که صاحب عکس را در ذهن فرا می خواند.
2. تضاد : مانند بیماری که تندرستی را به یاد می آورد.
3. مجاورت :یعنی دو امری که با هم به ذهن عارض شوند مانند گل که سبزه و باغ را به یاد می آورد.

شعر سخنی است خیال انگیز که از کلماتی موزون متساوی تالیف شده است. آوردن قید «متساوی» برای آن است که حرف وجود وزن بدون رعایت تساوی ادبیات و مصراع ها- از این رو که فاقد مزیت نظام و تربیت است- دارای تاثیر کمتری است، لذا تکرار وزن و افاعیل متساوی است که بیشترین تاثیر را بر اذهان باقی می گذارد.

فایده شعر :

شعر در زندگی اجتماعی تاثیر فراوان دارد. چون در صورت لزوم، عواطف برمی انگیزد و تحریک احساسات و عواطف و مسائل عمومی، منافع فراوان را در پی دارد. مسائل عامه عبارتست از مسائل دینی، سیاسی، اجتماعی و مشخصی و فواید سفر را می توان در این امور نیز خلاصه کرد.

1. برانگیختن روحیه حماسی سربازان در جنگ.
2. تحریک روحیه حماسی مردم در جهت یک عقیده ی دینی یا سیاسی، یا به نفع یک انقلاب فکری یا اقتصادی.
3. پشتیبانی از رهبران جامعه از طریق ستایش آنان و تحقیر دشمنان با مقدمت و هجو.
4. ایجاد شور و نشاط به منظور شادمانی و سرور، به شیوه مجالس طرب.
5. ایجاد اندوه و ماتم، آن گونه که در مجالس سوگ متداول است.
6. تحریک اشتیاق به معشوق یا شهوت جنسی، مثل تشبیب و تنزل.
7. وعظ، نهی از منکر و خاموش ساختن آتش شهوت و تشویق به تهذیب نفس و عادت دادن نفس به انجام دادن کارها.

همیشه شیرین ترین شعر می تواند دروغ ترین شعر نیز باشد.

در قرن سوم کتابی به نام البدیع از عبدالله بن المعتز تالیف شد که در آن کتاب نویسنده 17 صفت نام برده است. در قرن 5 نصربن حسن مرغینانی کتاب مجالس الکلام را نوشته است. محمد بن عمر رادویانی بر اساس کتاب اخیر، کتاب ترجمان البلاغه را در قرن 5 و سپس رشید و طواط حدائق السفر را در قرن 5 بر اساس ترجمان البلاغه تالیف کرده است.

درقرن هفتم شمس قیس المعجم را فراهم می آورد. در قرن 8 شرف الدین رامی کتاب حقایق القایق یا تدایق القایق را می نویسد و تا روزگاران ما هر که آمد نه تنها در هر حال در اصول، بلکه حتی در فروع ریزه خواران این بزرگان سلف بوده اند.

در این کتاب از غالب صنایع سخنی نرفته است؛ یعنی بیشتر به صنایع معروف که ارزشی دارند پرداخته شده است. عمده کوشش نویسنده، بازنویسی بدیع لفظی با امکانات اولیه ی زبان شناسی و ارائه تعریفی نسبتا دقیق و عملی و فراگیر در بخش بدیع معنوی بوده است و سعی شده که بدیع جنبه پویا و استدلالی یابد. نویسنده خود اذعان دارد که پاره یی از مطالب این کتاب در مقایسه با کتب سنتی دشوارتر می نماید، اما این فقط ظاهر قضیه است؛ زیرا تعاریف و طرح مطالب در کتب سنتی در بسیاری از مواضع، جامع و مانع و دقیق و علمی نیستند و در مطالعات عالی تر و مراحل پیچیده تر مخصوصا آن جا که پای استدلال و تشخیص در میان می آید، ایجاد اشکال می کنند و از حل مسایل در می مانند.

بدیع از نظام های ارزشمند ادبی است که مانند غالب نظام های دیگر ادبی ما قرن هاست که تحول و تکاملی نیافته است. آن چه در مرحله ی اول ضرورت دارد این است که این نظام با توجه به روش شناسی و زبانشناسی بازنویسی شود؛ مثلا دستگاهی تنظیم شود که موضوع و هدف و حدود بدیع را مشخص کند به نحوی که دیگر بین مباحث آن با سایر نظام ها(مثلا عروض و قافیه و بیان و نقد ادبی) خلط نشود و صنایع را از چند دیدگاه محدود طبقه بندی کند به نحوی که تعداد کثیری از صنایع تحت یک عنوان مشترک قابل توضیح و بررسی باشند و نامگذاری صنایع به نحو استدلالی تبیین شود و روش های به وجود آمدن صنایع را روشن کند به نحوی که سنخیت بین گروهی از صنایع آشکار شود و نیز قدرت پیش بینی داشته باشد، به نحوی که بتوان صنایع جدیدی را کشف و نامگذاری کرد و در طبقه خود جای داد و سرانجام این که بتوان در مورد ارزش زیبا شناختی صنایع با توجه به هدف بدیع قضاوت کرد؛

به طور کلی بدیع علمی است که از وجوه تحسین کلام بحث می کند و از نظر ما بدیع مجموعه ی شگردهایی است که کلام عادی را کم و بیش تبدیل به کلام ادبی می کند و یا کلام ادبی را به سطح والاتری(از ادبی بودن یا سبک ادبی داشتن) تعالی می بخشد.

فصل اول

روش تسجیع

یکی از روش هایی است که با اعمال آن، در سطح دو یا چند کلمه (یک جمله) یا در سطح دو یا چند جمله(کلام) موسیقی و هماهنگی به وجود می آید و یا موسیقی کلام افزونی می یابد.

مدار بحث تسجیع، دو نکته تساوی یا عدم تساوی هجاها و همسانی یا عدم همسانی آخرین واک اصلی کلمه(روی) است. بحث سجع کلی تر از قافیه است. علاوه بر این اصطلاح قافیه را فقط در مورد اواخر ابیات شعر به کار می برند حال آنکه سجع در نثر و در حشو شعر هم واقع می شود.

الف- روش تسجیع در سطح کلمه

حدود: حداقل دو کلمه و حداکثر چند کلمه در یک جمله.

به مصادیق تسجیع در سطح کلمه، سجع می گویند. سجع بر سه گونه است:

1- سجع متوازی

و آن با تغییر دادن صامت نخستین در کلمات یک هجایی حاصل می شود(بقیه واک های هجا تغییر نمی کنند) : بار bār / کار kār

و یا تغییر نخستین صامت هجای قافیه[1] در کلمات چند هجائی است:

Be-rast برست / še-kast شکست / be-bast ببست

تساوی هجاهای کلمات سجع از نظر عدد و کمیت (کوتاهی و بلندی) اجباری است:

Mawzu?e موضوعه / Marfu?e مرفوعه

پس فرق سجع متوازی از نظر ساختار با قافیه این است که در قافیه فقط صحت هجای قافیه شرط است و تساوی هجاهای کلمات قافیه شرط نیست. حال آنکه در سجع متوازی تساوی همه هجاهای کلمات مسجع از نظر عدد و کمیت نیز شرط است. مثلا تقفیه شکست و بست درست است اما اطلاق سجع متوازی به آن ها صحیح نیست [2].

مشاکلتهزل و مطایبهجناس پسوند

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:43

بانک اطلاعاتی

دادِگان (پایگاه داده‌ها یا بانک اطلاعاتی) به مجموعه‌ای از اطلاعات با ساختار منظم و سامـانمند گـفته می‌شود این پایگاه‌های اطلاعاتی معمولاً در قالبی که برای دستگاه‌ها و رایانه‌ها قابل خواندن و قابل دسترسـی باشند ذخیــــره می‌شوند البته چنین شیوه ذخیره‌سازی اطلاعات تنها روش موجود نیست و شیوه‌هـای دیگری مانند ذخیره‌ســازی ساده در پرونده‌ها نیز استفاده

دسته بندی	سایر برنامه ها
فرمت فایل	doc
حجم فایل	1141 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	85

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

بخش 1 : مقدمه

1-1 مقدمه ای بر بانک اطلاعاتی

دادِگان (پایگاه داده‌ها یا بانک اطلاعاتی) به مجموعه‌ای از اطلاعات با ساختار منظم و سامـانمند گـفته می‌شود. این پایگاه‌های اطلاعاتی معمولاً در قالبی که برای دستگاه‌ها و رایانه‌ها قابل خواندن و قابل دسترسـی باشند ذخیــــره می‌شوند. البته چنین شیوه ذخیره‌سازی اطلاعات تنها روش موجود نیست و شیوه‌هـای دیگری مانند ذخیره‌ســازی ساده در پرونده‌ها نیز استفاده می‌گردد. مسئله‌ای که ذخیره‌سازی داده‌هـا در دادگــان را موثر می‌ســازد وجود یک ساختار مفهومی است برای ذخیره‌سازی و روابط بین داده‌هااست.

پایگاه داده در اصل مجموعه‌ای سازمان یافته از اطلاعات است.این واژه از دانش رایانه سرچشمه می‌‌گیرد ،اما کاربر وسیع و عمومی نیز دارد، این وسعت به اندازه‌ای است که مرکز اروپایی پایگاه داده (که تعاریف خردمندانه‌ای برای پایگاه داده ایجاد می‌‌کند) شامل تعاریف غیر الکترونیکـی برای پایگاه داده می‌‌باشـد. در این نوشـتار به کاربرد های تکنیکی برای این اصطلاح محدود می‌‌شود.

یک تعریف ممکـن این اسـت کـه: پایگـاه داده مجموعـه‌ای از رکورد هـای ذخیره شـده در رایـانه بـا یک روش سیستماتیک (اصولی) مثل یک برنامه رایانه‌ای است که می‌‌تواند به سوالات کاربر پاسخ دهد. برای ذخیره و بازیابی بهتر، هر رکورد معمولا به صـورت مجموعه‌ای از اجـزای داده‌ای یا رویداد هـا سازماندهـی مـی‌‌گردد. بخش های بازیابی شده در هر پرسش به اطلاعاتی تبدیل می‌‌شود که برای اتخاذ یک تصمیـم کاربرد دارد. برنامـه رایانه‌ای که برای مدیریت و پرسش و پاسخ بین پایگاه‌های داده‌ای استفاده می‌‌شود را مدیـر سیستم پایگاه داده‌ای یا به اختصار (DBMS) می‌‌نامیم. خصوصیات و طراحی سیستم های پایگاه داده‌ای در علم اطلاعات مطالعه می‌‌شود.

مفهوم اصلی پایگاه داده این است که پایگاه داده مجموعه‌ای از رکورد ها یا تکه هایی از یک شناخت است.نوعا در یک پایگـاه داده توصیـف ساخـت یافته‌ای برای موجـودیت هـای نگـه داری شده در پایـگاه داده وجود دارد: این توصیف با یک الگو یا مدل شناخته می‌‌شود. مدل توصیفی، اشیا پایگاه‌های داده و ارتباط بین آنها را نشـان می‌‌دهد. روش های متفاوتی برای سازماندهی این مدل ها وجود دارد که به آنها مدل های پایگـاه داده گوییم. پرکاربرد‌ترین مدلی که امروزه بسیار استفاده می‌‌شود، مدل رابطه‌ای است که به طـور عـام به صورت زیر تعریف می‌‌شود: نمایش تمام اطلاعاتی که به فرم جداول مرتبط که هریک از سطـر ها و ستونـها تشکیـل شده است (تعریف حقیقی آن در علم ریاضیات برسی می‌‌شود). در این مدل وابستگی ها بـه کمـک مقادیر مشترک در بیش از یک جدول نشان داده می‌‌شود. مدل های دیگری مثل مدل سلسلـه مراتب و مدل شبکه‌ای به طور صریح تری ارتباط ها را نشان می‌‌دهند.
در مباحث تخصصی تر اصتلاح دادگان یا پایگاه داده به صورت مجموعـه‌ای از رکـورد هـای مرتبط با هم تعریف می‌‌شود. بسیاری از حرفه‌ای ها مجموعه‌ای از داده هایی با خصوصیات یکسان به منظـور ایجـاد یک پایگاه داده‌ای یکتا استفاده می‌‌کنند.

معمولا DBMS ها بر اساس مدل هایی که استفاده می‌‌کنند تقسیم بنـدی می‌‌شونـد: ارتباطی،شی گـرا، شبکـه‌ای و امثال آن. مدل هـای داده‌ای به تعیین زبانهای دسترسـی بـه پایگاه‌های داده علاقه مند هستند. بخش قابل توجهی از مهندسـی DBMS مستقـل از مـدل های می‌‌باشد و به فـاکتور هایی همچون اجرا، همزمانی،جامعیت و بازیافت از خطاهای سخت افزاری وابسطه است.در این سطح تفاوت های بسیاری بین محصولات وجود دارد.

موارد زیر به صورت خلاصه شرح داده می شود:
2-1 تاریخچه پایگاه داده
3-1 انواع دادگان ها
4-1 مدل های پایگاه داده
1-4-1 مدل تخت
2-4-1 مدل شبکه ای(Network)
3-4-1 مدل رابطه ای
4-4-1 پایگاه داده‌های چند بعدی
5-4-1 پایگاه داده‌های شیء
5-1 ویژگی‌های سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها
6-1 فهرست سیستم‌های متداول مدیریت دادگان

2-1 تاریخچه پایگاه داده

اولیـن کاربردهـای اصطـلاح پایـگـاه داده بـه June 1963 بـاز مـی‌گردد، یعنـی زمـانی کــه شرکـت System Development Corporation مسئولیـت اجـرایـی یـک طـرح به نـام "توسعه و مدیریت محاسباتی یک پایگاه داده‌ای مرکزی" را بر عهده گرفت. پایگاه داده به عنوان یک واژه واحد در اوایل دهـه 70 در اروپا و در اواخر دهه 70 در خبر نامه‌های معتبر آمریکایی به کار رفـت.(بانـک داده‌ای یا Databank در اوایـل سـال 1966 در روزنامه واشنگتن کار رفت).

تصویر:اولین سیستم مدیریت پایگاه داده در دهه 60 گسترش یافت. از پیشگامـان این شاخه چارلز باخمن می‌‌باشد. مقالات باخمـن ایـن را نشـان داد که فرضیـات او کاربرد بسیار موثرتری برای دسترسی به وسایل ذخیره سازی را مهیـا می‌‌کنـد. در آن زمانهـا پردازش داده بر پایـه کـارت های منگنه و نوار هـای مغناطیسی بود که پردازش سری اطلاعات را مهیا می‌‌کند. دو نوع مدل داده‌ای در آن زمانهـا ایـجاد شـد:CODASYL موجب توسـعه مدل شبکه‌ای شدکه ریشه در نظریات باخـمن داشت و مدل سلسله مراتبی که توسط North American Rockwell ایجاد شد و بعدا با اقباس از آن شرکت IBM محصولIMS را تولید نمود.

مدل رابطـه‌ای توسـط E. F. Codd در سـال 1970 ارائه شد.او مدل های موجود را مـورد انتقاد قرار می‌‌داد. برای مدتـی نسبتا طـولانـی این مدل در مجـامع علـمی مـورد تایید بود. اولیـن محصـول موفق برای میکرو کامپیوتر ها dBASE بودکـه برای سیستـم عامـل هـایCP/M و PC-DOS/MS-DOS ساختـه شـد. در جـریان سال 1980 پژوهـش بر روی مـدل توزیع شده (distributed database) و ماشین های دادگانی (database machines) متمرکـز شد، امـا تاثیر کمـی بر بازار گـذاشت. در سال 1990 توجهات به طرف مدل شی گرا(object-oriented databases) جلـب شـد. این مـدل جـهت کنترل داده‌هـای مرکب لازم بود و به سادگی بر روی پایگاه داده‌های خاص، مهندسی داده(شامل مهندسی نرم افزار منابع) و داده‌های چند رسانه‌ای کار می‌‌کرد.

در سال 2000 نوآوری تـازه‌ای رخ داد و دادگـان اکس‌ام‌ال (XML) به وجـود آمد. هـدف ایـن مـدل از بین بردن تفاوت بین مستندات و داده هـا اسـت و کمـک می‌‌کند که منابع اطلاعاتی چه ساخت یافته باشند یا نه در کنار هم قرار گیرند

3-1 انواع دادگان ها
دادگان‌ها از نظر ساختار مفهومی و شیوه‌ای رفتار با داده‌ها بر دو نوع هستند :
1.دادگان رابطه‌ای
2.دادگان شی‌گرا

4-1 مدل های پایگاه داده

شگـرد هـای مختلفـی برای مدل های داده‌ای وجود دارد. بیشتر سیستم های پایگاه داده‌ای هر چند که طور معمول بیشتر از یک مـدل را مورد حمایت قرار می‌‌دهند، حول یک مدل مشخص ایجاد شده اند. برای هر یک از الگوهای های منطقی (logical model) اجـراهای فیزیکی مختلفی قابل پیاده شدن است و سطوح کنترل مختلفی در انطباق فیزیکی برای کاربران محیا می‌‌کند. یک انتخـاب مـناسب تـاثیر مـثری بر اجرا دارد.مثـالی از موارد الگوی رابطه‌ای (relational model) است: همـه رویـدادهای مهـم در مـدل رابطـه‌ای امکان ایجاد نمایه‌هایی که دسترسی سریع به سطرها در جدول را می‌‌دهد،فراهم می‌‌شود.

یک مـدل داده‌ای تنهـا شیـوه سـاختمان بـندی داده ها نیست بلکه معمولا به صورت مجموعه‌ای از عملیات ها که می‌‌توانـد روی داده هـا اجـرا شـود تعریـف مـی‌‌شوند. برای مثـال در مـدل رابطـه‌ای عملیـاتی هـمچون گـزینش (selection)، طرح ریزی (projection) و اتصال (join) تعریف می‌‌گردد.

1-4-1 مدل تخت
مدل تخت یا جدولی (flat (or table) model ) تشـکیل شده اسـت از یـک آرایـه دو بعدی با عناصر داده‌ای که همه اجزای یک ستون به صورت داده‌های مشابه فرض می‌‌شود و هـمه عناصـر یک سطـر با هم در ارتباط هستند. برای نمونه در ستون هایی که برای نام کـاربـری و رمـز عبور در جـزئی از سیستم های پایگاه داده‌ای امنیتی مورد استفاده قرار می‌‌گیرد هر سطر شـامل رمـز عبـوری اسـت که مخصوص یک کاربر خاص است. ستون های جدول که با آن در ارتباط هستند به صورت داده کاراکتری، اطـلاعات زمانـی، عـدد صـحیح یـا اعداد ممیز شناور تعریف می‌‌شوند. این مدل پایه برنامه‌های محاسباتی(spreadsheet) است.

پایـگاه داده هـا با فایـل هـای تـخت به سـادگی توسط فایل های متنی تعریف می‌‌شوند. هر رکورد یک خط است و فیلد ها به کمک جدا کننده هایی از هم مجزا می‌‌شوند. فرضا به مثال زیر دقت کنید:
id name team
1 Amy Blues
2 Bob Reds
3 Chuck Blues
4 Dick Blues
5 Ethel Reds
6 Fred Blues
7 Gilly Blues
8 Hank Reds
داده‌های هر ستون مشابه هـم اسـت ما بـه این ستونهـا فیلـد ها (fields) گوییم. و هر خط را غیر از خط اول یک رکـورد(record) مـی‌‌نامیم. خـط اول را که برخـی پـایگاه‌هـای داده‌ای آنرا ندارند رکورد برچسب(field labels) گوییم. هر مقدار داده‌ای اندازه خاص خود را دارد که اگـر به آن اندازه نـرسـد مـی‌‌توان از کاراکنر فاصله برای این منظور استفاده کرد اما این مسئله مخصوصا زمانی که بخواهیـم اطلاعـات را بـر روی کـارت های منگنه قرار دهیم مشکل ساز خواهد شد. امروزه معمولا از نویسه TAB برای جـداسـازی فیلـد ها و کـاراکتر خـط بعد برای رکورد بعدی استفاده می‌‌کنیم. البته شیوه‌های دیگری هم وجود دارد مثلا به مثال زیر دقت کنید:
"1","Amy","Blues"
"2","Bob","Reds"
"3","Chuck","Blues"
"4","Dick","Blues"
"5","Ethel","Reds"
"6","Fred","Blues"
"7","Gilly","Blues"
"8","Hank","Reds"
این مثال از جدا کننده کاما استفاده می‌‌کند.در این نوع مدل تنها قابلیت حذف،اضافه،دیدن و ویرایش وجود دارد که ممکن است کافی نباشد.Microsoft Excel این مدل را پیاده سازی می‌کند.

2-4-1 مدل شبکه ای(Network)
در سال 1969 و در کنفرانس زبانهای سیستم هـای داده‌ای (CODASYL) توسطCharles Bachman ارائه شد. در سال 1971 مجددا مطـرح شـد و اسـاس کار پایگاه داده‌ای قرار گرفت و در اوایل دهه 80 با ثبت آن درسازمان بین المللی استانداردهای جهانی یا ISO به اوج رسید.

مدل شبکه‌ای (database model) بر پایه دو سازه مهم یعنی مجموعه ها و رکورد ها ساخته می‌‌شود و برخلاف روش سلسله مراتبی که از درخت استفاده می‌‌کند، گـراف را به کار می‌‌گیرد. مزیت این روش بر سلسله مراتبی این است که مدل های ارتباطی طبیعی بیشتری را بین موجـودیت هـا فراهـم می‌‌کند. الی رغم این مزیت ها به دو دلیل اساسی این مدل با شکست مواجه شد: اول اینکه شرکت IBM بـا تولید محصـولات IMS و DL/I که بر پایه مدل سلسله مراتبی است این مدل را نادیده گرفت. دوم اینکه سرانجام مدل رابطه‌ای (relational model) جای آن را گرفت چون سطح بالاتر و واضح تر بود. تا اوایل دهـه 80 بـه علـت کـارایی رابـط هـای سطح پایین مدل سلسله مراتبی و شبکه‌ای پیشنهاد می‌‌شد که بسیاری از نیاز های آن زمان را برطـرف می‌‌کـرد. اما با سـریعتر شـدن سخت افزار به علت قابلیت انعطاف و سودمندی بیشتر سیستم های رابطه‌ای به پیروزی رسیدند.

رکورد ها در این مدل شامل فیلد هایی است (ممکـن اسـت همچـون زبـان کوبول (COBOL) به صورت سلسله مراتب اولویتی باشد). مجموعه ها با ارتباط یـک بـه چنـد بیـن رکورد ها تعریف می‌‌شود:یـک مالک و چند عضو عملیات های مدل شبکه‌ای از نوع هدایت کننده است: یک برنامه در موقعیت جـاری خـود باقـی می‌‌ماند و از یک رکورد به رکورد دیگر می‌‌رود هر گاه که ارتباطی بین آنها وجود داشته باشد. معمولا از اشاره‌گرها(pointers) برای آدرس دهی مستقیم به یک رکورد در دیسک استفاده می‌‌شود. با این تکنیـک کارایـی بـازیابی اضـافه مـی‌‌شـود هر چند در نمایش ظاهری این مدل ضروری نیست .

3-4-1 مدل رابطه ای
مدل رابطـه ای (relational model) در یـک مقـاله تحصیلـی توسـط E. F. Codd در سـال 1970 ارائه گشت. این مدل یک مدل ریاضیاتی است که با مفاهیمی چون مستندات منطقی (predicate logic) و تئوری مجموعه ها (set theory) در ارتباط اسـت. محصـولاتی همچون اینگرس،اراکل، DB2 وسرور اس‌کیوال (SQL Server) بر این پایه ایجاد شده است. ساختار داده ها در این محصولات به صورت جدول است با این تفاوت که می‌‌تواند چند سطر داشته باشد.به عبـارت دیگر دارای جداول چـند گانه است که به طور صریح ارتباطات بین آنها بیان نمی‌شود و در عوض کلید هایی به منظور تطبیق سطر ها در جداول مختلف استفاده می‌‌شود. به عنوان مثال جدول کارمندان ممکن است ستونی به نام "موقعیت" داشته باشد که کلید جدول موقعیت را با هم تطبیق می‌‌دهد.

4-4-1 پایگاه داده‌های چند بعدی
پایگاه داده‌هـای رابطـه‌ای توانسـت به سرعت بازار را تسخیر کند، هرچند کارهایی نیز وجود داشت که این پایگاه داده‌ها نمی‌توانست به خوبی انجام دهد. به ویژه به کارگیری کلیدها در چند رکورد مرتبط به هم و د ر چند پایگـاه داده مشترک، کندی سیستم را موجب می‌شد. برای نمونه برای یافتن نشانی کاربری با نام دیویـد، سیستـم رابطه‌ای باید نام وی را در جدول کاربر جستجو کند و کلید اصـلی (primary key ) را بیابد و سپس در جدول نشانـی‌ها، دنبال آن کلید بگردد. اگر چه این وضعیت از نظر کاربر، فقط یـک عملیـات محسوب، امـا به جستجـو درجـداول نیازمند است که این کار پیچیده و زمان بر خواهد بود. راه کار ایـن مشکـل ایـن اسـت کـه پایگاه داده‌ها اطلاعات صریح درباره ارتباط بین داده‌ها را ذخیره نماید. مـی‌توان بـه جای یافتن نشانی دیوید با جستجو ی کلید در جدول نشانی، اشاره‌گر به داده‌ها را ذخـیره نمـود. در واقـع، اگـر رکـورد اصـلی، مالک داده باشد، در همان مکان فیزیکی ذخیره خواهد شد و از سوی دیگر سرعت دسترسی افزایش خواهد یافت.چنین سیستمـی را پایگـاه داده‌هـای چند بعدی می‌نامند. این سیستم در هنگامی که از مجموعه داده‌های بزرگ استفاده می‌شود، بسیار سودمند خواهد بود. از آنجاییکه این سیستم برای مجموعه داده‌های بزرگ به کار می‌رود،هیچگاه در بازار به طور مستقیم عمومیت خواهد یافت.

5-4-1 پایگاه داده‌های شیء
اگر چه سیستم‌های چند بعدی نتوانستند بازار را تسخـیر نمـایند، امـا به توسعـه سیستم‌های شیء منجر شدند. این سیستم‌ها که مبتنی بر ساختار و مفاهیم سیستم‌های چند بعدی هستند،بـه کاربر امکان می‌دهـند تـا اشیاء را به طور مستقیـم در پایگـاه داده‌هـا ذخیـره نمـاید. بدیـن ترتیب سـاختار برنامه نویسی شیء گرا (object oriented ) را می‌توان به طور مستقیم و بدون تبدیل نمودن به سایر فرمت‌ها، در پایگاه داده‌ها مورد استفاده قرار داد. این وضعیت به دلیل مفاهیم مالکیـت (ownership) در سیستـم چند بعدی، رخ می‌دهد. در برنامه شیء گرا (OO)، یک شیء خاص "مالک " سایر اشیاء در حافظـه اسـت، مثلا دیوید مالک نشانی خود می‌باشد. در صورتی که مفهوم مالکیت در پایگاه داده‌های رابطه‌ای وجود ندارد.

5-1 ویژگی‌های سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها
پس از این مقدمه به توصـیف سیستـ مدیریت پایگاه داده‌ها می‌پردازیم. سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها، مـجموعه‌ای پیچیده از برنامه‌های نرم‌افزاری است که ذخیره سازی و بازیابی داده‌های (فیلدها، رکوردها و فایل‌ها) سازمان را در پایگاه داده‌ها، کنترل مـی‌کند. این سیستم، کنترل امنیت و صحت پایگاه داده‌ها را نیز بر عهده دارد. سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها، درخواست‌هـای داده را از برنـامـه مـی‌پذیرد و به سیستم عامل دستور می‌دهد تا داده‌ها ی مناسب را انتقال دهد. هنگامی که چنین سیستمی مورد استفـاده قـرار می‌گیرد، اگر نیازمندیهای اطلاعاتی سپازمانی تغییر یابد، سیستـم‌های اطلاعاتی نیز آسانتر تغییر خواهند یافت. سیستم مذکور از صحت پایگاه داده‌ها پشتیبانی می‌کند . بدین ترتیب که اجازه نمی‌دهد بیش از یک کاربر در هر لحظه، یک رکورد را به روز رسانی کند . این سیستم رکوردهای تکراری را در خارج پایگاه داده‌ها نگاه می‌دارد. برای مثال ، هیچ دو مشترک با یک شمـاره مشتـری ، نمی‌توانند در پایگاه داده‌ها وارد شوند. این سیستم روشی برای ورود و بـه روز رسـانی تعامـلی پـایگـاه داده‌هـا فراهم می‌آورد. یک سیسـتم اطلاعـات کسـب و کـار از موضوعاتی نظیر (مشتریان، کارمندان، فروشندگان و غیره) و فعالیت‌هایی چون (سفارشات، پرداخت‌ها، خریدها و غیره) تشکیـل شـده اـست.

طراحی پایگاه داده‌ها، فرایند تصمیم گیری درباره نحوه سـازماندهی این داده‌ها در انواع رکوردها و برقراری ارتباط بیـن رکـوردهاست.سیستـم مـدیریت پـایگاه داده‌هـا می‌تواند ساختار داده‌ها و ارتباط آنها را در سازمان به طور اثر بخش نشان دهد. سه نوع مدل متداول سازمانی عبارتند از: سلسله مراتبی، شبکه‌ای و رابطه‌ای. یک سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها ممکن است یک، دو یا هر سه روش را فراهم آورد. سرورهای پایگاه داده‌ها ، کامپیوترهایی هستند که پایگـاه داده‌هـای واقعـی را نگـاه مـی‌دارنـد و فقـط سیستـم مدیریــت پایگـاه داده‌هـا و نرم‌افزار مربـوطه را اجرا می‌کنند. معمولا این سرورها رایانه‌های چند پردازنده‌ای با آرایه‌های دیسک RAID برای ذخیره سازی می‌باشند.

6-1 فهرست سیستم‌های متداول مدیریت دادگان
معروف‌ترین این نرم‌افزارهای مدیریت دادگان‌ها می‌توان به چند نمونه زیر اشاره کرد:

1.Oracle
2.Microsoft SQL Server
3.MySQL
4.PostregSQL
5.DB2
6.Microsoft Access
که پروژه ای که در ادامـه مـورد بررسـی قرار می گیرد بـا استفـاده از بـانک اطلاعاتـی Microsoft Access تهیه شده است.

بخش 2: معرفی پروژه

1-2 عنوان پروژه:

بانک اطلاعاتی تجهیزات آزمایشگاه کنترل نیروگاه طوس

آزمایشگـاه کنتـرل نیروگـاه طـوس وظـیفه تسـت ،تـعمیـر و نـگهداری از تجهیزات کنترلی بکار رفته در قسمت های مختلـف نیروگـاه طـوس را به عـهده دارد؛ دردوره تعـیرات اساسی واحد های نیروگاه این آزمایشگاه وظیفه بررسی و تنظیم این تجهیزات را بر اسـاس جـزوات مدونی کـه نحـوه تنظیـم هرتجهیز را مشخص نموده است بر عهده دارد.

نحـوه عمـلکرد بدیـن صـورت است که هر دستگاهی دارای کد خاصـی است که تنظیم آن در جزوه دستورالعمل با توجه به کد آن مشخص شده است؛ که فرد باید با توجه به کد دستگاه در جزوه نحوه تنظیم آن را بیابد و مـورد استفاد قرار بدهد. طبیعتاً این روش دستیابی به اطلاعات تجهیزات را در طـی مدت تعمیرات اساسی کـند می کـند

و متعاقباً روند تعمیرات اساسی را با مشکل مواجه می سازد.

هدف از ایجاد بانک اطلاعات تجهیزات تسریع روند دسترسی به اطلاعات هر تجهیز می باشد.

2-2 مفاهیم اولیه بکار رفته در پروژه

1-2-2 تجهیز :

هر دستگاهی که در آزمایشگاه تست وبررسی و تنظیم میشود،یک تجهیز خاص است.

2-2-2 کد Aks :

شماره مشخصه هر تجهیز که با توجه به آن اطلاعات مورد بازیابی قرار می گیرد.

3-2-2 لیست Mkb :

لیستـی کـه در آن تنظیمـات پیـش فرض هـر تجهیز آورده شده است و هر تجهیز با توجـه بـه شمـاره Aks خود دارای ردیف خاصی در لیست می باشد.

بخش3 : تحلیل ساختار بانک اطلاعاتی

در این بخش ساختار بانک اطلاعاتی از جمله : جداول، ارتباط بین آنها،فرمهای بکار رفته ،query های مورد

استفاده و کدهای Visual basic بکار رفته در بانک مورد بررسی قرار می گیرد.

1-3 ساختار جداول:

1-1-3 جدول Grp

این جدول به منظور تعیین رده های تجهیز طراحی شده،از جمله این رده ها می توان از ترانسمیترها،سوئیچها و

نام برد.(شکل1-3)

شکل 1-3

Properties

DateCreated: 2006/10/22 07:19:16 ق.ظ DefaultView: Datasheet

NameMap: Long binary data OrderByOn: False

Orientation: Left-to-Right RecordCount: 5

Updatable: True

Columns

Name Type Size

grpID Long Integer 4

grpname Text 50

Relationships

grpInstrument

grp Instrument

grpID 1 ¥ groupID

صفات: Enforced; Cascade Updates; Cascade Deletes

نوع ارتباط: One-To-Many

grpsubgrpname

grp subgrpname

grpID 1 ¥ grp

صفات: Enforced; Cascade Updates; Cascade Deletes

نوع ارتباط: One-To-Many

2-1-3 جدول Instrument

از این جدو.ل برای نگهداری مشخصات تجهیز استفاده می شود.(شکل 2-3)

شکل 2-3

Properties

DateCreated: 2006/10/22 07:19:16 ق.ظ DefaultView: Datasheet

NameMap: Long binary data OrderByOn: True

Orientation: Left-to-Right RecordCount: 17

Updatable: True

Columns

Name Type Size

InsID Long Integer 4

groupID Long Integer 4

subgrpID Long Integer 4

Ins_name Text 50

Aks_code Text 50

tech_spcification Memo -

local_code Text 50

existance Long Integer 4

details Anchor -

offering_comp Text 50

filepath Text 250

Relationships

grpInstrument

grp Instrument

grpID 1 ¥ groupID

صفات: Enforced; Cascade Updates; Cascade Deletes

نوع ارتباط: One-To-Many

subgrpnameInstrument

subgrpname Instrument

subgrpID 1 ¥ subgrpID

صفات: Enforced; Cascade Updates; Cascade Deletes

نوع ارتباط: One-To-Many

3-1-3 جدول List

این جدول حاوی بخشی از اطلاعات لیست Mkb برای هر تجهیز میباشد و هر تجهیز در این جدول دارای ردیف خاصی است.(شکل 3-3)

شکل 3-3

Properties

DateCreated: 2006/10/23 08:34:35 ق.ظ DefaultView: Datasheet

NameMap: Long binary data OrderByOn: False

Orientation: Left-to-Right RecordCount: 2316

Updatable: True

Columns

Name Type Size

ردیف Text 255

نام دستگاه Text 255

مشخصات فنی Text 255

کاربرد Text 255

AKS کد شناسائی Text 255

اندازه گیری باره Text 255

دامنه تنظیم Text 255

نقطه تنظیم Text 255

نوع دستگاه/شرکت سازنده Text 255

4-1-3 جدول 'Sheet1 (ELC

این جدول حاوی بخش دیگر از اطلاعات لیست Mkb برای هر تجهیز میباشد و هر تجهیز در این جدول دارای ردیف خاصی است.(شکل 4-3)

شکل 4-3

Properties

DateCreated: 2006/10/23 12:19:09 ب.ظ DefaultView: Datasheet

NameMap: Long binary data OrderByOn: False

Orientation: Left-to-Right RecordCount: 864

Updatable: True

Columns

Name Type Size

ردیف Double 8

کُد ابزار Text 255

محل کارت Text 255

شماره کارت Text 255

کاربرد کارت Text 255

مقدار ورودی Text 255

سیگنال ورودی Text 255

تریشولد ورودی Text 255

مقدار خروجی Text 255

سیگنال خروجی Text 255

تریشولد خروجی Text 255

5-1-3 جدول Subgrpname

این جدول به منظور تعییـن زیـر رده هـای تجهیـز طراحـی شده و بـرای هـر ردیف در جدول Grp زیر رده های خاصی وجود دارد.(شکل 5-3)

شکل 5-3

Properties

DateCreated: 2006/10/22 07:19:16 ق.ظ DefaultView: Datasheet

NameMap: Long binary data OrderByOn: False

Orientation: Left-to-Right RecordCount: 7

Updatable: True

Columns

Name Type Size

subgrpID Long Integer 4

grp Long Integer 4

subgrpname Text 50

Relationships

subgrpnameInstrument

subgrpname Instrument

subgrpID 1 ¥ subgrpID

صفات: Enforced; Cascade Updates; Cascade Deletes

نوع ارتباط: One-To-Many

grpsubgrpname

grp subgrpname

grpID 1 ¥ grp

صفات: Enforced; Cascade Updates; Cascade Deletes

نوع ارتباط: One-To-Many

6-1-3 جدول tblDatabases

این جدول نام و مسیر بانک اطلاعاتی را جهت استفاده ماژول Backup نگهداری می کند.(شکل 6-3)

شکل 6-3

Properties

DateCreated: 2006/10/22 07:19:17 ق.ظ

LastUpdated: 2006/10/22 11:45:16 ق.ظ OrderByOn: False

RecordCount: 14 Updatable: True

Columns

Name Type Size

DBId Long Integer 4

DatabaseName Text 50

FolderPath Text 255

7-1-3 جدول tblObjects

این جدول اطلاعاتی راجع عملیت پشتیبان گیری از جمله اجزایی که عملیات پشتیبان گیری از آنها انجام شده یا

اجزایی که باید از آنها پشتیبان گرفته شود و همچنین تاریخ آخرین عملیات را نگهداری میکند.(شکل 7-3)

شکل 7-3

Properties

DateCreated: 2006/10/22 07:19:17 ق.ظ

LastUpdated: 2006/10/22 11:45:16 ق.ظ OrderByOn: False

RecordCount: 1703 Updatable: True

Columns

Name Type Size

objectID Long Integer 4

DBId Long Integer 4

ObjectType Long Integer 4

ObjectName Text 100

RevisionNumber Integer 2

LastBackupTimeStamp Date/Time 8

BackupRecommended Yes/No 1

LastUpdated Date/Time 8

بانک اطلاعاتیپایگاه داده‌هامدل شبکه ای(Network)

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:42

ایمنی و ایزو

بشر از زمانی که خود را شناخته ، در پی تلاش و فعالیت بوده و طبیعتاً در مسیر زمان تحولاتی را پشت سر گذاشته است اختراع ابزارهای مختلف و تطوّر و تکمیل این ابزار یکی از مهمترین عوامل تحول در چگونگی زندگی انسان است زمانی ابزار سنگی مورد استفاده قرار می گرفت و بعداً با پیرایش آهن و سایر فلزات، ابزار فلزی جایگزین آن شد و تا موقعی که آن ابزار جز با نیروی ع

دسته بندی	سایر برنامه ها
فرمت فایل	doc
حجم فایل	127 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	112

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب:

فصل اول: ایمنی و ایزو

1-1 تاریخچه ایمنی و حفاظت شخصی

1-2 ایمنی و حفاظت در مقابل آتش سوزی

1-3 احتراق

1-4 طبقه بندی آتش

1-5 عوامل ایجاد کننده آتش

1-6 طریقه خاموش کردن آتش

1-7 روش های پیشگیری از آتش سوزی

1-8 سازمان حفاظت و ایمنی در مقابل حریق

1-9 انفجار

1-10 گروه های اطفا حریق

1-11 اطلاعات ایمنی مواد مصرفی در واحد آزمایشگاه

1-12 آشنایی با سازمان جهانی استاندارد (ایزو)

1-13 ISO 9000

1-14 ISO 14000

فصل دوم: پتروشیمی اراک

2-1 پتروشیمی اراک در یک نگاه

2-2 هدف

2-3 سهامداران

2-4 تولیدات

2-5 تاریخچه و انگیزه احداث

2-6 اهمیت تولیدات مجتمع

2-7 خوراک مجتمع

2-8 نیروی انسانی

2-9 مصارف تولیدات مجتمع

2-10 موقعیت جغرافیایی

2-11 حفظ محیط زیست

2-12 امکان و امکانات رفاهی

2-13 واحدهای مجتمع

2-14 دست اوردهای مهم مجتمع

2-15 محصولات مجتمع پتروشیمی

فصل سوم: بررسی و خواص استیک اسید و روش های تولید و تخلیص آن

3-1 بررسی خواص استیک اسید

3-2 خواص فیزیکی

3-3 خواص شیمیایی

3-4 روش های تولید

3-4-1 تهیه استیک اسید به روش اکسیداسیون استاندارد

3-4-2 تهیه استیک اسید به روش اکسیداسیون بوتان یا نفت در فاز مایع

3-4-3 تهیه استیک اسید به روش کربینلاسیون فتانول

3-5 نمایی از روش های جدید سنتز

3-6 تخلیص استیک اسید

3-7 حمل و نقل

فصل چهارم: شرح برولس استالدهید و استیک اسید

4-1 شرح مختصر عملیات تولید استالدهید

4-1-1 بخش واکنش

4-1-2 بخش تقطیر

4-1-3 واحد احیا کاتالیست

4-1-4 اساس شیمی برولس

4-1-5 شرح عمومی برولس

4-2 شرح شیمیایی پرولس استیک اسید

4-2-1 شرح عمومی واکنش

4-2-2 بخش واکنش

4-2-3 بخش تقطیر

4-2-4 بارگیری محصول

4-2-5 سیستم کنفرانس

4-2-6 سیستم آب خنک کن

4-3 روش نمونه گیری از واحدهای استیک اسید و استالدهید و وینیل استات

فصل پنجم: مشخصات دستگاه های مورد استفاده در آزمایشگاه واحد استیک اسید و طریقه کایبراسیون آنها

5-1 لیست دستگاه های موجود در آزمایشگاه استیک اسید

5-2 کالیبراسیون دستگاه DR-2000

5-3 کالیبراسیون دستگاه تیتروپروسسور مدل 682

5-4 روش تعیین تیتر محلول دستگاه کارل فیشر مدل 701

5-5 کالیبراسیون دستگاه دانسیتی متر مدل METTLERDE 40

فصل ششم: بخش تجربی و آزمایش های مربوط به آزمایشگاه استیک اسید

6-1 روش اندازه گیری آهن در استیک اسید خالص

6-2 روش اندازه گیری استیک اسید با استفاده از نقطه انجماد

6-3 روش اندازه گیری مقدار آب در نمونه های استیک و وینیل استات و استاموئسد خالص

6-4 روش اندازه گیری رنگ در نمونه های استیک اسید و وینیل استات

6-5 روش اندازه گیری Cu⁺ در محلول کاتالیست استالدهید

6-6 روش اندازه گیری Cu ²⁺ و مس کل در محلول کاتالیست استالدهید

6-7 روش اندازه گیری پالاریم در محلول کاتالیست استالدهید

6-8 روش اندازه گیری مواد باقی مانده در محلول کاتالیست گرم استالدهید

6-9 روش اندازه گیری Cl^- در محلول آبی

6-10 روش اندازه گیری منگنز

6-11 روش اندازه گیری اسید فرمیک در استیک اسید

6-12 روش اندازه گیری sp-Gr استیک اسید ناخالص و دانتیر وینیل استات خالص

فصل اول

ایمنی و ایزو

1-1 تاریخچه ایمنی و حفاظت شغلی

بشر از زمانی که خود را شناخته ، در پی تلاش و فعالیت بوده و طبیعتاً در مسیر زمان تحولاتی را پشت سر گذاشته است. اختراع ابزارهای مختلف و تطوّر و تکمیل این ابزار یکی از مهمترین عوامل تحول در چگونگی زندگی انسان است. زمانی ابزار سنگی مورد استفاده قرار می گرفت و بعداً با پیرایش آهن و سایر فلزات، ابزار فلزی جایگزین آن شد و تا موقعی که آن ابزار جز با نیروی عضلانی انسان حرکت نمی کرد، ابزار دستی اساسی ترین عنصر تولید بوده است. لیکن با ابداع کشاورزی و دامداری ، آغاز شهر نشینی و گسترش شهرها ، اختراع ماشین آلات و تجلی عصر ماشین ، انقلابی بس عظیم در گسترش فعالیت های انسانی پدیدار شد.

تا اواخر قرن هجدهم میلادی ماشین در امر تولید وارد نشده بود و کارگر مهمترین عامل به شمار می رفت و صنعتگران و صاحبان فنون مختلف با وسایل و ابزار تولید که متعلق به خودشان بود، در خانه ها، دکان ها یا کارگاه های کوچک خود به امر تولید مصنوعات و فروش آنها اشتغال داشته اند. ابزار، ادوات و وسایل تولید بسیار ساده و ابتدایی بود و روش های قدیمی و ساده در امر تولید به کار می رفت و ناچار بازده کارگزان کم بود. بنابراین محصولات تولید شده نمی توانست جوابگوی احتیاجات و نیازهای روز افزون مردم جوامع مختلف باشد.

در نتیجه انقلاب صنعتی و اختراع و تکامل ماشین های تولید جدید، محیط کار از خانه ها و کارگاه های کوچک به کارخانه ها کشانده شده و صنعت چهره جدیدی به خود گرفت. بر تعداد کارگران کارخانه ها نیز روز به روز اضافه شد و کشاورزان روی به صنایع آورند. در شرایط و روش های کار بهبود حاصل شد و شیوه های تولید انبوه به وجود آمد و در عین حال روش های تولید پیچیده شد و کارگران بر اثر کار با ماشین آلات و ابزار صنعتی ونیز مواد شیمیایی روز به روز در معرض خطرهای جدیدی قرار گرفتند. در واقع صنایع کاربر به صنایع سرمایه بر تبدیل شدند. افزایش حوادث در محیط های صنعتی ، دولت های ممالک مختلف را تحت فشار افکار عمومی و افراد دلسوز و مصلحین و خیراندیشان جامعه قرار داد، به نحوی که برای ایمنی و حفاظت فنی تدابیری اتخاذ گردید و اصولاً نهضتی به نام نهضت و جنبش پیشگیری از حوادث و حمایت از نیروی نیروی انسانی ایجاد شد و به سرعت و شدت توسعه یافت. در مورد شرایط ، ساعات و کلاً روابط کار هم تلاش هایی صورت پذیرفت و حقوق کارگران محترم شناخته شد.

از سال 1839، در پرولس اولین تدابیر مربوط به ایجاد یک نظام بازرسی در کارخانه ها و استخدام افراد جوان، به موجب مقررات آئین نامه ای اتخاذ و تصویب شد.

در حدود سال 1840 کشورهای اروپائی، از جمله دانمارک و سویس، دارای قوانینی در خصوص کارخانه ها بودند. مع ذلک نظام های واقعی موثر بازرسی کارخانه ها به وجود آمد و اصول استاندارد های مربوط به حفاظت و بهداشت به اجرا در آمد.

قوانین مشابهی هم در سال 1888 در ایالت اوهایو و در سال 1891 در میسوری و در سال 1896 در رود آیلیز تصویب شد.

اهمیت و پیچیدگی روز افزون صنعت در کشورهای غربی، که در آنها ادارات بازرسی کار موظف به اجرای قوانین مربوط به حفاظت بودند، این ضرورت را به وجود آورد که به کارمندان این ادارات عده ای کارشناس واجد خصوصیات لازم ، برای حل مسائل ناشی از حفاظت کار، افزوده شود براثر کمک متخصصین طب، برق، شیمی و سایر رشته ها ، بازرسان کار امروزه قادر هستند که نقش مشاورین فنی را بازی کنند و کار فرمایان و کارگران بتوانند به آنان مراجعه نمایند. بدین ترتیب بازرسان کار می توانند بیشتر از موقعی که نقش کارمندان ساده مسوول اجرای مقررات قانون را ایفا می نمودند ، در بهبود وضع حفاظت در کارگاه ها کمک نمایند.

در کشورهای متحده آمریکا ، تعداد ایالت هایی که قوانینی در خصوص مسوولیت کار فرمایان ، در صورت بروز حوادث ناشی از کار، وضع می نمایند. مرتباً افزایش می یابد و این مسوولیت به تدریج به عهده شرکت های بیمه واگذار می گردد. این شرکت ها، بازرسانی به منظور نظارت بر اجرای تدابیر حفاظتی در کارگاه های بیمه شده استخدام می نمایند و بدین ترتیب فعالیت آنها در زمینه پیشگیری از حوادث گسترش می یابد.

سازمان بین المللی کار در حقیقت یکی از قدیم ترین موسسات بین المللی است که گرچه پس از اولین جنگ جهانی ایجاد شد، بعد از جنگ جهانی دوم نیز هم چنان پا بر جا باقی ماند و در سال 1946 به صورت یکی از سازمان های تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد در آمد.

برخی وظایف سازمان بین المللی کار در کنفرانس که در سال 1944 در فیلادلفیا تشکیل شد، به شرح زیر است:

1- اشتغال تام و بالابردن سطح زندگی

2- بهکار گماردن کارگران در مشاغلی که رضایت خاطره کاردانی و مهارت خویش را در انها ابزار و تا حد امکان به تامین رفاه و آسایش عمومی خدمت کنند.

3- حمایت کافی و کامل از زندگی و سلامت کارگران در کلیه مشاغل

4- حمایت از کودکان و مادران

5- حمایت از تامین غذا و مسکن مناسب و وسایل تفریحی و فرهنگی

6- بهبود امور حفاظت و بهداشت در محیط کار ، جلوگیری از امراض و حوادث ناشی از کار و کنترل خطرهای محیط

7- تعیین محتوای شغل

1-2 ایمنی و حفاظت در مقابل آتش سوزی

آتش سوزی یکی از خطرناک ترین پدیده هایی است که خسارت جانی و مالی زیادی بوجود می آورد . در بررسی آمارها و علل آتش سوزی ها ی کشور های مختلف صنعتی چنین نتیجه گرفته شده است که قریب 75 الی 80 درصد آتش سوزی ها قابل پیش بینی و پیشگیری می باشند و چنانچه علاج واقعه قبل از وقوع گردد، قریب از خسارات سالیانه ناشی از حریق کاسته می شود که رقم بسیار قابل توجهی است و برای بقیه باید به موثرترین ادوات و تجهیزات آتش نشانی مجهز شد.

در اغلب اوقات هر حریقی با یک شعله یا جرقه کوچک آغاز می شود که اگر فوراً کشف شود ، حتی می توان با یک خاموش کننده دستی آن را مهار و خاموش کرد . لازمه این کار، آشنایی با انواع خاموش کننده ها و همچنین طرز نگهداری و استفاده از آنهاست.

1-3 احتراق (ایجاد آتش):

احتراق عبارت است از ترکیب سریع اکسژن با مواد سوختنی است و چون بیشتر موادی که انسان با آن سر و کار دارد دارای کربن است (یعنی ترکیبی از مقداری آب و انیدرید کربنیک ) چنانچه سرعت عمل و حرارت کم باشد ، ترکیب آن با فلزات به صورت زنگ زدگی در می آید. احتراق وقتی بوجود می آید که جسم (مایع یا جامد)، بر اثر سوختن همان گاز است. ادامه آتش سوزی بستگی به تامین حرارت دارد و در غیر این صورت آتش خاموش می شود.

بطور خلاصه ، برای آنکه عمل احتراق صورت گیرد باید اکسژن با ماده ترکیب شود و در این عمل حرارت نقش میانجی را ایفا می کند. برای اینکه این ترکیب ادامه پیدا کند باید اکسژن (هوا) و حرارت مداوماً به محیط عملیات رسانده شود و به این ترتیب – حرارت و ماده موجب بروز آتش سوزی می باشد. شرکت این سه عمل در فعل و انفعالات زنجیره ای تولید آتش که به صورت یک مثلث نشان داده می شود. این مثلث در تمام نقاط جهان به نشانه سمبل آتش شناخته شده است. نتیجه فعالیت های این سه عامل آتش سوزی، گرمای زیاد و دودهای تند و غلیظ ، و گازهای مسموم کننده است.

1-4 طبقه بندی آتش:

با توجه به ماده سوختنی ، عمدتاً انواع آتش ها را به چهار نوع به شرح زیر تقسیم می کنند. آن گاه با توجه به انواع چهارگانه حریق ها ، برای خاموش کردن آنها ، وسایل و مواد لازم را بکار می برند:

1- نوع اول که به آن آتش های خشک گفته می شود، آتش هایی است که پس از آتش سوزی از خود خاکستر بر جای می گذارند. مانند : چوب ، مقوا ، پارچه ، ذغال و امثالهم (نوع A).

2- نوع دوم آتش هایی که از خود خاکستر باقی نمی گذارند. مانند آتش های حاصل از مایعات قابل اشتعال ، مثل : مواد نفتی ( بنزین ، نفت ، گازوئیل و مازوت و ....) الکل ، روغن های صنعتی، رنگ هات و غیره (نوع B).

3- آتش های وسایل ، آلات و ادوات برقی (نوع C).

4- نوع چهارم آتش هایی هستند که از سوختن فلزات قابل اشتغال ( مانند : منیزیم ، پتاسیم ، آلومینیم و غیره) بوجود می آیند(نوع D).

1-5 عوامل ایجاد کننده آتش:

برای آنکه آتش به وجود آید همان طور که قبلاً توضیح داده شد، سه عامل ضروری است:

1- مواد قابل اشتغال

2- حرارت

3- هوا (اکسیژن)

از تشکیل این سه عامل ، مثلثی به نام مثلث آتش بوجود می آید. بدون اکسیژن هیچ چیز نمی سوزد و بدون مواد سوختنی و بدون حرارت ، آتش بوجود نمی آید. اگر یکی از این عامل ها موجود نباشد حریق ایجاد نمی شود.

برای پیش گیری از حریق باید کم و بیش یکی از عناصر را نابود ساخت. در تمام آتش سوزی ها دو عامل اکسیژن و مواد قابل اشتغال یقیناً موجود است، پس باید بر سومین عامل یعنی حرارت ، دقیقاً نظارت کرد، تا زا یک درجه پا فراتر ننهد.

حرارت به سه طریق به نقاط دیگر سرایت می کند:

1- روش مستقیم یا انتقال حرارت(هدایتی) – حرارت از طریق هوا از محلی به محل دیگر منتقل می شود، مانند حرارت بخاری، رادیاتور و سیستم حرارت مرکزی.

2- روش مستقیم یا انتقال حرارت (هدایتی) – حرارت از طریق اجسام غیر عایق (هادی حرارت) مانند میله آهنی، جریان و هدایت مستقیم پیدا می کند.

3- روش تشعشع حرارتی ( امواج حرارتی) – حرارت در عین داشتن شعله، دارای موج تشعشع است و مانند نور در هوا منتشر می شود و امواج حرارتی ، مستقیماً ا زنقطه ای به سایر نقاط منتقل می شوند، مانند ذره بین که امواج حرارتی خورشید را در یک نقطه متمرکز می کند.

1-6 طریقه خاموش کردن آتش

همانطور که قبلاً گفته شد، برای آنکه آتش سوزی رخ دهد، سه عامل هوا، حرارت و ماده سوختنی در یک جا لازم است . حال آگر به روشی بتوان فقط یک عامل از این عوامل را از محیط عملیات خارج نمود، ارتباط سه عامل قطع و آتش خاموش خواهد شد. برای خاموش کردن آتش های طبقه بندی شده ، روش های زیر به کار برده می شود.

1- طبقه A: بهترین طریقه جهت اطفا حریق های طبقه A که از سوختن مواد قابل اشتغال خاکسترزا بوجود می آیند. از بین بردن ضلع حرارت مثلث آتش و استفاده از روش سرد کردن می باشد، که اقتصادی ترین و سریعترین عامل ، استفاده از آب است. آب تا خاموشی کامل آتش باید مداوماً جریان داشته باشد.

2- طبقه B: مناسب ترین و بهترین طریقه جهت اطفا حریق های طبقه B که بر اثر احتراق مایعات قابل اشتغال بوجود می آیند و هیچ گونه خاکستری ندارد، از بردن ضلع اکسیژن مثلث آتش، یعنی خفه کردن می باشد. در این نوع آتش ها از کپسول های پودر گاز ئیدروکربوهای هالوژنه ، کف ها و سایر روش های خفه کردن، مانند استفاده از ماسه و شن و پتو و .... می توان استفاده کرد.

3- طبقه C: بهترین طریقه جهت خاموش کردن آتش سوزی های برقی ، طریقه قطع اکسیژن مثلث آتش به وسیله خفه کردن می باشد. در این طبقه از آتش سوزی ها اصولاً آب قابل استفاده نمی باشد و بهترین نوع کپسول های مورد استفاده ، کپسول گاز co2 و ئیدروکربورهای هالوژنه می باشد و از کف نمی توان استفاده کرد. البته از وسایل دیگر خفه کردن ، مانند شن و ماسه یا پتوی خشک می توان استفاده کرد. باید توجه نمود که قبل از هر گونه اقدام جهت خاموش کردن آتش، لازم است که جریان برق قطع شود.

4- طبقه D : جهت خاموش کردن آتش فلزات قابل اشتغال از کپسول های مخصوص که بستگی به نوع فلز دارد ، استفاده می گردد.

باید توجه داشت برای هر نوع آتش، از خاموش کننده خاص آن باید استفاده شود تا موثر باشد.

1-7 روش های پیشگیری از آتش سوزی:

روش های پیشگیری از آتش سوزی بطور کلی عبارتند از:

1-7-1 وضعیت ساختمانی و تاسیساتی:

حفاظت در مقابل آتش سوزی باید ابتدا از طریق ساختمان بنا تامین گردد. مکان های صنعتی بایددر برابر آتش دارای مقاومت کافی باشند. و مخاطرات مربوط به عملیاتی که در آنها انجام می گیرد، ملحوظ گردد. ساختمان باید طوری باشد که بنا به آسانی آتش نگیرد و آتش به طریق افقی و عمودی از طریق دیوارها و کف قسمت ها و درها و محل کار گذاشتن آسانسورها و پلکان و وسایل تهویه و غیره در آن سرایت ننماید. درهای خروجی یک ساختمان بسیار با اهمیت است و ضوابط کلی که در این خصوص باید رعایت نمود عبارتند از:

1- هر بخش از ساختمان باید نزدیک به یک در خروجی مجزا باشد و هر اندازه خطر حریق بیشتر باشد ، فاصله واحدهای کار نیز تا این در باید کوتاهتر شود.

2- در هر طبقه باید اقلاً دو در (به اندازه کافی بزرگ) وجودداشته باشد و این درها در مقابل شعله و دود محفوظ بوده ، کاملاً از یکدیگر مجزا باشند.

3- پله های چوبی و مارپیچ و آسانسورها و نردبان ها به عنوان در خروجی تلقی نشوند.

4- محل درهای خروجی باید روشن و قابل تشخیص باشد.

5- درهای خروجی باید همیشه آزاد باشند.

6- درهای خروجی و پله های خارجی نباید به حیاط داخلی یا بن بست منتهی شوند.

1-7-2 نصب وسایل اعلام اطفا حریق، چراغ های قرمز چشمک زن و دیتکتورهای حساس به دود و آتش ، در ساختمان ، بر روی دیوارها و سقف ها

1-7-3 تهیه وسایل مناسب اطفا حریق

با توجه به سرمایه های موجود در انبار، باید وسایل کافی اطفا حریق ، اعم از خاموش کننده های آبی ( شامل لوله آب، شیرآب، قرقره و شیلنگ آتش نشانی) ، سطل شن و انواع کپسول های خاموش کننده دستی با در نظر گرفتن چگونگی و نوع حریق( مانند کفی، سودا اسید، پودر گاز، گاز کربنیک – هیدروکربورهای هالوژ«ه) وجود داشته باشد.

1-7-4 اجرای نکات ایمنی

رعایت نکات ایمنی بهترین راه پیشگیری از ایجاد آتش سوزی می باشد.

مواردی از قبیل:

- جدا کردن مواد آتش زا و مواد شیمیایی از سایر اقلام انبارها

- استفاده از تابلوهای اعلام خطر، علائم ، پوسترها، اعلانات و غیره

- استقرار صحیح کالاها در انبارها

- وجود افراد و تشکیلات مناسب برای امور اطفا حریق

- بسته بندی و حمل و نقل کالاهای شیمیایی خطرناک بر طبق اصول و ضوابط خاص.

کارشناسان امور حفاظت معتقدند که برای تاسیسات آتش نشانی و اطفا حریق در یک انبار لازم است به نسبت 2% ارزش متوسط موجودی یک انبار ، سرمایه گذاری شود. البته تنها سرمایه گذاری اولیه برای تاسیسات اطفا حریق کافی نیست و برای اینکه نتیجه موثر و مطلوبی گرفته شود ، لازم است هماهنگ و همگام با آن به نکات مهم دیگری از قبیل آموزش، نوع استفاده ، محل مناسب برای نصب، تعمیرات و نگهداری صحیح این وسایل و تجهیزات نیز توجه شود.

1-8 سازمان حفاظت و ایمنی در مقابل حریق

آنچه تاکنون بررسی شده اقدامات و وسایل کار مورد نیاز به منظور پیشگیری و مبارزه با آتش و آتش سوزی بود، ولی حفاظت در مقابل حریق باسد صنایع بصورت زیر سازماندهی شوند.

1- استقرار سیستم های اعلام خطر و وسایل اطفا حریق

2- آموزش کارکنان برای مبارزه با آتش سوزی و تشکیل گروه های کمک رسانی

3- بازرسی ز کارگاه ها از نظر مخاطرات ایجاد حریق و آزمایش ادواری وسایل اطفا حریق،آژیر ها و سایر اعلام کننده های خطر از نظر اطمینان بر کارایی ها.

4- انجام تمرین های لازم از نظر کیفیت و نحوه استفاده از وسایل اطفا و تخلیه به موقع و سریع ساختمان توسط کارکنان

5- ارتباط با ایستگاه آتش نشانی محل و قرار دادن شماره تلفن های ایستگاه در دسترس همه افراد

1-9 انفجار

انفجار به مفهوم اشتعال یکباره است وحالتی است که انرژی های آزاد شده خیلی سریع و ناگهانی با سرعت و در حداقل زمان ممکن ، خارج شود. اصولاً هر ماده شیمیایی که بر اثر یک محرک خارجی(ضربه – حرارت – الکتریسیته و غیره) تغییر شکل ناگهانی دهد و از حالت جامد یا مایع بصورت گاز تبدیل شود، آن را ماده منفجره می نامند. انفجار ممکن است بر اثر موادی از قبیل منفجره تجارتی یا بر اثر تراکم بخارها و گازها( استیلن ، n بوتیلن ، اکسید کربن ، اتر، هیدروژن سولفوره و متانول) یا گرد و غبارها در هوا ( غبارهای آلی مانند آرد، قند، نشاسته ، و چوب پنبه و گردهای فلزی مانند گرد آلومینیم و منیزیم) بوجود آید.

برای جلوگیری از انفجار و اشتعال گازها، بخارها و گردهای قابل انفجار که از ترکیب آنها با اکسیژن هوا یا سایر گازها انفجار ایجاد می شود، در بدو امر لازم است حتی الامکان از بوجود آمدن و تراکم و تمرکز چنین گازها ، بخارها و گرد ها و ترکیب آنها با یکدیگر در محیط های کار جلوگیری شود. لکن در مواردی که این کار امکان پذیر نباشد، باید از میزان تراکم این گازها ، بخارها و گردها کاسته شده ، در حدی پایین تر از درجه انفجار نگه داشته شود. این کار با استقرار یک سیستم تهویه عمومی ( دستگاه مکنده) انجام پذیر است.

1-10 گروه های اطفا حریق

در هر شیفت کاری باید از افراد آموزش دیده ، گروه یا گروه هایی آماده اطفا حریق باشند. برای این امر چند تیم به شرح زیر لازم است:

1-10-1 تیم یا گروه تامین

وظیفه تیم تامین کنترل محل حادثه می باشد. تیم یا گروه تامین از تجمع بی مورد کارگران و مداخله آنان جلوگیری به عمل می آورد . تیم تامین معمولاً از تعداد مشخصی کارگر انتظامات و آموزش دیده تشکیل یافته است. این تیم می تواند با بازوبندهای انتظامات وارد عملیات شود. این تیم باید در اولین فرصت وقوع آتش را به نزدیکترین مرکز آتش نشانی شهر برای ارسال کمک اطلاع دهد.

1-10-2 تیم یا گروه بهداری

تیم بهداری از تعدادی پزشکیار و کارگزانی که دوره کمک های اولیه را دیده اند تشکیل می شود و با وسایل و امکانات پزشکی مانند آمبولانس ، برانکارد و داروهای کمکی، کمک به مجروحین و مصدومین و مسمومین حادثه را به عهده دارد و در صورت نیاز، آنها را به بیمارستان اعزام می کند. این تیم باید با بازوبند سفید و با علامت کمک وارد عمل شود.

1-10-3 تیم یا گروه تخلیه

تیم تخلیه برای انجام کارهای مربوط به تخلیه اماکن، جلوگیری از توسعه آتش، قطع برق، تخریب در صورت لزوم، دور کردن مواد آتش زا و .... وارد عمل می شود. این تیم به وسایل و لوازم مورد نیاز و با بازوبند زرد عمل می کند.

1-10-4 تیم یا گروه آتش نشانی

این تیم از افراد آموزش دیده ای که کاملاً با چگونگی و طرز کار وسایل و کپسول های آتش نشانی آشنایی کامل دارند، تشکیل می شود و با تجهیزات لازم حفاظتی و با استفاده از وسایل آتش خاموش کن وارد عمل می شود. این تیم با بازوبند قرمز عمل می کند. هر تیم یک سر گروه دارد که عملیات تیم را کنترل و هماهنگ می کند و هر اکیپ نیز یک سرپرست دارد که مسئولیت ایجاد هماهنگی مورد نیاز بین تیم ها به عهده اوست. هر اکیپ باید تمرین های مستقل داشته باشد و زمان اجرای کار و جمع شدن افراد تیم ها و کلیه موارد مورد لزوم آن قدر باید تمرین شود تا به حالت ایده آل برسد

ایمنی و ایزوبخش تقطیربخش تقطیر

شنبه 4 خرداد 1398 ساعت 21:42

• 27928
• 1
• ...
• 181
• 182
• صفحه 183
• 184
• 185
• ...
• 559